IV SA/Po 649/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz – Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 08 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę w całości. Działając na wniosek S. W. z dnia 2 lipca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ostateczną decyzją z dnia 30 czerwca 2021 r., znak [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia 31.01.2014 r., znak [...], którą organ umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 2 budynków magazynowo – biurowo - usługowych z funkcją produkcji, na terenie działek nr [...], [...], [...] położonych w m. S. , gm. T. . Działając na skutek żądania H. i S. W. z dnia 22.02.2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 31.05.2022 r., znak [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia 31.01.2014 r. znak [...], którą organ umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 2 budynków magazynowo- biurowo- usługowych z funkcją produkcji, na terenie działek nr [...], [...], [...] położonych w m. S. , gm. T. . W uzasadnieniu organ wskazał, że sprawa nieważności decyzji z 31.01.2014 r. została już załatwiona ostateczną decyzją administracyjną Kolegium z dnia 30.06.2021 r., znak [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. . Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł S. W., podaniem z dnia 30.08.2022 r., w ustawowym terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem dnia z 8.08.2023 r., znak [...], utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31.05.2022 r., znak [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia 31.01.2014 r. znak [...] W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, że sprawa nieważności decyzji z 31.01.2014 r została już załatwiona ostateczną decyzją administracyjną Kolegium z dnia 30.06.2021 r., znak [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. . Pismem z dnia 22 września 2023 r. S. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. postanowienie Kolegium. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 2 listopada 2023 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 4292), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęte było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 8.08.2023 r., znak [...], utrzymujące w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31.05.2022 r., znak [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia 31.01.2014 r. znak [...], którą organ umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 2 budynków magazynowo- biurowo- usługowych z funkcją produkcji, na terenie działek nr [...], [...], [...] położonych w m. S. , gm. T. . Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a.: "Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.". Ponadto zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowo - administracyjnym samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność skorzystania z tej instytucji procesowej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte żądaniem strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia postępowania, drugi zaś - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1366/09). Zgodnie natomiast z art. 61a k.p.a.: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio." Powyższy przepis wskazuje, że jedną z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, drugą zaś zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie sprecyzowane, jednakże pod tym pojęciem należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo gdy w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie. Zatem, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 marca 2020 r. o sygn. akt: VII SA/Wa 45/20, LEX nr 3072301). Nie ma wątpliwości, że żądanie S. W. zostało wniesione przez podmiot posiadający przymiot strony (art. 28 k.p.a.). Stąd prima facie żądanie winno skutkować wszczęciem na ów wniosek nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie nieważności wydanej przez Wójta Gminy T. decyzji. Jednakże sprawa nieważności przedmiotowej decyzji została już załatwiona ostateczną decyzją administracyjną Kolegium z dnia 30.06.2021 r., znak [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy T. Skoro z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wprost wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która "dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco", to z tego powodu całkowicie wykluczona jest możliwość wydania kolejnej decyzji w sprawie nieważności wspomnianej decyzji Wójta Gminy T. . Należy wyjaśnić, że - jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w swych orzeczeniach - "Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2020 r., II OSK 1503/20, LEX nr 3149896). Przeniesienie tych wymogów na grunt niniejszej sprawy prowadzi do oczywistego wniosku, że mamy do czynienia z tożsamością sprawy zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia 30.06.2021 r. Obie te sprawy obejmują ten sam przedmiot, czyli decyzję Wójta Gminy T. z dnia 31.01.2014 r., znak [...] Obie też mają na celu zbadanie, czy jakakolwiek jej część nie jest aby obarczona ciężkimi wadami wymienionymi przez ustawodawcę w art. 156 § 1 k.p.a., gdyż " Na gruncie stosowania i wykładni art. 156 § 1 k.p.a. utrwalone jest stanowisko orzecznicze, iż organ zobowiązany jest zbadać samodzielnie, niezależnie od argumentacji strony, czy nie zachodzi którakolwiek z przesłanek wskazanych w tym przepisie" (wyrok, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., I OSK 917/09, LEX nr 595609). Skoro żądanie wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego dotyczy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie już załatwionej inną ostateczną decyzją administracyjną, to obowiązkiem Kolegium jest wydanie postanowienia, o jakim mowa w art. 61a § 1 k.p.a. tj. postanowienia o odmowie wszczęcia na żądanie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie nieważności decyzji Wójta Gminy T. z dnia 31.01.2014 r., znak [...] W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.