IV SA/Po 445/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji Pismem sporządzonym dnia 11 kwietnia 2018 r. P. P. wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] odmawiającą P. P. odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia w 2016 r. Decyzja pierwszoinstancyjna została wydana wskutek rozpoznania wniosku P. P. z maja 2017 r., w którym wskazano, że w związku z faktem, że w roku 2016 Spółka nie posiadała aktualnego pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do ziemi, była zmuszona do naliczenia i wniesienia na konto W. Urzędu Marszałkowskiego podwyższonej opłaty rocznej za korzystanie ze środowiska. Spółka wyjaśniła, że wnioskuje o odroczenia do 31 grudnia 2017 r. terminu płatności kwoty odroczonej wyjaśniając, że kwota opłat za korzystanie ze środowiska w roku 2016 (poza kwota podwyższoną) została już wpłacona i załączając do wniosku decyzję z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] udzielającą pozwolenia wodno-prawnego. W skardze do Sądu zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako: ppsa), wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub zawieszenia czynności, sąd na wniosek skarżącego może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W doktrynie i literaturze jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 122). Co do zasady, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych. Przedmiotem skargi wniesionej przez Spółkę do sądu była odmowa odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej wydana w trybie art. 316, art. 317 i art. 318 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 519 ze zm.). Zgodnie z art. 317 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem NSA nie mogą podlegać wykonaniu akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, jak na przykład odroczenia terminu płatności, umorzenia odsetek lub rozłożenia na raty zaległości, które nie powodują zmian w zakresie praw lub obowiązków strony. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy bowiem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki (por. postanowienia NSA z dnia 28 lutego 2008 r., I FSK 431/07, z dnia 13 grudnia 2011 r. II FZ 762/11, z dnia 11 sierpnia 2011 II FZ 395/11 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Badając zasadność złożonego w niniejszej sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji odmawiającej odroczenia terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska, Sąd wziął pod uwagę fakt, że oczywiście nie jest wykluczone, że w konkretnej sprawie wystąpią okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji odmownej. Wzięto zatem pod rozwagę stanowisko doktryny i judykatury dotyczące szerokiego rozumienia pojęcia wykonalności. Należy jednak zauważyć, że w okolicznościach badanej sprawy strona nie wykazała wystąpienia takich okoliczności, które uzasadniałyby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Należy bowiem zauważyć, że w złożonej do Sądu skardze wskazano, że Skarżącej spółce pomimo przedstawienia programu naprawczego związanego z koniecznością uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i jego realizacją zakończoną w deklarowanym terminie 30 czerwca 2017 r. Marszałek Województwa W. odmówił odroczenia płatności podwyższonych za rok 2016. Wskazano, że pomimo skierowanego pismem z dnia 08 lutego 2017 r. wniosku o przedłużenie rozliczenia uprzednio wydanej decyzji Marszałka Województwa W. z dnia [...] maja 2016 r., strona Skarżąca nie uzyskała żadnej informacji. Podkreślono, że w sprawie nastąpiło naruszenia przepisu art. 8 kpa, poprzez wydanie odmiennych decyzji przy tożsamych stanach faktycznych i prawnych, a mianowicie odroczeniu płatności za rok 2015. Podkreślono, że od złożenia wniosku przez Skarżącą spółkę do zakończenia całego procesu związanego z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego i montażem separatorów było więcej niż rok, jednak nie przekroczono 5-letniego terminu, zgodnie z zapisami art. 316, art. 317 ust. 1 i art. 319 Prawa ochrony środowiska. Podkreślono, że Spółka celem uniknięcia opłat podwyższonych wynikających z braku pozwolenia wodnoprawnego podjęła działania zmierzające do uzyskania stosownego pozwolenia wodnoprawnego i uzyskała je w styczniu 2017. Wskazano też, że za rok 2016 nie mogło być innego harmonogramu rzeczowo-finansowego, jak też innego przedsięwzięcia niż wcześniej przekazany do uzgodnienia plan w Urzędzie Marszałkowskim, a więc powinno być oczywistym, że z uwagi na wskazanie terminu obejmuje także rok 2016. Podkreślono, że wydłużony czas procesu związanego z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego wynikał z konieczności naniesienia na mapę ewidencyjną aktualnej sieci kanalizacyjnej oraz spełnienia wymogów formalno-prawnych związanych ze złożeniem operatu wodno-prawnego w Starostwie Powiatu L. . Spółka podkreśliła, że w jej ocenie, nie może zaistnieć sytuacja w której, zostanie ona pokrzywdzona ze względu na nieznajomość prawa. Podkreślono, że w prowadzonej korespondencji można było ująć w sposób jednoznaczny oczekiwania ze strony Urzędu Marszałkowskiego przy wszczęciu postępowania. Przytoczona powyżej argumentacja zawarta została w skardze, w której sformułowano również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić trzeba, że wniosku tego nie uzasadniono odrębnie, ani w samej skardze, ani w późniejszym piśmie procesowym. Te zawarte w skardze argumenty należało zatem ocenić w kontekście zaistnienia przesłanek, zawartych w art. 61 § 3 ppsa, z uwzględnieniem faktu, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym kontekście należy jednak zauważyć, że składając wraz ze skargą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazano przede wszystkim na wadliwość przeprowadzonego postępowania. Tymczasem legalność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej będzie dopiero przedmiotem kontroli Sądu, natomiast w chwili obecnej zaskarżona decyzja korzysta z domniemania legalności. Domniemanie legalności decyzji będzie istnieć do czasu ewentualnego wyeliminowania jej obrotu prawnego. Dlatego argumentacja wniosku dotycząca wadliwości zaskarżonej decyzji nie mogła odnieść zamierzonego skutku przy ocenie zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, że wprowadzona w przepisie art. 61 § 3 ppsa ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 ppsa, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Podkreślić trzeba, że w okolicznościach badanej sprawy jakkolwiek w skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, to w istocie nie został on uzasadniony. Tymczasem, uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do - konkretnych - okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. II GZ 84/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że powołany art. 61 § 3 ppsa zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, lecz wystarczające jest uprawdopodobnienie, przy czym uprawdopodobnienie nie może opierać się na samych ogólnych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko (por. postanowienie NSA z dnia 31 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 443/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawdopodobnienie okoliczności mających uzasadniać wniosek o wstrzymanie wykonania jest zatem obowiązkiem strony, a uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. To w interesie strony leży zatem możliwie najbardziej wyczerpujące wykazanie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 76/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że Sąd nie dokonuje żadnych ustaleń faktycznych w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że we wniosku Skarżąca Spółka nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie można także zidentyfikować na podstawie materiału sprawy. Z opisanych wyżej powodów Sąd na podstawie art. 61 § 3 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia. Stosownie do art. 61 § 5 ppsa postanowienie wydano na posiedzeniu niejawnym.