IV SA/Po 623/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje adwokat A. G. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] ([...]) złotych podwyższone o kwotę [...] ([...]) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] (.) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał Januszowi [...] (zwanemu dalej: skarżący) dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres 6-ciu miesięcy od dnia [...] grudnia 2012 – [...] maja 2013 r. na pokrycie opłat za zajmowany lokal przy ul. [...] [...] w [...]. Decyzja ta została skarżącemu doręczona dnia [...] stycznia 2013 r. (k. [...] akt administracyjnych). W dniu [...] stycznia 2013 r. J. P. złożył do organu pismo zatytułowane "Skarga" "Podejrzenie popełnienia przestępstwa", w którym wskazał, że w dniu [...] grudnia 2012 r. otrzymał ww. decyzję o przyznaniu mu dodatku mieszkaniowego, który zgodnie z obowiązującymi przepisami mu się nie należy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że manipulacje kierownika MOPR oraz jej podwładnej zmusiły skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i oszukańcze działania ośrodka trwają już od dłuższego czasu. Skarżący wskazał, że zgodne z obowiązującymi przepisami dodatek mieszkaniowy przysługuje tylko osobie samotnej zamieszkującej lokal o metrażu do 35 m2. Wskazał również, że jego mieszkanie ma [...] m2 i dlatego dodatek mieszkaniowy mu się nie należy. Ponadto skarżący zwrócił uwagę na konieczność przestrzegania przepisów i działania zgodnie z nimi, oraz prosił o interwencję i niedopuszczenie do wyłudzenia pieniędzy z Centrum Świadczeń. Skarżący oświadczył, że w przeciwnym razie poinformuję o sytuacji organy śledcze, urząd skarbowy i policję skarbową. W odpowiedzi na powyższe pismo Kierownik Działu Świadczeń [...] Centrum Świadczeń zwrócił się do skarżącego (pismo z [...] stycznia 2013 r.) informując i wyjaśniając, że decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r. została wydana zgodnie z przepisami oraz przyjętą procedurą. Jednocześnie Kierownik zwrócił się do skarżącego o złożenie dodatkowych wyjaśnień czy złożone pismo z dnia [...] stycznia 2013 r. stanowi odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od decyzji z dnia [...] grudnia 2012 przyznającej skarżącemu dodatek mieszkaniowy. Pismo to doręczone zostało skarżącemu dnia [...] lutego 2013 r. W dniu [...] lutego 2013 r. do organu wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane "Odwołanie" ze wskazaniem, że dotyczy decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Skarżący wskazał w nim, że w przeszłości miewał różne pomówienia i zarzuty krzywdzące jego osobę, które po czasie okazały się niesłuszne. W związku z tym skarżący stał się ostrożny. Ponieważ skarżący wszedł w posiadanie informacji o tym, że tylko do 35 m2 przysługuje dodatek mieszkaniowy dla osoby samotnej, a skarżący posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2, aby uniknąć posądzeń o łamanie prawa i przepisów złożył pismo z dnia [...] stycznia 2013 r. Obecnie skarżący chce wyjaśnić tę sprawę prawnie i w związku z tym składa odwołanie do SKO, aby ten organ wydał decyzję urzędową w sprawie. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zwanej dalej: SKO) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący został pouczony o terminie i trybie składania odwołania od zaskarżonej decyzji. Decyzja ta została skarżącemu doręczona dnia [...] stycznia 2013 r. natomiast odwołanie od niej wniósł skarżący osobiście dnia [...] lutego 2013 r. a zatem po upływie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie strona nie składała wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie złożył skarżący wskazując, że nie zgadza się z tym postanowieniem w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. wyznaczony z urzędu dla skarżącego profesjonalny pełnomocnik podtrzymał w całości skargę oraz wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Postanowieniu temu zarzucił: naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 128 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 j.t., dalej - Kpa) w zw. z art. 129 § 2 w zw. z art. 234 § 1 Kpa przez bezzasadne nieuznanie, że pismo skarżącego z dnia [...] stycznia 2013 r. zatytułowane "Skarga" stanowi w istocie odwołanie od decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. i w konsekwencji uznanie, że skarżący złożył odwołanie dopiero pismem z dnia [...] lutego 2013 r. z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 999/05, LEX nr 265751), że w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie prawa administracyjnego konsekwentnie prezentowane jest stanowisko, według którego o charakterze danej czynności procesowej decyduje nie nazwa czy forma podania, lecz wyłącznie jego treść oraz intencja wnioskodawcy. Kodeks postępowania administracyjnego dąży do odformalizowania na korzyść strony ustawowych wymogów środków prawnych, tak aby mogły być one rozpatrzone zgodnie z intencją i interesem strony. Dotyczy to w szczególności odwołania, które zgodnie z art. 128 Kpa nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Zasadniczym elementem decydującym o uznaniu pisma - czynności procesowej za odwołanie jest więc niezadowolenie z decyzji wydanej w pierwszej instancji. Nie jest natomiast istotne, w jaki sposób strona wyrazi to niezadowolenie - jak nazwie to odwołanie i w jakich słowach sformułuje swoje żądanie. Mylne zatytułowanie pisma (brak oznaczenia) lub inne oczywiste niedokładności nie mogą stanowić przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go we właściwym trybie. Wątpliwości co do sensu podania i intencji jego autora powinny być usunięte przez zażądanie przez organ od wnioskodawcy stosownych wyjaśnień. Także i w tym zakresie obowiązuje przewidziana w art. 7 Kpa zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organowi podejmowanie wszelkich kroków do rzetelnego wyjaśnienia sprawy." (por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 166/09, LEX nr 557050). Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO z dnia [...] kwietnia 2013 r. Jest ono postanowieniem formalnym, bo organ stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania tego odwołania. Dokonywanie określonych czynności procesowych w procedurze administracyjnej ograniczone jest zwykle ustawowym terminem. Zastrzeżenie terminów dla dokonania tych czynności jest jedną z podstawowych regulacji kierowanych do stron i ma na celu egzekwowanie starannego i sprawnego działania przez strony oraz wyeliminowanie niepewności w zakresie trwałości decyzji. Dlatego też naruszenie przepisów zakreślających owe terminy wywołuje określone w przepisach skutki. Należy zważyć, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (wyrok z dnia 17 czerwca 2010 r. IV SA/Po 48/10, LEX nr 675248), że w art. 15 Kpa wyrażono konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności postępowania. Każda, bowiem indywidualnie rozpoznawana i rozstrzygana decyzja organu I instancji podlega w wyniku wniesionego odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Termin wniesienia odwołania został zaś określony w art. 129 § 2 Kpa, który stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w przewidzianym prawem terminie. W art. 134 Kpa wskazano zaś dwie możliwe formy zakończenia tegoż postępowania przez organ odwoławczy, a mianowicie - podjęcie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania lub postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że decyzja z [...] grudnia 2012 r. została doręczona Skarżącemu w dniu [...] stycznia 2013 r. Zatem, termin do wniesienia odwołania upływał dnia [...] stycznia 2013 r. Pismo skarżącego z dnia [...] stycznia 2013 r., które zdaniem Sądu stanowiło odwołanie, wpłynęło do organu pierwszej instancji tego samego dnia – [...] stycznia 2013 r., a więc w terminie. Jak wskazano na wstępie Kodeks postępowania administracyjnego dąży do odformalizowania na korzyść strony ustawowych wymogów środków prawnych, tak, aby mogły być one rozpatrzone zgodnie z intencją i interesem strony (art. 128 Kpa). Jedynym, co decyduje o tym, czy wystąpienie strony kwalifikuje się jako odwołanie, jest element negatywnego stosunku strony do wydanej decyzji, któremu strona dała wyraz (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 166/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazuje się w orzecznictwie - każde pismo strony, z którego wynika wola dalszego czy ponownego rozpatrywania jej sprawy, powinno być przez organ potraktowane jako pismo uruchamiające dalszy dopuszczalny prawnie etap kolejnego rozpatrywania jej sprawy przez inny organ lub sąd. Wystarczy, gdy z treści pisma wynika, że dotychczasowe załatwienie sprawy nie satysfakcjonuje strony. Mylne zatytułowanie pisma lub inne oczywiste niedokładności nie mogą stanowić przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go we właściwym trybie. Wątpliwości, co do sensu podania i intencji jego autora powinny być zaś usunięte przez zażądanie przez organ od wnioskodawcy stosownych wyjaśnień (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 1/08, wyrok WSA w Gdańsku z 31 maja 2007 r. sygn. II SA/Gd 121/07). Zatem kierując się treścią pisma z dnia [...] stycznia 2013 r., zawierającą przejaw niezadowolenia z powodu wydania decyzji przez organ I instancji oraz datą jego wniesienia należało przyjąć, iż jest ono odwołaniem od decyzji z [...] grudnia 2012 r. Pismo to winno być przyjęte przez organ I instancji i przekazane organowi II instancji zgodnie z dyspozycją art. 133 Kpa wraz z aktami sprawy do rozpoznania. Abstrahując od powyższego, skoro, organ przyjął, iż pismo z dnia 9 stycznia 2013 r. nie odpowiadało wymogom Kpa, to tym samym na podstawie art. 64 § 2 Kpa winien wezwać stronę do usunięcia wskazanych braków w terminie 7 dni z pouczeniem, iż nieusunięcie tych braków w tym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W konkluzji dopiero nie uczynienie zadość wyżej wymienionemu obowiązkowi skutkować winno pozostawieniem podania bez rozpoznania. Tymczasem w niniejszej sprawie organ skierował do skarżącego pismo, w którym poinformował o prawidłowości decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz wezwał do złożenia wyjaśnień w przedmiocie charakteru pisma skarżącego z dnia [...] stycznia 2013 r. nie wskazując ani terminu wykonania wezwania, ani też rygoru. Poza wskazaną powyżej argumentacją wskazać należy, iż pismo organu I instancji z dnia [...] stycznia 2013 r. doręczone zostało skarżącemu dnia [...] lutego 2013 r. Skarżący wniósł zaś w dniu [...] lutego 2013 r. do organu pismo zatytułowane "odwołanie", które winno zostać przez organ uznane za uzupełnienie odwołania wniesionego dnia [...] stycznia 2013 r. W przedmiotowej sprawie organ II instancji nie dokonał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wydając postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania z art. 134 Kpa organ ma obowiązek poprzedzić wydanie orzeczenia dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący przekroczył termin określony w art. 129 § 2 Kpa, w przeciwnym wypadku postanowienie takie narusza art. 7 i art. 77 Kpa. Zgodnie zaś z treścią art. 7 i 9 Kpa organ ma, bowiem obowiązek czuwania nad tym by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winien udzielać stronie niezbędnych wskazówek, wyjaśnień dotyczących w szczególności dopuszczalności wniesienia odwołania. Organ II instancji niezasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie poddając należytej analizie pisma skarżącego z dnia [...] stycznia 2013 r., jak również pisma organu I instancji z dnia [...] stycznia 2013 r. - w szczególności w zakresie braku wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych odwołania w wyznaczonym terminie i pod określonym rygorem, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ II instancji nie zauważył także, że pomimo braku wezwania Skarżącego do uzupełnienia braków odwołania w określonym terminie i pod pokreślonym rygorem, uzupełnił on powyższe braki w terminie [...] dni od daty doręczenia mu pisma z dnia [...] stycznia 2013 r. W rozpoznawanym przypadku Kolegium bezpodstawnie przyjęło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, albowiem pierwsze pismo Skarżącego było w istocie odwołaniem. W konstatacji Sąd stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu do dokonania przedmiotowej czynności procesowej. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 j.t. z późn. zm., dalej - Ppsa) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa r. O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącego ustanowionego w sprawie orzeczono na podstawie art. 250 Ppsa oraz § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.)