IV SA/Po 404/12

WyrokWSA w Poznaniu2012-12-05

Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Izabela Bąk-Marciniak, Maciej Busz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnej babci, jeśli babcia pozostaje w związku małżeńskim, a matka wnioskodawcy pobiera już świadczenie pielęgnacyjne na inną osobę?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego. Po pierwsze, błędnie uznano skarżącego za członka rodziny matki, której przyznano świadczenie pielęgnacyjne, co wykluczałoby przyznanie świadczenia skarżącemu na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po drugie, błędnie zinterpretowano przesłankę negatywną z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, która nie powinna być stosowana w sposób wykluczający opiekę małżonka, jeśli nie jest on w stanie jej sprawować.
Stan faktyczny
Skarżący S. O. ubiegał się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad babcią H. P., która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na fakt, że babcia jest zamężna, a matka skarżącego pobiera już świadczenie pielęgnacyjne na córkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając argumentację dotyczącą pobierania świadczenia przez matkę skarżącego, ale jednocześnie błędnie zinterpretowało przesłankę dotyczącą małżonka osoby niepełnosprawnej.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2012 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2012r., nr [...]; 2. przyznaje adwokatowi L. Ś. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) zł stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...]lutego 2012 r.) Prezydent Miasta K. (dalej Prezydent albo organ I instancji) działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) oraz art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej uśr), § 6 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011r. r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 298, poz. 1769 ze zm.) oraz § 1 pkt 13 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2009 r., nr 129, poz. 1058) odmówił przyznania S. O. (dalej wnioskodawcy, odwołującemu albo skarżącemu) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad babcią H. P. (dalej babcia wnioskodawcy, odwołującego albo skarżącego). W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że wnioskodawca dnia [...] grudnia 2011 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na jego babcię, której orzeczeniem z dnia [...]czerwca 2005 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. przyznał na stałe znaczny stopień niepełnosprawności. H. P. jest mężatką. Matka wnioskodawcy J. O. pobiera świadczenie pielęgnacyjne na córkę P. O.. Wnioskodawca został ujęty jako członek rodziny J. O. w postępowaniu o przyznanie świadczenia rodzinnego na siostrę P. O.. Organ I instancji zauważył, że zgodnie z art. 17 ust.1 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz.59 ze zm., zwany dalej kro) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują one lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a uśr stanowiącego, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także w związku z tym, że osoba w rodzinie wnioskodawcy ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W pisemnym odwołaniu z dnia 19 lutego 2012 r. wnioskodawca zauważył, że w chwili obecnej jest jedyną osobą z rodziny opiekującą się babcią, która wymaga regularnej opieki i legitymuje się orzeczeniem znacznym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawca podkreślił, że dziadek przewlekle choruje i nie jest w stanie opiekować się babcią. Mama wnioskodawcy ma zaś ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę, którą się opiekuje. Wnioskodawca podniósł nadto, że coraz częściej jest zmuszony przebywać u babci, a nawet tam nocować. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] marca 2012 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO albo Kolegium) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest kumulatywne spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 uśr. W rozpoznawanej sprawie Kolegium wskazało, że negatywne przesłanki wykluczające przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 ust. 5 uśr. Jedną z nich (określoną w art. 17 ust.5 pkt 2 lit.a uśr) jest fakt pozostawania przez osobę wymagającą opieki z związku małżeńskim z osobą nie legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że w jego ocenie w rozpoznawanej sprawie nie występuje przesłanka negatywna określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a uśr. Jego zdaniem wymagające opieki osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować opieki powinny być traktowane jednakowo jak osoby nie pozostające w związku małżeńskim. Obie kategorie osób w jednakowym bowiem stopniu wymagają opieki. W tym zakresie Kolegium powołało się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Odnosząc się do drugiej przesłanki, która stanowiła podstawę do odmowy przyznania świadczenia przez organ I instancji Kolegium podzieliło w tym zakresie stanowisko organu I instancji. Kolegium powołało się w tym zakresie na art. 17 ust. 5 pkt 4 stanowiący, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 uśr, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. SKO przyjęło, że wnioskodawca jest członkiem rodziny jego matki J. O.. Kolegium wskazało, że definicję legalną rodziny zawiera art. 3 pkt 16 uśr. Stanowi on m.in., że członkiem rodziny są pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W rodzinie S. O., jego matka J.O. ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę P.. Tymczasem przepis art. 17 ust.5 pkt 4 uśr statuuje zasadę, że rodzinie przysługuje prawo do jednego świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie SKO skoro decyzją z dnia [...] listopada 2011r. nr [...] przyznano J. O. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad córką P., wyklucza to możliwość przyznania wnioskodawcy kolejnego świadczenia pielęgnacyjnego. Została bowiem spełniona negatywna przesłanka określona w z art. 17 ust.5 pkt 4 uśr. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) z dnia 17 kwietnia 2012 r. S. O. podkreślił, że jest jedyną osobą, która może się opiekować H. P.. Nadto wskazał, że obecnie nie zamieszkuje już z mama i siostrą, lecz mieszka "z dziadkami". (k. 4 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Kolegium wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2012 r. (k. 6-9 akt sądowych). Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012r. SKO w K. sprostowało oczywistą omyłkę zawartą w zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2012r. (k. 36 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Biorąc pod uwagę wyżej wskazany zakres właściwości sądu administracyjnego, przyznane przez ustawodawcę kompetencje orzecznicze tego sądu mają charakter zasadniczo kasacyjny. Podkreśla się bowiem, że sąd administracyjny nie może zastępować organów administracji publicznej w procesie administrowania (R. Hauser, Konstytucyjny model polskiego sądownictwa administracyjnego, w: red. J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz, Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003 r., str. 145). Dlatego w rozpoznawanej sprawie Sąd co do zasady nie mógł przyznać skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia złożenia przez niego stosownego wniosku. Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2012 r. oraz poprzedzającego jej wydanie postępowania był zobowiązany do sformułowania na podstawie art. 153 ppsa oceny prawnej oraz wiążących wskazań co do dalszego postępowania w sprawie, które wiążą następnie zarówno Sąd, jak i organy administracji orzekające w sprawie. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2012 r. oraz poprzedzającego jej wydanie postępowania, Sąd podzielił ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny, niesporny pomiędzy stronami postępowania, przyjmując go za własny oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. Podstawowym zagadnieniem, które legło u podstaw powstania sporu w niniejszej sprawie była dopuszczalność przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią. Bezspornym było, że H. P. przyznano na stałe znaczny stopień niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 uśr, oprócz matki i ojca osoby niepełnosprawnej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Według zaś art. 17 ust.1 a uśr osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki. Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 1964 r., nr 9, poz. 59 ze zm., dalej kro). Stosownie do art. 128 kro obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Niewątpliwie na skarżącym co do zasady spoczywa obowiązek alimentacyjny względem jego babci, co wynika z art. 128 kro. Tym niemniej skarżący nie jest zobligowany do alimentacji H. P. w pierwszej kolejności. Niespornym jest w doktrynie i orzecznictwie, że wyrażony w art. 27 kro obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny ma charakter alimentacyjny i wchodzi w zakres szerzej określonych, a wynikających z art. 23 kro, obowiązków wzajemnej pomocy współmałżonków. W świetle powyższego niewątpliwie osobą zobligowaną do alimentowania H. P. jest jej mąż H. P.. Z art. 128 i 129 kro jednoznacznie wynika, że obowiązek alimentacyjny obciąża także krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przy czym jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych obowiązek ten w pierwszej kolejności obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Zgodnie z art. 132 kro obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Konkludując ten wątek podkreślić należy, że na skarżącym nie spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny wobec jego babci H. P.. W świetle cytowanych przepisów w pierwszej kolejności obowiązek ten spoczywa na dzieciach H. P. oraz na jej małżonku. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że świadczenie pielęgnacyjne ma na celu pokrycie przynajmniej części wydatków związanych z opieką nad osobą niepełnosprawną, a co jest związane z koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę, a tym samym z utratą dochodów z tytułu pracy zarobkowej (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20.10.2010 r., sygn. akt II SA/Ol 797/11, baza orzeczeń NSA, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27.09.2011 r., sygn. akt II SA/Ol 515/11, baza orzeczeń NSA). Przy czym sprawowana opieka nie musi mieć charakteru wyłącznie stałego, lecz także długotrwały. Negatywne przesłanki wykluczające przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określa m.in. art. 17 ust. 5 uśr. Jedną z nich (określoną w art. 17 ust.5 pkt 2 lit.a uśr) jest fakt pozostawania przez osobę wymagającą opieki z związku małżeńskim z osobą nie legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Inną negatywną przesłanką (określoną w art. 17 ust.5 pkt 4 uśr) wykluczającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że osoba w rodzinie m.in. ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. Co do negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust.5 pkt 4 uśr, to wbrew stanowisku SKO nie znajduje ona zastosowania w rozpatrywanym przypadku. Kolegium słusznie wskazało, że definicję legalną rodziny zawiera art. 3 pkt 16 uśr, który stanowi m.in., że członkiem rodziny są pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Pamiętać jednak należy, że z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. (vide J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wyd. LexisNexis, W-wa 2010, s.310) Tym samym decydujące znaczenie miał stan faktyczny i prawny z daty wydania zaskarżonej decyzji przez Kolegium, tj. z dnia [...] marca 2012r. Skarżący urodził się w dniu [...]02.1987r. Tak więc w dacie wydania zaskarżonej decyzji przez organ II instancji miał ukończone 25 lat. Ponieważ z żadnego dowodu nie wynika, by skarżący legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w świetle definicji legalnej rodziny określonej w art. 3 pkt 16 uśr, skarżący nie był w dacie wydania zaskarżonej decyzji z [...] marca 2012r. członkiem rodziny swej matki J. O., której przyznano świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną córką P.. Tym samym wadliwe było zastosowanie przez Kolegium w tym przypadku negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust.5 pkt 4 uśr. Co do negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust.5 pkt 2 lit.a uśr (pozostawanie przez osobę wymagającą opieki z związku małżeńskim z osobą nie legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) to Sąd orzekający co do zasady podziela pogląd Kolegium o niezasadności jej zastosowania w rozpatrywanym przypadku. Sąd stoi na stanowisku, że tę przesłankę negatywną należy oceniać prokonstytucyjnie na podstawie wykładni systemowej i celowościowej, a nie jedynie na podstawie wykładni gramatycznej jak to uczynił organ I instancji. Oznacza to, że sam fakt posiadania małżonka przez osobę niepełnosprawną wymagającą stałej lub długotrwałej opieki nie jest samoistnie wystarczający do odmowy przyznania świadczenia skarżącemu, lecz każdy przypadek należy rozważyć indywidualnie. Za taką interpretacją art. 17 ust. 1 uśr przemawia wykładnia systemowa, której jednym z przejawów jest powinność dążenia do otrzymania takiego rezultatu interpretacji, który byłby zgodny z Konstytucją RP. Pogląd ten jest mocno akcentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz poglądach doktryny (ostatnio zob. J. Trzciński, Bezpośrednie stosowanie zasad naczelnych konstytucji przez sądy administracyjne, ZNSA 2011 r.) Zgodzić zaś się należy z poglądem zawartym w wyroku WSA w Warszawie z dnia 04 lipca 2012r., o sygn. I SA/Wa 782/12, że przesłanka negatywna ujęta w w/w przepisie nie dotyczy małżonka osoby wymagającej opieki spełniającego określone w art. 17 ust. 1 uśr do uzyskania świadczenia rodzinnego, ale odnosi się do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że zobowiązanym w pierwszej kolejności do opieki nad osoba tego wymagającą jest małżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Wykluczenie – obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym oraz zdolnego do pracy, a niezatrudnionego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny - małżonka osoby wymagającej opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego byłoby naruszeniem art. 32 ust. 1 Konstytucji, co słusznie i jednoznacznie przesądził już Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2008r. P 27/07 (OTK-A 2008/6/107) Stanowisko to zachowało swą aktualność również po nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. (Dz.U. Nr 205, poz.1212), która weszła w życie z dniem 14 października 2011r. (vide wyrok WSA w Olsztynie z 02.02.2012r., II SA/Ol 1024/11, wyrok WSA w Poznaniu z 25.10.2012r., IV SA/Po 975/12, czy też wspomniany wyrok WSA w Warszawie o sygn. I SA/Wa 782/12). W omawianym przypadku organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 3 pkt 16 uśr (poprzez przyjęcie, że skarżący w dacie wydania zaskarżonej decyzji był członkiem rodziny J. O.) oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a uśr (poprzez pominięcie, że w pierwszej kolejności zobligowany do alimentacji żony był Z. P., a w związku z tym konieczne było poczynienie stosownych ustaleń faktycznych). W rezultacie nie ustalono, czy mąż H. P. jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, a więc czy jest on zobligowany w pierwszej kolejności do opieki nad żoną, czy też nie. Nie ustalono również, czy inne osoby zobligowane do alimentacji wobec H. P. sprawują nad nią opiekę, a jeśli nie sprawują jej, to z jakich przyczyn. Mając powyższe na uwadze ponieważ doszło do naruszenia prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa uchylił decyzję z dnia 22 marca 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 13 lutego 2012 r. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ I instancji powinien mieć na względzie przedstawioną powyżej wykładnię art. 17 oraz art. 3 pkt 16 uśr. Winien on również ustalić czy mąż H. P. Z. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności (złożono jedynie dokumenty dotyczące jego stanu zdrowia, lecz brak dokumentów, a nawet choćby jego oświadczenia dotyczącego orzeczenia jego ewentualnej niepełnosprawności), czy faktycznie się nie opiekuje żoną (w/w złożył jedynie oświadczenie, że takiej opieki nie sprawuje), a jeżeli tak, to z jakich przyczyn. Należy również ustalić, czy wyprzedzające skarżącego w świetle przepisów kro osoby zobowiązane do alimentacji H. P. (np. jej dzieci J. i K.) faktycznie nie mogą sprawować i nie sprawują nad nią opieki, a jeśli tak to z jakich przyczyn. Wreszcie należy ustalić, czy skarżący faktycznie jest osobą sprawującą opiekę nad H. P.. Dopiero po dokonaniu powyższych ustaleń oraz zastosowaniu prawidłowej wykładni przywołanych wyżej przepisów możliwe będzie wydanie decyzji zgodnej z przepisami prawa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło