IV SA/Po 493/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 6 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi A.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 20 stycznia 2015r. sygn. akt IV SA/Po 1296/14 odrzucił w/w skargę i pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że w piśmie z dnia 31 października 2014 r. skarżący, przedstawiając spis pism składanych do Sądu w związku ze skargą, wskazał m.in. na "wniosek o przywrócenie terminu "mojej sprawy do WSA Poznań na SKO K.". Z uwagi na brak powyższego wniosku w aktach sprawy, Sąd wezwał skarżącego do nadesłania, w terminie 7 dni, w/w wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia skargi, pod rygorem uznania, iż takiego wniosku skarżący nie składał. Mając na uwadze fakt, iż skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie Sąd uznał, iż skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, co w konsekwencji prowadziło do odrzucenia skargi, jako wniesionej z uchybieniem terminu. W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 2 czerwca 2015r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia skargi i przekazał sprawę w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, iż w przypadku ustalenia w korespondencji z organem, że skarżący nie składał odrębnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (który ewentualnie zawierałby uzasadnienie tego wniosku), należy uznać, że wniosek taki zawarty został w piśmie przewodnim z dnia 31 października 2014 r., które stanowi integralną cześć skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]. W tej sytuacji należy wezwać skarżącego wyłącznie do jego uzasadnienia, tj. uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze po uzyskaniu od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. informacji, iż nie posiada wniosku skarżącego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, tut. Sąd pismem z dnia 15 września 2015r. działając za pośrednictwem pełnomocnika, wezwał do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w złożeniu skargi po terminie do jej wniesienia tj. pod dniu 15 października 2014r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 28 września 2015r. wyjaśnił, iż A.W. cierpi na liczne schorzenia, w tym o podłożu okulistycznym. Z uwagi na problemy ze wzrokiem oraz brakiem odpowiedniego leczenia i dobranych do wady okularów skarżący może w ciągu dnia przeczytać i pisać jedynie bardzo niewielką ilość tekstu. Nadto dłuższa praca z pismem powoduje dolegliwości bólowe i odczuwalne pogorszenie się wzroku. Skarżący nie jest w stanie przedstawić stosownej dokumentacji medycznej, albowiem nie ma możliwość skorzystania z pomocy publicznej służby zdrowia. W jego ocenie za sytuację tą ponoszą winę urzędnicy MGOPS w J. odmawiający skarżącemu opłacania składek na NFZ. Z uwagi na powyższe wnoszę o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza okulisty na okoliczność stanu zdrowia skarżącego w październiku 2014 roku, w tym jego możliwości czytania i pisania oraz wpływu schorzeń okulistycznych na czas potrzebny na zapoznanie się z pięcioma decyzjami i sporządzenie skargi do sądu administracyjnego, a w konsekwencji na okoliczność braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik wskazał, iż Skarżący przystąpił do sporządzania skargi przed upływem zakreślonego mu terminu, jednakże z uwagi na schorzenia nie był w stanie ukończyć sporządzania pisma przed dniem 31 października. W tym też dniu ustała przeszkoda uniemożliwiająca wniesienia skargi. Podkreślono przy tym, iż uchybienie terminowi spowodowane zostało wyłącznie schorzeniami skarżącego, a okoliczności te są od niego niezależne, a w konsekwencji niezawinione. Jednocześnie wskazano, iż skarżący nie może liczyć na pomoc innych osób w sporządzaniu skargi. Nie stać go bowiem na uiszczenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru i nie posiada on osób bliskich, którym mógłby podyktować treść skargi. Nadto skarżący nie może liczyć na pomoc urzędników gminy, albowiem nie jest on osobą mile widzianą w urzędach w J. Skarżący spotkał się nawet z groźbami złożenia wniosku o ubezwłasnowolnienie go w przypadku próby ponownego kierowania pism, zapytań czy też oświadczeń do instytucji samorządowych. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są zgodnie z art. 87 p.p.s.a. brak winy w uchybieniu i uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na jej brak, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. W doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że to brak winy strony jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na stronie spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w trosce o swoje sprawy. Ponadto przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2012 r., II OZ 221/12 – dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/04 kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko i wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącej, a uniemożliwiło jej dopełnienie czynności procesowej w terminie. Niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw determinuje zasadność wniosku o przywrócenie terminu, bowiem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, zaś przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Ponadto w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności uzasadniających przyjęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie należą obłożna choroba zainteresowanego czy też dotyczące strony postępowania nadzwyczajne zjawiska wywołane działaniem sił przyrody eliminujące nie tylko możliwość złożenia przez nią pisma procesowego w terminie, ale wykluczające w ogóle normalne działanie (vide: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, s. 399). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, bowiem powołując się na chorobę, nie przedłożył stosownego zaświadczenia lekarskiego o stanie swojego zdrowia, co oznacza, że nie uprawdopodobniono, że stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu podjęcie czynności. Z wniosku również nie wynika okres trwania tego stanu. Ponadto z okoliczności wskazanych we wniosku nie wynika, aby stan pogorszenia stanu zdrowia miało charakter nagły. Wręcz przeciwnie z okoliczności przedstawionych przez skarżącego wynika, iż dolegliwości okulistyczne z którymi wiążą się dolegliwości bólowe, które zdaniem pełnomocnika skarżącego uniemożliwiły sporządzenie skargi w terminie mają charakter stały. W takim przypadku skarżący mając świadomość swej ułomności winien tak prowadzić swą aktywność aby miał możliwość złożenia skargi z zachowaniem terminu do jej wniesienia. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, iż jak wynika z licznej korespondencji składanej przez skarżącego w niniejszej sprawie, ewentualne dolegliwości nie pozbawiają skarżącego możliwości składania licznych odręcznych pism. Ma to tyle istotne znaczenie, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku oraz, że stan przewlekłej choroby jest okolicznością uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2014 r., II FZ 1172/14 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienia z dnia 12 sierpnia 2014 r., II FZ 1172/14 – dostępne j.w.) nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 2008 r., I OZ 925/08 – dostępne j.w.). Ponadto należy również wskazać, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 r., II OZ 872/07 – dostępne j.w., oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2002 roku, II UZ 90/01, LEX nr 81956). Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r., III SA 1243/97 (LEX nr 36902) stwierdzono, że nawet zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem musi wykluczać ono możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę. Zaświadczenie lekarskie nie stanowi samo w sobie wystarczającego dowodu na potwierdzenie uprawdopodobnienia braku winy w niezachowaniu ustawowego terminu do dokonania czynności. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu, dlatego Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Końcowo odnosząc się do wniosku skarżącego w zakresie ustanowienia biegłego okulisty na okoliczność stanu zdrowia skarżącego w październiku 2014r. stwierdzić należy, iż jest on bezzasadny. Powyższe wynika z faktu, iż to skarżący winien uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu czego jak wskazano wyżej nie uczynił. Ponadto wskazać należy, iż przy braku dokumentacji medycznej za okres w jakim winna być wniesiona skarga, na co wskazuje sam skarżący, brak jest racjonalnych przesłanek aby stwierdzić, aby badanie po roku do tego okresu mogło w jakikolwiek sposób potwierdzić stan na jaki powołuje się skarżący.