IV SA/Po 636/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-10-18
Skład orzekający: Maciej Busz, Tomasz Grossmann, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, nakazując rozbiórkę nieużytkowanego obiektu budowlanego na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, może nałożyć obowiązek wyłącznie na jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, pomijając pozostałych, nawet jeśli nie wszyscy ponoszą winę za zły stan techniczny obiektu?Ratio decidendi
Obowiązek rozbiórki nieużytkowanego obiektu budowlanego na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, w przypadku współwłasności nieruchomości, powinien być skierowany do wszystkich współwłaścicieli, chyba że ustanowiono zarządcę. Organ nadzoru budowlanego nie może nakładać obowiązku wyłącznie na jednego ze współwłaścicieli, nawet jeśli nie wszyscy ponoszą winę za zły stan techniczny obiektu, gdyż kwestie odpowiedzialności i rozliczeń między współwłaścicielami należą do kognicji sądów powszechnych. Organ odwoławczy nie ustalił prawidłowo statusu prawnego wszystkich stron postępowania oraz nie zbadał kwestii podziału nieruchomości do korzystania (quoad usum), co miało istotny wpływ na prawidłowe określenie adresata decyzji.Stan faktyczny
Organ nadzoru budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę nieużytkowanego budynku mieszkalnego z uwagi na jego zły stan techniczny i brak zamiaru remontu przez właścicieli. Decyzja ta została uchylona w części dotyczącej adresata obowiązku przez organ odwoławczy, który nałożył obowiązek rozbiórki tylko na niektórych współwłaścicieli, wyłączając jednego z nich. Skarżący zarzucił, że nie uwzględniono jego współwiny i że obowiązek powinien obciążać wszystkich współwłaścicieli. Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na wadliwe ustalenie adresata decyzji i błędną wykładnię instytucji zarządcy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 maja 2018 r. i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 23 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego [...] kwotę 500 zł (pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania
IV SA/Po 636/18
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego decyzją z dnia 13 czerwca 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2016.290 z późn. zm., dalej p.b.) i art. 104 § 1 w związku z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23 z późn. zm., dalej k.p.a.) w sprawie nieużytkowanego budynku mieszkalnego na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w Pobiedziskach, nakazał [...]anowi [...]skiemu, [...]wowi [...]skiemu, [...]zowi [...][...]iemu, rozbiórkę nieużytkowanego budynku usytuowanego na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w Pobiedziskach oraz uporządkowanie terenu wskazując, że wyżej wymienione roboty rozbiórkowe należy rozpocząć z dniem 18 sierpnia 2017 r. i zakończyć do dnia 30 października 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w toku postępowania w dniu 04 kwietnia 2017 r. przeprowadzono oględziny w/w nieużytkowanego budynku mieszkalnego. Z przeprowadzonych oględzin nieruchomości sporządzono protokół.
Ustalono, iż pozostaje w obrocie prawnym decyzja z dnia 12 maja 2009 r. znak [...], którą Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego nakazał: 1. wyłączyć z użytkowania budynek mieszkalny (znajdujący się w złym stanie technicznym) na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w Pobiedziskach - wykonano; 2. umieścić na wyżej wymienionym budynku zawiadomienie o stanie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zakazie jego użytkowania - wykonano; 3. zabezpieczyć budynek przed zawaleniem oraz wygrodzić i oznakować strefę niebezpieczną wokół budynku łącznie z chodnikiem przy ul. Powstańców Wielkopolskich; - wykonano oznakowanie strefy niebezpiecznej; 4. wykonać zadaszenie zabezpieczające w prześwicie wejścia na posesję - nie wykonano; 5. zabezpieczyć stemplami i zastrzałami ściany i stropy budynku - nie wykonano; 6. w trybie natychmiastowym przerwać roboty ziemne pod budynkiem, zasypać wykop - nie wykonano. Punkty 3,4 i 5 wykonać pod nadzorem osoby uprawnionej.
Przedmiotowa działka zabudowana jest między innymi budynkiem mieszkalnym nieużytkowanym z początku XIX wieku w konstrukcji szkieletowo-murowanej. Więźba drewniana kryta dachówką cementową. Ściany szczytowe zarówno od strony ulicy jak i od strony sąsiedniej działki silnie spękane, straciły swoją nośność i stabilność. Drewniane wieńce stropu przegniłe. Ściana poprzeczna od strony posesji silnie wygięta na zewnątrz. Drewniana konstrukcja dachu silnie zmurszała. Strop nad prawą częścią parteru częściowo zawalony. Podwalina komina spękana i rozwarstwiona. Do budynku podłączone są media - prąd i woda. Nadto ustalono, że budynek stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia ze względu na jego usytuowanie w bezpośrednim sąsiedztwie z ulicą i chodnikiem. Zagrożenie występuje, także w wejściu na posesję oraz od strony działki sąsiedniej.
Z pisma Powiatowego Konserwatora Zabytków wynika, że przedmiotowy budynek jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Ponadto przedmiotowa działka jest położona na terenie strefy ochrony konserwatorskiej historycznego układu urbanistycznego miasta Pobiedziska wpisanej do rejestru zabytków pod numerem [...] na podstawie decyzji z dnia 4.12.2006 r. Jednocześnie Powiatowy Konserwator Zabytków podał, iż na prowadzenie robót budowlanych na działce nr ewidencyjny [...] położonej w Pobiedziskach należy uzyskać pozwolenie konserwatorskie na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U.2014.1446 z późn. zm.). Ponadto w przypadku wykonywania prac rozbiórkowych należy złożyć wniosek do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu o wykreślenie budynku z ewidencji zabytków.
Na podstawie elektronicznej księgi wieczystej (ekw.ms.gov.pl) [...] w dziale II ustalono, że jako użytkownicy wieczyści figurują [...]w [...]ski, [...]aw [...]ski i [...]z [...][...]i. Ustalono, że [...]w [...]ski i [...]aw [...]ski zmarli. Następcą prawnym po [...]wie [...]skim jest [...]w [...]ski, a po [...]awie [...]skim - [...]an [...]ski.
W dniu 26 kwietnia 2017 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną w toku której [...]z [...][...]i, [...]an [...]ski i [...]w [...]ski oświadczyli, że nie zamierzają remontować przedmiotowego budynku. Ponadto [...]an [...]ski i [...]w [...]ski podali, że zamierzają go rozebrać.
Postanowieniem nr [...] z dnia 8 czerwca 2017 r. Powiatowy Konserwator Zabytków w Poznaniu uzgodnił projekt decyzji nakazującej [...]anowi [...]skiemu, [...]wowi [...]skiemu oraz [...]zowi [...][...]iemu rozbiórkę nieużytkowanego budynku usytuowanego na działce nr [...] w sposób określony w sentencji decyzji.
Stosownie do § 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. z 2004 r. nr 198, poz. 2043) przed wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, o której mowa w art. 67 p.b., właściwy organ: pkt 1) ustala przyczyny niewykonania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu budowlanego; pkt 2) dokonuje oględzin i oceny stanu technicznego, a w przypadku, o którym mowa w § 4 ust. 1, nakazuje właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego sporządzenie ekspertyzy technicznej tego obiektu; pkt 3) przeprowadza rozprawę.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 p.b. jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2009 r. "art. 67 ust, 1 Prawa budowlanego odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie o potrzebie rozbiórki danego obiektu budowlanego, na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem jest również ustalenie, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego w budownictwie. Należy wskazać, że o zamiarze tym nie mogą świadczyć jedynie gołosłowne twierdzenia właściciela, czy zarządcy obiektu, co do chęci doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z prawem, gdyż zamiar ten musi być w wystarczający sposób uzewnętrzniony.(...)" (sygn. akt. II OSK 515/08).
Zgodnie z § 7 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych w decyzji, o której mowa w § 6, właściwy organ wyznacza właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego odpowiedni, technicznie uzasadniony termin przystąpienia do rozbiórki i termin jej zakończenia oraz uporządkowania terenu. Termin rozpoczęcia rozbiórki nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia doręczenia decyzji o nakazie rozbiórki.
W niniejszej sprawie organ nadzoru budowlanego stwierdził, że przedmiotowy budynek jest w bardzo złym stanie technicznym. Ponadto następcy prawni po [...]wie [...]skim - [...]w [...]ski i po [...]awie [...]skim - [...]an [...]ski oświadczyli podczas rozprawy administracyjnej, że rozbiorą nieużytkowany budynek mieszkalny usytuowany na działce nr ewidencyjny [...] położonej w Pobiedziskach. W związku z powyższym stwierdzono, iż zachodzą okoliczności określone w art. 67 ust. 1 p.b.
Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł [...]z [...][...]i (dalej także jako odwołujący) wnosząc o stwierdzenie jej nieważności "do części wpisu [...]za [...][...]iego".
W uzasadnieniu wyjaśniono, że w zaskarżonej decyzji umieszczono informację w sprawie decyzji z dnia 12 maja 2009r. nr [...] oraz stwierdzono o nie wykonaniu punktów 4, 5 i 6 tej decyzji.
Odwołujący zarzucił, że [...]a [...][...]a wykonała nałożone obowiązki. W zakresie pkt 4 nakazującego wykonać zadaszenie zabezpieczające w prześwicie wejścia na posesję odwołujący w dniu 07.01.2014r, złożył do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego w Poznaniu zawiadomienie o wykonaniu w dniu 14.12.2013r. części zadaszenia, a w dniu 23.12.2013r, zostało wykonane zadaszenie całego przejścia.
Odnośnie pkt 5 dotyczącego zabezpieczenia stemplami i zastrzałami ściany i stropu budynku wskazał, że nie było możliwe wykonanie i zabezpieczenie stemplami, z uwagi istniejące zadaszenie przejścia między budynkami mieszkalnymi [...] a [...], od strony ulicy i strony posesji.
Odnośnie pkt 6 dotyczącego przerwania robót ziemnych pod budynkiem i zasypania wykopu w trybie natychmiastowym, to dokonał częściowego zasypania wykopu znajdującego się na terenie posesji, a kwestia wykonanego wykopu w korytarzu dotyczyła wyłącznie inwestora [...]awa [...]skiego, który zasypał wykop, ale nie wykonał wylewki posadzki.
Odwołujący stwierdził, że wykonał nałożone obowiązki wynikające z decyzji z dnia 12 maja 2009r, [...].
W dniu 26 kwietnia 2017r, podczas rozprawy odwołujący oświadczył, że nie był użytkownikiem i zarządcą oraz nie posiadał decyzji podatkowej dotyczącej budynku mieszkalnego [...].
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 23.05.2018r. nr WOA.7721.275.2017.JMA uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej adresata nałożonego obowiązku, i zamiast: "nakazuję [...]anowi [...]skiemu, [...]wowi [...]skiemu, [...]zowi [...][...]iemu" w to miejsce orzekł: "nakazuję [...]anowi [...]skiemu, [...]wowi [...]skiemu ",a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ustalony stan faktyczny i m.in. wyjaśnił, że dnia 30 stycznia 2017r. PINB przeprowadził kontrolę na przedmiotowej nieruchomości. Z protokołu kontroli wynika, że budynek w głębi działki użytkowany jest aktualnie na cele mieszkalne. Z kolei budynek od frontu działki znajduje się w stanie krytycznym - zapada się więźba w środku budynku.
Dnia 04 kwietnia 2017r. PINB przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości. Z protokołu sporządzonego podczas oględzin wynika, że wykonano jedynie część zaleceń przewidzianych w decyzji PINB z dnia 12 maja 2009r. (PINB-7356/7/35c/01). Pełnomocnik [...]za [...][...]iego oświadczył, że budynek nigdy nie był przez niego użytkowany i został on zniszczony przez [...]awa i [...]ana [...]skich.
Dnia 26 kwietnia 2017r. PINB przeprowadził rozprawę administracyjną podczas której [...]z [...][...]i oświadczył, iż nie zamierza remontować przedmiotowego budynku, nie użytkował go od 1976r., nie jest jego spadkobiercą i nie zamierza go rozbierać. Z kolei [...]an [...]ski oświadczył, iż nie użytkuje przedmiotowego budynku, nie zamierza go remontować, a najlepszym rozwiązaniem jest jego rozbiórka. Planuje uregulować kwestie dotyczące spadku po [...]awie [...]skim. [...]w [...]ski oświadczył, iż nie zamierza remontować przedmiotowego budynku, planuje uregulować kwestie dotyczące spadku po [...]wie [...]skim, zamierza rozebrać przedmiotowy obiekt, nie użytkuje budynku i nigdy go nie użytkował.
Postanowieniem nr [...] Starosta Poznański - Powiatowy Konserwator Zabytków, na podstawie porozumienia z dnia 24 marca 2009r. zawartego pomiędzy Wojewodą Wielkopolskim oraz Starostą Poznańskim w sprawie powierzenia Powiatowi Poznańskiemu spraw z zakresu właściwości Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, uzgodnił projekt decyzji nakazującej współużytkownikom wieczystym obiektu - [...]anowi [...]skiemu, [...]wowi [...]skiemu i [...]zowi [...][...]iemu rozbiórkę nieużytkowanego budynku usytuowanego na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w Pobiedziskach oraz uporządkowanie terenu.
W toku postępowania odwoławczego pismem z dnia 29 sierpnia 2017r. ([...]) Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) wezwał [...]za [...][...]iego do jednoznacznego określenia charakteru wniesionego podania poprzez określenie, czy stanowi ono odwołanie, czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji PINB. W piśmie z dnia 06 września 2017r. wskazał on, iż wniósł odwołanie od decyzji PINB.
W piśmie z dnia 14 lutego 2018r. Wielkopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że w przypadku obiektu nie wpisanego indywidualnie do rejestru zabytków oraz nie chronionego na podstawie zapisów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przepisy nie przewidują kompetencji wojewódzkiego konserwatora zabytków do uzgadniania decyzji nakazującej rozbiórkę. Jednocześnie wskazał, że przed przystąpieniem do rozbiórki konieczne jest uzyskanie pozwolenia na roboty budowlane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Z protokołu sporządzonego przez PINB podczas kontroli w dniu 29 listopada 2017r. wynika, że podjęto działania mające na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia grożącego ze strony budynku mieszkalnego parterowego z poddaszem nieużytkowym. W tym celu zastosowano środki zabezpieczające, dostosowane do stanu technicznego budynku - poprzez jego częściową rozbiórkę.
Pismem z dnia 22 lutego 2018r. ([...]) WWINB zlecił organowi powiatowemu uzupełnienie materiału dowodowego - przeprowadzenie kontroli na terenie przedmiotowej nieruchomości. Dnia 23 marca 2018r. PINB przeprowadził kontrolę na terenie w/w nieruchomości. Z protokołu sporządzonego podczas kontroli wynika, że przedmiotowy budynek mieszkalny ze względu na zagrożenie katastrofą został częściowo rozebrany. Rozebrano dach budynku (konstrukcje i poszycie z dachówki), pozostały mury parteru oraz belki stropu bez wypełnienia. Od strony ulicy zabezpieczono nadproża otworów okiennych i drzwi wejściowych. Pochylona na zewnątrz ściana od strony posesji podparta belkami drewnianymi, przy budynku z tyłu sterta gruzu fragmentów budynku, wnętrze budynku zasypane gruzem. Obecny stan pozostałości budynku nie stwarza zagrożeń od strony ulicy i wejścia na posesję, jednak przy pozostawieniu budynku w obecnym stanie i przy postępującej degradacji ścian może wystąpić zagrożenie.
WWINB wyjaśnił, że zgodnie z art. 67 ust.1 p.b. jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi łub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do obiektów budowlanych wpisanych do rejestru zabytków (ust.2). W stosunku do obiektów budowlanych niewpisanych do rejestru zabytków, a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzję, o której mowa w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (ust.3). Wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w terminie 30 dni. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za uzgodnienie (ust.4).
Budynek mieszkalny przy ul. [...] w Pobiedziskach ujęty jest w gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz jest położony na terenie strefy ochrony konserwatorskiej historycznego układu urbanistycznego miasta Pobiedziska. Budynek nie jest natomiast wpisany indywidualnie do rejestru zabytków. W związku z powyższym PINB w przedmiotowej sprawie mógł zastosować procedurę przewidzianą w art. 67 p.b. (nie znajduje zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 67 ust. 2 p.b.) a ponadto nie miał on obowiązku uzgadniania na podstawie art. 67 ust. 3 p.b. treści wydanej decyzji z wojewódzkim konserwatorem zabytków (obiekt nie jest objęty ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Niemniej jednak powiatowy konserwator zabytków (działając na podstawie porozumienia z dnia 24 marca 2009r. zawartego pomiędzy Wojewodą Wielkopolskim oraz Starostą Poznańskim w sprawie powierzenia Powiatowi Poznańskiemu spraw z zakresu właściwości Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z dnia 24 marca 2009r. nr 85 poz. 1212)), postanowieniem nr 382/2017 z dnia 8 czerwca 2017r. ([...]) uzgodnił na podstawie art. 39 ust. 1 p.b. projekt decyzji nakazującej współużytkownikom wieczystym obiektu - [...]anowi [...]skiemu, [...]wowi [...]skiemu i [...]zowi [...][...]iemu rozbiórkę nieużytkowanego budynku usytuowanego na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w Pobiedziskach oraz uporządkowanie terenu. W w/w piśmie Powiatowy Konserwator Zabytków wskazał także, że na prace rozbiórkowe należy uzyskać pozwolenie Powiatowego Konserwatora Zabytków.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 p.b. "1. Prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. 2. Pozwolenie na rozbiórkę obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków może być wydane po uzyskaniu decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków działającego w imieniu ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego o skreśleniu tego obiektu z rejestru zabytków. " Z powyższego przepisu wynika, iż dotyczy on formalności związanych z zamiarem przystąpienia robót związanych z budynkami objętymi różnymi formami ochrony konserwatorskiej - nie dotyczy on natomiast sytuacji, w której prowadzenie robót jest związane z decyzją nakazową wydawaną przez organy nadzoru budowlanego na podstawie art. 67 p.b. Dla niniejszej sprawy istotne jest, że wydając postanowienie o uzgodnieniu na podstawie art. 39 p.b. konserwator zabytków potwierdził, że możliwe jest rozebranie budynku mieszkalnego przy ul. [...] na działce nr [...] w Pobiedziskach - nie jest on zatem objęty żadnymi formami ochrony konserwatorskiej wyłączającymi zastosowanie art. 67 p.b.
W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, iż zwrot "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia" odnosi się nie do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Zatem przed orzeczeniem o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie ar. 67 p.b. organ powinien ustalić, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia czy też nieprawidłowości w stanie technicznym budynku (wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2009r., sygn. II OSK 515/008).
W toku postępowania odwoławczego nastąpiło dalsze pogorszenie stanu technicznego budynku. Zły stan techniczny obiektu będącego przedmiotem tego postępowania nie budzi wątpliwości. Ponadto, w trakcie rozprawy [...]z [...][...]i, [...]an [...]ski i [...]w [...]ski oświadczyli, że nie zamierzają remontować przedmiotowego budynku, a [...]an [...]ski i [...]w [...]ski oświadczyli, że zamierzają go rozebrać. Mając na uwadze stan techniczny obiektu (a także zmiany w stanie technicznym, które miały miejsce w toku postępowania odwoławczego prowadzonego przez WWINB) oraz zamiary stron postępowania uznano, że przedmiotowy budynek mieszkalny nie nadaje się do remontu ani odbudowy. W związku z powyższym PINB zasadnie zastosował w niniejszej sprawie art. 67 p.b.
Z art. 67 p.b. wynika jednoznacznie, że podmiotami, na które organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek dokonania rozbiórki mogą być jedynie właściciel obiektu lub jego zarządca. W księdze wieczystej nr [...] jako właściciele działki, na której znajduje się przedmiotowy budynek wpisani są [...]w [...]ski, [...]aw [...]ski oraz [...]z [...][...]i. Na działce znajdują się dwa budynki mieszkalne. Budynek przy ul. Powstańców Wlkp. [...] jest zamieszkany przez [...]za [...][...]iego, natomiast budynek przy ul. [...] jest niezamieszkany i jest on przedmiotem niniejszego postępowania. Do akt sprawy PINB został załączony operat szacunkowy z wyceny nieruchomości zlokalizowanej w Pobiedziskach przy ul. [...]. Z operatu wynika, że na działce znajdują się m. in. budynek nr 1 z wydzielonymi 2 mieszkaniami (zamieszkany przez [...]wa [...]skiego i jego matkę [...]nę [...]ską, a także przez [...]awa [...]skiego oraz przez [...]ę, córkę [...]awa [...]skiego, i [...]) oraz budynek nr 2 (zamieszkały przez [...]ę [...][...]ą). [...]a [...][...]a oraz [...]z [...][...]i nie byli użytkownikami ani zarządcami budynku będącego przedmiotem niniejszej sprawy. Był on natomiast w faktycznym posiadaniu [...]a i [...]ny [...]skich a następnie ich spadkobierców - aktualnie wpisanych w księdze wieczystej jako współwłaściciele nieruchomości [...]wa [...]skiego i [...]awa [...]skiego. Stan techniczny obiektu uległ znacznemu pogorszeniu w czasie, gdy był on zarządzany przez w/w osoby. Przyznano rację [...]zowi [...][...]iemu, że nie powinien on ponosić obciążeń w związku z ich niewłaściwym użytkowaniem przez faktycznych użytkowników budynku.
Mając na uwadze, że art. 67 p.b. dopuszcza nałożenie obowiązków określonych w tym przepisie nie tylko na właściciela nieruchomości, ale także na zarządcę budynku, mając na uwadze podstawowe zasady k.p.a. takie jak zasada pogłębiania zaufania obywateli, w niniejszej sprawie zaszła możliwość nałożenia określonych obowiązków na zarządcę budynku - osoby, które użytkowały przedmiotowy budynek. Ponieważ osoby te, tj. [...]aw [...]ski i [...]w [...]ski nie żyją zasadne było nałożenie obowiązków wymienionych w art. 67 p.b. na [...]ana [...]skiego i [...]wa [...]skiego, jako na ich spadkobierców. W aktach sprawy nie znajduje się prawomocne orzeczenie sądu o nabyciu spadku przez [...]ana [...]skiego i [...]wa [...]skiego, jednakże w związku z koniecznością szybkiego podjęcia działań związanych ze złym stanem technicznym obiektu, oświadczeniami w/w osób do protokołu sporządzonego podczas rozprawy przeprowadzonej przez PINB dnia 26 kwietnia 2017r., oraz oświadczeniem zawartym w piśmie [...]ana [...]skiego i [...]wa [...]skiego z dnia 25 października 2017r. organ wojewódzki uznał, że prawidłowe będzie nałożenie obowiązków właśnie na [...]ana [...]skiego i [...]wa [...]skiego jako na spadkobierców zarządców obiektu.
Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...]an [...]ski kwestionując, że on i jego nie żyjący ojciec, a także kuzyn [...]w [...]ski zdewastowali budynek. Zarzucił, że nie uwzględnia się [...]za [...][...]iego przy ponoszeniu wspólnie kosztów rozbiórki. Jest on współwinny zdewastowania tego budynku. Sprawiedliwe będzie nałożenie obowiązku usunięcia tego budynku na wszystkich współwłaścicieli. Ten budynek nie był samowolą budowlaną, by nakładać obowiązki tylko na jednego współwłaściciela.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej podniesione.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.). Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwana dalej "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23.05.2018r. nr [...] uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z dnia 13 czerwca 2017 r. nr [...] nakazującą [...]zowi [...][...]iemu, [...]anowi [...]skiemu i [...]wowi [...]skiemu rozbiórkę nieużytkowanego budynku usytuowanego na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w Pobiedziskach oraz uporządkowanie terenu - w części dotyczącej adresata nałożonego obowiązku, i orzekającą zamiast: "nakazuję [...]anowi [...]skiemu, [...]wowi [...]skiemu, [...]zowi [...][...]iemu" w to miejsce : "nakazuję [...]anowi [...]skiemu, [...]wowi [...]skiemu ", a w pozostałym zakresie utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy.
Oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji należy w pierwszej kolejności ocenić, czy jej wydanie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Uchybienie przepisom procesowym rzutuje bowiem na prawidłowość stanu faktycznego, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić zasadność zastosowania konkretnych norm prawa materialnego. W tym miejscu należy zauważyć, iż nie każde naruszenie przepisów procesowych skutkuje uwzględnieniem zarzutów skargi, a jedynie takie naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności Sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.), czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione, czyli zgodne z wymogami określonymi w art.107 § 3 k.p.a.
Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowi art.67 ustawy z dnia 07.07.1994r. - Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej p.b.).
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu nadzoru budowlanego nakazująca rozbiórkę nieużytkowanego budynku usytuowanego na działce nr ewidencyjny [...] położonej przy ul. [...] w Pobiedziskach. Niesporna była kwestia konieczności i możliwości zastosowania art.67 p.b., a w rezultacie orzeczenia rozbiórki przedmiotowego budynku. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie prawidłowo oparto na zastosowanym przepisie art. 67 ust. 1 p.b., z którego wynika, że jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Z przepisu tego jasno wynika, że sam fakt nieużytkowania obiektu budowlanego nie jest wystarczający do nakazania jego rozbiórki. W orzecznictwie konsekwentnie podtrzymywany jest pogląd, zgodnie z którym przed wydaniem takiej decyzji organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w toku którego winien ustalić, czy właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma zamiar poprzez remont, odbudowę lub wykończenie przywrócić dany obiekt do stanu technicznego zgodnego z przepisami prawa budowlanego i przepisami wykonawczymi.
Tak więc orzeczenie przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki powinno zostać poprzedzone postępowaniem, w którym ustalenia wymaga nie tylko stan techniczny obiektu budowlanego, lecz także to, czy właściciel danego obiektu ma zamiar podjąć działania zmierzające do rozpoczęcia i wykonania prac remontowych, wykończeniowych bądź odbudowy. W sytuacji bowiem, gdy właściciel uzna, że jest w stanie podjąć prace prowadzące do remontu, odbudowy bądź wykończenia obiektu budowlanego, brak jest podstaw do wydania nakazu rozbiórki. W takim przypadku, jeżeli wykonanie robót jest możliwe z technicznego punktu widzenia, organ zamiast orzekać na podstawie art. 67 powinien wydać decyzję na podstawie art. 66, określając rodzaj koniecznych do wykonania robót oraz termin ich wykonania. Dopiero w przypadku niewywiązania się przez właściciela z nałożonych obowiązków możliwe będzie wydanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 67 (por. wyroki WSA w Warszawie: z 23.11.2004 r., IV SA 2055/03, LEX nr 728412; z 28.07.2005 r., VII SA/Wa 1621/04, LEX nr 842398).
Ponieważ nie była to kwestia sporna jedynie w skrócie Sąd wskazuje, że organy prawidłowo przyjęły w świetle ustalonego stanu faktycznego, że zaistniały przesłanki do nakazania rozbiórki przedmiotowego budynku z uwagi na jego zły stan techniczny, a także brak zamiaru uprawnionych podmiotów do przeprowadzenia jego remontu.
Powstała w niniejszej sprawie kwestia sporna, sprowadza się do tego, czy obowiązek rozbiórki ma być nałożony na wszystkich współwłaścicieli budynku i współużytkowników wieczystych gruntu na którym jest on posadowiony, czy też z tego obowiązku powinien być wyłączony [...]z [...][...]i.
Adresatami decyzji wydanej na podstawie art. 67 mogą być, zgodnie z literalnym sformułowaniem tego przepisu, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Nie oznacza to jednak, że nie będzie miał on zastosowania także do władającego, zwłaszcza gdy przedmiotem jest obiekt o nieustalonym stanie prawnym. Z warunków danej sprawy może też wynikać, że stroną postępowania mogą być również inne podmioty, stosownie do art. 28 k.p.a. (por. wyrok NSA z 7.10.2008 r., II OSK 1310/07, LEX nr 1012269, uznający, że skoro skarżący jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej w stosunku do tej, na której znajdował się rozbierany budynek, i ponadto ten rozbierany budynek oraz budynek na nieruchomości skarżącego sięgały do wspólnej granicy, to nie ulega wątpliwości, że postępowanie dotyczące rozbiórki odnosiło się do jego interesu prawnego. Podobnie WSA w Gdańsku w postanowieniu z 18.06.2008 r., II SA/Gd 74/08, LEX nr 1046225). Adresatem decyzji wydanej na podstawie komentowanej regulacji powinien być właściciel aktualny w dacie orzekania przez organ nadzoru budowlanego. Takie, słuszne zresztą, stanowisko zajął NSA w wyroku z 22.03.2013 r., II OSK 2261/11, LEX nr 1334172.
Jak wskazuje się w doktrynie adresatem nakazu określonego działania, który został wydany w związku ze stwierdzeniem uchybień w zakresie właściwego utrzymywania lub użytkowania obiektu budowlanego może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu, przy czym kwestia kolejności wyboru przez organ adresata tego nakazu nie została jednoznacznie unormowana w obowiązujących przepisach prawa. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zależy zatem od stanu faktycznego i prawnego ustalonego w danej sprawie. Przyjmuje się, że dla uznania, że dany podmiot jest zarządcą nieruchomości, na którego może zostać nałożony obowiązek wykonania określonych czynności, konieczne jest istnienie węzła obligacyjnego łączącego z jednej strony właściciela nieruchomości, z drugiej zaś osobę, która faktycznie włada nieruchomością na rzecz właściciela. Jeżeli zaś właścicieli jest więcej niż jeden, a nie został wyznaczony zarządca, to nakaz określonego działania związanego ze stwierdzeniem uchybień w zakresie właściwego utrzymywania lub użytkowania obiektu budowlanego musi być skierowany do wszystkich współwłaścicieli. (tak także WSA w Białymstoku w wyroku z 08.05.2008r. o sygn. II SA/Bk 535/07, publ.LEX [...]10175) O ile, nieruchomość, a co za tym idzie budynek na niej posadowiony, objęta jest współwłasnością, to dla prawidłowego zastosowania nakazu, o jakim mowa w art. 67 ust. 1 p.b. niezbędne jest skierowanie go do wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości lub do zarządcy. Nie można bowiem nakładać obowiązków wyłącznie na jednego lub niektórych ze współwłaścicieli, także i wówczas, gdy nie wszyscy współwłaściciele ponoszą winę za zaistniały stan rzeczy. Ocena tego, kto ponosi winę za zaistniały nieodpowiedni stan obiektu budowlanego, wykracza bowiem poza granice właściwości organów administracji publicznej. Ewentualne spory pomiędzy współwłaścicielami wynikłe na tym tle, łącznie z problemem rozliczenia kosztów powstałych w związku z koniecznością wykonania nakazu organu, podlegają kognicji sądów powszechnych. Również w sytuacji, gdy nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego jest efektem działań osób trzecich, adresatom omawianych nakazów przysługuje prawo dochodzenia odszkodowania przed sądem powszechnym. (tak Katarzyna Małysa-Sulińska, Administracyjnoprawne aspekty inwestycji budowlanych)
W judykaturze z kolei wyrażono pogląd, że stosownie do art. 67 ust 1 p.b. decyzja rozbiórkowa powinna być skierowana w pierwszej kolejności do właściciela, a dopiero w sytuacji, gdy nałożenie nakazu na właściciela nie jest możliwe, nakaz powinien zostać nałożony na zarządcę obiektu budowlanego. (tak WSA w Warszawie w wyroku z 30.05.2018r. o sygn. VII SA/Wa 1601/17, publ. CBOSA)
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd orzekający co do zasady aprobuje obydwa wyżej przytoczone poglądy. Tak więc zasadniczo w pierwszej kolejności obowiązek rozbiórki winien obciążać właściciela (współwłaścicieli) nieruchomości ewentualnie jej zarządcę jeżeli był ustanowiony. Przy czym zdaniem Sądu orzekającego w przypadkach szczególnych dopuszczalne są odstępstwa od tej reguły.
W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy przyjął, że [...]z [...][...]i nie był użytkownikiem, ani zarządcą przedmiotowego budynku. W faktycznym posiadaniu tego budynku byli poprzednicy prawni [...]ana [...]skiego oraz [...]wa [...]skiego. Dlatego zdaniem WWINB [...]z [...][...]i nie powinien ponosić kosztów rozbiórki spowodowanej niewłaściwym użytkowaniem budynku przez inne osoby. Zdaniem tego organu ponieważ poprzednicy prawni [...]ana [...]skiego oraz [...]wa [...]skiego byli osobami faktycznie użytkującymi ten budynek, dlatego zachodzi możliwość nałożenia tego obowiązku na zarządcę – osoby, które użytkowały ten budynek. W świetle tego sformułowania Sąd orzekający przyjął, że według organu odwoławczego [...]an [...]ski oraz [...]w [...]ski są następcami prawnymi zarządców budynku objętego nakazem rozbiórki. Sąd orzekający nie podziela tej oceny.
Powyższy tok rozumowania ma charakter słusznościowy i posiada pewną logikę, lecz nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa, a przyjęta przez organ konkluzja jest co najmniej przedwczesna i nie zostały w pełni wyjaśnione przesłanki jej przyjęcia. Jak już wspomniano dla uznania, że dany podmiot jest zarządcą nieruchomości, na którego może zostać nałożony obowiązek wykonania określonych czynności, konieczne jest istnienie węzła obligacyjnego łączącego z jednej strony właściciela nieruchomości, z drugiej zaś osobę, która faktycznie włada nieruchomością na rzecz właściciela. Z akt administracyjnych nie wynika, by taki węzeł obligacyjny dotyczył poprzedników prawnych [...]ana [...]skiego oraz [...]wa [...]skiego, którzy byli współwłaścicielami (współużytkownikami wieczystymi) tej nieruchomości. Należy też wskazać, że zarządcą nie może być właściciel (współwłaściciel) nieruchomości, gdyż prawo własności jest prawem najszerszym pochłaniającym prawo zarządu. Zarządcę zasadniczo musi łączyć węzeł obligacyjny z właścicielem nieruchomości. Z akt wynika, że poprzednicy prawni [...]ana [...]skiego oraz [...]wa [...]skiego byli współwłaścicielami (współużytkownikami wieczystymi) tej nieruchomości. Nie mogli więc jako współwłaściciele zawierać umowy zarządu sami ze sobą. Mogli jedynie dokonać podziału quoad usum. Jednak organy nawet nie próbowały ustalić, czy on nastąpił. Ponadto organ odwoławczy wadliwie zrównał instytucję użytkowania (jej użytkownika) z jej zarządem (zarządcą). Prawo zarządu ma charakter obligacyjny (zobowiązaniowy), natomiast prawo użytkowania prawem rzeczowym obciążającym rzecz prawem do jej używania i pobierania jej pożytków (art.252 k.c.)
Organ odwoławczy nie ustalił też w wyczerpujący sposób kwestii podmiotowości [...]za [...][...]iego w przedmiotowej sprawie w świetle art. 67 p.b., gdyż wskazał jedynie, że [...]z [...][...]i nie jest użytkownikiem, ani zarządcą przedmiotowego budynku. Nie wskazał natomiast jednoznacznie kim on jest, tj. jaki ma status wobec przedmiotowej nieruchomości. Zbyt lakoniczne i ogólnikowe jest bowiem samo stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że jako właściciel działki na której znajduje się przedmiotowy budynek w właściwej księdze wieczystej uwzględniony został [...]z [...][...]i. Organ ten powinien jednoznacznie ustalić w trybie art.136 k.p.a., czy, od kiedy i na jakiej podstawie [...]z [...][...]i jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości na której posadowiony jest przedmiotowy budynek lub nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania budynku przy ul. [...]. Powinien też ustalić jakie prawo przysługuje mu do przedmiotowego budynku [...]. Przy czym organ winien pamiętać, że budynki stanowiące własność użytkownika wieczystego są, w drodze wyjątku od zasady superficies solo cedit, odrębnymi nieruchomościami. Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym (art. 235 § 2 k.c.). Prawem głównym jest więc użytkowanie wieczyste, prawo własności budynku zaś jest prawem "przywiązanym" do użytkowania wieczystego.
Jak już wspomniano treść przepisów art. 61 i 67 p.b. nie ogranicza kręgu stron postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego nie nadającego się do remontu, odbudowy lub wykończenia jedynie do osoby właściciela lub zarządcy takiego obiektu. Interes prawny powinien być badany zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a.
Nadto organ odwoławczy w trybie art.136 k.p.a. winien ustalić, czy w przypadku przedmiotowej nieruchomości miał miejsce unormowany w art.206 k.c. podział quoad usum (powstały wskutek umowy zawartej przez współwłaścicieli bądź w wyniku orzeczenia sądu), a jeżeli tak, to czy i jakie znaczenie miało to dla określenia podmiotu zobligowanego do rozbiórki przedmiotowego budynku. Ewentualne bowiem ustalenie, że przedmiotowy budynek został oddany do wyłącznego korzystania określonym osobom na mocy podziału quoad usum może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji należałoby rozważyć, czy podział quoad usum można potraktować jako quasi zarząd w rozumieniu art.67 ust.1 p.b. i czy osobę wyłącznie korzystającą z budynku [...] na mocy podziału quoad usum należy potraktować jako zarządcę w rozumieniu art.67 ust.1 p.b.
W odniesieniu do treści skargi i zarzutu, że [...]z [...][...]i przyczynił się do zniszczenia przedmiotowego budynku należy wskazać, że unormowania zawarte w p.b. nie uzależniają możliwości orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 p.b. od tego, czy właściciel jest odpowiedzialny za doprowadzenie do złego stanu technicznego obiektu budowlanego, ale jedynie od tego, czy dany obiekt jest w stanie nie nadającym się do remontu, odbudowy lub wykończenia - niezależnie od tego, czy właściciel miał jakikolwiek wpływ na zaistniały stan obiektu. Jeżeli zły stan techniczny został spowodowany przez osoby trzecie (lub przez innego współwłaściela), właściciel (współwłaściciel) może korzystając z przysługujących mu uprawnień na drodze postępowania cywilnego dochodzić od nich stosownych roszczeń, co jednak nie zwalnia go z obowiązków wynikających z p.b. (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z 18.10.2011r. o sygn. II SA/Wr 510/11, publ. LEX nr 1153682).
Mając powyższe na względzie Sąd przyjął, że organ odwoławczy nie poczynił wszystkich ustaleń faktycznych istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w zakresie adresata nałożonego obowiązku rozbiórki, a także dokonał wadliwej wykładni instytucji zarządcy w rozumieniu art.67 p.b. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji w trybie art.136 k.p.a. przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe w wyżej wskazanym zakresie. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego wyda stosowną decyzję z uwzględnieniem wykładni przepisów prawa dokonanej w niniejszym wyroku uzasadniając ją zgodnie z wymogami określonymi w art.107 § 3 k.p.a. W szczególności organ odwoławczy poczyni ustalenia, czy [...]z [...][...]i (i jego poprzednicy prawni) był zarządcą (o którym mowa w art.67 p.b.) przedmiotowego budynku, a jeżeli tak, to czy istnieją przesłanki do nałożenia obowiązku rozbiórki tego budynku wyłącznie na niego. Ustali także, czy miał miejsce podział quoad usum przedmiotowej nieruchomości, a jeżeli tak, to oceni, czy i jaki wpływ ma to na wskazanie adresatów decyzji nakazującej rozbiórkę budynku [...].
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło