IV SA/Po 460/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-07-07
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Monika Świerczak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej z powodu tajemnicy przedsiębiorcy musi szczegółowo uzasadnić odmowę w odniesieniu do konkretnych informacji i dokumentów, czy wystarczy ogólne powołanie się na tajemnicę?Ratio decidendi
Organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej z powodu tajemnicy przedsiębiorcy musi szczegółowo uzasadnić odmowę, wskazując konkretne informacje i dokumenty, których ujawnienie naruszyłoby tajemnicę przedsiębiorcy. Ogólne powołanie się na tajemnicę, bez indywidualnej analizy i odniesienia do konkretnych danych, jest niewystarczające i narusza prawo. W przypadku, gdy odmowa dotyczy części dokumentu, należy udostępnić fragmenty nieobjęte tajemnicą.Stan faktyczny
Spółka P. P. Sp. z o.o. zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej umowy zawartej przez E. O. Sp. z o.o. z inną firmą w wyniku udzielenia zamówienia. E. O. Sp. z o.o. częściowo odmówiła udostępnienia dokumentów, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy oraz na fakt, że część informacji stanowi informację przetworzoną. Sprawa wielokrotnie trafiała do sądów administracyjnych, w tym do NSA, który wskazywał na konieczność szczegółowego uzasadnienia odmowy. Ostatecznie WSA uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że uzasadnienie odmowy było zbyt ogólne i nie wykazało, w jaki sposób konkretne informacje naruszałyby tajemnicę przedsiębiorcy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej orzekała o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w zakresie punktu a), c) i d); uchylił decyzję organu I instancji w zakresie punktu d); zasądził od E. O. Sp. z o.o. na rzecz skarżącej P. P. Sp. z o.o. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 07 lipca 2021 r. sprawy ze skargi P. P. Sp. z o.o. w W. na decyzję E. O. Sp. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej orzeka o utrzymaniu w mocy decyzji E. O. sp. z o.o. w P. O. D. P. z dnia [...] września 2017 r. w zakresie punktu a), c) i d); 2. uchyla decyzję E. O. Sp. z o.o. w P. O. D. P. z dnia [...] września 2017 r. w zakresie punktu d); 3. zasądza od E. O. sp. z o.o. w P. O. D. P. na rzecz skarżącej P. P. Sp. z o.o. w W. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
UZASADNENIE
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 kwietnia 2021r., sygn. akt III OSK [...], po rozpoznaniu skargi kasacyjnej E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. od pkt 1, 2 i 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 224/18, w sprawie ze skargi P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, uchylił pkt 1, 2 i 4 zaskarżonego wyroku i przekazał sprawę w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Z akt sprawy wynika, że P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. zwróciła się do E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej sposobu zawarcia i realizowania przez E. O. Sp. z o.o. umowy zawartej z firmą E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. w wyniku udzielenia zamówienia na budowę stacji WN/SN W. , wnosząc o udostępnienie w formie kserokopii dokumentów wymienionych w punktach od 1 do 6.
E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm., dalej w skrócie "u.d.i.p."), odmówiła udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, uznając, że żądana informacja nie dotyczy informacji publicznej i należy do kategorii informacji chronionych ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy i nie podlega udostępnieniu w trybie wnioskowym.
Następnie E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P., po rozpatrzeniu wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2014 r., na podstawie art. 17 u.d.i.p., podtrzymała dotychczasowe stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu odmawiającym udostępnienia żądanych informacji.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 836/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia [...] kwietnia 2014 r.
W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P., uznając, że samo podjęcie kroków mających na celu zachowanie poufności informacji przez umieszczenie ich w wykazie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa było wystarczające do uznania, że te informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, dokonała błędnej wykładni przepisu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm., dalej w skrócie "u.z.n.k."). Zastrzeżenie danej informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa może być skuteczne dopiero wtedy, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa. "Instrukcja bezpieczeństwa informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w E. O. Sp. z o.o.", na którą powołała się Spółka w decyzji odmawiającej udostępnienia informacji, ujmuje tajemnicę przedsiębiorstwa bardzo szeroko, co mogłoby naruszyć konstytucyjne prawo obywatela do uzyskania informacji publicznej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. całkowicie pominęła materialnoprawny aspekt uznania danej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa. Dysponent informacji ograniczył się jedynie do wskazania, że żądana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa zgodnie z "Instrukcją bezpieczeństwa informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w E. O. sp. z o.o.", nie dokonując jakichkolwiek wyjaśnień w zakresie wartości żądanych informacji dla przedsiębiorcy. Ponadto brak pełnego i wyczerpującego uzasadnienia zajętego przez Spółkę stanowiska nie pozwala na dokonanie kontroli jego zasadności.
Na skutek wniesienia przez E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. od powyższego wyroku skargi kasacyjnej sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1939/15 oddalił skargę kasacyjną.
W uzasadnieniu wyroku podał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu m.in. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Przepis art. 11 ust. 4 u.z.n.k. wskazuje natomiast, że przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Nie jest wystarczające ogólnikowe wskazanie w decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, że żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa. Konieczne jest wykazanie, że konkretne informacje zawierają tajemnicę przedsiębiorstwa. Szczególnie precyzyjne i wyczerpujące uzasadnienie powinny zawierać te decyzje, w których dokonuje się analizy takich klauzul generalnych jak "tajemnica przedsiębiorcy" i "tajemnica przedsiębiorstwa". Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 11 ust. 4 u.z.n.k. i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej.
E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. decyzją z dnia [...] września 2017 r., w wykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1939/15 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 836/14, po rozpoznaniu wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o udostępnienie kopii dokumentów dotyczących sposobu zawarcia i realizowania przez E. O. sp. z o.o. umowy zawartej z firmą E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. w wyniku udzielenia zamówienia na budowę stacji WN/SN W. , tj.:
1. złożonych przez E. Sp. z o.o. w ww. postępowaniu o udzielenie zamówienia:
• formularza oferty,
• wykazu podwykonawców i zakresu prac im powierzonych,
2. umowy zawartej w wyniku ww. zamówienia pomiędzy E. O. sp. z o.o. a E. Sp. z o.o. oraz aneksów do tej umowy, jeśli zostały zawarte,
3. dokumentów związanych z realizacją ww. umowy takich jak:
• dokumentów potwierdzających przyjęcie dostaw (PZ) wystawionych przez E. O. Sp. z o.o.
• faktur wystawionych przez E. Sp. z o.o.
4. dokumentów wiązanych z należytym wykonywaniem umowy wskazanej w pkt 2, a w szczególności:
• reklamacji złożonych przez E. O. Sp. z o.o. firmie E. Sp. z o.o.,
• not obciążeniowych wystawionych przez E. O. Sp. z o.o. firmie E. Sp. z o.o. z tytułu zaistniałych nieprawidłowości przy realizowaniu umowy,
• ewentualnych dokumentów wypowiedzenia tej umowy przez którąkolwiek ze stron,
5. dokumentów związanych z ewentualnymi sporami prowadzonymi przez E. O. Sp. z o.o. z E. Sp. z o.o. w związku z zawarciem umowy wskazanej w pkt 2, a w szczególności:
• wezwań do naprawienia szkody,
• wezwań do zapłaty,
• pozwów sądowych,
• innych pism procesowych,
6. umowy zawartej przez E. O. Sp. z o.o. z ewentualnym innym wykonawcą, której przedmiotem jest budowa stacji WN/SN W. ,
poinformowała, że jest w posiadaniu żądanych: formularza oferty, umowy zawartej w wyniku w/w zamówienia pomiędzy E. O. Sp. z o.o. a E. Sp. z o.o. oraz aneksów do tej umowy, faktur wystawionych przez E. Sp. z o.o., reklamacji złożonych przez E. O. Sp. z o.o. firmie E. Sp. z o.o., not obciążeniowych wystawionych przez E. O. Sp. z o.o. firmie E. Sp. z o.o. z tytułu zaistniałych nieprawidłowości przy realizowaniu umowy, dokumentów wypowiedzenia tej umowy, wezwań do naprawienia szkody, wezwań do zapłaty, pozwu sądowego i innych pism procesowych, umowy zawartej przez E. O. Sp. z o.o. z innym wykonawcą, jednakże:
a) co do dokumentów potwierdzających przyjęcie dostaw (PZ) wystawionych przez E. O. Sp. z o.o. – dokumentów takich brak, ponieważ nie stosuje się,
b) co do żądania udostępnienia pozwów sądowych i innych pism procesowych – wniosek nie znajduje podstaw w przepisach,
c) co do wykazu podwykonawców i zakresu prac im powierzonych – zakres wnioskowanej informacji wymaga przetworzenia informacji prostych, a w konsekwencji, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., Spółka wezwała wnioskodawcę do wykazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania szczególnej istotności żądanej informacji dla interesu publicznego uzasadniającej konieczność jej przetworzenia przez E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P.; w razie braku odpowiedzi we wskazanym terminie Spółka samodzielnie dokona oceny, czy w sprawie zachodzi szczególna istotność dla interesu publicznego, aby dokonać przetworzenia wnioskowanej informacji publicznej.
d) w pozostałym zakresie, z uwagi na techniczny, handlowy, finansowy i poufny charakter chronionej informacji gospodarczej zawartej w niektórych w/w dokumentach – Spółka odmówiła udostępnienia wymienionych dokumentów.
Następnie E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P., po rozpatrzeniu wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., na podstawie art. 17 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 u.d.i.p. oraz stosowanego odpowiednio art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a."), utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] września 2017 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podała, że nie posiada żądanych informacji – dokumentów potwierdzających przyjęcie dostaw (PZ), w konsekwencji wniosek z obiektywnych względów nie może zostać zrealizowany.
Ponadto wskazała na brak obowiązku udostępnienia informacji przetworzonej, jaką jest wykaz podwykonawców i zakresu prac im powierzonych. Przygotowanie tych wykazów wymagałoby od E. O. Sp. z o.o. podjęcia dodatkowych czynności, które doprowadziłyby do stworzenia nowej informacji, w posiadaniu której Spółka nie jest. Takie wykazy mają charakter informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.d.i.p., a prawo ich uzyskania występuje jedynie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, czego wnioskodawca nie wykazał i z tego względu informacja ta nie podlega udostępnieniu.
Spółka podała również, iż częściowo odmówiła dostępu do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, co jest dopuszczalne zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Wnioskowane informacje posiadają wartość gospodarczą i w razie ich ujawnienia mogą spowodować szkodę dla interesów E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P.. Oferta, umowy handlowe, dokumentacja przetargowa, faktury, noty, wezwania do zapłaty, wypowiedzenie umowy, pisma procesowe itd. są informacjami technicznymi, technologicznymi lub organizacyjnymi przedsiębiorstwa, które stanowią podlegającą ochronie informację handlową Spółki. Poza tym Spółka w sposób dostateczny i jednoznaczny, a zarazem wyprzedzający w stosunku do momentu złożenia wniosku, ujawniła wolę zachowania w tajemnicy informacji, o które ubiega się wnioskodawca poprzez objęcie ich "Wykazem dokumentów zawierających informację klasy C", a wcześniej "Instrukcją bezpieczeństwa informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa E. O. Sp. z o.o.".
E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. stwierdziła ponadto, iż wszystkie wnioskowane dokumenty stanowią część akt sądowych sprawy cywilnej. Zauważyła, że ustawa o dostępie do informacji publicznej wśród informacji publicznej wymienia treść orzeczeń sądowych – a nie akt sądowych. W związku z tym, w ocenie Spółki, żądanie udostępnienia dokumentów procesowych stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej i zmierza do obejścia przepisów dotyczących dostępu osób trzecich do akt sądowych.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. P. Spółka z o.o. z siedzibą w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której wniosła o zobowiązanie E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. do udostępnienia w formie pisemnej informacji mających charakter informacji publicznej, które zostały wskazane w punktach od 1 do 6 wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
W uzasadnieniu skargi podała, że z rozstrzygnięć wydanych w toku sprawy wynika, że E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. jest w posiadaniu co najmniej takich dokumentów jak: formularz oferty, umowa zawarta między E. O. a E. Sp. z o.o., aneksów do w/w umowy, reklamacji złożonej przez E. O. w stosunku do E. Sp. z o.o., not obciążeniowych wystawionych przez E. O., wypowiedzenia umowy, wezwania do naprawienia szkody, wezwania do zapłaty.
Stwierdziła, że w niniejszej sprawie spór sprowadza się do konieczności ustalenia, czy E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. jest upoważniona do odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na fakt, że informacje zawarte w dokumentach, o których udostępnienie zwrócił się wnioskodawca, podlegają ochronie z uwagi na ważne gospodarczo informacje o tajemnicach w/w Spółki.
W ocenie skarżącej, E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. jedynie ogólnie wskazała na zagrożenie dla jej interesów, nie określając jednak, które konkretnie informacje i dane mogą narazić przedsiębiorcę na ewentualną szkodę. W żaden sposób nie podała, jakich informacji (czego dotyczących) zawartych w treści żądanych dokumentów nie może ujawnić ze względu na ich wartość gospodarczą. Jakkolwiek wnioskiem objęte były określone dokumenty, to uwzględnienie wniosku w dopuszczalnym zakresie może polegać na ich udostępnieniu z pominięciem fragmentów objętych poufnością. Zdaniem skarżącej, Spółka nie dokonała stosownej analizy przedmiotu sprawy, co uniemożliwia wnioskodawcy możliwość weryfikacji, czy dokumenty, których udostępnienia mu odmówiono, pod względem przedmiotowym zawierają określone dane, a ponadto oceny, czy przedstawiona w uzasadnieniu waga tych danych istotnie wykazuje związek z interesami gospodarczymi.
Ponadto skarżąca zauważyła, że E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P., sporządzając Warunki Zamówienia na budowę stacji WN/SN W. upubliczniła informacje dotyczące przedmiotu zamówienia, w tym w szczególności szczegółowe wytyczne techniczne związane z realizacją zamówienia. Powyższe przesądza o tym, że Spółka ujawniła informacje, które są objęte dokumentami, o udostępnienie których zwrócił się wnioskodawca. Oznacza to, że nie została spełniona przesłanka formalna tajemnicy przedsiębiorstwa, na którą powołuje się podmiot zobowiązany.
Odnosząc się do twierdzeń Spółki dotyczących braku obowiązku udostępnienia dokumentów procesowych podała, że skarżąca nie żąda udostępnienia całych akt postępowania sądowego, a jedynie dokumentów określonych we wniosku, co nie stanowi obejścia prawa.
E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 224/18, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej orzeka o utrzymaniu w mocy decyzji E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia [...] września 2017 r. w pkt 1, 2, 3, 4 i 6 (pkt 1 wyroku); uchylił decyzję E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia [...] września 2017 r. w pkt 1, 2, 3, 4 i 6 (pkt 2 wyroku); w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt 3 wyroku); zasądził od E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. na rzecz skarżącej P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę, [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 4 wyroku).
W uzasadnieniu wyroku podał, że mając na uwadze treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a.") uwzględnił fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 836/14 uchylił poprzednią decyzję E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. wydaną w tej sprawie oraz że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1939/15 skargę kasacyjną E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. od powyższego wyroku oddalił.
Wskazał, że w pierwszej kolejności przeprowadził dowód z dokumentów nadesłanych do niniejszej sprawy, stanowiących zdaniem organu poufną dokumentację źródłową objętą tajemnicą przedsiębiorcy, która nie była znana Sądowi rozpoznającemu wcześniejszą skargę (sygn. akt IV SA/Po 836/14).
Materialnoprawną podstawę rozpoznawanej skargi stanowią przepisy u.d.i.p. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie wydane przez E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia [...] grudnia 2017 r., utrzymujące w mocy decyzję odmawiającą udzielenia informacji publicznej.
Sąd wskazał, że w sprawie jest niesporne, że E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy podmiot zobowiązany mógł odmówić wnioskodawcy udzielenia informacji publicznej ze względu na fakt, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną oraz ze względu na ochronę interesu przedsiębiorcy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P., reprezentowana przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt 1, 2 i 4, zarzuciła:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:
- wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, pozostający w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy i bez jego wyczerpującego rozpatrzenia i właściwej oceny, w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji uznał, iż dokumentacja, o udostępnienie której wnosi skarżąca, dotyczy postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego na podstawie przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, gdy tymczasem chodzi w tym przypadku o postępowanie regulaminowe prowadzone na podstawie Regulaminu udzielania zamówień przez E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P., co wynikało z podnoszonych przez organ argumentów, treści żądanych dokumentów przedstawionych Sądowi do oceny oraz treści "Wykazu dokumentów zawierających informacje klasy C", w którym mowa jest o umowach handlowych oraz dokumentacji przetargowej na podstawie Regulaminu Udzielania Zamówień przez E. O. Sp. z o.o., co w rezultacie doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Sąd, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być rozpatrywany z uwzględnieniem przepisów p.z.p.;
- gołosłowne, niepoparte żadnymi dowodami twierdzenie, iż przygotowanie wykazu podwykonawców i zakresu prac im powierzonych nie wymagało żadnego wysiłku intelektualnego i możliwe było poprzez proste wygenerowanie tych danych, gdy tymczasem przygotowanie takich informacji nie jest możliwe w sposób automatyczny i wymaga zaangażowania środków osobowych organu w celu odszukania i zebrania wnioskowanych informacji na podstawie wielu różnych dokumentów, ich uporządkowania i zestawienia wraz z przypisaniem każdemu podwykonawcy zakresu powierzonych prac oraz wytworzenia na tej podstawie całkowicie nowej informacji, na co organ zwracał uwagę w zaskarżonej decyzji;
- nierozpoznanie istoty sprawy polegające na braku zbadania przez Sąd pierwszej instancji, czy istniały podstawy objęcia żądanych przez skarżącą informacji tajemnicą przedsiębiorcy organu i to w odniesieniu do każdego dokumentu z osobna oraz brak odniesienia się przez Sąd do przedstawionej w tym zakresie przez organ argumentacji, wykazującej istnienie zarówno formalnych, jak i materialnych, przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy;
b) art. 153 P.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż Sąd pierwszej instancji w odniesieniu do tajemnicy przedsiębiorcy związany był oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygający uprzednio w tej sprawie (wyrok z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1939/15), podczas gdy NSA nie przesądził merytorycznie, czy żądane przez skarżącego dokumenty objęte są tajemnicą przedsiębiorcy, pozostawiając tę ocenę organowi, wskazując jedynie, w jaki sposób organ powinien wykazać istnienie tajemnicy przedsiębiorcy w aspekcie tak formalnym, jak i materialnym;
2) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. – naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na ich błędnej wykładni, względnie niewłaściwym zastosowaniu, tj.:
a) art. 8 ust. 1 i 3, art. 96 ust. 2 oraz art. 139 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1579 ze zm., dalej w skrócie "p.z.p."), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której przepisy te nie mają zastosowania, albowiem dokumentacja, o udostępnienie której wnosi skarżący, dotyczy postępowania regulaminowego, a nie postępowania o udzielnie zamówienia publicznego i przepisy p.z.p. nie mają do tego postępowania zastosowania;
b) art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., dalej w skrócie "u.d.i.p."), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że stworzenie wykazu podwykonawców wraz z zakresem powierzonych im prac jest jedynie prostą czynnością techniczną i w rezultacie nie prowadzi do stworzenia informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a tym samym skarżąca nie miała obowiązku wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu takiej informacji, gdy tymczasem stworzenie wykazu podwykonawców wraz zakresem powierzonych im prac stanowi informację przetworzoną, albowiem organ nie jest w jej posiadaniu i jej stworzenie wymaga czasochłonnych czynności agregacyjnych prowadzących do powstania nowej informacji;
c) art. 5 ust. 2 u.d.i.p., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której dokumenty i informacje, o udostępnienie których wnosi skarżąca, stanowią tajemnicę przedsiębiorcy organu w aspekcie tak formalnym, jak i materialnym, co zostało przez organ wykazane w obu wydanych w sprawie decyzjach, a tym samym – z uwagi na tę tajemnicę – w/w dokumenty i informacje nie podlegały udostępnieniu;
d) art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 419 ze zm., dalej w skrócie "u.z.n.k."), poprzez jego błędną i zawężającą wykładnię, prowadzącą do nieprawidłowego przyjęcia, iż formularze oferty, umowy, dokumenty związane z realizacją umowy, faktury, reklamacje, noty obciążeniowe, dokumenty wypowiedzenia i umowa zawarta z wykonawcą zastępczym nie stanowią tajemnicy przedsiębiorstwa.
Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie jego pkt 1, 2 i 4 i w tym zakresie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, ewentualnie – na wypadek uznania, iż w sprawie nie doszło do uchybienia przepisom postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy – o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie jego pkt 1, 2 i 4 i merytoryczne rozpoznanie skargi, poprzez jej oddalenie także w pozostałym zakresie, tj. w całości. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej E. przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Ustosunkowując się do zarzutów podanych w skardze kasacyjnej stwierdziła, że są one niezasadne, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie jest bezsporne, że żądane przez P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. we wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r. informacje posiadają walor informacji publicznej, zaś E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu.
W pierwszej kolejności Sąd odniósł się do zarzutu naruszenia prawa materialnego w postaci niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 8 ust. 1 i 3, art. 96 ust. 2 oraz art. 139 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (dalej "p.z.p.").
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji, że przepisy u.d.i.p. i przepisy p.z.p. pozostają w stosunku do siebie w relacji przepisu ogólnego do szczególnego, a więc do spraw wszczętych w trybie dostępu do informacji publicznej podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosuje przepisy u.d.i.p. przy uwzględnieniu szczególnych unormowań p.z.p. oraz że jawność umów i protokołów w sprawach zamówień publicznych wyłącza na gruncie u.d.i.p. możliwość odmowy ich udostępnienia z powołaniem się na jakąkolwiek z tajemnic ustawowo chronionych – co do zasady prawidłowe – nie ma zastosowania w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy.
NSA wskazał, że z akt sprawy wynika, że przedmiotem wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. o udostępnienie informacji publicznej są dokumenty dotyczące sposobu zawarcia i realizowania przez E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. umowy zawartej z firmą E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. w wyniku udzielenia zamówienia na budowę stacji WN/SN W. . W ocenie NSA powyższe zamówienie jest zamówieniem sektorowym, o którym mowa w art. 133 ust. 1 w zw. z art. 132 ust. 1 pkt 3 p.z.p., zatem zgodnie z art. 132 ust. 1 pkt 3 p.z.p., przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do zamówień udzielanych przez zamawiających, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1-4, jeżeli zamówienie jest udzielane w celu tworzenia sieci przeznaczonych do świadczenia publicznych usług związanych z produkcją, przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej, gazu lub ciepła lub dostarczania energii elektrycznej, gazu albo ciepła do takich sieci lub kierowania takimi sieciami. W świetle art. 133 ust. 1 p.z.p., do udzielania zamówień sektorowych ustawę stosuje się, jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8. W niniejszej sprawie chodzi o kwotę, na jaką opiewa wartość w/w zamówienia sektorowego, określoną w § 1 pkt 3 lit. b obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie kwot wartości zamówień oraz konkursów, od których jest uzależniony obowiązek przekazywania ogłoszeń Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich (Dz. U. z 2009 r. Nr 224, poz. 1795), a więc o kwotę [...]euro (dla robót budowlanych). Tym samym przepisy p.z.p. do przedmiotowego zamówienia nie znajdowały w ogóle zastosowania, gdyż z przekazanych do Sądu akt sprawy wynika, że jego wartość nie przekraczała w/w kwoty określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8. W konsekwencji – zgodnie z art. 133 ust. 1 p.z.p. – w tej sprawie nie można było stosować przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu był zatem obowiązany do zbadania, czy odmowa udostępnienia wskazanych dokumentów w tym trybie była zasadna, a więc czy w okolicznościach tej konkretnej sprawy podmiot zobowiązany dokonał prawidłowej interpretacji art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 u.z.n.k., dopuszczającej możliwość objęcia tajemnicą przedsiębiorstwa żądanej przez wnioskodawcę informacji publicznej.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w tym zakresie nie została przez Sąd pierwszej instancji przeprowadzona i nie ocenił zasadności rozstrzygnięcia E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. co do tych dokumentów żądanych przez wnioskodawcę, których udostępnienia Spółka odmówiła, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy.
Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji naruszył zatem art. 8 ust. 1 i 3, art. 96 ust. 2 oraz art. 139 ust. 3 p.z.p., poprzez ich nieuprawnione zastosowanie, jak również art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 u.z.n.k., poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie kontroli prawidłowości ich zastosowania w sprawie przez E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P.. Czyni to zarzuty naruszenia prawa materialnego określone w pkt 2 a, c i d skargi kasacyjnej zasadnymi.
Zasadny okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął, że określony w pkt 1b wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. wykaz podwykonawców i zakresu powierzonych im prac – wbrew twierdzeniu E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. – nie stanowi informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. NSA wyjaśnił, odwołując się do orzecznictwa sadów administracyjnych, że informacja przetworzona jest to informacja przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji nie dysponuje na dzień złożenia wniosku gotową informacją. Wobec przedstawionych rozważań ogólnych, NSA uznał, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez jego błędną wykładnię, zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd pierwszej instancji błędnie stwierdził, iż określony w pkt 1b wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. wykaz podwykonawców i zakresu powierzonych im prac nie stanowi informacji publicznej przetworzonej oraz że E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji w sposób niedostateczny przedstawiła motywy swojego rozstrzygnięcia w tym zakresie.
W dacie złożenia przez P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosku, żądana przez nią w/w informacja nie istniała. Warunkiem jej wytworzenia byłoby przeprowadzenie dodatkowych czynności organizacyjnych i analitycznych w oparciu o posiadane informacje proste, co wymagałoby poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych – wiązałoby się z koniecznością zaangażowania personelu, przeanalizowania dużej liczby dokumentów i tym samym odbiłoby się negatywnie na toku realizacji zadań danej komórki organizacyjnej E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P.. Powyższy ciąg działań o charakterze zarówno intelektualnym, jak i czysto technicznym, wymagający zaangażowania zasobów ludzkich i technicznych, świadczy o przetworzonym charakterze żądanej informacji.
Dalej NSA stwierdził, że powyższa kwestia, dotycząca przesądzenia, że w/w informacja publiczna ma charakter informacji publicznej przetworzonej, nie ma jednak decydującego znaczenia dla uznania zasadności omawianego zarzutu, gdyż istotny jest przede wszystkim fakt, iż wbrew twierdzeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. w decyzji z dnia [...] września 2017 r. nie zawarła rozstrzygnięcia odmawiającego udostępnienia informacji określonej w pkt 1b wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., tj. wykazu podwykonawców i zakresu powierzonych im prac, a jedynie – co do tej części wniosku – poinformowała wnioskodawcę, że zakres tej informacji wymaga przetworzenia informacji prostych i w konsekwencji, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., wezwała stronę do wykazania w terminie 7 dni szczególnej istotności żądanej informacji dla interesu publicznego, uzasadniającej konieczność jej przetworzenia przez E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P.. Informacja podmiotu zobowiązanego w tym zakresie nie stanowiła zatem rozstrzygnięcia o charakterze decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p., a więc nie mogła zostać przez Sąd pierwszej instancji w tej części uchylona (o czym orzeczono w pkt 2 sentencji zaskarżonego wyroku). Rozstrzygnięcie o odmowie udostępnienia w/w informacji – z uwagi na niewykazanie istnienia szczególnego interesu publicznego w jej uzyskaniu pomimo stosownego wezwania – zawarto dopiero w decyzji E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia [...] grudnia 2017 r., jednak podmiot zobowiązany nie mógł, stosując odpowiednio art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymać w mocy rozstrzygnięcia niebędącego decyzją.
Podobna sytuacja zdaniem NSA miała również miejsce co do pkt 3a wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., tj. co do żądania w zakresie dokumentów potwierdzających przyjęcie dostaw (PZ) wystawionych przez E. O. Sp. z o.o., gdyż w decyzji z dnia [...] września 2017 r. E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. nie zawarła rozstrzygnięcia odmawiającego udostępnienia informacji określonej w pkt 3a w/w wniosku, a jedynie – co do tej części wniosku – poinformowała wnioskodawcę, że: "co do dokumentów potwierdzających przyjęcie dostaw (PZ) wystawionych przez E. O. Sp. z o.o. informuje, że dokumentów takich brak, ponieważ nie stosuje się". Jest to zatem jedynie informacja podmiotu zobowiązanego o nieposiadaniu dokumentów wymienionych w pkt 3a wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. i również nie stanowiła ona decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. Do tej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w ogóle się nie odniósł, zaś w sentencji wyroku w sposób nieuprawniony zawarł rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji z dnia [...] września 2017 r. oraz decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r. także w omawianym zakresie.
Odpowiedź podmiotu zobowiązanego o nieposiadaniu wnioskowanej informacji podlega jednak badaniu w przypadku złożenia skargi na bezczynność podmiotu zobowiązanego, a zatem w niniejszej sprawie nie mogła być ona przedmiotem rozważań Sądu drugiej instancji.
Ponadto NSA podkreślił, że treść wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., który składa się z 6 punktów, natomiast rozpoznanie tego wniosku zawiera się punktach: a, b, c, d i jest przedstawione opisowo, w sposób nienawiązujący do numeracji wniosku.
Dodatkowo NSA wyjaśnił, iż kwestia udostępnienia informacji określonej w pkt 5 wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., tj. dokumentów związanych z ewentualnymi sporami prowadzonymi przez E. O. Sp. z o.o. z E. Sp. z o.o. w związku z zawarciem umowy wskazanej w pkt 2, w szczególności: a) wezwań do naprawienia szkody, b) wezwań do zapłaty, c) pozwów sądowych, d) innych pism procesowych – nie podlegała badaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny z powodu nieobjęcia tej kwestii, tj. pkt 3 zaskarżonego wyroku, przedmiotem zaskarżenia w skardze kasacyjnej.
Trafny okazał się zarzut naruszenia art. 153 P.p.s.a., gdyż Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1939/15 nie przesądził, że żądane przez wnioskodawcę w tej sprawie dokumenty objęte są tajemnicą przedsiębiorcy, pozostawiając tę ocenę E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P.. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu w/w wyroku podał jedynie, iż nie jest wystarczające ogólnikowe wskazanie w decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, że żądane informacje są objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Dopiero argumentacja organu w tym zakresie, w połączeniu z udostępnionymi Sądowi materiałami źródłowymi, umożliwi ocenę zasadności zastosowanych przesłanek utajnienia wnioskowanej informacji publicznej.
Na skutek oceny zawartej w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1939/15 – E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. przy ponownym rozpoznaniu wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. została zatem zobowiązana jedynie – w przypadku ewentualnej odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) – do uzasadnienia swojego stanowiska w sposób wyczerpujący i precyzyjny. Kontroli takiej odmowy powinien był dokonać Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, analizując treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
NSA wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji dokona powtórnej oceny zaskarżonej decyzji, uwzględniając poczynione powyżej uwagi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po ponownym rozpoznaniu sprawy, zważył co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z przepisu tego wynika, zatem nakaz uwzględnienia przez Sąd ponownie rozpatrujący sprawę wskazań płynących z uzasadnienia orzeczenia drugoinstancyjnego wydanego w sprawie III OSK 298/21 w zakresie wykładni prawa.
Nadto odnotować trzeba, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem kontroli i oceny sądowej. W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wypowiedział się w wyroku z dnia 9 kwietnia 2015r., sygn. akt IV SA/Po 836/14 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 kwietnia 2017r., sygn. akt I OSK 1939/15 oddalającym skargę kasacyjną. Przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji należało więc mieć na uwadze regulację prawną zawartą w art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przytoczony przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wyrażona w nim zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie, tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, zaś naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a., w razie złożenia skargi, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Wyjaśnić też należy, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią natomiast konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3). Przy czym wskazać należy, że stan prawny w zakresie mającym zastosowanie w niniejszej sprawie nie uległ zmianie, ani nie doszło do zmiany istotnych okoliczności faktycznych skutkujących utratą aktualności oceny prawnej wyrażonej w powyżej wskazanych wyrokach.
W tym miejscu wskazać także należy, że prawomocne jest orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 maja 2018r. w punkcie 3 wyroku, albowiem co do tego punktu nie zostało zaskarżone skargą kasacyjną E. O. Sp. z o.o. z [...] czerwca 2018r. Zgodnie zatem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skutkiem powyższego, wyrok WSA z 10 maja 2018r, w tym punkcie jest prawomocny i ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
W tym zakresie NSA w wyroku z 16 kwietnia 2021r. wypowiedział się jasno, że kwestia udostępnienia informacji określonej w pkt 5 wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z [...] sierpnia 2013r. nie podlegała badaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny z powodu nieobjęcia tej kwestii, tj. pkt 3 zaskarżonego wyroku WSA z 10 maja 2018r., przedmiotem zaskarżenia w skardze kasacyjnej. W tym zakresie, wyrok WSA w Poznaniu z 10 maja 2018r., co do punku 3, jest prawomocny, co zostało stwierdzone postanowieniem z 18 maja 2021r. (k. 47v akt sąd.).
Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie b) decyzji z [...] września 2017r. – "co do żądania udostępnienia pozwów sądowych i innych pism procesowych – informuje, że wniosek nie znajduje podstaw w przepisach", co odnosi się do punktu 5 lit a) do d) wniosku z [...] sierpnia 2013r., Sąd ponownie rozpoznający sprawę stwierdza, że w tym zakresie sprawa została prawomocnie rozstrzygnięta.
Mając, zatem na uwadze powyższe przepisy oraz wytyczne prawomocnych wyroków wydanych w niniejszej sprawie wskazać należy, że przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja wydana przez spółkę E. O. sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia [...] grudnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez ten podmiot z dnia [...] września 2017r. w sprawie z wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Zgodnie z wytycznymi NSA z 16 kwietnia 2021r. sprecyzować należy, że w dniu [...] sierpnia 2013 r. spółka P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwróciła się pismem do E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej sposobu zawarcia i realizowania przez E. O. Sp. z o.o. umowy zawartej z firmą E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. w wyniku udzielenia zamówienia na budowę stacji WN/SN W. , wnosząc o udostępnienie w formie kserokopii następujących dokumentów:
1) złożonych przez E. Sp. z o.o. w postępowaniu o udzielenie zamówienia:
a) formularza oferty
b) wykazu podwykonawców i zakresu prac im powierzonych;
2) umowy zawartej pomiędzy E. O. Sp. z o.o. a E. Sp. z o.o. oraz aneksów do tej umowy jeśli zostały zawarte;
3) dokumentów związanych z realizacją ww. umowy takich jak:
a) dokumenty potwierdzające przyjęcie dostaw (PZ) wystawionych przez E. O. Sp. z o.o.
b) faktury wystawione przez E. Sp. z o.o.;
4) dokumentów związanych z należytym wykonywaniem umowy wskazanej w pkt 2, a w szczególności:
a) reklamacji złożonych przez E. O. Sp. z o.o. firmie E. Sp. z o.o.
b) not obciążeniowych wystawionych przez E. O. Sp. z o.o. firmie E. Sp. z o.o. z tytułu zaistniałych nieprawidłowości przy realizowaniu umowy,
c) ewentualnych dokumentów wypowiedzenia tej umowy przez którąś ze stron;
5) dokumentów związanych z ewentualnymi sporami prowadzonymi przez E. O. Sp. z o.o. z E. Sp. z o.o. w związku z zawarciem umowy wskazanej w pkt 2, w szczególności:
a) wezwań do naprawienia szkody,
b) wezwań do zapłaty,
c) pozwów sądowych,
d) innych pism procesowych;
6) mowy zawartej przez E. O. Sp. z o.o. z ewentualnym innym wykonawcą, której przedmiotem jest budowa stacji WN/SN W. .
W związku z powyższym wnioskiem o udzielenie informacji publicznej wydana została w niniejszej sprawie decyzja E. O. Sp. z o.o. w P. z dnia [...] września 2017r., w której E. poinformowała, że jest w posiadaniu żądanych: formularza oferty, umowy zawartej w wyniku w/w zamówienia pomiędzy E. O. Sp. z o.o. a E. Sp. z o.o. oraz aneksów do tej umowy, faktur wystawionych przez E. Sp. z o.o., reklamacji złożonych przez E. O. Sp. z o.o. firmie E. Sp. z o.o., not obciążeniowych wystawionych przez E. O. Sp. z o.o. firmie E. Sp. z o.o. z tytułu zaistniałych nieprawidłowości przy realizowaniu umowy, dokumentów wypowiedzenia tej umowy, wezwań do naprawienia szkody, wezwań do zapłaty, pozwu sądowego i innych pism procesowych, umowy zawartej przez E. O. Sp. z o.o. z innym wykonawcą, a rozstrzygnięcie decyzji zawarto w punktach od a) do d) i brzmi następująco:
a) co do dokumentów potwierdzających przyjęcie dostaw (PZ) wystawionych przez E. O. Sp. z o.o. – dokumentów takich brak, ponieważ nie stosuje się,
b) co do żądania udostępnienia pozwów sądowych i innych pism procesowych – wniosek nie znajduje podstaw w przepisach,
c) co do wykazu podwykonawców i zakresu prac im powierzonych – zakres wnioskowanej informacji wymaga przetworzenia informacji prostych, a w konsekwencji, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., Spółka wezwała wnioskodawcę do wykazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania szczególnej istotności żądanej informacji dla interesu publicznego uzasadniającej konieczność jej przetworzenia przez E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P.; w razie braku odpowiedzi we wskazanym terminie Spółka samodzielnie dokona oceny, czy w sprawie zachodzi szczególna istotność dla interesu publicznego, aby dokonać przetworzenia wnioskowanej informacji publicznej.
d) w pozostałym zakresie, z uwagi na techniczny, handlowy, finansowy i poufny charakter chronionej informacji gospodarczej zawartej w niektórych w/w dokumentach – Spółka odmówiła udostępnienia wymienionych dokumentów.
Powyższa decyzja z [...] września 2017 r. w takim właśnie brzmieniu, na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, została następnie utrzymana w mocy decyzją w E. O. Sp. z o.o. w P. z [...] grudnia 2017r.
Materialnoprawną podstawę rozpoznawanej skargi stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016, poz.1764 w brzmieniu z dnia wydania zaskarżonej decyzji, dalej "u.d.i.p.").
Jak wskazał NSA w wyroku z 16 kwietnia 2021r., w niniejszej sprawie jest bezsporne, że w świetle przepisów u.d.i.p. żądane przez P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. we wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r. informacje posiadają walor informacji publicznej, zaś E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej będącej w jej posiadaniu.
Odnosząc się do poszczególnych punktów a), c) i d) decyzji z [...] września 2017r., z wyłączeniem punktu b), co zostało już prawomocnie rozstrzygnięte, przy uwzględnieniu wskazań zawartych w wyroku NSA z 16 kwietnia 2021r., Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wskazuje, co następuje.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną, podobnie jak poinformowanie wnioskodawcy, że podmiot, do którego skierował on żądanie, nie ma informacji wskazanej we wniosku. W treści art. 14 ust. 2 u.d.i.p. mowa jest o sytuacji, w której jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonej we wniosku, zatem jeżeli podmiot zobowiązany nie może udzielić informacji z uwagi na okoliczność, że taką informacją nie dysponuje to obowiązany jest do powiadomienia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem.
Artykuł 16 ust. 1 u.d.i.p. ma natomiast zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji oraz spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacja publicznej). Brak jednego z tych elementów oznacza zakaz załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej (komentarz do art. 16, I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępnie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, e-LEX, WK 2016).
Zatem przedmiotem decyzji w przedmiocie informacji publicznej może być jedynie odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji publicznej w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Na gruncie regulacji zawartych w u.d.i.p. istotne jest bowiem wyróżnienie dwóch etapów postępowania o różnym charakterze i mających za przedmiot odmienne sprawy administracyjne. W pierwszym rzędzie, jeżeli organ (lub inny zobowiązany podmiot) dysponuje żądaną informacją publiczną i istnieje podstawa do jej udostępnienia bez opłat, to w postępowaniu tym nie mają w ogóle zastosowania przepisy K.p.a., bowiem informacja publiczna jest wtedy po prostu udostępniana, co jak wskazano powyższej, przybiera postać czynności materialno-technicznej. Tak samo jeżeli podmiot nie dysponuje informacją publiczną, to pisemnie informuje o tym fakcie, co przybiera także formę czynności materialno-technicznej. Dla wszczęcia takiego postępowania wystarczy wniosek ustny bądź złożony w innej niesformalizowanej formie, wniosek ten nie musi być poparty żadnym uzasadnieniem ani wskazaniem szczególnego interesu. Sytuacja wygląda inaczej, gdy w sprawie chociażby potencjalnie zachodzi możliwość podjęcia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania, wówczas, z uwagi na treść art. 16 ust. 2 u.d.i.p, z którego wynika, że do decyzji odmownej oraz o umorzeniu postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, Kodeks ten ma zastosowanie do całego procesu wydawania decyzji, a także do kwestii wniesienia i rozpatrzenia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) i w konsekwencji do sposobu rozstrzygnięcia sprawy, w tym wydania przez podmiot zobowiązany decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, po rozpatrzeniu odwołania (art. 16 ust. 2 pkt 1 u.d.i.p.). Zatem jedynie w przypadku wydawania decyzji odmownej organ jest związany wszystkimi przepisami k.p.a., co wynika z art. 16 ust. 1 i art. 13 u.d.i.p. (wyr. NSA z 22 czerwca 2018r., sygn. akt I OSK [...], dostępny [...], dalej CBOSA).
Przy czym, mając na uwadze charakter podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 17 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio.
Z chwilą wpłynięcia do organu (podmiotu zobowiązanego) wniosku o udostępnienie informacji publicznej, organ obowiązany jest ustalić, czy przedmiot wniosku rzeczywiście dotyczy informacji publicznej, a jeśli tak to o jakim charakterze (informacje proste czy przetworzone), czy informacje te znajdują się w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy podmiot zobowiązany posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę oraz czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na tajemnice prawnie chronione. Ustalenie, że istnieje podstawa do odmowy udostępnienia informacji publicznej bądź umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. uzasadnia wydanie decyzji, a w konsekwencji zastosowanie znajdują przepisy k.p.a.
Przenosząc te rozważania natury ogólnej na okoliczności niniejszej sprawy oraz mając na uwadze stanowisko wyrażone w wyroku NSA w 16 kwietnia 2021r. odnieść należy się do rozstrzygnięcia podmiotu zobowiązanego w zakresie punktu a) decyzji z [...] września 2017r.
Co do żądania w zakresie udostępnienia dokumentów potwierdzających przyjęcie dostaw (PZ) wystawionych przez E. O. Sp. z o.o. (punkt 3a wniosku) w tym zakresie podmiot zobowiązany poinformował wnioskodawcę, że: "dokumentów takich brak, ponieważ nie stosuje się". Jak wskazał NSA, w tym rozstrzygnięciu podmiot zobowiązany poinformował wnioskodawcę o nieposiadaniu dokumentów wymienionych w pkt 3a wniosku z dnia [...] sierpnia 2013 r., co ma charakter czynności materialno-technicznej i nie stanowi rozstrzygnięcia decyzją wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. W tym stanie rzeczy podmiot zobowiązany rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mógł utrzymać w mocy decyzji z [...] września 2017r. w zakresie poinformowania, że nie dysponuje wnioskowaną informacją, gdyż czynności tej podmiot nie dokonuje decyzją skoro nie jest ona odmową udzielenia informacji tylko informacją o nieposiadaniu dokumentów. Nie miał zatem zastosowania przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., który zgodnie z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. stosuje się tylko do decyzji, o których mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., kiedy to zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Jeżeli wnioskodawca nie jest zadowolony z takiego sposobu udzielenia informacji publicznej na punkt 3a wniosku to może, jak wskazał NSA, wnieść do sądu administracyjnego skargę na bezczynność podmiotu zobowiązanego w tym zakresie. Skarga taka jest rozpoznawana w odrębnym postępowaniu, zatem sposób załatwienia wniosku co do punktu 3a nie mógł być przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej. Wobec powyższego podmiot zobowiązany po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie mógł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymać w mocy decyzji z [...] września 2017r. w zakresie dotyczącym punktu a) decyzji z [...] września 2017r.
W tym stanie rzeczy Sąd ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2017r. w części w jakiej orzeka ona o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] września 2017r. co do punktu a), jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.
Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie c) decyzji z [...] września 2017r. (punkt 1 b wniosku) co do wykazu podwykonawców i zakresu prac im powierzonych – podmiot zobowiązany w istocie poinformował wnioskodawcę, że zakres wnioskowanej informacji wymaga przetworzenia informacji prostych, a w konsekwencji, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., Spółka E. O. wezwała wnioskodawcę do wykazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania szczególnej istotności żądanej informacji dla interesu publicznego uzasadniającej konieczność jej przetworzenia przez E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P.; w razie braku odpowiedzi we wskazanym terminie Spółka samodzielnie dokona oceny, czy w sprawie zachodzi szczególna istotność dla interesu publicznego, aby dokonać przetworzenia wnioskowanej informacji publicznej.
W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, że określony w pkt 1b wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. wykaz podwykonawców i zakresu powierzonych im prac stanowi informację publiczną przetworzonej, bowiem w dacie złożenia przez P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosku, żądana przez nią w/w informacja nie istniała. Warunkiem jej wytworzenia byłoby przeprowadzenie dodatkowych czynności organizacyjnych i analitycznych w oparciu o posiadane informacje proste, co wymagałoby poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych – wiązałoby się z koniecznością zaangażowania personelu, przeanalizowania dużej liczby dokumentów i tym samym odbiłoby się negatywnie na toku realizacji zadań danej komórki organizacyjnej E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P.. Powyższy ciąg działań o charakterze zarówno intelektualnym, jak i czysto technicznym, wymagający zaangażowania zasobów ludzkich i technicznych, świadczy o przetworzonym charakterze żądanej informacji.
NSA wyjaśnił, że jednym z ograniczeń w dostępie do informacji publicznej jest regulacja określona w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., która warunkuje dostęp do informacji publicznej przetworzonej od wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W przepisach u.d.i.p. pojęcie informacji przetworzonej nie zostało zdefiniowane. Ukształtowało się ono jednak jednolicie tak w judykaturze, jak i doktrynie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przez informację przetworzoną należy rozumieć jakościowo nową informację, która nie istnieje w przyjętej treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Przetworzenie informacji wymaga zazwyczaj dokonania stosownych działań analitycznych, zebrania lub zsumowania pojedynczych informacji na podstawie różnych kryteriów wynikających z treści wniosku. Stworzenie informacji przetworzonej wiąże się z czynnościami, które wykraczają poza zwykłą działalność podmiotu zobowiązanego do jej udostępnienia. Dlatego nawet zbiór informacji prostych może być uznany za informację przetworzoną w sytuacji, gdy ich udostępnienie wiąże się z koniecznością wyboru, odnalezienia i anonimizacji, co wpłynie niewątpliwie na bieżące wykonywanie ustawowych zadań przez organ zobowiązany do udostępnienia. Jeśli utworzenie zbioru informacji prostych wymagałoby takiego nakładu środków i zaangażowania sił podmiotu zobowiązanego, które negatywnie wpływałoby na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego, a w szczególności, gdy wymaga to analizowania całego zasobu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych żądanych przez wnioskodawcę, bądź wymaga odnalezienia i posegregowania wielu informacji prostych, to jest to informacja przetworzona (por. wyroki NSA z dnia: 5 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 3097/12 oraz 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11, dostępne CBOSA). Za informację przetworzoną uznaje się zatem wyodrębnienie (wyselekcjonowanie po analizie posiadanych zbiorów) informacji prostych ze zbiorów informacji znajdujących się w posiadaniu zobowiązanego i przygotowanie ich do udostępnienia, jeżeli wymagają podjęcia działań twórczych i analitycznych, opracowania zestawień, list lub wykazów czy odpowiedniego zredagowania, których efektem końcowym jest jakościowo nowa informacja (dotychczas samoistnie nieistniejąca), a nawet sporządzenie wielu kserokopii dokumentów wymagających podjęcia działań organizacyjnych oraz zaangażowania środków i osób (por. M. Jabłoński, Udostępnianie przetworzonej informacji publicznej, Wrocław 2015 r., s. 114, 126, 133 i n. oraz wyroki NSA z dnia: 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1938/10; 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2721/13 i 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, dostępne CBOSA). Innymi słowy, informacja przetworzona jest to informacja przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia informacji nie dysponuje na dzień złożenia wniosku gotową informacją (por. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1898/15).
Dalej NSA wskazał, że kwestia ta, jak w przypadku punktu a) decyzji z [...] września 2017r. również nie stanowi rozstrzygnięcia decyzją o odmowie udostępnienia informacji określonej w pkt 1b wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., tj. wykazu podwykonawców i zakresu powierzonych im prac, a jedynie – co do tej części wniosku – poinformowała wnioskodawcę, że zakres tej informacji wymaga przetworzenia informacji prostych i w konsekwencji, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., wezwała stronę do wykazania w terminie 7 dni szczególnej istotności żądanej informacji dla interesu publicznego, uzasadniającej konieczność jej przetworzenia przez E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P.. Informacja podmiotu zobowiązanego w tym zakresie nie stanowiła zatem jeszcze rozstrzygnięcia o charakterze decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p., a więc nie mogła zostać przez podmiot zobowiązany po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymana w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja z [...] grudnia 2017r.
Wobec powyższego Sąd ponownie rozpoznający sprawę uznał, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. uchylić należy zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2017r. w części w jakiej orzeka ona o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] września 2017r., jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.
Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie d) decyzji z [...] września 2017r. (punkt 1a, 2, 3b, 4 a-c i 6 wniosku) – "w pozostałym zakresie, z uwagi na techniczny, handlowy, finansowy i poufny charakter chronionej informacji gospodarczej zawartej w niektórych w/w dokumentach odmawia udostępnienia wymienionych dokumentów.
W tym tylko zakresie mamy w istocie do czynienia z decyzją o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zw. z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. i w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 u.z.n.k.
NSA wskazał odnosząc się do wskazań poprzednio wydanego wyroku NSA z 4 kwietnia 2017r., sygn. akt I OSK 1939/15, że nie jest wystarczające ogólnikowe wskazanie w decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, że żądane informacje są objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Konieczne jest wykazanie, że konkretne informacje zawierają tajemnicę przedsiębiorstwa. Szczególnie precyzyjne i wyczerpujące uzasadnienie powinny zawierać te decyzje, w których dokonuje się analizy takich klauzul generalnych jak "tajemnica przedsiębiorcy" i "tajemnica przedsiębiorstwa". Oznacza to, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie może ograniczyć się do zdawkowego oświadczenia o istnieniu takiej tajemnicy. Wskazanie konkretnej podstawy i zakresu utajnienia danej informacji jest konieczne ze względu na specyficzny charakter ochrony tajemnicy przedsiębiorcy. W tych przypadkach organ musi szczegółowo określić z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Ewentualne przesłanki nieudzielenia informacji publicznej z powyższego powodu muszą być wyjaśnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny. Dopiero taka argumentacja, w połączeniu z udostępnionymi Sądowi materiałami źródłowymi, umożliwi ocenę zasadności zastosowanych przesłanek utajnienia wnioskowanej informacji publicznej.
Na skutek oceny zawartej w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1939/15 – E. O. Sp. z o.o. z siedzibą w P. Oddział Dystrybucji P. przy ponownym rozpoznaniu wniosku P. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. została zatem zobowiązana jedynie – w przypadku ewentualnej odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) – do uzasadnienia swojego stanowiska w sposób wyczerpujący i precyzyjny. Podmiot zobowiązany winien zatem dostosować się do powyższych wskazań stosowanie do art. 153 p.p.s.a. Kontroli takiej odmowy powinien był dokonać Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ponownie rozpoznający sprawę, analizując treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w której Spółka odmówiła udostępnienia informacji publicznej powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy, a więc w oparciu o art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003r. Nr 153, poz. 1503 ze zm., w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji; dalej: "u.z.n.k.").
Nie powtarzając, zatem wskazanego w powyższych wyrokach sądów wydanych w niniejszej sprawie, rozumienia pojęć "tajemnica przedsiębiorstwa" i "tajemnica przedsiębiorcy" oraz co przez te pojęcia rozumie doktryna i judykatura, wskazać należy, że zgodnie z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.
Z powyższego przepisu wynika, że aby dana informacja podlegała ochronie na podstawie art. 11 u.z.n.k., to jest stanowiła tajemnicę przedsiębiorstwa, musi spełniać warunki: a) braku ujawnienia, b) posiadania wartości gospodarczej, c) podjęcia w stosunku do niej przez przedsiębiorcę niezbędnych działań w celu zachowania jej poufności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że aby dana informacja podlegała ochronie na podstawie przepisu art. 11 ust. 4 u.z.n.k., musi zostać spełniona zarówno przesłanka formalna, jak też materialna (por. wyr. NSA z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2112/13, dostępny CBOSA). Przesłanka formalna jest spełniona wówczas, gdy zostanie wykazane, że przedsiębiorca podjął działania w celu zachowania poufności tych informacji. Nie wystarczy samo przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że posiadane przez niego dane mają charakter poufny. Poufność danych musi być wyraźnie lub w sposób dorozumiany zamanifestowana przez samego przedsiębiorcę. To na nim spoczywa bowiem, w razie sporu, ciężar wykazania, że określone dane stanowiły tajemnicę przedsiębiorcy. Informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Materialną przesłanką warunkującą możliwość objęcia określonych informacji tajemnicą przedsiębiorcy jest to, że muszą one ze swej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnienie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy z wyłączeniem informacji, których upublicznienie wynika np. z przepisów prawa" (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2014 r., I OSK 2112/13; wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1639/14; wyrok NSA z dnia 27 lutego 2015 r., I OSK 876/14, dostępny CBOSA).
Przenosząc takie ustalenia na grunt reżimu u.d.i.p. należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2016 r. (sygn. akt I OSK 603/15, CBOSA) uznał za nieuzasadnioną wykładnię art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przyjmującą, że w przypadku, gdy informacje związane są z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością wystarczające jest, aby przedsiębiorca podjął w stosunku do tych informacji środki ochrony w celu zachowania ich w poufności, tj. że informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako nierozpoznawalnej dla osób trzecich. Przy czym, należy przyjąć, że złożone przez niego zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, zgodnie z obowiązującym prawem, przesądzi, że zastrzeżone przez niego informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorcy (a nie przedsiębiorstwa). Jeżeli natomiast w wyniku sądowej kontroli okaże się, że zastrzeżona informacja nie stanowi tajemnicy przedsiębiorcy, to zadeklarowane zastrzeżenie staje się bezskuteczne.
W niniejszej sprawie, jak przyznał też podmiot zobowiązany spełniona została przesłanka formalna ochrony informacji publicznej, bowiem mimo tego, że nie udało się uzyskać potwierdzenia ze strony E. Sp. z o.o., że powołuje się na tajemnicę przedsiębiorstwa E. , to podmiot zobowiązany objął żądane informacje wykazem dokumentów zawierających informacje klasy C podlegających ochronie z uwagi na przedmiot działalności, wartość gospodarczą dla E. O. Sp. z o.o. stanowiące informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne, finansowe, handlowe, koncepcyjne, planistyczne, sprawozdawcze, sensytywne i poufne (punkt 2.3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, k. 17-19 akt sąd.). Nadto w toku całego postępowania oraz w pismach wystosowywanych przez podmiot zobowiązany, E. O. wyrażała wolę i podejmowała działania celem utajnienia żądanych dokumentów w punkcie 1a, 2, 3b, 4 a-c i 6 wniosku z 19 sierpnia 2013r., bowiem wnioskowane informacje zawarte w żądanych dokumentach traktuje jako objęte tajemnicą przedsiębiorcy. W tym miejscu podkreślić należy, że E. O. poinformowała, że jest w posiadaniu żądanych: formularza oferty, umowy zawartej w wyniku w/w zamówienia pomiędzy E. O. Sp. z o.o. a E. Sp. z o.o. oraz aneksów do tej umowy, faktur wystawionych przez E. Sp. z o.o., reklamacji złożonych przez E. O. Sp. z o.o. firmie E. Sp. z o.o., not obciążeniowych wystawionych przez E. O. Sp. z o.o. firmie E. Sp. z o.o. z tytułu zaistniałych nieprawidłowości przy realizowaniu umowy, dokumentów wypowiedzenia tej umowy, umowy zawartej przez E. O. Sp. z o.o. z innym wykonawcą.
Nie powielając ponownie stanowiska orzecznictwa i doktryny, że ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną ma bowiem charakter wyjątku od zasady oraz przesłanki przemawiające za nieudzieleniem informacji publicznej ze wskazanej przyczyny muszą być rzeczywiste i precyzyjnie określone, w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia nie wskazuje na przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany rzeczywistego testu proporcjonalności między potrzebą ochrony tajemnicy przedsiębiorcy a obywatelskim prawem do informacji, z którego to testu wynikałoby, że utajnione dokumenty zawierają informacje tworzące sferę tajemnicy przedsiębiorcy i konieczność jej ochrony jest proporcjonalnie większa, niż racje przemawiające za jej udostępnieniem. Zestawiając argumentację podmiotu z załączonymi do sprawy dokumentami poufnymi uzasadnienie odmowy udostępnienia tych informacji nie wyjaśnia w sposób wyczerpujący i pełny realizację materialnej przesłanki ochrony informacji publicznych.
Tajemnica przedsiębiorcy, jak każda ustawowo chroniona tajemnica, ma charakter obiektywny. Dla przedsiębiorcy wszystko, co wiąże się z jego funkcjonowaniem, może mieć wartość gospodarczą. Jednakże nie wszystko stanowić będzie tajemnicę przedsiębiorcy. W motywach decyzji powinno być więc wyjaśnione, na czym polega tajemnica przedsiębiorcy w przypadku konkretnej informacji publicznej wynikającej z danego dokumentu znajdującego się w dyspozycji podmiotu. Ponadto, warunkiem koniecznym do uznania istnienia tajemnicy przedsiębiorcy jest wskazanie konkretnych, posiadających wartość gospodarczą informacji, które mają korzystać z poufności w odniesieniu do żądanej konkretnej informacji publicznej.
Tego jednak w sprawie, w ocenie Sądu, nie wykazano, co narusza wymogi wywodzonej z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasady proporcjonalności.
Uzasadniając decyzję odmowną w punkcie d) z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorstwa, podmiot zobowiązany zarówno w uzasadnieniu decyzji z [...] września 2017r., a następnie w decyzji z [...] grudnia 2017r. przytoczył jakie informacje w przyjętym w doktrynie i orzecznictwie sądowym ogólnym rozumieniu mogą stanowić tajemnicę przedsiębiorcy i do tych przykładów w sposób ogólny przyporządkował żądane przez wnioskodawcę dokumenty, nie informacje publiczne. Podmiot zobowiązany argumentował w ten sposób, że żądane dokumenty zawierają szczegółowe informacje o ustalonym przez strony wynagrodzeniu, o specyfice budowanych urządzeń technicznych oraz sposobie realizacji umowy i dochodzeniu przez Spółkę przysługujących jej praw (strategia procesowa). Informacje te są więc "informacjami technicznymi, technologicznymi lub organizacyjnymi przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k." Następnie podmiot zobowiązany odniósł się do stanowisk doktryny i orzecznictwa sądowego wydanego w tego rodzaju sprawach. Podmiot argumentował, że konkretnie wskazane orzeczenia sądowe można wprost odnieść do informacji zawartych w dokumentach, o udostępnienie których wnosi wnioskodawca, gdyż dotyczą one m.in. właśnie ustalonego przez strony wynagrodzenia i warunków wykonania umowy. Mając na uwadze powyższe, informacja o cenie (wynagrodzeniu), która zawarta jest w ofercie, umowach, fakturach, wezwaniach do zapłaty, dokumentacji procesowej itd., stanowi podlegającą ochronie informację handlową Spółki. Zdaniem podmiotu, wnioskowane dokumenty zawierają specyfikację budowanych urządzeń, które należy uznać za podlegającą ochronie informację techniczną w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Jak się bowiem wskazuje, "Informacja techniczna obejmuje całokształt wiadomości dotyczących urządzeń eksploatowanych przez przedsiębiorcę, związanych z cyklem produkcyjnym, natomiast informacja ma charakter technologiczny, kiedy dotyczy sposobów wytwarzania formuł chemicznych, wzorów i metod działania". Jednocześnie przyjęta przez Spółkę strategia postępowania w zakresie realizacji umowy, w tym strategia procesowa, stanowią podlegającą ochronie informację organizacyjną Spółki. W ocenie E. O. nie budzi bowiem wątpliwości, że stosowane przez Spółkę procedury postępowania posiadają wartość gospodarczą, albowiem stanowią element organizacyjnego know-how Spółki. Udostępnienie tego rodzaju informacji stawiałoby więc Spółkę w słabszej pozycji w stosunku do jakichkolwiek jej kontrahentów, w tym ewentualnie także samego wnioskodawcy, którzy byliby w sporze z E. O. w zakresie wykonania umowy, w tym w szczególności umowy dot. budowy elementów infrastruktury dystrybucyjnej. Na poparcie powyższego stanowiska podmiot zobowiązany przytoczył kolejne orzeczenia sądowe.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie powyższych argumentów, ale odnoszących się do konkretnych informacji publicznych, których udostępnienia żąda wnioskodawca, zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Słusznie wskazała skarżąca Spółka już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że E. O. jedynie ogólnie wskazała na zagrożenia dla jej interesów, nie określiła jednak jakie konkretne informacje i dane żądane przez wnioskodawcę mogą narazić przedsiębiorcę na ewentualną szkodę i wymagają zarazem ochrony w trybie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 u.z.n.k.
Dokonując analizy załączonych dokumentów poufnych, Sąd doszedł do podobnego wniosku, że argumenty podmiotu zobowiązanego na okoliczność ochrony tych informacji są ogólne i nie zostały w sposób zindywidualizowany odniesione do poszczególnych dokumentów, a precyzyjnie do konkretnych informacji publicznych. W ocenie Sądu, argumentacja podmiotu zobowiązanego na okoliczność odmowy udzielenia informacji publicznej została skonstruowana w sposób odwrotny, niż to wynika z istoty odmowy udzielenia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Skoro wnioskodawca żąda udostępnienia konkretnej informacji, to do tej konkretnej informacji odnieść należy przesłanki wskazujące na jej ochronę z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, a nie odwrotnie. W uzasadnieniu decyzji podmiot w istocie wskazał na przesłanki odmowy wynikające z doktryny i orzecznictwa sądowego i do nich przyporządkował żądane informacje publiczne, co miało przekonywać o zastosowaniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Zdaniem Sądu ten sposób argumentowania prowadziłby w każdym przypadku do odmowy udzielenia informacji publicznej z samego tylko założenia, bo każdy dokument przedsiębiorcy w jego ocenie zawiera aspekty chronione z punktu widzenia interesu podmiotu, co prowadzi do fikcji konstytucyjnej zasady dostępu do informacji publicznej. Sposób argumentowania przedstawiony przez podmiot zobowiązany czyni wyjątek polegający na odmowie udzielenia informacji publicznej regułą, a to jest sprzeczne z intencją ustawodawcy w zakresie zasad dostępu do informacji publicznej określonej w Konstytucji i u.d.i.p. Takie rozumowanie prowadzi do wniosku, że każdy dokument w posiadaniu przedsiębiorcy i informacja pochodząca od podmiotu zobowiązanego, czy jego kontrahentów dotyka kwestii strategicznych, sensytywnych informacji handlowych tego podmiotu, zatem skutkowałoby przyjęciem, że informacje te zawsze objęte są tajemnicą przedsiębiorcy.
W ocenie Sądu możliwością realizacji zasady dostępu do informacji publicznej oraz ochrony tajemnicy przedsiębiorcy jest właśnie jak wskazano powyżej, analiza konkretnej informacji publicznej i odniesienie do niej przyjętych przesłanek kiedy ma miejsce tajemnica przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Skoro podmiot zobowiązany odnosi się do specyfiki budowlanych urządzeń, jako informacji technicznych, to powinien wskazać dokument, w którym znajdują tego rodzaju informacje techniczne, a następnie wykazać, że zawarte w nim informacje publiczne wymagają szczególnej ochrony z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy.
Podkreślić bowiem należy, że zasadą jest, jak już wskazano powyżej udostępnienie informacji publicznej, a odmowa jej udostępnienia ma miejsce na zasadzie wyjątku, zatem uzasadnienie wyjątku w decyzji winno być konkretnie odnoszące się do danej żądanej informacji publicznej i wnikliwe umotywowane, a tego w ocenie Sądu w niniejszej sprawie, mimo obszernego uzasadnienia decyzji, w istocie zabrakło.
Zwrócić należy także uwagę, że przedmiotowe dokumenty są nośnikami zawartych w nich informacji i o ile w ocenie podmiotu, w części zawierają one informacje wyłączone z udostępnienia ze względu na to, że stanowią tajemnice przedsiębiorcy, jak np. wynagrodzenie stron, to podmiot winien jednoznacznie wskazać w sentencji swojego rozstrzygnięcia, udostępnienia jakich fragmentów dokumentów odmawia, zaś w uzasadnieniu decyzji każdy z tych fragmentów poszczególnych dokumentów, których udostępnienia odmawia winien być odrębnie omówiony i oceniony pod kątem tego, czy zawiera tajemnicę przedsiębiorcy, która uzasadnia odmowę udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej, z wyraźnym wskazaniem jakie konkretnie przesłanki przemawiają za odmową udzielenia konkretnej informacji publicznej.
Inaczej rzecz ujmując to nie tylko same dokumenty jako całość są informacją publiczną, lecz jednocześnie zawierają one szereg informacji o charakterze informacji publicznych, np. odnośnie zakresu obciążeń finansowych podmiotu, zaaprobowanych przez strony rozwiązań technicznych i technologicznych, sposobu zabezpieczenia interesów stron w przypadku niewywiązania się z umowy przez drugą stronę, itp. Powyższe oznacza, że podmiot zobowiązany odmawiając udostępnienia informacji winien wskazać jakich informacji publicznych (to jest w jakich fragmentach dokumentów i czego dotyczących) odmowa ta dotyczy i uzasadnić odmowę udostępnienia tychże konkretnych informacji, a nie może się ograniczać jedynie do stwierdzenia, że szczegółowe informacje o ustalonym przez strony wynagrodzeniu, o specyfice budowanych urządzeń technicznych oraz sposobie realizacji umowy i dochodzeniu przez Spółkę przysługujących jej praw (strategia procesowa) podlegają ochronie jako tajemnica przedsiębiorcy. Sąd stoi bowiem na stanowisku, że tajemnicą przedsiębiorcy można objąć tylko część treści dokumentu, np. wynagrodzenie stron, a pozostałe fragmenty dokumentów np. umowy mogę mieć charakter standartowych postanowień tego rodzaju umów. Przy czym, podmiot zobowiązany nie wykazał, że dokumenty w całości wymagają ochrony w powodu tajemnicy przedsiębiorcy.
Nieprzekonywujące w świetle powyższego są, zatem w ocenie Sądu, powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty mające uzasadniać konieczność podjęcia przez podmiot działań zmierzających do ochrony interesów postrzeganych jako tajemnica przedsiębiorcy.
W tym miejscu Sąd zauważa, że w szerszym zakresie podmiot uzasadnił odmowę udostępnienia informacji publicznej w odpowiedzi na skargę (str. 7 pisma), jednak nadal przy przyjęciu konstrukcji argumentacji – przesłanka odmowy i do niej odniesiono dokumenty, a nie żądana informacja publiczna i z jakich powodów odmowa jej udostępnienia z uwagi na tajemnice przedsiębiorcy – to jednak szersze argumentowanie jest spóźnione, wino bowiem znaleźć się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia podmiotu, a nie w piśmie procesowym wniesionym dopiero przed Sądem. Wnioskodawcy bowiem należy szczegółowo uzasadnić motywy podjętego rozstrzygnięcia w decyzji, braku tego nie sanuje uzupełnienie argumentacji uzasadnienia zaskarżonej decyzji w odpowiedzi na skargę przed Sądem. Skarżąca Spółka bowiem musi mieść zagwarantowane ustawowo tryby zapoznania się ze stanowiskiem drugiej strony w odpowiednim czasie, kiedy może w toku postępowania skutecznie do niego się odnieść i sformułować zarzuty skargi.
Podmiot zobowiązany w podjętych w sprawie rozstrzygnięciach dotyczących odmowy udostępnienia informacji publicznej wskazanej w punktach 1a, 2, 3b, 4 a-c i 6 wniosku z [...] sierpnia 2013r. z powodu tajemnicy przedsiębiorstwa nie wykazał także, by powoływaną tajemnicę przedsiębiorstwa uzasadniał istotny interes publiczny lub ważny interes Państwa.
W świetle powyższego, odmowa udostępnienia chociażby fragmentów przedmiotowych dokumentów zawierających żądane informacje publiczne z powołaniem się na określoną w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. tajemnicę przedsiębiorstwa, nie jest, w ocenie Sądu, należycie uzasadniona i przekonująca, który to element decyzji ma także istotne znaczenie z punktu widzenia zasady zaufania ustanowionej w art. 8 k.p.a., a także nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., którego przepisy, na podstawie art. 16 ust. 2 u.d.i.p., mają zastosowanie do decyzji w punkcie d) z [...] września 2017r., o których mowa w ust. 1 tego przepisu prawa.
Powracając końcowo na grunt regulacji zawartej w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. należy podkreślić, że wskazany przepis statuuje jedynie ograniczenie prawa do informacji publicznej, a nie jego wyłączenie. W zaskarżonych decyzjach podmiot zobowiązany nie przeanalizował możliwości udostępnienia żądanej informacji publicznej z wyłączeniem części informacji podlegających ochronie poprzez utajnienie w procesie anonimizacji wyłącznie tych danych, które są poufne i których ujawnienie zagrażałoby lub naruszałoby interes przedsiębiorcy.
W ocenie Sądu brak dostatecznej analizy organu w kontekście przesłanki z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 u.z.n.k. oraz sformułowanie jedynie ogólnych wniosków, bez stosownego ich umotywowania, uzasadniają zarzut podjęcia rozstrzygnięcia z naruszeniem powyższych przepisów oraz przesłanek określonych w art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Brak prawidłowego uzasadnienia stanowi z kolei podstawę do postawienia skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasad ustalonych w art. 8 i art. 11 k.p.a.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja w części w jakiej utrzymuje w mocy decyzję z [...] września 2017r. co do punktu d) tej decyzji, jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] września 2107r. w punkcie c) zostały wydane z naruszeniem ww. przepisów prawa, które to naruszenie powodowało konieczność ich uchylenia, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a jak w punkcie 1 i 2 wyroku.
Rozpoznając sprawę ponownie organ winien rozpatrzyć wniosek Skarżącej Spółki o udostępnienie treści przedmiotowych dokumentów chociażby we fragmentach, a gdy dojdzie do wniosku, że zasadna jest odmowa udostępnienia informacji publicznej to uzasadni swoje rozstrzygnięcie w ten sposób, że wskaże na konkretną informację publiczną i z jakiej przyczyny ta konkretna informacja korzysta z ochrony o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 4 u.z.n.k., mając przy tym na uwadze to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, a stanowisko swoje w tym względzie szczegółowo i wnikliwie uzasadnić zgodnie w wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi w wysokości [...] zł., określony na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł równoważne minimalnej stawce za czynności radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz [...] zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 21 maja 2021 r., na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Strony zostały powiadomione o rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym i umożliwiono im złożenie na piśmie ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło