IV SA/Po 80/22
WyrokWSA w Poznaniu2022-02-23
Skład orzekający: Donata Starosta, Józef Maleszewski, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy może jednocześnie otrzymać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem, jeśli nie wykazała, że ilość i charakter czynności opiekuńczych uniemożliwia jej podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne jest przeznaczone dla osób rezygnujących z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i nie wykazała, że sprawowana przez nią opieka nad ojcem uniemożliwia jej podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Sama ilość i charakter czynności opiekuńczych nie stanowiły podstawy do przyznania świadczenia, gdyż odpowiadały zwykłym czynnościom dnia codziennego. W związku z tym, nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania świadczenia, a pobieranie renty nie zostało przez skarżącą połączone z rezygnacją z pracy lub niemożnością jej podjęcia z powodu opieki.Stan faktyczny
Skarżąca M. P. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem, J. Ś. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na późne powstanie niepełnosprawności ojca oraz fakt pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, argumentując, że zbieg pobierania renty i świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwy, a skarżąca nie złożyła wniosku o zawieszenie wypłaty renty. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego i pominięcie celów ustawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Burmistrz Miasta i Gminy K. W. w dniu [...] października 2021 r. na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 pkt 1 lub 4, ust 1 a i b, art 20, art 32 ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 roku, poz. 111 ze zm., zwana dalej: "u.ś.r.") wydał decyzję Nr [...] odmawiającą przyznania M. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem J. Ś..
Organ I instancji ustalił, że pan J. Ś. jest wdowcem, mieszka pod innym adresem niż wnioskodawczyni z córką V. P. oraz z jej rodziną. Córka ta choruje (tętniak), dlatego z uwagi na własne schorzenie nie może sprawować opieki nad ojcem. Wnioskodawczyni jest osobą urodzoną [...] listopada 1961r. mieszka z mężem oraz synem w tej samej miejscowości co jej ojciec. Wnioskodawczyni ma przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do [...].06.2022 r., od zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego. Wnioskodawczyni systematycznie bywa u ojca, sprawuje opiekę dochodząc do jego domu kilka razy dziennie, przygotowując mu posiłki, dbając o higienę osobistą ojca, podając mu leki. Z uwagi na swoją schorowaną siostrę pomaga w załatwianiu spraw ojcu poza domem – zakupy, przejmuje obowiązki nad swoim ojcem, pomimo, że sama jest osobą chorą (choroba serca). Choroba nie ogranicza jej na tyle, by nie móc sprawować opieki nad ojcem. Pracownik socjalny potwierdził prawidłowe sprawowanie przez Panią opieki nad ojcem panem J., gdyż zapewnia mu wszystkie niezbędne potrzeby.
Organ argumentował, że jedną z przyczyn odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest fakt, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ niepełnosprawność J. Ś. (ur. [...] r.) powstała w czasie późniejszym, aniżeli 18 lub 25 rok życia, bo w dniu [...] lipca 1973 r. Organ zwrócił uwagę na wyrok Trybunały Konstytucyjnego w sprawie K 38/13, w którym stwierdza się, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, jednakże wskazał również, że wyrok nie oznacza usunięcia tego kryterium z ustawy.
Zdaniem organu I instancji drugim powodem do wydania negatywnej decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M. P. było pobieranie przez nią świadczenia rentowego z tytułu częściowej niezdolności do pracy, które ustalone ma do dnia [...] czerwca 2022 r.
Odwołanie od powyższej decyzji w terminie ustawowym złożyła M. P. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,
2) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu Odwołująca się wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 i stwierdziła, że moment powstania niepełnosprawności u J. Ś. nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do pobierania przez Odwołującą się renty wskazała ona, że korzysta z tego świadczenia, bo dotychczas przepisy uniemożliwiały jej pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu Kolegium przywołało stan faktyczny sprawy. Następnie organ wskazał na treść art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ odwoławczy zauważył, że w jego ocenie oba wskazane przepisy są jasne na tyle, że nie wymagają żadnej wykładni, zgodnie z obowiązującą w systemie prawa zasadą clara non sunt interpretanda. Organ wskazał, że nie podlega wątpliwości, że M. P. sprawuje opiekę nad J. Ś. mając jednocześnie ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Odwołująca się nie złożyła wniosku o zawieszenie wypłaty renty, co zdaniem organu II instancji stanowi negatywną przesłankę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ odwoławczy podkreślił, że nawet trudna sytuacja życiowa Odwołującej się związana z opieką nad niepełnosprawnym ojcem nie może przemawiać za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na wyraźny zapis ustawy. SKO wskazało, że ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu renty powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest możliwy zatem zbieg obu tych świadczeń ani ich wzajemna kompensata.
Dalej Kolegium zwróciło uwagę, że samo zróżnicowanie pobieranej emerytury (niezależnie od jej charakteru) i świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na jego wysokość nie oznacza naruszenia zasady równości. Nie można bowiem pominąć, że świadczenie rentowe, oparte na zasadzie wzajemności są stabilne i silniej chronione niż świadczenia pielęgnacyjne.
Końcowo organ II instancji wskazał, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Zdaniem organu zawieszenie prawa do emerytury (renty) skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty i eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co jednak nie miało miejsca w omawianej sprawie, gdyż Odwołująca się nie złożyła wniosku o wstrzymanie wypłaty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Skarżąca M. P. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, która zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r, nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. W. z dnia [...] października 2021 r w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca przywołała treść decyzji organów I i II instancji oraz treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. a także art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. Zdaniem Skarżącej zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo renty, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do pobieranego świadczenia.
W dalszej kolejności Skarżąca, opierając się na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazała, że zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stało by sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2021r. i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej – "P.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem.
W ocenie Sądu, organy administracji I i II instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjmuje jako podstawę do swoich dalszych rozważań.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), zwanej dalej: "u.ś.r." obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 1 lit a tej ustawy.
W przedmiotowej sprawie nie budziło wątpliwości, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki została stwierdzona orzeczeniem wydanym [...] czerwca 2010 r. Zgodnie z nim niepełnosprawność J. Ś. (ur. [...] r.) datuje się od [...] lipca 1973 r., a ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się na [...] czerwca 2010 r. (k. 5 akt adm.)
Z pierwszej kolejności wskazać jednak należy, że słusznie organ odwoławczy nie przyjął w ślad za Burmistrzem Miasta i Gminy K. W. jako podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego kwestii powstania znacznego stopnia niepełnosprawności u ojca Skarżącej po 18 lub 25 roku życia. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 roku, sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b ustawy uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opieki, w przypadku gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej. W związku z powyższym, Sąd stwierdza, że fakt powstania niepełnosprawności w [...] roku życia u ojca skarżącej nie mógł stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Przechodząc dalej stwierdzić należy, że bezsporne w niniejszej sprawie było także i to, że Skarżąca M. P. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym ojcem wystąpiła [...] września 2021 r. mając ustalone prawo do otrzymywania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia [...] maja 2021 r. tj. od zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego, do dnia [...] czerwca 2022 r. (informacja z ZUS na nienumerowanej k. akt adm.). Organ nie kwestionował także tego, że M. P. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, co ustalono podczas wywiadu środowiskowego (nienumerowana k. akt adm.).
Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
J. Ś. jest wdowcem, mieszka pod innym adresem niż wnioskodawczyni, z córką V. P. oraz z jej rodziną. Sytuacja zdrowotna drugiej córki V. jest trudna, choruje na tętniaka, dlatego z uwagi na własne schorzenie nie ma możliwości opieki nad ojcem. Nie budziło zatem wątpliwości, że Skarżąca należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca w pierwszej kolejności, zatem to ona zobowiązana jest opiekę sprawować i po spełnieniu pozostałych przesłanek uprawniona jest do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z tą opieką.
Zdaniem Sądu jednak w sprawie nie została spełniona przesłanka pozytywna do przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. dotycząca niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co wykluczało przyznanie Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.
Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem dla osób rezygnujących z pracy zawodowej lub nie podejmujących zatrudnienia lub innej pracy, którzy przejmują na siebie realizację zadań państwa w zakresie opieki nad osobami niepełnosprawnymi.
W niniejszej sprawie ocenie podlegają aktualne okoliczności sprawy z dnia wniesienia wniosku z [...] września 2021 r. Podkreślić należy, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest związane z pobieraniem innego świadczenia w niższej wysokości, ale z niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przesłanka ta musi mieć ścisły związek z koniecznością sprawowania opieki nad członkiem rodziny wymagającym opieki. Świadczenie pielęgnacyjne, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że M. P. ma ustaloną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia [...] maja 2021 r. Skarżąca nie wskazuje, aby od tego dnia podejmowała jakiekolwiek zatrudnienie. Zauważyć również należy, że przed przyznaniem świadczenia rentowego Skarżąca pobierała zasiłek chorobowy (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] czerwca 2021 r. na nienumerowanej k. akt adm.). Świadczenie to otrzymuje osoba, która z powodu choroby czy wypadku stała się czasowo niezdolna do pracy. Oznacza to, że również przed uzyskaniem prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy M. P. nie była zdolna do wykonywania pracy i nie było to bynajmniej spowodowane opieką nad chorym ojcem. Dodatkowo Skarżąca nie wskazuje na fakt podejmowania jakiekolwiek zatrudnienia w przeszłości.
Podkreślić należy, że konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o niepełnosprawności J. Ś., natomiast Skarżąca nie wykazała związku przyczynowego, że ilość i charakter tych czynności uniemożliwia jej podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej lub innego zatrudnienia, zwłaszcza że orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym wydano w dniu 2010 r., a Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego we wrześniu 2020 r.
Dodatkowo, Sąd zauważa, że ze spisu czynności wykonywanych podczas opieki (nienumerowana k. akt adm.) wynika, że M. P. codziennie względem ojca wykonuje czynności takie jak: kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protezy, mycie zębów, moczenie nóg, przygotowanie ubrań, ubieranie, układanie do snu, sprzątanie, prawnie prasowanie, przygotowanie i podawanie posiłków, asekuracja w drodze do toalety, podmywanie. Inne czynności wykonywane są w razie potrzeby, kilka razy w tygodniu. Zdaniem Sądu uzasadniony potrzebami podopiecznego faktyczny zakres opieki świadczonej na jego rzecz nie stanowi o niemożności podjęcia zatrudnienia, gdyż zakres opieki faktycznie realizowanej przez Skarżącą na rzecz ojca odpowiada/sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, które wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy członkowie pracują. W ocenie Sądu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego warunkuje to, czy wnioskodawca wykonuje czynności pielęgnacyjne, ściśle związane z osobą chorego, wymagające ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, np. leczenie odleżyn, ran, pielęgnacja przetok, dbanie o higienę stomii, karmienie przez sondę, używanie przez chorego cewnika, pampersów, czy też pieluchomajtek (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 986/21, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA).
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W oparciu o powyższy przepis organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że w okolicznościach sprawy zachodzi przesłanka negatywna wskazana ww. przepisie, wynikająca z jego literalnego brzmienia, albowiem Skarżąca pobiera świadczenie rentowe i nie zawiesiła jego pobierania.
Cel ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i istota samego świadczenia pielęgnacyjnego zostały jasno zdefiniowane przez samego ustawodawcę, na etapie procesu legislacyjnego. W uzasadnieniu projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że celem projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych była budowa nowego, wyraźnie odrębnego od systemu pomocy społecznej, systemu pozaubezpieczeniowych świadczeń rodzinnych, służących wspieraniu rodziny w realizacji jej funkcji, głównie opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Wolą ustawodawcy było przeznaczenie świadczenia pielęgnacyjnego dla osób rezygnujących z aktywności zawodowej by opiekować się dzieckiem. W projekcie ustawy wyraźnie wskazano też, że "za osoby korzystające z tej formy świadczenia rodzinnego opłacana będzie składka na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od kwoty tego świadczenia. Składka ta będzie, podobnie jak obecnie, opłacana przez okres niezbędny do uzyskania uprawnień emerytalnych. Nabycie prawa do emerytury wyklucza możliwość dalszego korzystania z tej formy świadczenia" (por. Uzasadnienie do projektu ustawy Sejmu RP IV kadencji o świadczeniach rodzinnych, druk nr 1555). Intencje ustawodawcy co do adresata i istoty świadczenia pielęgnacyjnego nie pozostawiają żadnych wątpliwości.
Zagadnienie wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. jest aktualnie nadal sporne w orzecznictwie sądów administracyjnych, jakkolwiek jego wynik pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, albowiem nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jak to wyjaśniono powyżej. Dopiero bowiem potwierdzenie, że Skarżąca nie podejmuje lub rezygnuje z podjęcia pracy lub innego zatrudnienia w związku ze sprawowaniem koniecznej opieki nad niepełnosprawny, członkiem rodziny otworzyłoby drogę do dalszej analizy i oceny, czy okoliczność pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Należy, bowiem ponownie podkreślić, że na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w okolicznościach badanej sprawy.
Biorąc pod uwagę zawartość akt sprawy należy wskazać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania. Także Sąd nie doparzył się innych naruszeń prawa skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji, czy decyzji ją poprzedzającej.
W tym stanie sprawy, Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a., jak orzekł w sentencji wyroku.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., gdyż Skarżąca w skardze złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy w tym trybie, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło