IV SA/Po 783/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika Uniwersytetu [...] o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu i do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi Uniwersytetu [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Rektor [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu, na decyzję opisaną w rubrum. Do skargi zostało dołączone pełnomocnictwo dla r. pr. B. B-K (dalej jako pełnomocnik), odpis skargi oraz kserokopia przelewu opłaty sądowej (200 zł). Zarządzeniem z dnia 6 października 2015 r. pełnomocnik została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w kwocie 300 zł, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 16). Zarządzeniem z tego samego dnia pełnomocnik została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi, także w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez nadesłanie 6 odpisów skargi podpisanych własnoręcznie, bądź poświadczonych za zgodność z oryginałem (k. 15). Oba wezwania zostały doręczone na adres Uniwersytetu w dniu 9 października 2015 r. W dniu 23 października 2015 r. (data stempla pocztowego – k. 33) pełnomocnik wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi i do uiszczenia wpisu, usuwając jedocześnie ww. brak formalny skargi oraz uiszczając wpis w kwocie 300 zł (k. 22-32). Uzasadniając napisała, że jest zatrudniona w Uniwersytecie na podstawie umowy zlecenia i jak wynika z § 1 wskazanej umowy, celem realizacji zlecenia zgłasza się na uczelnię w czwartki. W okresie od 23 września 2015 r. do 9 października 2015 t. nie stawiła się na uczelnię z uwagi na korzystanie z opłaconego urlopu, w okresie od 23 września do 7 października. Nadto uzgodniła ze zleceniodawcą, że w czwartek 9 października 2015 r. nie pojawi się na Uniwersytecie, gdyż będzie nadal korzystała z urlopu. Pełnomocnik napisała, że do pracy winna zatem stawić się w dniu 15 października 2015 r. W tym dniu, ze względu na fakt, że pełnomocnik miała wyznaczony termin rozprawy w Sądzie Gospodarczym w [...] w sprawie z powództwa Uniwersytetu – przebywała w [...]. Ponieważ pełnomocnik jest zatrudniona na umowę o pracę w Urzędzie Gminy [...] i pracuje w dniach – wtorki, środy, czwartki, dzień 14 października 2015 r. odrabiała pracując w Urzędzie Gminy w dniu 15 października 2015 r. Wskazane okoliczności spowodowały, że pełnomocnik podjęła korespondencję z Sądu dopiero w dniu 22 października 2015 r. Z tych względów, także w dniu 22 października 2015 r. pełnomocnik wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu. Pełnomocnik zaznaczyła, że Uniwersytet jest wielką uczelnią, każdy z radców prawnych jest obowiązany prowadzić rozpoczętą sprawę do końca, a spraw każdy z radców ma wiele, przy tym każdy z radców na bieżąco załatwia sprawy, które wpływają w danym dniu, stąd wręcz niemożliwe, zdaniem pełnomocnika, było wykonanie uzupełnienia braków formalnych przez innego radcę prawnego zatrudnionego przez Uniwersytet. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), jednakże wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu (§ 3). Ponadto na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 p.p.s.a.). Tylko kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w art. 86 w zw. z art. 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, art. 87, Nb 1). Powyższe oznacza, że strona musi wykazać (uprawdopodobnić), iż w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Ponadto wykazać, że zachowała termin do złożenia przedmiotowego wniosku – w konsekwencji zatem wykazać czas ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin 7 dni do wniesienia pisma liczy się przy tym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od czasu dowiedzenia się o tym przez stronę. Wyjaśnić również należy, że przesłanka braku winy, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd oceniając tę przesłankę powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 5 do art. 87). W postanowieniu z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA") Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu, jak np. nagła choroba. Stąd też stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności, skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności, prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o danej okoliczności jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu (zob. wyrok NSA z 25.01.2011 r., I FSK 2000/09, CBOSA). Kwestię zawinienia na gruncie art. 86 p.p.s.a. orzecznictwo sądowe interpretuje szeroko, zaliczając tu przypadki zawinienia nie tylko samej strony, ale i osób, przy pomocy których strona miała dokonać określonej czynności procesowej, w tym w szczególności zawinienia jej pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie wskazaną przez pełnomocnika przyczyną uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz uiszczenia wpisu był opłacony urlop w okresie do 7 października 2015 r., a potem uzgodniony ze zleceniodawcą urlop w dniach 8 - 9 października 2015 r. oraz rozprawa poza Poznaniem w dniu 14 października 2015 r. (środa) z powództwa Uniwersytetu i związane z tym "odrabianie" wyjazdu na rozprawę u pracodawcy zatrudniającego pełnomocnika na umowę o pracę, w dniu 15 października 2015 r. (czwartek). Przede wszystkim Sąd stwierdza, że nie budzi wątpliwości fakt doręczenia obu wezwań, jedną przesyłką, w dniu 9 października 2015 r. Siedmiodniowy termin upłynął zatem z dniem 16 października 2015 r. Uiszczając wpis (do wezwania o uiszczenie wpisu oraz wskazanej w nim wysokości sąd odniesie się niżej) oraz uzupełniając braki formalne skargi dopiero w dniu 23 października 2015 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu. Sąd stwierdza, na podstawie akt sprawy, że pełnomocnik wadliwie została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi. Wpis od skargi został bowiem uiszczony przy składaniu skargi, przelewem bankowym oraz zaksięgowany przez Sąd. Sąd stwierdza i to, że wpis uiszczony razem ze składaniem skargi, został uiszczony w wysokości zgodnej z prawem. Skarga została wniesiona na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu w przedmiocie odmowy zmiany decyzji; zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 z późn. zm.) wpis stały w sprawach skarg dotyczących, między innymi, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł. Analizie podlega zatem wyłącznie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd stwierdza, że siedmiodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu został zachowany. Została także dokonana czynność, której strona skarżąca nie dokonała w terminie. Analizując czy zostały spełnione kolejne przesłanki przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, Sąd ocenia, że pełnomocnik skarżącego nie dochowała wymaganej od niej staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik miała obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działała na własną rzecz. Nie są okolicznościami wskazującymi na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu to, że pełnomocnik poczyniła uzgodnienia urlopowe ze zleceniodawcą a następnie wykonywała zawodowe obowiązki u innego pracodawcy oraz poza miejscem pracy biurowej, choćby i w imieniu zleceniodawcy. Nie są to bowiem przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia nawet przy użyciu największego wysiłku. W materii tej ukształtowana jest konsekwentna linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak w postanowieniu z 29.10.2013 r., sygn. akt II GZ 581/13 (dostępne CBOIS) NSA stwierdził, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, aby uniemożliwić powstanie zaniedbań w związku ze świadczoną pomocą prawną. Koresponduje z tym stanowisko wyrażane w innych sprawach: Przyjmując obiektywny miernik staranności, od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta należy wymagać właściwego zorganizowania swojej pracy. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także odpowiednia organizacja zastępstwa na czas braku możliwości wypełniania swoich obowiązków zawodowych. Wiąże się to przecież z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony skarżącej oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (postanowienie NSA z 8.07.2011 r. , sygn. akt II FZ 360/11, LEX nr 1083236); to do profesjonalisty, należy taka organizacja swojego miejsca pracy, by nie zaniedbywać ciążących na nim obowiązków. Co więcej, wymogi starannego działania są wobec niego wyższe, niż wobec obywatela nie będącego profesjonalistą (Postanowienie z NSA z 31.01.2011 r., sygn. akt II FZ 2/11, LEX nr 742415); argumenty dotyczące urlopu pełnomocnika nie mają znaczenia dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Na pełnomocniku spoczywa bowiem obowiązek takiej organizacji pracy, a zwłaszcza starannego powierzania swoich obowiązków na czas nieobecności (np. urlopu), by zapewnić jak najskuteczniejszą ochronę interesów reprezentowanej przez siebie osoby (postanowienie NSA 26.11.2010 r., sygn. akt I OZ 891/10, LEX nr 7421480); kryterium "uprawdopodobnienia braku winy", polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności, przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, w tym od adwokata będącego pełnomocnikiem strony skarżącej, właściwego zorganizowania swojej pracy. W pojęciu tym niewątpliwie mieści się także odpowiednia organizacja zastępstwa, na czas braku możliwości wypełniania swoich obowiązków zawodowych (postanowienie NSA z 5. 12.2008 r., sygn. akt II FZ 305/08, LEX nr 550320). W tym stanie sprawy na podstawie wyżej wskazanych przepisów orzeczono jak w sentencji postanowienia.