IV SA/Po 500/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 września 2017 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę sygn. akt IV SA/Po [...] U Z A S A D N I E N I E W dniu [...] stycznia 2017r. Starosta K. (dalej Starosta lub organ I instancji), decyzją nr [...], na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 , ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 05 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( Dz. U. z 2016r. poz. 627 z późn. zm. dalej Ustawa) art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., - Kodeks Postępowania Administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016, poz. 23 z późn. zm. dalej kpa) - odmówił M. W. wydania prawa jazdy Kategorii C, B i A. Organ uzasadniając decyzję podał, że w dniu [...].01.2017r. M. W. zwrócił się z wnioskiem o wydanie prawa jazdy kategorii C (21.05.1992, B (27.06.1985), A (27.06.1985), nr [...], nr druku [...] , wydane dnia [...].04.2005 r., przez Starostę [...] . W trakcie weryfikacji dokumentów okazało się, że w dniu [...].12.2016 r. Sąd Rejonowy w K. wydał wyrok w sprawie o sygn. akt [...], na podstawie którego wobec wnioskodawcy został orzeczony wobec M. W. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym za wyjątkiem kategorii C na okres 3 lat tj. od [...]-07-2016 r., do dnia [...]-06-2019 r. Starosta K. wykonując orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych cofnął wnioskodawcy uprawnienia decyzją nr [...] z dnia [...]-12-2016r., która uprawomocniła się w dniu [...].01.2017 r. Starosta podał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 wyżej cytowanej Ustawy "prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu - zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie obowiązywania tego zakazu. " dalej cytując art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami - "przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: AM,Al,A2,A,Cl,C,Dl, lub D w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. B. Ustawodawca wprost wskazał w art. 12 ust.2 ustawy o kierujących pojazdami, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2, stosuje się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, jak też o przywrócenie uprawnienia danej kategorii. Tym samym więc w znowelizowanym stanie prawnym, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jak i dysponującym już In kim prawem jazdy. Nie ulega wątpliwości, że celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Taką osobą jest osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając sądownie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B , mogła w okresie obowiązywania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Dlatego też nie tylko wykładnia językowa przepisu art. 12 ust.2 ustawy o kierujących pojazdami, a więc wyraźne rozciągnięcie względem osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, .skutków orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na inne kategorie niż objęte zakazem, ale także racje celowościowe omawianych rozwiązań legislacyjnych, wyrażające się w potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji, nakazują przyjąć, iż w przepisie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami wyrażony został jednoznaczny nakaz niewydawania przez organ administracyjny osobom ubiegającym się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii C, prawa jazdy tej kategorii, w czasie trwania orzeczonego sądownie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B. Odwołanie od tej decyzji wniósł M. W. (dalej skarżący) wnosząc o zmianę decyzji i nakazanie wydania mu prawa jazdy z uprawnieniami do kierowania pojazdami kategorii C. W uzasadnieniu odwołania M. W. przytoczył przykłady orzecznictwa sądów administracyjnych na poparcie swego wniosku. Decyzją z dnia [...] marca 2017r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) , na podstawie art. 127 § 2 i 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w całości (pkt 1) oraz odmówiło M. W. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. C (pkt 2). Organ po omówieniu przepisów art. 12 ust.1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami podniósł, że treść powyższego przepisu art. 12 ust. 2 obowiązuje od dnia 25 października 2014r. na mocy ustawy z dnia 26 czerwca 2014r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami. Treść tego przepisu jest w swoim brzmieniu jednoznaczna i bezsporna - w przypadku osób, wobec których został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, nie może zostać zwrócone prawo jazdy kategorii m.in. C - w okresie obowiązywania tego zakazu. Zaznaczono, że znowelizowany przepis art. 12 ust. 2 znajduje zastosowanie w stosunku do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów po wejściu w życie ustawy (tj. po 24 sierpnia 2014r, natomiast art. 12 ust. 2 wszedł w życie w dniu 25 października 2014r.). W niniejszej sprawie, zdaniem SKO bezsprzecznym jest, że wobec M. W. został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kat. B - w związku czym, na podstawie powyższych przepisów art. 12 Ustawy, nie może zostać skarżącemu zwrócone, ani nie mogą zostać przywrócone uprawnienia do kierowania pojazdami kat. C prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło też, że zgodnie z treścią przepisu art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zaznaczyło także, że treść przepisu art. 12 ustawy o kierujących pojazdami nie pozostawia organom administracji publicznej żadnej swobody działania w ramach tzw. luzu decyzyjnego. Organ przytoczył stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 29 października 2015r., sygn. akt I OSK 382/14, w którym to Sąd podkreślił, że "zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich praw jazdy wymienionych w ustawie". Ponadto w tym samym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że za taką interpretacją tego przepisu przemawia wykładnia nie tylko językowa - mająca pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, lecz także wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. SKO podniosło jednak, że skoro M. W. zatrzymane zostało prawo jazdy, a następnie - na podstawie w/w wyroku sądu, cofnięto mu uprawnienia do kierowania pojazdami wszelkich kategorii (z wyłączeniem kat. C) a sam zainteresowany wystąpił o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, to niezrozumiałym jest, dlaczego organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji orzekł o odmowie wydania prawa jazdy kat. A, B i C. Odnosząc się zaś do zarzutów i argumentów skarżącego SKO podało, że powołane w treści odwołania orzecznictwo odnosi się do stanu prawnego sprzed nowelizacji Ustawy. W konsekwencji nie może być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy. W obowiązującym stanie prawnym oraz na tle okoliczności faktycznych sprawy stwierdzić należy, zdaniem organu, iż brak jest przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia wniosku i orzeczenia o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy. Skargę na punkt 2 decyzji SKO wniósł M. W., zarzucając naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 42 k.k. wnosząc o zmianę decyzji poprzez zobowiązanie Starosty [...] do wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C. W uzasadnieniu skargi M. W. zaznaczył, że w niniejszej sprawie wobec niego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].11.2016 r. w sprawie [...] został orzeczony zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym z wyjątkiem kategorii C - na okres 3 lat, liczony od dnia [...].07.2016 r. Sąd powszechny dokonał więc analizy konkretnej sprawy i na tej podstawie uznał za usprawiedliwione i zasadne zachowanie przez skarżącego prawa jazdy kategorii C, co winno być - zgodnie z zasadami trójpodziału władzy - honorowane przez organ administracyjny. W przypadku więc zastosowania przez Sąd powszechny art. 42 k.k. i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju organ administracji publicznej winien zwrócić osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeśli je ona posiadała. Sąd bowiem wyraźnie zaznaczył kategorię C prawa jazdy jako tę, którą skarżący zachował. Nie może być więc mowy o "luzie decyzyjnym" po stronie organu administracji publicznej. Zastosowany przez Sąd środek karny na podstawie art. 42 k.k. stanowił dla skarżącego istotną i zdaniem Sądu Rejonowego wystarczającą dolegliwość a ewentualne zagrożenie z tytułu zachowania prawa jazdy kategorii C może być jedynie podstawą zastosowania nowej kary, ale wyłącznie w sytuacji popełnienia innego nowego przestępstwa. W odpowiedzi na skargę SKO powtórzyło argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 ppsa związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. W pierwszej kolejności odnotować należy, że przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który uchylił decyzję organu I instancji i odmówił M. W. zwrotu prawa jazdy kategorii C. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że okolicznością bezsporną jest, że wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 2016r., sygn. akt [...] orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. C na okres 3 lat licząc od dnia [...] lipca 2016r. Konsekwencją powyższego było wydanie przez Starostę [...] decyzji z dnia [...] grudnia 2016r. nr [...] o cofnięciu uprawnień w kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C1E, CE, D1, D, B+E, D1+E, D+E, T na okres orzeczony wyrokiem Sądu. Wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w kat. C skarżący złożył w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych we wyroku. Istotą przedmiotowej sprawy jest zatem ustalenie czy obowiązujące przepisy dawały podstawę do pozytywnego załatwienia powyższego wniosku. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że ustawa rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C (sąd karny tych uprawnień skarżącego nie pozbawił), dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie tej kategorii. W art. 12 ust. 1 ustawy wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 ustawy stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Tym samym w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. W tym miejscu odnosząc się do zarzutu skarżącego, że taka interpretacja art. 12 ust. 2 ustawy prowadzi do rozszerzenia kary orzeczonej prawomocnym wyrokiem karnym wskazać należy, że wykonując wyrok Sądu Rejonowego w K. organ pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2016r., o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami wymienionych tam kategorii. Organ ten nie orzekł jednak o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C, ponieważ sąd karny nie pozbawił skarżącego tych uprawnień. Z powyższego wynika, że wbrew stanowisku skarżącego nie można zarzucić Staroście [...], że nie respektuje wyroku sądu karnego. Zauważyć należy jednak, że to samo zdarzenie prawne (fakt skazania skarżącego i orzeczenie wobec niego środka karnego) może wywoływać różne i niezależne od siebie skutki prawne na gruncie innych, niż prawo karne, gałęzi prawa. Tym samym mając na uwadze treść art. 12 ust. 2 Ustawy należy stwierdzić, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania pojazdami wszystkich kategorii. Takie stanowisko odpowiada poglądom prawnym prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 888/14 – dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl dalej CBOSA). Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ww. Ustawie. Przemawia za tym wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kategorii B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdów ciężarowych (kategorii C). Przepisy omówione powyżej mają bowiem służyć zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Mając powyższe na względzie należało uznać, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, orzekająca uchyleniu decyzji organu I instancji i odmawiająca skarżącemu wydania prawa jazdy kategorii C pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ II instancji, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze dokonał prawidłowej wykładni i właściwie zastosował nie budzące żadnych wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 Ustawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu skargi.