IV SA/Po 426/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Józef Maleszewski Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi C. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] Wojewoda (dalej też jako "Wojewoda" lub "organ II Instancji"), po rozpatrzeniu odwołania C. Z., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2018 r. nr [...] o wymeldowaniu. Zaskarżona decyzja Wojewody, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania C. Z. (zwanego tez dalej "Skarżącym") z pobytu stałego w lokalu nr [...] na os. S. B. [...] w P. wszczęto na wniosek L. Z. (zwanej też dalej "Wnioskodawczynią"), która jest współwłaścicielką ww. lokalu. Po przeprowadzeniu tego postępowania, Prezydent Miasta P. (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "organ II Instancji"), przywołaną wyżej decyzją z [...] stycznia 2018 r., orzekł o wymeldowaniu C. Z. z pobytu stałego w lokalu nr [...] na os. S. B. [...] w P., w trybie art. 35 ustawy z dnia [...] września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657 ze zm.; dalej skrócie "u.e.l."). W toku postępowania organ I instancji ustalił, że nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, gdyż zainteresowany opuścił przedmiotowy lokal bez wymeldowania. Od opisanej decyzji Prezydenta [...], C. Z. wniósł odwołanie. Utrzymując w mocy tę decyzję – przywołaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2018 r. – Wojewoda stwierdził, że postępowanie wyjaśniające wykazało, iż Skarżący opuścił przedmiotowy lokal, co zostało potwierdzone na podstawie: - podania Wnioskodawczyni z [...] listopada 2017 r. informującego, że Skarżący od [...] października 2017 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, który opuścił na podstawie eksmisji, zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z [...] października 2016 r. z klauzulą wykonalności w zakresie eksmisji na [...] maja 2017 r. (protokół [...] Sądowego z [...] października 2017 r.). W spornym lokalu Skarżący pozostawił rzeczy osobiste i nie chce dobrowolnie ich odebrać. Ponadto nie oddał kluczy do lokalu i nie partycypuje w kosztach utrzymania ww. mieszkania. W dniu eksmisji w przedmiotowym lokalu zostały wymienione zamki w drzwiach i Skarżący nie otrzymał nowych kluczy; - pisma z [...] grudnia 2017 r. informującego, że Skarżący przebywa w schronisku dla osób bezdomnych: [...] w P.; - oświadczenia Skarżącego, że jest współwłaścicielem przedmiotowego lokalu i opuścił go [...] października 2017 r. w wyniku eksmisji; - odwołania Skarżącego z [...] stycznia 2018 r., informującego, że z przedmiotowego lokalu, którego jest współwłaścicielem, został wyrzucony na skutek eksmisji, która została orzeczona w sprawie rozwodowej z Wnioskodawczynią. Wojewoda ocenił, że zgromadzone w niniejszej sprawie dowody potwierdziły, iż skarżący nie mieszka w spornym lokalu i opuścił miejsce pobytu stałego oraz nie ma możliwości powrotu do niego. Ponadto wyjaśnił, iż przy ocenie stanu faktycznego wziął pod uwagę wyrok Sądu Okręgowego w P. z [...] października 2016 r., sygn. akt [...], o eksmisji z przedmiotowego lokalu oraz protokół [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. - S. z [...] października 2017 r., sygn. akt KM [...], o przeprowadzeniu czynności komorniczych w przedmiotowym lokalu. W konkluzji Wojewoda stwierdził, że opuszczenie lokalu na skutek wykonania wyroku jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l., a sytuacja taka uzasadnia wydanie decyzji orzekającej o wymeldowaniu osoby, wobec której orzeczono eksmisję, zarówno gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie, jak i przez uprawniony organ. Skargę na opisaną decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł C. Z., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego w kontekście ziszczenia się ustawowych przesłanek wymeldowania wynikających z art. 35 u.e.l., a w konsekwencji błędne zastosowanie tego przepisu; b) art. 136 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, podczas gdy powinien to zrobić dowiadując się, że Skarżący podjął kroki zmierzające do podważenia wyroku będącego podstawą eksmisji; c) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję, podczas gdy organ II instancji, nie naprawiając wskazanych przez Skarżącego błędów organu I instancji, nie miał podstaw faktycznych i prawnych do wydania takiej decyzji i powinien wobec tego uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, a także o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w trybie prawa pomocy. W uzasadnieniu podkreślił, że organ odniósł się do wyroku Sądu Okręgowego w P. z [...] października 2016 r. (sygn. akt [...]), ale nie wziął pod uwagę informacji udzielonej przez Skarżącego, że ten dąży do wzruszenia tego wyroku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem starszego referendarza tut. Sądu z 15 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 426/18, przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia adwokata. Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2018 r.: - pełnomocnik Skarżącego podtrzymał wnioski i wywody skargi, a ponadto złożył wniosek o zawieszenie postępowania sądowego w związku z wszczęciem postępowania o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu oraz o rewizję wyroku eksmisyjnego. - Skarżący wyjaśnił, że: wniosek dotyczący ww. żądań złożył w czerwcu lub w lipcu br.; rozprawa w tej sprawie nie została dotychczas wyznaczona; na żądanie Sądu może w zakreślonym terminie przedstawić bardziej szczegółowe informacje. - Sąd postanowił oddalić wniosek stronty skarżącej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody z [...] lutego 2018 r. (nr [...]), utrzymującej w mocy poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2018 r. (nr [...]) w przedmiocie wymeldowania, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego aktu stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 657, z późn. zm.; w skrócie "u.e.l."), w świetle którego właściwy organ gminy ma obowiązek z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu wydać decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Za "pobyt stały" w rozumieniu ww. przepisu uważa się zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei "opuszczenie miejsca stałego pobytu" (lokalu) związane jest z zerwaniem związków z miejscem (lokalem) dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. W świetle art. 35 u.e.l. do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest więc łączne spełnienie przesłanek: faktycznego opuszczenia lokalu i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęło się uznawać, że orzeczenie o wymeldowaniu jest uzasadnione co do zasady wówczas, gdy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu jest trwałe i dobrowolne. Brak cechy dobrowolności nie zawsze jednak stanowi przeszkodę do wymeldowania. Typowym przykładem irrelewantnego prawnie braku dobrowolności opuszczenia lokalu jest eksmisja osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas wprawdzie do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu, ale skutkującego powstaniem obowiązku wymeldowania osoby eksmitowanej. W sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu skarżącego w spornym lokalu (por. np. wyroki NSA: z 22.03.2017, II OSK 1832/15; z 19.06.2012 r., II OSK 526/11; z 08.03.2012 r., II OSK 1515/10; z 04.07.2008 r., II OSK 788/07 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie "CBOSA"). W niniejszej sprawie organy administracji w sposób niewadliwy (i w istocie niesporny) ustaliły, że w pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego w P. z [...] października 2016 r., sygn. akt [...], orzeczono eksmisję Skarżącego z przedmiotowego lokalu. Eksmisja ta została wykonana przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. w dniu [...] października 2017 r. (protokół czynności komorniczych, k. 18 akt adm. I inst.). Ponadto jest poza sporem, że Skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu – co sam potwierdził we wniesionym odwołaniu, jak i we wcześniejszym swym oświadczeniu – oraz że od czasu eksmisji przebywa w schronisku dla bezdomnych. Wobec tego, zdaniem Sądu, organy – wbrew zarzutom skargi – w sposób prawidłowy i niewymagający uzupełnienia zebrały, a następnie oceniły materiał dowodowy i doszły do logicznych wniosków, uzasadniających twierdzenie o ziszczeniu się przesłanek do wymeldowania Skarżącego z przedmiotowego lokalu na podstawie art. 35 u.e.l. Oceny tej nie może zmienić podniesiona przez Skarżącego na rozprawie okoliczność złożenia przezeń wniosków o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu oraz o rewizję wyroku eksmisyjnego – już z tego względu, że wnioski te, według oświadczenia Skarżącego, zostały złożone "w czerwcu lub w lipcu bieżącego roku", a Sąd kontroluje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego na dzień jej wydania (tu: [...] lutego 2018 r.). Z tożsamych powodów na uwzględnienie nie zasługiwał wniosek strony skarżącej o zawieszenie nin. postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.