IV SA/Po 646/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika Z. M. o przywrócenie terminu do uzupełnienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Z. M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie powołania Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w M. p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu Wyrokiem z dnia 24 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Z. M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie powołania Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w M.. Zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy przez NSA na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (k. 96). Wezwania zostało doręczone w dniu 20 grudnia 2018 r. W dniu 7 stycznia 2019 r. (data stempla pocztowego – k. 101) pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia skargi kasacyjnej, usuwając jednocześnie ww. brak formalny skargi. Uzasadniając napisał, że w okresie od 20 do 28 grudnia 2018 r. korzystał z urlopu wypoczynkowego w związku z okresem świątecznym i przebywał za granicą. Pełnomocnik napisał, że do jest jedynym radca prawnym zatrudnionym w Starostwie Powiatowym w M., w związku z czym ma trudności z wykorzystaniem przysługującego mu urlopu wypoczynkowego i termin urlopu został tak wybrany, by zminimalizować ryzyko dla organu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu (§ 3). Ponadto na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Tylko kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w art. 86 w zw. z art. 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Powyższe oznacza, że strona musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Ponadto wykazać, że zachowała termin do złożenia przedmiotowego wniosku – w konsekwencji zatem wykazać czas ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin 7 dni do wniesienia pisma liczy się przy tym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od czasu dowiedzenia się o tym przez stronę. Wyjaśnić również należy, że przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd oceniając tę przesłankę powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 5 do art. 87). W postanowieniu z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu, jak np. nagła choroba. Stąd też stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności, skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o danej okoliczności jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu (zob. wyrok NSA z 25.01.2011 r., I FSK 2000/09, CBOSA). Kwestię zawinienia na gruncie art. 86 p.p.s.a. orzecznictwo sądowe interpretuje szeroko, zaliczając tu przypadki zawinienia nie tylko samej strony, ale i osób, przy pomocy których strona miała dokonać określonej czynności procesowej, w tym w szczególności zawinienia jej pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie wskazaną przez pełnomocnika przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia braku skargi był jego urlop wypoczynkowy w dniach 20 - 28 grudnia 2018 r. Przede wszystkim Sąd stwierdza, że nie budzi wątpliwości fakt doręczenia wezwania w dniu 20 grudnia 2018 r. Siedmiodniowy termin upłynął zatem z dniem 27 grudnia 2018 r. Uzupełniając brak skargi dopiero w dniu 7 stycznia 2019 r. pełnomocnik wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu. Sąd stwierdza, że siedmiodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu został zachowany. Została także dokonana czynność, której strona skarżąca nie dokonała w terminie. Analizując czy zostały spełnione kolejne przesłanki przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, Sąd ocenia, że pełnomocnik skarżącego nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik miał obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Nie są okolicznościami wskazującymi na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu to, że pełnomocnik przebywał na urlopie wypoczynkowym. Nie jest to bowiem przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia nawet przy użyciu największego wysiłku. W materii tej ukształtowana jest konsekwentna linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak w postanowieniu z 29.10.2013 r., sygn. akt II GZ 581/13 (dostępne CBOIS) NSA stwierdził, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, aby uniemożliwić powstanie zaniedbań w związku ze świadczoną pomocą prawną. Koresponduje z tym stanowisko wyrażane w innych sprawach: Przyjmując obiektywny miernik staranności, od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta należy wymagać właściwego zorganizowania swojej pracy. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także odpowiednia organizacja zastępstwa na czas braku możliwości wypełniania swoich obowiązków zawodowych. Wiąże się to przecież z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony skarżącej oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (postanowienie NSA z 8.07.2011 r. , sygn. akt II FZ 360/11, LEX nr 1083236); to do profesjonalisty, należy taka organizacja swojego miejsca pracy, by nie zaniedbywać ciążących na nim obowiązków. Co więcej, wymogi starannego działania są wobec niego wyższe, niż wobec obywatela nie będącego profesjonalistą (Postanowienie z NSA z 31.01.2011 r., sygn. akt II FZ 2/11, LEX nr 742415); argumenty dotyczące urlopu pełnomocnika nie mają znaczenia dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Na pełnomocniku spoczywa bowiem obowiązek takiej organizacji pracy, a zwłaszcza starannego powierzania swoich obowiązków na czas nieobecności (np. urlopu), by zapewnić jak najskuteczniejszą ochronę interesów reprezentowanej przez siebie osoby (postanowienie NSA 26.11.2010 r., sygn. akt I OZ 891/10, LEX nr 7421480); kryterium "uprawdopodobnienia braku winy", polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności, przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, w tym od adwokata będącego pełnomocnikiem strony skarżącej, właściwego zorganizowania swojej pracy. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także odpowiednia organizacja zastępstwa, na czas braku możliwości wypełniania swoich obowiązków zawodowych (postanowienie NSA z 5. 12.2008 r., sygn. akt II FZ 305/08, LEX nr 550320). W tym stanie sprawy na podstawie wyżej wskazanych przepisów orzeczono jak w sentencji postanowienia.