IV SA/Po 639/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant sekretarz sąd. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 października 2018 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...] października 2017 roku, nr [...] Prezydenta Miasta G. decyzją z dnia [...] października 2017r. Nr [...] działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej k.p.a.), art. 4, art. 17c ust. 9, art. 20 ust. 3, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2016 poz. 1518 ze zm. – dalej u.ś.r.) odmówił P. Z. przyznania świadczenia rodzicielskiego na dziecko. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że brak podstaw do przyznania świadczenia rodzicielskiego na rzecz dziecka, gdyż wnioskodawczyni uczęszcza do szkoły ponadgimnazjalnej a opiekę nad dzieckiem sprawuje babcia dziecka, co w ocenie orzekającego organu zgodnie z treścią art. 17c ust. 9 pkt 3 u.ś.r. uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. P. Z. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wskazując że organ dokonał błędnej interpretacji stanu faktycznego, gdyż to ona sprawuje opiekę nad dzieckiem poza czasem spędzonym w szkole, gdy opiekę nad dzieckiem sprawuje jej matka. Skarżąca do odwołania załączyła podpisane przez wychowawcę klasy zestawienie obecności na zajęciach szkolnych w miesiącach wrzesień 2017 – marzec 2018r. wraz z podliczoną statystyką frekwencji za ten okres. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołując się na treść art. 17 c u.ś.r. oraz art. 19 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1217) stwierdził, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia rodzicielskiego, ponieważ zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, ze względu na kontynuowanie nauki w szkole. Organ odwoławczy uznał bowiem, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka o jakiej mowa w art. 17c ust. 9 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie rodzicielskie nie przysługuje jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki. Z zaświadczenia Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr [...] im. S. M. w G. wynika bowiem, że matka dziecka uczęszcza do szkoły stacjonarnej, tryb dzienny od poniedziałku do piątku. Zajęcia odbywają się w godzinach od 8:00 do godziny 14:55. Oznacza to, że w tym czasie matka dziecka nie sprawuje osobistej opieki nad dzieckiem. Zdaniem organu odwoławczego z powyższego wynika, że odmowa przyznania świadczenia rodzicielskiego na wniosek skarżącej jako matki dziecka jest uzasadniona. P. Z. kwestionując powyższą decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się zmiany wydanych w sprawie decyzji, a ewentualnie ich uchylenia. Skarżąca powołała się przy tym na treść wyroku WSA w Gdańsku z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 648/17. Skarżąca do skargi załączyła kopię w/w wyroku oraz dokumenty stanowiące również załącznik do odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego na dziecko. Organy administracyjne obu instancji uznały, że uczęszczanie przez skarżącą do szkoły ponadgimnazjalnej i sprawowanie w tym czasie opieki nad dzieckiem przez babcię dziecka oznacza, że w sprawie występuje przewidziana w art. 17c ust. 9 pkt 3 u.ś.r. negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego. Oceniając zasadność stanowiska prezentowanego przez organy administracyjne orzekające w sprawie wskazać należy, że materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 17c ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie rodzicielskie przysługuje: 1. matce albo ojcu dziecka, z uwzględnieniem ust. 2; 2. opiekunowi faktycznemu dziecka w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10 roku życia; 3. rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10 roku życia; 4. osobie, która przysposobiła dziecko, w przypadku objęcia opieką dziecka w wieku do ukończenia 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do ukończenia 10 roku życia. W sprawie bezsporne jest, że wnioskodawczyni jako matka dziecka urodzonego w dniu 6 października 2017 r. spełnia kryteria podmiotowe o jakich mowa wyżej. Zasadnym jest zatem przeanalizowanie czy w sprawie występują negatywne przesłanki uzasadniające wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia rodzicielskiego zawarte w art. 17 ust. 9 u.ś.r. Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli: 1. co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, otrzymują zasiłek macierzyński lub uposażenie za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego; 2. dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej - w przypadku osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4; 3. osoba ubiegająca się o świadczenie rodzicielskie lub osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie sprawuje lub zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w tym w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki; 4. w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 5. osobom, o których mowa w ust. 1, przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, że skarżąca jako osoba ucząca się w szkole średniej w systemie dziennym nie może sprawować osobistej opieki nad dzieckiem, co w ocenie organów stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia wyrażoną w art. 17c ust. 9 pkt 3 u.ś.r. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stanowisko organów administracyjnych I i II instancji nie zasługuje na aprobatę. Stwierdzić należy bowiem, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wszelkiego rodzaju przesłanki wyłączające możliwość przyznania danego świadczenia ze strony organów administracji publicznej na tle stosowania danego aktu prawnego winny być interpretowanie ściśle (zob. np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 9/17, wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2017r. sygn. akt IV SA/Wr 4/17 – dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl dalej CBOSA). W orzecznictwie sądowym akceptowanym przez Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 9 pkt 3 u.ś.r. oznacza, że w ramach negatywnej przesłanki przyznania świadczenia rodzicielskiego nie mieszczą się sytuacje, w których strona jedynie okresowo nie sprawuje osobistej opieki nad dzieckiem z uwagi na dodatkową aktywność o charakterze niezarobkowym, w tym naukę w szkole średniej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 października 2017r., sygn. akt III SA/Gd 648/17, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 października 2017r., sygn. akt III SA/Gd 649/17, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 1238/17 – CBOSA). Jak wskazano w w/w wyrokach, czym innym jest bowiem kontynuowanie nauki uniemożliwiającej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, a czym innym kontynuowanie nauki, które jedynie ogranicza sprawowanie osobistej opieki na dzieckiem. Wbrew przekonaniu organów orzekających w niniejszej sprawie okoliczność, że osoba ubiegająca się o świadczenie rodzinne uczy się w trybie dziennym w szkole ponadgimanzjalnej, nie wyklucza możliwości sprawowania przez nią opieki nad dzieckiem. Świadczyć o tym może również m.in. przedłożone przez skarżącą zestawienie obecności w zajęciach lekcyjnych w miesiącach wrzesień 2017 – marzec 2018, z którego wynika frekwencja na zajęciach szkolnych w tym okresie wynosząca 42,03%. Z zestawienia obecności, które zostało przez organ odwoławczy pominięte wynika, że w związku z urodzeniem dziecka w dniu 6 października 2017 r. skarżąca w okresie 1 październik - 26 listopada przebywała na urlopie macierzyńskim, zaś w miesiącach luty i marzec na 27 dni lekcyjnych nieobecna była przez 5 dni lekcyjnych. W tym miejscu przywołać należy także argumentację wskazaną w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 3335; VII kadencja; www.sejm.gov.pl), z której wynika, że świadczenie rodzicielskie ma przysługiwać osobom, które urodziły dziecko, a które nie są uprawnione do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego. Uprawnionymi do pobierania tego świadczenia miały być m.in. osoby bezrobotne, studenci, a także osoby wykonujące prace na podstawie umów cywilnoprawnych. Pominięcie skarżącej będącej uczennicą szkoły średniej byłoby zatem sprzeczne z ratio legis art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Sytuacja skarżącej jest bowiem zbliżona do sytuacji studenta a nie do sytuacji osoby podejmującej zatrudnienie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organy administracji organy naruszyły przepis art. 17c ust. 1 u.ś.r. błędnie zakładając, że osoba będąca uczniem szkoły średniej w trybie dziennym spełnia negatywną przesłankę z art. 17c ust. 9 pkt 3 u.ś.r. uzasadniającą odmowę przyznania świadczenia rodzinnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Skutkuje to koniecznością uwzględnienia skargi i uchylenia wydanych w sprawie decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę rozważania zawarte w treści niniejszego uzasadnienia, co do prawidłowej wykładni art. 17c ust. 9 pkt 3 treści u.ś.r. Oceniając ponownie żądanie skarżącej w kontekście przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17c ust. 9 pkt 3 u.ś.r. organ powinien mieć na względzie, że w ramach tej przesłanki nie mieści się sytuacja, w której strona jedynie okresowo nie sprawuje osobistej opieki nad dzieckiem z uwagi na dodatkową aktywność o niezarobkowym charakterze jaką jest nauka w szkole średniej.