IV SA/Po 552/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę 2. zasądza na rzecz adwokata M. D. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] Burmistrz Miasta D. orzekł o wymeldowaniu S. T. z pobytu stałego w miejscowości C. [...] uznając, iż spełniona została przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu przez S. T. miejsca stałego pobytu. Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż niniejszej sprawie bezsporne jest, że S. T. w pomieszczeniu (oborze) zlokalizowanym na terenie spornej nieruchomości nie przebywa, nie posiada w nim inwentarza, nie przychodzi na posesję, co potwierdza załączony do akt sprawy protokół z wykonania eksmisji przez komornika sądowego, który pomieszczenie to wydał małżonkom A. i A. K. wolne od osób i rzeczy S. T.. Fakt ten potwierdziły także przeprowadzone w pomieszczeniu oględziny i wykonane zdjęcia, jak również wyjaśnienia osób przesłuchanych podczas oględzin. Dalej organ stwierdził, iż miejsce w którym S. T. posiadał inwentarz oraz, do którego przyjeżdżał raz dziennie inwentarz ten nakarmić, nie może być jednak utożsamiane z miejscem stałego pobytu, w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności. Ewidencjonowanie pobytu ludności służy bowiem ewidencjonowaniu miejsca zamieszkiwania osób, a nie miejsca, w którym posiada się inwentarz (obora i stodoła), temu celowi służą odrębne przepisy. Zamieszkiwanie bowiem to coś więcej, niż przechowywanie kilku rzeczy w miejscu posiadania inwentarza. Zazwyczaj jest to miejsce, w którym osoby mają zgromadzone rzeczy osobiste, meble i inne przedmioty służące egzystencji, jednocześnie jest miejscem zamieszkania, w którym te osoby zaspokajają swe bytowe potrzeby. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji wydając decyzję o wymeldowaniu S. T. nie zebrał pełnego materiału dowodowego pozwalającego jednoznacznie stwierdzić, czy w niniejszej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające wydanie rozstrzygnięcia tej treści. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy konieczne jest ustalenie między innymi, które twierdzenia podnoszone przez Wnioskodawców są właściwe. W treści wniosku o wymeldowanie wnioskodawcy podali bowiem, że S. T. nie mieszka i nie przebywa na tej posesji od około czterech miesięcy, natomiast w oświadczeniach złożonych w dniu [...] sierpnia 2009 r. zgodnie podali, że nigdy w tej posesji nie zamieszkiwał. Biorąc pod uwagę rozbieżność powyższych twierdzeń należałby sprawdzić przede wszystkim, czy S. T. kiedykolwiek zamieszkiwał w spornej posesji, czy też nie. Wyjaśnienie powyższej kwestii ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Organ podniósł, iż dokonanie zameldowania pomimo niespełnienia wymagań określonych w art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych czyni czynność zameldowania wadliwą od samego początku i daje podstawy do uchylenia tej czynności materialno-technicznej. Wyrokiem z dnia 6 października 2010 r. sygn. akt II SA/Po 374/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę małżonków K. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Na skutek ponownego rozpoznania sprawy Burmistrz Miasta D., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. Nr 139, poz. 993 z 2006 r. z późn zm.) oraz art. 104 i 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej Kpa) orzekł ponownie o wymeldowaniu S. T. z miejsca pobytu stałego w miejscowości C. [...] gm. D.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego tutejszy organ ustalił, że aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1995 r. H. W. sprzedał S. T. gospodarstwo rolne. Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2002 r. Sąd Okręgowy stwierdził nieważność przedmiotowego aktu notarialnego. Organ wskazał, iż z bazy meldunkowej ewidencji ludności wynika, że S. T. w dniu [...] marca 1997 r. zameldował się w miejscowości C. [...], a więc w chwili kiedy był właścicielem gospodarstwa rolnego. Dalej organ podniósł, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono również, że miejscem pobytu S. T., był wchodzącą w skład nabytego gospodarstwa budynek gospodarczy. Świadczy o tym szereg dowodów takich jak zeznania z dnia [...] sierpnia 2010 r. złożone do sprawy przez A. i A. K. jak również zeznania świadków H. W. oraz H. W.. Potwierdzenie takiego stanu rzeczy odnaleźć można w uzasadnieniu Wyroku Sądu Najwyższego, który nawiązał do ustaleń Sądu Apelacyjnego w P. gdzie cyt: " W dniu [...] czerwca 2005 r. H. W. zawarł z A. i A. K. umowę sprzedaży przedmiotowego gospodarstwa, co nie zmieniło sytuacji dalszego zamieszkiwania powoda w budynku gospodarczym z zajmowaniem też obory i stodoły ". Organ wskazał, iż S. T. nigdy nie zamieszkiwał w budynku mieszkalnym tylko w pomieszczeniu gospodarczym, i że od chwili wydania nieruchomości przez komornika tj. [...] lipca 2009 r. nie mieszka, nie przebywa i nie odwiedza przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał także, iż S. T. własnoręcznie pokwitował odbiór przesyłki pocztowej zawiadamiającej o wszczęciu postępowania w miejscu które wskazał A. K. – S. [...] gm. U. co jest spójne z informacją zawartą we wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego, że aktualnym miejscem pobytu wyżej wymienionego jest adres wskazany powyżej. Organ wskazał także, iż wszystkie zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek pocztowych są odbierane w Urzędzie Pocztowym w D., a nie w miejscu zameldowania, które powinno być również miejscem zamieszkania tj. C. [...]. Na podstawie pisma Kierownika Posterunku Policji w D. można wnioskować, że S. T. w miejscu zameldowania nie przebywa ponieważ, jak wynika z powyższego pisma funkcjonariusze Policji trzykrotnie sprawdzali w dużych odstępach czasu czy S. T. jest w powyższej nieruchomości i ani razu go w niej nie zastali, co jest spójne z oświadczeniem stron wnoszących o wszczęcie postępowania jak i z zeznaniami świadków. Sytuacja ta na dzień dzisiejszy nie uległa zmianie, świadczą o tym zeznania ponownie przesłuchanych świadków, zdjęcia zrobione podczas kontroli meldunkowej, obnażają miejsce rzekomego pobytu S. T. ponieważ nie ukazują one żadnych znamion zamieszkania. Oświadczenie S. T. złożone [...] sierpnia 2009 r. wniesione do sprawy w kwestiach dla niej istotnych stoi w sprzeczności z całokształtem zebranego materiału dowodowego, a wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego został uznany za niezasadny. Organ meldunkowy podkreślił, że nie rozpatruje spraw meldunkowych pod kątem praw własności dla danej nieruchomości, a jedynie ma za zadanie stwierdzić czy osoba zameldowana pod wskazanym adresem w tym miejscu koncentruje swoje czynności życiowe. Organ wskazał, że art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyraźnie precyzuje obowiązki osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 m-ce, i tak: "Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 m-ce jest obowiązana wymeldować się w organie gminy , właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca". Rozpatrując cały zgromadzony materiał dowodowy organ odniósł się również do czynności komorniczych przeprowadzonych w powyższej nieruchomości. W ocenie organu wydającego decyzję, istotą sprawy jest wyrok Sądu Rejonowego w K. nakazujący pozwanemu S. T., aby wraz z rzeczami i osobami prawa ich reprezentującymi, opróżnił, opuścił i wydał zabudowania gospodarcze... Komornik zrealizował ten wyrok, a Sąd Rejonowy w K. Wydział Cywilny (Sygn. akt [...] z dnia [...]listopada 2009 r.) postanowił oddalić skargę S. T. na czynności komornika w sprawie [...]. W protokole z wydania nieruchomości przez komornika znajduje się zestawienie rzeczy, które odnaleziono po otwarciu budynku gospodarczego. W przeważającej większości rzeczy te stanowią w ocenie organu wydającego decyzję w powyższej sprawie wyposażenie pomieszczenia gospodarczego jak również są narzędziami gospodarskimi. Jako rzeczy codziennego użytku w ocenie organu uznać można jedynie: 1 pierzynę i 1 poduszkę. Organ nie kwestionował, że T. mógł niegdyś w tym miejscu przebywać, miał tam inwentarz więc musiał się nim zajmować ale zdecydowanie odrzuca, aby przedmioty te mogą stanowić kompletne wyposażenie miejsca w którym skoncentrowane są ośrodki życiowe osoby. Brak artykułów spożywczych, środków czystości, garderoby, mebli, dokumentów, rachunków itp. Organ wyjaśnił, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznać należy, że nie nastąpiło fizyczne usunięcie S. T. z miejsca pobytu stałego, ponieważ w nim nie przebywał, a tym samym została spełniona jedna z przesłanek koniecznych do wydania decyzji o wymeldowaniu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. T. podnosząc, iż zeznania świadków jak i wnioskodawców są rozbieżne i nie można ich uznać za logiczne gdyż mijają się z prawdą. Odwołujący wskazał, iż nie jest prawdą, że jego rzeczy zostały usunięte przez Komornika. Ponadto odwołujący wskazał, iż w miejscu z którego został wymeldowany jest codziennie "tylko nie może wchodzić, gdyż jest zamknięte na kłódkę". Odwołujący wskazał, iż nie opuścił dobrowolnie miejsca pobytu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Wojewoda W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z przepisu art. 1 ust. 2 ustawy wynika, że ewidencja ludności służy jedynie do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarcza wiedzy m.in. o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Mechanizm wymeldowania polega na usuwaniu informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan rzeczy. Stosownie do art. 10 w związku z art. 6 ust. I ustawy o ewidencji ludności oraz w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego - pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z definicji zamieszczonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Trzeba zatem przyjąć, że miejsce pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje posiłki, pierze, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje gości, przyjmuje korespondencję, itp. W ocenie organu odwoławczego z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ meldunkowy bezspornie wynika, iż w chwili zakupu spornej nieruchomości przez A. i A. K., S. T. nie zamieszkiwał w budynku mieszkalnym lecz zajmował budynki gospodarcze znajdujące się na terenie spornej nieruchomości, w których posiadał inwentarz, co zostało potwierdzone przez wnioskodawców i świadków, jak również napisane w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] września 2010 r. Sygn. akt .... Dalej organ wskazał, iż prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2008 r. Sąd Rejonowy w K. nakazał S. T. opróżnić, opuścić i wydać zabudowania gospodarcze w postaci stodoły i obory A. i A. K., czego zobowiązany nie wykonał. W dniu [...] lipca 2009 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. wykonał nałożony na S. T. obowiązek wydania zabudowań gospodarczych w postaci stodoły i obory znajdujących się na działce. Okolicznością bezsporną w sprawie jest fakt, że trwałe opuszczenie pomieszczeń gospodarczych przez odwołującego się nastąpiło w efekcie wykonania wyroku eksmisyjnego Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] października 2008 r. Jak wynika z protokołu czynności eksmisyjnych S. T. w pomieszczeniu (oborze) zlokalizowanym na terenie nieruchomości w C. nie przebywa, nie posiada tam inwentarza, nie przychodzi na posesję, co potwierdziły przeprowadzone oględziny zabudowań gospodarczych, załączone do protokołu zdjęcia wykonane podczas oględzin, jak również wyjaśnienia przesłuchanych podczas oględzin osób. Zdaniem organu odwoławczego, wykonanie orzeczenia o eksmisji stwarza przesłanki do wymeldowania S. T. ze spornego pomieszczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że w orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Zdaniem organu odwoławczego nie można jednakże wbrew orzeczeniu sądowemu zaopatrzonemu w klauzulę wykonalności, podważać rozstrzygnięcia nakazującego opuszczenie lokalu, a w przypadku wykonania eksmisji na drodze postępowania egzekucyjnego twierdzić, że opuszczenie w tej sytuacji miejsca pobytu jako nie mające charakteru dobrowolnego, nie jest opuszczeniem lokalu w znaczeniu wynikającym z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby (wyrok z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 195/09). S. T. nie może powoływać się na bezprawne działanie małżonków K. i Komornika zmierzające do przejęcia jego mienia i rzeczy osobistych, a także uniemożliwiania dostępu do spornych zabudowań gospodarczych, bowiem twierdzenia te nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł S. T. wskazując, iż decyzje organów meldunkowych są dla niego bardzo krzywdzące gdyż pozbawiają go stałego meldunku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga S. T. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej P.p.s.a) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle §2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z treści cytowanego przepisu wynika, że wymeldowanie osoby z miejsca stałego pobytu możliwe jest, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki, tj. opuszczenie miejsca stałego pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. O opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić wtedy, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały, a zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2007 r. (sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831) – który to pogląd Sąd orzekający w sprawie podziela, opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić także wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954 i z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937), a także kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wykonania wyroku orzekającego eksmisję (wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt II OSK 65/05), bądź też samego wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1895/07). Zatem obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę o wymeldowanie jest dokładne zbadanie w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego okoliczności opuszczenia przez skarżącego miejsca dotychczasowego pobytu i ocena jego rzeczywistych zamiarów zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa, z tym, że opróżnienie lokalu stanowiącego przedmiot zameldowania danej osoby na pobyt stały – w drodze czynności egzekucyjnej, znosi powinność organu ewidencyjnego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, badania przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu (wyrok WSA w Lublinie z dnia 9j października 2008 r., sygn. akt III SA/Lu 225/08, LEX nr 518470). W kontrolowanej sprawie jest bezspornym, że Komornik skutecznie przeprowadził eksmisję skarżącego z zabudowań gospodarczych skarżącego, które to zabudowania S. T. traktował jako swoje centrum życiowe. Przeprowadzenie eksmisji [...] lipca 2009 r. w pełni uzasadniało wymeldowanie w dniu [...] stycznia 2011 r. gdyż jak wykazało szczegółowo przeprowadzone postępowanie dowodowe już w dacie eksmisji skarżący w przedmiotowej nieruchomości nie przebywał. Sprawy administracyjne dotyczące ewidencji ludności mają wyłącznie na celu potwierdzenie faktycznego miejsca pobytu (stałego bądź czasowego) i przy ich rozstrzyganiu bez znaczenia są kwestie własnościowe, czy też rozliczenia z tytułu poczynionych na nieruchomość nakładów. Te kwestie pozostają poza kognicją organów administracji jak i sądu administracyjnego. Z powyższych względów ponieważ przeprowadzone przez organy administracji postępowanie wykazało, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę należało oddalić. MZ