IV SA/Po 714/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę 2. przyznaje radcy prawnemu D.S. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] ([...]) złotych podwyższone o kwotę [...] ([...]) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...].05.2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jt. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej ustawa) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z urzędu orzekł o wymeldowaniu P.P z pobytu stałego z lokalu na os. J. [...] w G. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, iż P.P nie mieszka w w/w lokalu od dnia 11 marca 2010r. Lokal opuścił zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] maja 2009r., sygn. akt [...], nakazującym mu opuścić i opróżnić lokal. Potwierdzają to również wyjaśnienia zainteresowanego, zeznania świadka B.P. oraz informacja uzyskana z Komendy Powiatowej Policji w G. Zatem na zainteresowanym ciąży obowiązek wymeldowania się wynikający z art. 15 ust. 1 ustawy. Prezydent Miasta G stwierdził, że istotą ewidencji ludności jest gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób, a dane te powinny odpowiadać stanowi faktycznemu. Temu celowi służy zarówno obowiązek meldunkowy osoby przybywającej pod określony adres (art. 10), bądź opuszczającej miejsce pobytu (art. 15 ust. 1), jak i uprawnienia organu gminy do wydania decyzji o wymeldowaniu w sytuacji, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy. Organ rozstrzygający o wymeldowaniu osoby w oparciu o w/w przepis jest obowiązany jedynie do ustalenia, czy została spełniona przesłanka warunkująca podjęcie decyzji o wymeldowaniu, tj. opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu I instancji przesłanka ta została spełniona. P.P kwestionując powyższe rozstrzygnięcie wniósł odwołanie, w którym podniósł, że w mieszkaniu u matki przebywa okresowo, a matka nie może go tam zameldować ponieważ mieszkanie wynajmuje. Ponadto skarżący podniósł, że lokal opuścił niedobrowolnie ( został wyrzucony), a żona wystawiła jego rzeczy na dwór. Wojewoda Wielkopolski po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...].06.2010r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt: Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że podziela ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji oraz jego wnioski prawne. Wojewoda Wielkopolski wskazał na art. 15 ust. 2 ustawy który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, że wyłączną przesłankę wydania na wniosek lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania stanowi fakt opuszczenia przez daną osobę bez wymeldowania się dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy, osoba opuszczająca swoje dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące, jest zobowiązana do wymeldowania się z niego najpóźniej w dniu jego opuszczenia. Zdaniem organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż skarżący od 11.03.2010r. faktycznie nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a opuszczając lokal nie dopełnił obowiązku meldunkowego. Wojewoda wskazał przy tym na wyrok Sądu Rejonowego w G., Wydział I Cywilny z dnia [...].05.2009r. sygn. akt [...], nakazujący P.P opróżnienie, opuszczenie i wydanie B.P. lokalu mieszkalnego położonego w G. na os. J. [...]. Wyrok ten potwierdza, iż skarżący utracił prawo do przebywania w przedmiotowym lokalu. Nakazanie eksmisji prawomocnym wyrokiem sądowym stanowi bowiem zawsze utratę uprawnień do przebywania w danym lokalu. P.P wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podnosząc argumenty wskazane w odwołaniu. Wojewoda Wielkopolski odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Radca prawny D.S. reprezentujący P.P w ramach przyznanego mu prawa pomocy w piśmie procesowym z dnia 28.04.2011r. stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy. Organy administracji zignorowały bowiem wpływ woli skarżącego na zaistnienie sytuacji faktycznej jaką jest nieprzebywanie skarżącego w lokalu, w którym był on dotychczas zameldowany. Pełnomocnik skarżącego zauważył również, że przedmiotowe postępowanie administracyjne dotknięte jest istotnymi wadami, albowiem nie brały w nim udziału na prawach strony osoby uprawnione. Zdaniem skarżącego na podstawie art. 28 kpa w zw. za art. 6801 §1 kc i art. 6881 §1 kc zarówno żona skarżącego jak i nieustalony wynajmujący przedmiotowy lokal mieszkalny są prawnie zainteresowani w tym, kto w przedmiotowym lokalu zamieszkuje, czego meldunek jest urzędowym potwierdzeniem. Nie jest bowiem bez znaczenia prawnego dla wynajmującego, czy za czynsz najmu odpowiada jedna, czy też więcej osób. B.P. pismem z dnia 04.06.2011r. przesłała kopię wyroku Sądu Rejonowego w G. Wydział I Cywilny z dnia [...].05.2009r. sygn. akt [...]nakazującego P.P aby opuścił, opróżnił i wydał B.P. lokal mieszkalny położony w G., Os. J. [...], wyroku Sądu Rejonowego w G. Wydział I Cywilny z dnia [...].01.2010r. sygn. akt [...] przywracającego B.P. posiadanie w/w lokalu mieszkalnego i postanowienia Sądu Rejonowego w G. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...].06.2010r. sygn. akt [...] pozbawiającego P.P władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny – z zastrzeżeniami, o jakich mowa niżej- oraz przedstawił stan prawny sprawy, tak że Sąd uznaje je za integralną część swojego uzasadnienia, nie powtarzając ustaleń organu. W ramach zastrzeżeń Sąd zauważa, iż decyzja Prezydenta Miasta G. została wydana bezpodstawnie, ponieważ w dniu jej wydania, tj. 04 maja 2010 r., nie była spełniona przesłanka opuszczenia miejsca pobytu trwającego ponad trzy miesiące, o jakiej mowa w art. 15 ustawy o ewidencji. Prawidłową jest natomiast zaskarżona decyzja, wydana w dniu [...] czerwca 2010 r., tj. po upływie trzech miesięcy od opuszczenia przedmiotowego lokalu przez Skarżącego. Ponieważ Wojewoda Wielkopolski, działając na zasadzie dwuinstancyjności, prowadził od początku całe postępowanie i rozstrzygał merytorycznie zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym w dniu orzekania, to należy uznać, iż konwalidował wadę decyzji organu I instancji. Sąd zgadza się z oceną organu odwoławczego, że zgromadzone w niniejszej sprawie dowody są spójne i potwierdzają fakt, iż P.P od 11 marca 2010 r. nie mieszka w G., Os. J. [...] oraz nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Tak zeznawał również sam zainteresowany, co wynika z protokołu z dnia 29 marca 2010 r., jak i z kolejnego protokołu z 28 kwietnia 2010 r. Sąd ma jedynie zastrzeżenia do oceny dokonanej przez Wojewodę Wielkopolskiego odnośnie dowodu w postaci pisma Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w G., informującego, że Skarżący nie przebywa pod podanym adresem. Z pisma wynika, że informacji tej udzieliła B.P. (żona P.P, która zgłosiła fakt niezamieszkiwania męża w spornym lokalu). W istocie więc, pisma tego nie można traktować jako nowego dowodu w sprawie (B.P. została przesłuchana w dniu 29 marca 2010 r., co znalazło wyraz w protokole z tego dnia), co jednak nie zmienia wcześniej wskazanych ustaleń faktycznych co opuszczenia przez P.P przedmiotowego lokalu w dniu 11 marca 2010 r. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy Skarżący opuścił mieszkanie w G., Os. J. [...] dobrowolnie, czy pod przymusem. Ustalenie powyższej okoliczności ma podstawowe znaczenie dla uznania, czy spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 15 ust. 1 ustawy, determinujące obowiązek wymeldowania się osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące. Z kolei niedopełnienie tego obowiązku przez daną osobę stanowi podstawę do wydania przez właściwy organ decyzji o jej wymeldowaniu (art. 15 ust. 2). Doktryna i orzecznictwo są zgodne, iż przesłanka "opuszczenia miejsca pobytu" wskazana w art. 15 ust. 1 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne (m. in. wyrok 09.09.2010 r.; I SA/Ol 540/10; wyrok NSA z 14.05.2010 r.; II OSK 851/09). P.P, szczególnie w skardze podkreśla, że mieszkania nie opuścił dobrowolnie. Tak też wywodzi pełnomocnik skarżącego w piśmie z 28 kwietnia 2011 r. Z twierdzeniami Skarżącego nie zgadza się organ, przytaczając jako argument wyrok SR w G. z [...] maja 2009 r. (sygn. akt [...]), nakazujący P.P, by opuścił, opróżnił i wydał B.P. lokal mieszkalny położony w G., Os. J. [...]. Sąd nie przyznał pozwanemu prawa do lokalu socjalnego. Według organu odwoławczego, wyrok ten potwierdza, że "zainteresowany utracił prawo do przebywania w przedmiotowym mieszkaniu." Sąd zgadza się z takim wnioskiem, co uzasadni w dalszej części. Wcześniej należy uwzględnić, iż B.P. dostarczyła Sądowi kolejny wyrok SR w G. (z klauzulą wykonalności; kserokopia poświadczona za zgodność z oryginałem) z dnia [...] stycznia 2011 r.. Wyrokiem tym Sąd Rejonowy nakazał przywrócić B.P. posiadanie lokalu mieszkalnego położonego w G, Os. J. 22/15 i nakazał P.P. wpuszczenie do tego lokalu powódki wraz z dziećmi K.P. P.P oraz nie utrudnianie jej zamieszkiwania. W świetle powyższych wyroków, kryterium dobrowolności opuszczenia przedmiotowego lokalu nie można rozpatrywać, jak sugeruje Pełnomocnik Skarżącego, w kategoriach "woli opuszczenia mieszkania", czy "zamiaru innego zrealizowania centrum życiowego". Dla uznania, czy w niniejszej sprawie nastąpiło dobrowolne opuszczenie mieszkania przez P.P w G., Os. J. [...], przydatne są natomiast te poglądy orzecznictwa, które za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu uznają sytuację, gdy osoba opuściła miejsce pobytu wbrew swej woli i nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w tym żądania skierowanego do sądu o nakazanie przywrócenia utraconego posiadania (wyrok NSA z 17.09.2010 r., II OSK 1441/09 LEX nr 746543). Podobnie uznał NSA w wyroku z 12.05. 2010 r.: "Jeżeli dana osoba pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli, przez długi czas nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych." (sygn. akt II OSK 840/09, LEX nr 597903; por też: wyrok NSA z 11.05.2010 r., II OSK 793/09, LEX nr 597864 oraz wyrok NSA z 10.02.2010 r. , II OSK 281/09, LEX nr 597521). Akceptując powyższe poglądy, Sąd orzekający jest zdania, iż "dobrowolność" opuszczenia mieszkania jako kryterium spełnienia przesłanki wymeldowania z tego lokalu, w niniejszej sprawie należy rozpatrywać w kontekście wyroku eksmisyjnego wydanego wobec Skarżącego. Oczywiste bowiem jest, że w związku z tym wyrokiem, żadne środki zmierzające do przywrócenia posiadania lokalu nie byłyby skuteczne. Zresztą, z akt sprawy nie wynika, by Skarżący takie środki podejmował. Wobec powyższych argumentów, Sąd uznał skargę za niezasadną. Za nietrafne Sąd uznał też stanowisko zawarte w piśmie Pełnomocnika Skarżącego, iż stronami w postępowaniu o wymeldowanie powinna być też żona Skarżącego oraz właściciel lokalu. Co do zasady, orzecznictwo jest zgodne, iż podmiotem mającym interes prawny w sprawie, której przedmiotem jest wymeldowanie, to jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., jest wyłącznie ta osoba, co do wymeldowania której z danego lokalu prowadzone jest postępowanie i to niezależnie od etapu załatwiania sprawy. Inne osoby zainteresowane wymeldowaniem (poza stroną), np. właściciel czy współwłaściciel lokalu, współmałżonek osoby, której wymeldowanie dotyczy itd., nie mogą być uznawane za strony w tym postępowaniu ze względu na brak interesu prawnego (wyrok NSA z 18.01.2010 r., OSK 47/09; LEX nr 597622; patrz także: wyrok NSA z 05.05.2011r., II OSK 781/10; Rzeczpospolita PCD 2011/105/1). W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.