IV SA/Po 686/16
WyrokWSA w Poznaniu2017-03-09
Skład orzekający: Ewa Kręcichwost-Durchowska, Donata Starosta, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu nieprawidłowe lub niepełne wytyczne dotyczące ustalenia dochodu rodziny?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, podało w uzasadnieniu nieprawidłowe lub niepełne wytyczne dotyczące sposobu ustalenia dochodu rodziny, co narusza art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane przez SKO kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne były błędne, a organ błędnie stwierdził brak dokumentu, który znajdował się w aktach sprawy. Ponadto, SKO nie zleciło organowi I instancji ponownego wyjaśnienia sposobu ustalenia dochodu w pełnym zakresie. W związku z tym, zaskarżona decyzja SKO została uchylona, a wraz z nią decyzja organu I instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego L. S. na dziecko T. S. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny przekracza kryterium ustawowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędy w ustaleniach faktycznych i niejasności dotyczące dochodu rodziny. L. S. zaskarżył decyzję SKO, zarzucając m.in. błędne przyjęcie dochodu brutto zamiast netto. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zarówno decyzję SKO, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2017 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2016 r., nr [...]
Decyzją z [...] maja 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta K. (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "organ I Instancji") – wskazując w podstawie prawnej na: art. 10 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2, art. 4, art. 5, art. 13 ust. 1-2, art. 18, art. 28, art. 48, art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195; dalej w skrócie: "u.p.p.w.d."), rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. poz. 214; zwane dalej "rozporządzeniem"), a także art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23; dalej w skrócie: "k.p.a.") – odmówił L. S. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko, T. S., ur. [...] r.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż L. S. (dalej też jako: "Strona" lub "Skarżący") w dniu [...] kwietnia 2016 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na ww. dziecko. Rodzina Strony składa się z 2 osób, a jej łączny dochód w 2014 r. wyniósł [...] zł, na który złożyły się dochody Wnioskodawcy w wysokości:
- [...] zł., tj. [...] zł uzyskane z tytułu renty chorobowej za okres styczeń–grudzień 2014 r. oraz [...] zł z tytułu zatrudnienia w firmie "[...]" od kwietnia 2014 r. /informacje uzyskane drogą elektroniczną zgodnie z art. 17 ust. 1 u.p.p.w.d./;
- [...] zł z tytułu wyegzekwowanych alimentów przez Komornika Sądowego /zaświadczenie komornika sądowego z [...].08.2015 r./;
- [...] zł z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W konkluzji organ I instancji stwierdził, że ogółem w 2014 r. rodzina uzyskała dochód w wysokości [...] zł. W konsekwencji miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego, tj. kwotę [...]zł.
Od opisanej decyzji Prezydenta [...] odwołanie złożył L. S., wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że organ I instancji popełnił błąd w ustaleniach faktycznych, gdyż błędnie przyjął za podstawę decyzji dochody brutto, a nie netto.
Decyzją z [...] lipca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu SKO – przedstawiwszy dotychczasowy przebieg postępowania, poczynione ustalenia faktyczne, a także znajdujące w tej sprawie zastosowanie przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz, w zakresie ustalania dochodu, przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.ś.r.") – wskazało, że z informacji uzyskanych drogą elektroniczną wynika, iż dochód Wnioskodawcy w 2014 r. wyniósł [...] zł, składka na ubezpieczenie społeczne – [...] zł, podatek – [...] zł, a składka na ubezpieczenie zdrowotne – [...] zł ([...] zł + [...] zł). Natomiast z oświadczenia członka rodziny o dochodach osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, wynika, że w 2014 r. Strona osiągnęła dochód z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł. Zdaniem organu II instancji dochód Strony za 2014 r. z powyższych dokumentów wyniósł [...] zł, co jest niezgodne z wyliczeniem organu I instancji, który podaje kwotę [...]zł. SKO wskazało również, że z załączonych przez organ I instancji dokumentów nie wynika jednoznacznie, że na dochód za 2014 r. w wysokości [...] zł składa się dochód w wysokości [...] zł uzyskany z tytułu renty chorobowej za okres styczeń–grudzień 2014 r. oraz [...] zł z tytułu zatrudnienia w firmie "[...]" od kwietnia 2014 r., oraz że w aktach sprawy nie znajduje się zaświadczenie komornika sądowego z [...] sierpnia 2015 r. o wysokości wyegzekwowanych alimentów.
W związku z tym organ II instancji stwierdził, że postanowił wydać w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie kasatoryjne i nie przeprowadzać dodatkowego postępowania wyjaśniającego określonego w art. 136 k.p.a., ponieważ rodzaj ustaleń, które muszą zostać dokonane, stanowczo wykracza poza uprawnienia organu odwoławczego.
W skardze na opisaną decyzję SKO, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, L. S. zarzucił, że organ przyjął błędnie jako podstawę wyliczenia dochodu kwotę brutto, a nie netto. Ponadto Skarżący podniósł, że otrzymane przezeń w 2014 r. "wyrównanie renty" należało doliczyć do roku 2013, bo tego okresu dotyczy, oraz że zwrócił "nienależne pobory" (z Powiatowego Urzędu Pracy) w wysokości [...] zł za okres [...].–[...].2013 r., i kwota ta "powinna być pomniejszona od podatku za 2014 r."
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z innych powodów niż w niej wskazano.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowoadministracyjnej jest w niniejszym postępowaniu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K. z [...] maja 2016 r. odmawiająca przyznania świadczenia wychowawczego.
Materialnoprawną podstawę tych decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 1 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), która wprowadziła świadczenie wychowawcze, jako świadczenie mające na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d.).
W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na swe dziecko (T. S.), będące pierwszym dzieckiem (w wieku poniżej 18. roku życia) w rozumieniu ww. ustawy.
Wskazać należy, że w odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – przyznanie którego jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego – ustawa definiuje pojęcia "dochodu rodziny" (art. 2 pkt 4 u.p.p.w.d.) i "dochodu członka rodziny" (art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d.), a przy definicji "dochodu" odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114, z późn. zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei art. 7 ust. 1 u.p.p.w.d. stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód nie uwzględnia się dochodu utraconego. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2 u.p.p.w.d. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.
W rozpoznawanej sprawie organ II instancji słusznie wskazał, iż wyliczenia dochodu przedstawione w decyzji Prezydenta K. nie są wystarczająco jednoznacznie i nie znajdują dostatecznego oparcia w zebranym materiale dowodowym. Od razu należy zauważyć, że dokumenty zgromadzone w aktach tej sprawy na okoliczność wysokości uzyskanych przez Skarżącego dochodów w 2014 r. opatrzone zostały odręcznymi notatkami, na podstawie których nie można w sposób jasny i czytelny prześledzić toku działań i rozumowania, które doprowadziło do ustalenia kwoty dochodu na osobę w rodzinie Skarżącego w wysokości określonej w decyzji. Nie wynika to też jednoznacznie z wyliczenia znajdującego się w samej decyzji (jej uzasadnieniu). Organ I instancji nie wyjaśnił również, czy i ewentualnie w jaki sposób wyliczył dochód utracony i uzyskany, czy wziął pod uwagę "nienależne pobory" zwrócone przez Skarżącego do PUP ([...] zł), czy, a jeśli tak, to na jakiej podstawie i w jakiej wysokości zaliczył "wyrównanie renty" Skarżącego ([...] zł) do dochodu. Z akt sprawy również jasno nie wynika, czy ustalając dochód rodziny Skarżącego organ I instancji posiłkował się danymi z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu przez skarżącego (PIT), czy wyłącznie informacjami uzyskanymi drogą elektroniczną, a jeżeli korzystał tylko z rejestrów elektronicznych, to z jakich konkretnie, i dlaczego nie odniósł się również do informacji o dochodzie zawartych w pozostałych zebranych dowodach (zwłaszcza w zeznaniach podatkowych). W rezultacie nie sposób zweryfikować prawidłowości dokonanego przez organ I instancji ustalenia wysokości dochodu na członka rodziny Skarżącego oraz wynikającego stąd twierdzenia o przekroczeniu ustawowego kryterium dochodowego. Istniejące istotne wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości tych ustaleń pogłębia fakt, że w uzasadnieniu decyzji Prezydenta [...] podane zostały dwie różne kwoty dochodu rodziny Skarżącego w 2014 r.: [...] zł (vide drugi akapit uzasadnienia) i [...] zł (vide przedostatni akapit uzasadnienia).
Wszystko to prowadzi do wniosku, że decyzja Prezydenta [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania – przede wszystkim art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. – które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji uchylenie tej decyzji przez organ II instancji było w pełni zasadne.
Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest jednak ocena, czy organ II instancji miał zarazem dostateczne podstawy do przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Należy bowiem zauważyć, że przedmiotem wniesionej skargi nie jest decyzja rozstrzygająca sprawę co do jej istoty, lecz decyzja "kasacyjna" – przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Możliwość wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej przewiduje art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że: "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Z regulacji tej wynika, że decyzja uchylająca w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia może być wydana wyłącznie wtedy, gdy spełnione zostaną przesłanki wymienione w cytowanym przepisie, tj. wówczas, gdy organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania i nie został dostatecznie wyjaśniony stan sprawy, istotny z punktu widzenia trafności rozstrzygnięcia. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że kompetencja organu odwoławczego do wydawania decyzji kasacyjnych stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy. Dlatego też została ukształtowana w taki sposób, aby nie sprzeciwiać się zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), gwarantującej możliwość dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia tej samej sprawy przez dwa różne organy. W świetle ww. zasady nie powinno dochodzić do sytuacji, w której większość faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zostałaby wyjaśniona dopiero w postępowaniu odwoławczym, gdyż pozbawiałoby to stronę możliwości poddania owych ustaleń merytorycznej weryfikacji w administracyjnym toku instancji.
Mając na uwadze dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji kasacyjnej sprowadza się do oceny, czy organ odwoławczy mógł rozstrzygnąć sprawę merytorycznie na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji, czy też konieczne było uchylenie decyzji tego organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W ocenie Sądu przekazanie przez SKO sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji było w okolicznościach rozpoznawanej sprawy usprawiedliwione.
Należy bowiem zauważyć, że w postępowaniu o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko kluczową kwestią jest ustalenie wysokości dochodu osiąganego w przeliczeniu na jednego członka rodziny. Różnica między dodatkowym postępowaniem uzupełniającym (art. 136 k.p.a.), a koniecznością uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części (art. 138 § 2 k.p.a.) w istocie sprowadza się do określenia zakresu postępowania wyjaśniającego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, co jest możliwe jedynie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok WSA z 14.01.2016 r., II SA/Gl 895/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA"). Zarazem Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, iż nie można postępowania dowodowego, którego przedmiotem jest ustalenie istnienia kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznej, warunkującej przedmiot i zakres dalszego postępowania wyjaśniającego w sprawie, określić mianem "dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie" w rozumieniu art. 136 k.p.a. Przyjęcie odmiennego stanowiska naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania (zob. wyrok NSA z 07.01.2009, I OSK 678/08, CBOSA). Mając więc na uwadze wskazane powyżej uchybienia organu I instancji, Sąd uznał, iż orzeczone zaskarżoną decyzją przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia nie naruszało przepisów prawa, a w szczególności: art. 138 § 2 (przez jego zastosowanie) i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (przez jego niezastosowanie), ani też art. 15, art. 8 i art. 12 k.p.a.
Mimo to, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja SKO nie mogła się ostać w obrocie prawnym, z następujących względów.
Jak wynika z art. 138 § 2 zd. drugie k.p.a., wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej wiąże się z koniecznością wskazania w jej uzasadnieniu, jakie okoliczności winny zostać wzięte pod uwagę przez organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. I to właśnie w zakresie tych wskazań – oraz poprzedzających je uwag SKO odnośnie do sposobu ustalenia kwot składających się na dochód Skarżącego – Sąd dopatrzył się uchybień, które przesądziły o konieczności uchylenia także zaskarżonej decyzji SKO.
Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 360/11 (ONSAiWSA 2013, nr 2, poz. 27), w myśl którego udzielenie przez organ odwoławczy w decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. całkowicie błędnych wskazówek wytyczających ramy rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ l instancji, które naruszają przepisy prawa materialnego, powoduje konieczność uchylenia takiej decyzji przez sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. (por. też wyrok NSA z 06.04.2000 r., II SA/Gd 2090/98, LEX nr 44168). Zgodnie z treścią tego ostatniego przepisu inne [niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – uw. Sądu] naruszenie przepisów postępowania – a więc m.in. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. – wtedy stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak zaś trafnie skonstatowano w przywołanym wyroku, decyzja administracyjna, jako przejaw woli organu administracji, stanowi całość, w której poszczególne jej części, a w szczególności podstawa prawna, przesłanki faktyczne, samo rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia, są nierozerwalnie ze sobą związane i powinny być oceniane łącznie. Wszelkie nieprawidłowości w sferze określonego elementu mogą oznaczać wadliwość całej decyzji, w zależności od okoliczności danej sprawy. Tym bardziej, że jedną z podstawowych zasad postępowania, którymi należy się kierować załatwiając sprawy obywateli, jest zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), która, z uwagi na jej uniwersalny i szeroki zakres, stanowi swoistą "klamrę" spinającą całość ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Z zasady tej wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych. Jedną z nich jest wymóg należytego uzasadnienia wydawanych decyzji, uszczegółowiony w art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów należy podzielić pogląd, że sąd administracyjny – w ramach sprawowanego nadzoru nad legalnością podjętych w konkretnej sprawie działań – nawet w sytuacji, w której mógłby uznać merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, zawarte w zaskarżonej decyzji administracyjnej za prawidłowe, powinien tę decyzję uchylić, gdy stwierdzi, iż podane stronie jako uzasadnienie rozstrzygnięcia argumenty nie korespondują ze stanem faktycznym sprawy, a postępowanie było prowadzone przez organy w sposób, który nie mógł wzbudzić zaufania obywatela do organu (tak wyrok NSA z 11.07.2007 r., II GSK 90/07, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że SKO w swym uzasadnieniu w sposób nieprawidłowy, gdyż niedokładnie i w zbyt wąskim zakresie, wskazało, na jakie okoliczności ma zwrócić uwagę organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę. Ponadto SKO w motywach swej decyzji podniosło również okoliczności, które mogły zostać odczytane przez organ I instancji jako wytyczne, a które zdaniem Sądu okazały się zgoła nieprawidłowe. Wskazać tu należy przede wszystkim na zaprezentowane przez SKO wyliczenie dochodu: "zdaniem organu II instancji dochód Strony za 2014 r. z powyższych dokumentów wyniósł [...] zł, co jest niezgodne z wyliczeniem organu I instancji, który podaje kwotę [...]zł." Wyliczenie przedstawione przez SKO zostało oparte m.in. na przyjęciu błędnych, jak się wydaje, kwot składki na ubezpieczenie zdrowotne, o które należało pomniejszyć przychody. SKO w swym uzasadnieniu przytoczyło mianowicie kwotę [...]zł, która – jak można wnioskować ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku danych pobranych z rejestru elektronicznego (uniemożliwiającego, notabene, identyfikację źródła tych danych / rejestru, co również należy ocenić krytycznie) – dotyczy okresu od 2015[...] do 2016-[...]. Również jako niezrozumiałe jawi się stwierdzenie o braku w aktach sprawy "zaświadczenia komornika sądowego z dnia [...].08.2015 r. o wysokości wyegzekwowanych alimentów", ponieważ w aktach sprawy przedłożonych Sądowi takie zaświadczenie znajduje się. Z drugiej strony SKO błędnie nie poruczyło organowi I instancji ponownego wyjaśnienia sposobu ustalenia dochodu rodziny Skarżącego w pełnym zakresie (a nie tylko co do wskazanej w decyzji organu I instancji części tego dochodu w kwocie [...]zł). Tymczasem należy oczekiwać od organu I instancji – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – precyzyjnego i czytelnego przedstawienia w uzasadnieniu decyzji sposobu ustalenia wysokości dochodu na członka rodziny Skarżącego, które powinno zwłaszcza obejmować wyszczególnienie wszystkich kwot kształtujących ów dochód (powiększających go albo pomniejszających), z podaniem ich tytułu oraz źródła danych (z odwołaniem się do konkretnych dowodów lub materiałów zebranych w aktach sprawy, w sposób umożliwiający ich identyfikację i weryfikację). W przypadku wystąpienia rozbieżności w zakresie danych z poszczególnych tytułów w zależności od źródła danych – w szczególności rozbieżności pomiędzy danymi uzyskanymi drogą elektroniczną z rejestrów publicznych w trybie art. 17 u.p.p.w.d., a wynikającymi z innych dowodów zebranych w sprawie, w tym zwłaszcza z przedłożonych przez Skarżącego deklaracji (PIT) lub zaświadczeń – organ powinien podjąć próbę wyjaśnienia przyczyn zaistniałych rozbieżności. W każdym przypadku (a więc nie tylko wówczas, gdy wyjaśnienie ww. rozbieżności okaże się niemożliwe) organ winien wskazać – jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. – dowody, na których się oparł ustalając relewantne dane, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto organ powinien się odnieść w sposób jasny i przystępny (art. 11 k.p.a.) do zarzutów zgłaszanych przez Skarżącego w toku postępowania, w tym podniesionych dotychczas w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta oraz w skardze na decyzję SKO.
Mając wszystko to na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO, a ponieważ w konsekwencji "odżyłaby" wadliwa decyzja Prezydenta K., również formalne uchylenie tej ostatniej decyzji w niniejszym wyroku stało się niezbędne. Takie rozstrzygnięcie nie narusza przy tym w żadnej mierze art. 134 § 2 p.p.s.a.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni uwagi i wytyczne Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło