IV SA/Po 678/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maciej Busz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. znak [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. (zwany dalej: PPIS), na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia [...] marca 1985 r o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1412), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 1666, z późn. zm., zwanej dalej "k.p."), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367; zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych") oraz art. 104 i 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) stwierdził u J. L. chorobę zawodową: przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat - niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienioną w poz. 15 pkt 3 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że chorobę zawodową stwierdził na podstawie orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] września 2015 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez [...] Centrum Medycyny Pracy w P. - Ośrodek w K. oraz oceny narażenia zawodowego dotyczącego J. L. zatrudnionej w: – P. K. od [...].09.1984 r. do [...].08.1987 r., – S. K. od [...].09.1987 r. do [...].08.1989 r., – P. K. od [...].09.1989 r. do [...].07.1997 r., – P. K. od [...].08.1997 r. do [...].10.2014 r., oraz od [...].11.2014 r. do dnia [...].03.2015 r. na stanowisku nauczyciel, a w okresie od [...].09.1989 r. do [...].07.1997 r. pełniącej funkcję wicedyrektora, od [...].08.1997 r. do [...].10.2014 r. pełniącej funkcję dyrektora, – Spółce A. od [...].07.1987 r. do [...].07.1987 r., od [...].02.1988 r. do [...].02.1988 r., od [...].07.1991 r. do [...].08.1991 r., od [...].01.1992 r. do [...].02.1992 r" od [...].07.1992 r., do [...].08.1992 r. od [...].08.1996 r., do [...].08.1996 r, od [...].07.1997 r. do [...].08.1997 r., od [...].06.1997 r. do [...].07.1997 r., od [...].07.1998 r. do [...].02.1988 r., od [...].07.1991 r. do [...].08.1991 r., od [...].01.1992 r. do [...].02.1992 r., od [...].07.1992 r. do [...].08.1992 r., od [...].08.1996 r. do [...].08.1996 r., od [...].07.1997 r. do [...].08.1997 r., od [...].06.1997 r. do [...].07.1997 r., od [...].07.1998 r. do [...].08.1998 r., od [...].08.1998 r. do [...].08.1998 r., od [...].07.1999 r. do [...].08.1999 r., od [...].07.2000 r. do [...].08.2000 r. na stanowisku wychowawca, kierownik kolonii, kierownik placówki kolonijnej. Kolejno organ dokonał szczegółowego opisu przebiegu postępowania. Wyjaśnił, że na skutek odwołania od pierwotnie wydanej decyzji PPIS, decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (zwany dalej: WPWIS) uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę organowi I Instancji do ponownego rozpoznania, wskazując między innymi na konieczność jednoznacznego wyjaśnienia narażenia zawodowego J. L. na wysiłek głosowy. Następnie wskazano, że decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. organ I instancji stwierdził ponownie u J. L. chorobę zawodową. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółka A. (zwana dalej również "Skarżącą"), a decyzją z dnia [...] października 2016 r. znak [...] WPWIS po raz kolejny uchylił zaskarżoną decyzję PPIS w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność możliwości narażenia J. L. na nadmierny wysiłek głosowy przy wykonywaniu obowiązków wychowawcy kolonii, kierownika kolonii oraz kierownika placówki na rzecz skarżącej spółki w latach 1987 – 2000 oraz ustalenia ilości godzin przepracowanych przez wymienioną w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy na stanowisku dyrektora w P. K.. Organ I instancji wymienił podjęte na skutek powyższego czynności postępowania i stwierdził, że w przypadku J. L. wszelkie okresy zatrudnienia, nawet te po 1997 roku wskazują, na występowanie lub występowanie z dużym prawdopodobieństwem narażenia na czynnik szkodliwy w postaci nadmiernego wysiłku głosowego, który w konsekwencji doprowadził do wieloletniego przeciążenia narządu głosu i powstania rozpoznanej przez WCMP choroby narządu głosu posiadającej bezpośredni związek przyczynowy z warunkami pracy. Organ wskazał, iż w oparciu o dogłębną analizę zebranego materiału dowodowego, stosując pomocniczo zasady logiki i doświadczenia życiowego, uznał, że choroba rozpoznana przez WCMP w P. - Ośrodek w K. posiada zawodową etiologię i pozostaje w związku przyczynowym z warunkami pracy zawodowej, w której występowało narażenie na nadmierny wysiłek głosowy. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca Spółka zarzucając jej w szczególności: 1. naruszenie § 8 ust. 1, ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u J. L. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego; 2. orzeczenie choroby zawodowej u J. L. w sytuacji gdy rozpoznanie choroby zawodowej nastąpiło po upływie dwóch lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym; 3. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 77 k.p.a. poprzez: – niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność narażenia J. L. na nadmierny wysiłek głosowy na stanowisku wicedyrektora i dyrektora; – nieprzeprowadzenie właściwego postępowania dowodowego na okoliczność możliwości narażenia J. L. na nadmierny wysiłek głosowy przy wykonywaniu obowiązków wychowawcy kolonii, kierownika kolonii, kierownika placówki; 4. naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nie wystąpienie o opinię do innej placówki gdy orzeczenie zawiera lakoniczne stwierdzenia bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia w sytuacji nie wyjaśnienia przy wykonywaniu jakich obowiązków J. L. była narażona na nadmierny wysiłek głosowy; 5. nie zastosowanie się do zaleceń organu II instancji zawartych w decyzji z dnia [...] października 2016 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] WPWIS 1. uchylił zaskarżoną decyzję w części; 2. stwierdził u J. L. chorobę zawodową - przewlekłą chorobę narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienioną w poz. 15 pkt 3 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wyrokiem z dnia 16 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 652/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji WPWIS z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] z powodu rażącego naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję PPIS nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie wydane zostało orzeczenie lekarskie [...] Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. nr [...] z dnia [...] września 2015 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej wraz z opiniami uzupełniającymi z dnia [...] lipca 2016 r. oraz [...] kwietnia 2018 r. W opinii jednostki orzeczniczej I stopnia z [...] września 2015 r. wskazano, iż stwierdzone zmiany w zakresie krtani u J. L. są typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego i przy udokumentowanym narażeniem zawodowym upoważniały do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Opinia ta została potwierdzona przez jednostkę orzeczniczą I stopnia w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. Dalej wyjaśniono, iż w toku postepowania zostało ustalone, że J. L. zatrudniona była w: - P. K. w okresie od dnia [...] września 1984 r. do dnia [...] sierpnia 1987 r., - S. K. w okresie od dnia [...] września 1987 r. do dnia [...] sierpnia 1989 r., - P. K. w okresie od dnia [...] września 1989 r. do dnia [...] lipca 1997 r., - P. K. od dnia [...] sierpnia 1997 r. do dnia [...] października 2014 r. oraz od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r. na stanowisku nauczyciela, a w okresie od dnia [...] września 1989 r. do dnia [...] lipca 1997 r. pełniąc funkcję wicedyrektora, od dnia [...] sierpnia 1997 r. do dnia [...] października 2014 r. pełniąc funkcje dyrektora. - Spółce A w okresach: od dnia 04 lipca 1987 r. do dnia [...] lipca 1987 r., od dnia [...] lutego 1988 r. do dnia [...] lutego 1988 r., od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] sierpnia 1991 r., od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lutego 1992 r., od dnia [...] lipca 1992 r., do dnia [...] sierpnia 1992 r., od dnia [...] sierpnia 1996 r. do dnia [...] sierpnia 1996 r., od dnia [...] lipca 1997 r. do dnia [...] sierpnia 1997 r., od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] lipca 1997 r., od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] lutego 1988 r., od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] sierpnia 1991 r., od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lutego 1992 r., od dnia [...] lipca 1992 r. do dnia [...] sierpnia 1992 r., od dnia [...] sierpnia 1996 r. do dnia [...] sierpnia 1996 r., od dnia [...] lipca 1997 r. do dnia [...] sierpnia 1997 r., od dnia 21 czerwca 1997 r. do dnia [...] lipca 1997 r., od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] sierpnia 1998 r., od dnia [...] sierpnia 1998 r. do dnia [...] sierpnia 1998 r., od dnia [...] lipca 1999 r. do dnia [...] sierpnia 1999 r., od dnia [...] lipca 2000 r. do dnia [...] sierpnia 2000 r. na stanowisku wychowawca, kierownika kolonii, kierownika placówki kolonijnej. Analiza oceny narażenia zawodowego J. L. wykazała, że była ona narażona na nadmierny wysiłek głosowy w P. K., S. K., P. K. i P. Nr [...] w K.. W ocenie organu odwoławczego PPIS nie wykazał i nie udowodnił narażenia J. L. na nadmierny wysiłek głosowy przy wykonywaniu obowiązków wychowawcy kolonii, kierownika kolonii oraz kierownika placówki na rzecz Spółki A w latach 1987-2000. Pomimo powyższego organ I instancji przyjął, iż J. L. była w tym okresie zatrudnienia w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy w stopniu stwarzającym ryzyko wystąpienia choroby zawodowej. Z tego powodu w ocenie organu odwoławczego niezbędnym było zwrócenie się do właściwej jednostki orzeczniczej o uzupełnienie poprzedniego orzeczenia lub też wydanie nowego, gdyż orzeczenie lekarskie powinno zawierać ustalenia poczynione w toku postępowania mającego na celu ocenę narażenia zawodowego. W opinii uzupełniającej z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] Centrum Medycyny Pracy w P. stwierdziło, iż nie widzi potrzeby wydania nowego orzeczenia w sprawie choroby zawodowej u J. L.. Dokonując oceny dokumentacji medycznej odnoszącej się do oceny narażenia zawodowego [...] Centrum Medycyny Pracy w P. stwierdziło, iż lekarz wydający orzeczenie o chorobie zawodowej narządu głosu nie brał pod uwagę okresowej, incydentalnej pracy J. L. w charakterze wychowawcy kolonii, kierownika kolonii i kierownika placówki kolonijnej na rzecz Spółki A Praca J. L. na ww. stanowiskach odbywała się w okresie wakacji letnich i ferii zimowych, trwała kilkanaście dni i ustała w sierpniu 2000 r. Zdaniem lekarskiej jednostki orzeczniczej I stopnia kilkunastodniowe w roku narażenie na pracę głosem nie stanowi nadmiernego wysiłku głosowego w stopniu, który mógłby przyczynić się do powstania choroby zawodowej narządu głosu. Jednocześnie w uzasadnieniu ww. opinii wyjaśniono, iż w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] września 2015 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej wskazano jako zakład pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej - P. K.. Również w karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia [...] lipca 2015 r. sporządzonej przez [...] Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. wymieniono placówki oświatowe, w których występowało narażenie zawodowe na nadmierny wysiłek głosowy J. L.. W ocenie [...] Centrum Medycyny Pracy w P. narażenie zawodowe na wzmożony wysiłek głosowy u J. L. występowało w okresie od dnia [...] września 1984 r. do dnia [...] marca 2015 r. w placówkach oświatowych. Natomiast krótkotrwała coroczna praca wychowawcy i kierownika kolonii, która ustała w 2000 roku na rzecz Spółki A nie miała wpływu na wystąpienie choroby zawodowej narządu głosu. Zdaniem organu odwoławczego opinie lekarskie wydane w niniejszej sprawie są rzeczowe, spójne i logiczne. Organ nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności. WWIS zaznaczył, że ustalenia w zakresie przebiegu pracy zawodowej J. L. i narażenia na nadmierny wysiłek głosowy są tożsame z ustaleniami przyjętymi przez [...] Centrum Medycyny Pracy w P. zawarte w opinii z dnia [...] kwietnia 2018 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka A zarzuciła decyzji WWIS: 1) naruszenie § 8 ust. 1, ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej u J. L. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego 2) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w szczególności poprzez orzeczenie w sentencji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji bez uchylenia części uzasadnienia sprzecznego z uzasadnieniem organu II instancji, a dotyczącego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy na stanowisku wychowawcy kolonii, kierownika kolonii, kierownika placówki 3) naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez: - niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność narażenia J. L. na nadmierny wysiłek głosowy na stanowisku wicedyrektora i dyrektora 4) naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nie wystąpienie o opinię do innej placówki gdy orzeczenie zawiera lakoniczne stwierdzenia bez wszechstronnego wyjaśnienia wątpliwości, przekonującego i dostępnego dla stron uzasadnienia w sytuacji nie wyjaśnienia przy wykonywaniu jakich obowiązków J. L. była narażona na nadmierny wysiłek głosowy a także czy mógł występować nadmierny wysiłek głosowy na stanowisku wicedyrektora i dyrektora. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji PPIS z dnia [...] lutego 2017 r, nr [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna Zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie zaś z treścią art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Jak przyjęto w orzecznictwie sądowym, definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Przy czym pod pojęciem warunków pracy rozumieć ogół czynników, z którymi człowiek spotyka się w toku wykonywania pracy. Obowiązkiem organów orzekających w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest ustalenie czy choroba rozpoznana u osoby ubiegającej się o stwierdzenie takiej choroby jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz czy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przy czym zaznaczyć trzeba, że w konkretnym przypadku stwierdzenie przez organ z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego powstaniem choroby zawodowej, niekoniecznie oznacza, że okoliczność ta musi być potwierdzona bezspornym dowodem (wyrok NSA z 24 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 708/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli określony sposób wykonywania pracy lub konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, aby domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej (por. np. wyroki NSA z 19 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2506/14 oraz z 17 września 2014 r., sygn. akt II OSK 94/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wykaz chorób zawodowych stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Wykaz ten stanowi zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Dodać trzeba, że organy inspekcji sanitarnej orzekające w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy lekarskiej pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Zgodnie z § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3. Informacje zawarte w orzeczeniach lekarskich tych jednostek stanowią na mocy § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia część materiału dowodowego na podstawie którego organy inspekcji sanitarnej wydają decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia tej choroby. Organ inspekcji sanitarnej jest związany treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie rozpoznania choroby zawodowe, o ile orzeczenie to zostało wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Organy inspekcji sanitarnej uprawnione są wyłącznie do kontroli formalnej tych orzeczeń. Z uwzględnieniem art. 80 k.p.a, w ramach tej kontroli ocenie podlega, czy wywody i wnioski sformułowane w tych orzeczeniach są należycie uzasadnione i zgodne z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania choroby zawodowej i zobligowany jest przyjąć ustalenia zawarte w orzeczeniu lekarskim, jeśli nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, iż w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, to inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podjęcie jednej lub kilku czynności wymienionych w § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Stanowisko powyższe należy uznać za (por. wyroki NSA z 24 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 2959/17 oraz z 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1067/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu materiał dowodowy zebrany przez organy prowadzące postępowanie pozwalał na stwierdzenie choroby zawodowej u J. L.. W przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że J. L. zatrudniona była w: - P. K. w okresie od dnia [...] września 1984 r. do dnia [...] sierpnia 1987 r., - S. K. w okresie od dnia [...] września 1987 r. do dnia [...] sierpnia 1989 r., - P. K. w okresie od dnia [...] września 1989 r. do dnia [...] lipca 1997 r., - P. K. od dnia [...] sierpnia 1997 r. do dnia [...] października 2014 r. oraz od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] marca 2015 r. na stanowisku nauczyciela, a w okresie od dnia [...] września 1989 r. do dnia [...] lipca 1997 r. pełniąc funkcję wicedyrektora, od dnia [...] sierpnia 1997 r. do dnia [...] października 2014 r. pełniąc funkcje dyrektora. - Spółce A w okresach: od dnia 04 lipca 1987 r. do dnia [...] lipca 1987 r., od dnia [...] lutego 1988 r. do dnia [...] lutego 1988 r., od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] sierpnia 1991 r., od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lutego 1992 r., od dnia [...] lipca 1992 r., do dnia [...] sierpnia 1992 r., od dnia [...] sierpnia 1996 r. do dnia [...] sierpnia 1996 r., od dnia [...] lipca 1997 r. do dnia [...] sierpnia 1997 r., od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] lipca 1997 r., od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] lutego 1988 r., od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] sierpnia 1991 r., od dnia [...] stycznia 1992 r. do dnia [...] lutego 1992 r., od dnia [...] lipca 1992 r. do dnia [...] sierpnia 1992 r., od dnia [...] sierpnia 1996 r. do dnia [...] sierpnia 1996 r., od dnia [...] lipca 1997 r. do dnia [...] sierpnia 1997 r., od dnia 21 czerwca 1997 r. do dnia [...] lipca 1997 r., od dnia [...] lipca 1998 r. do dnia [...] sierpnia 1998 r., od dnia [...] sierpnia 1998 r. do dnia [...] sierpnia 1998 r., od dnia [...] lipca 1999 r. do dnia [...] sierpnia 1999 r., od dnia [...] lipca 2000 r. do dnia [...] sierpnia 2000 r. na stanowisku wychowawca, kierownika kolonii, kierownika placówki kolonijnej. Organ odwoławczy ustalił jednocześnie, że w okresie pracy w P. K., w S. K., w P. K., oraz w P. K. J. L. była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. W niniejszej organ inspekcji sanitarnej wystąpił o wydanie orzeczenia przez uprawniony podmiot (orzeczenie lekarskie nr [...]), w którym rozpoznano u J. L. chorobę zawodową - przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat - niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienioną w poz. 15 pkt 3 wykazu chorób zawodowych zawartych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. W związku z wątpliwościami dotyczącymi okresu narażanie zawodowego organ odwoławczy prawidłowo zwrócił się do jednostki leczniczej o uzupełnienie orzeczenia lub też wydanie nowego. W opinii uzupełniającej z dnia [...] kwietnia 2018 r. podtrzymano stanowisko co do rozpoznania u J. L. choroby zawodowej. Zaznaczono jednocześnie, że narażenie zawodowe na wzmożony wysiłek głosowy występowało u J. L. w okresie od dnia [...] września 1984 r. do dnia [...] marca 2015 r. w okresie pracy w P. K., w S. K., w P. K. oraz w P. K.. Natomiast coroczna, krótkotrwała praca na rzecz Spółki A nie miała wpływu na wystąpienie choroby zawodowej narządu głosu. W tej sytuacji w ocenie Sądu w pełni uzasadnione było stanowisko organów inspekcji sanitarnej, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej określonej w poz. 15 pkt 3 wykazu chorób zawodowych zawartych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Na wydanie takiego rozstrzygnięcia pozwalał całokształt materiału dowodowego zebranego przez organy w toku postępowania. Bezspornie choroba rozpoznana u J. L. jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych. Ponadto zdaniem Sądu z wysokim prawdopodobieństwem zostało wykazane przez organy inspekcji sanitarnej, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Dodać należy, ze organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego oraz dwóch opinii uzupełniających. W pełni uzasadniona była ocena, że opinie te są rzeczowe, spójne i logiczne i brak było podstaw do kwestionowania ich wiarygodności. Zaznaczyć trzeba, ze opinie zostały wydane przez uprawniony podmiot, po przeprowadzeniu wszechstronnych i miarodajnych badań. W sposób rzetelny wykazano, że zaistniały przesłanki do rozpoznania choroby zawodowej u J. L.. Reasumując Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości, wykazano przesłanki do przyjęcia u J. L. choroby zawodowej narządu głosu pod postacią niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Pozwalało na to orzeczenie o rozpoznaniu choroby oraz ustalenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym, a rozpoznanym schorzeniem. Nie są zasadne w ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty naruszenia § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, art. 84 § 1 k.p.a., jak również zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie organ dwukrotnie zwracał się do jednostki leczniczej celem uzupełnienia wydanego orzeczenia. Organ dokonał prawidłowej oceny stanowiska tej jednostki. Całokształt materiału dowodowego pozwalała na stwierdzenie, że u J. L. wystąpiła choroba zawodowa. Zasadnie organ przyjął również, że w okresie zatrudnienia na stanowisku dyrektora oraz wicedyrektora J. L. była narażona na nadmierny wysiłek głosowy, co wynikało z faktu prowadzenia przez z nią zajęć, w tym w wymiarze ponadnormatywnym. Ponadto uzasadnione było stanowisko organów inspekcji sanitarnej, że praca dyrektora związana jest z uczestniczeniem w radach pedagogicznych, spotkaniach z rodzicami oraz instytucjami zewnętrznymi, w trakcie których J. L. była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Okoliczności te zostały w sposób szczegółowy uzasadnione na stronie 11 decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie naruszył również art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. bowiem w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji. Podstawy takiej zdecydowanie nie mogło stanowić przyjęcie przez organ odwoławczy, że J. L. w okresie pracy w Spółce A nie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Okoliczność ta pozostawała bowiem bez wpływu na wystąpienie przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej, a wynika to w uzupełniającej opinii lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2018 r. Zaznaczyć trzeba, że, nie jest obowiązkiem organów inspekcji sanitarnej wskazanie u którego z pracodawców wystąpiła choroba, gdyż postępowanie nie ma na celu ustalenia odpowiedzialności konkretnego pracodawcy, ale wydanie decyzji o stwierdzeniu bądź odmowie stwierdzenia istnienia choroby zawodowej. Ponadto przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych nie nakładają na organy orzekające potrzeby ustalenia w przypadku wielu pracodawców stopnia "zawinienia" poszczególnych zakładów pracy, w których ekspozycja zawodowa mogła spowodować wystąpienie choroby zawodowej. Ważne jest samo istnienie owego narażenia zawodowego. Ewentualna zaś odpowiedzialność pracodawcy, będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz pracę w narażeniu zawodowym, stanowi odrębną kwestię, która wykracza poza zakres przedmiotowy niniejszego postępowania (por. wyroki NSA z 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1282/16, z 16 października 2014 r., sygn. akt II OSK 936/13 i z 29 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1627/09; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji.