IV SA/Po 803/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2012 r. wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. J. K. (dalej skarżący) wraz z R. P., S. P., W. P., L. F., M. F., J. G., M. G. oraz P. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] uchylającą w całości decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] określającą zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania budynków gospodarczych na budynki inwentarskie przeznaczone do chowu trzody chlewnej o obsadzie [...], położone na działce nr [...] w miejscowości W., gmina Ł. Skarżący wnieśli jednocześnie o zawieszenie postępowania z uwagi na złożenie przez P. P. wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (k. 4-7 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 803/11, skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, stosownie do §2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r., nr 221, poz. poz. 2193 ze zm.) w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi (k. 20-21, 30 akt sądowych). Powyższe wezwanie zostało odebrane przez skarżącego 24 sierpnia 2011 r. (k. 45 akt sądowych). Pismem z dnia 29 sierpnia 2011 r. skarżący złożył zażalenie na wyżej wskazane zarządzenie Przewodniczącego wnosząc o jego uchylenie oraz wezwanie o uiszczenie jednego wpisu w kwocie 200,00 zł, solidarnie od wszystkich skarżących. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie wniesiona została jedna skarga przez kilkoro skarżących, która powinna zostać opłacona jednym wpisem (k. 59 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1105/11, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił złożone zażalenie (k. 130-132 akt sądowych). Pismem z dnia 6 grudnia 2011 r. skarżącemu został doręczony odpis zarządzenia Przewodniczącego o wezwaniu do uiszczenia wpisu (k. 169 akt sądowych). Skarżący odebrał powyższe zarządzenie dnia 12 grudnia 2011 r. (k. 175 akt sądowych). Pismem z dnia 15 grudnia 2011 r. skarżący złożył zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 6 grudnia 2011 r. podkreślając jednocześnie, że dnia 8 listopada 2011 r. osobiście złożyła w Naczelnym Sądzie Administracyjnym wniosek o zawieszenie postępowania. Skarżący złożyła również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synami: J. K., J. K., P. K., P. K., którzy uczą się. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m oraz [...]-hektarowe gospodarstwo rolne z którego osiąga miesięczny dochód w kwocie [...] zł. Skarżący zwrócił uwagę na osiągnięcie niższych dochodów w 2011 r. z powodu niekorzystnych warunków pogodowych w miesiącach styczniu i maju (k. 190-193 akt sądowych). Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 803/11, skarżąca została wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni przez przedłożenie wyciągu z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy, oszacowanie dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali, otrzymywanych dopłat do produkcji rolnej, przedstawienie dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2011 r., określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, wyjaśnienia czy we wspólnym gospodarstwie domowym znajduje się inna osoba dorosła, która posiada własne źródło utrzymania. Skarżący został jednocześnie pouczony, że brak odpowiedzi na wezwanie może zostać uznany za argument uzasadniający odmowę przyznania prawa pomocy z powodu braku możliwości rzetelnej oceny złożonego w tym przedmiocie wniosku (k. 230 akt sądowych). Zarządzenie powyższe zostało doręczone skarżącej dnia 12 stycznia 2012 r. (k. 262 akt sądowych). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 803/11, skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy zauważył, że skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących prowadzonej produkcji rolnej. Skarżący nie wyjaśnił również wątpliwości dotyczących osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz nie ujawnił ich dochodu (k. 293-294 akt sądowych). Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej 6 lutego 2012 r. (k. 314 akt sądowych). Pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym dnia 13 lutego 2012 r. skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego podkreślając, że w złożonym oświadczeniu wszechstronnie przedstawiła swoją sytuację rodzinną i majątkową. Żądanie dalszych dokumentów skarżąca odebrała jako chęć tworzenia barier uniemożliwiających skorzystanie z tej pomocy. Skarżąca byłaby zmuszona ponieść dodatkowe nakłady na dostarczenie wydruków bankowych oraz konieczność dojazdu do banków, co w efekcie niweczyłoby przyznaną pomoc, a nawet mogłoby ją przerastać (k. 329-330, 333 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu [art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa)]. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych koszów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 618-619). Tak samo z art. 252 §1 ab initio ppsa wynika, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym oraz osiąganych dochodach. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 199 ppsa, że to sama strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tej powinności uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 25.10.2011 r. II GZ 473/11, lex nr 984650). W orzecznictwie sądowym podkreśla się przy tym, że obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności stron, które mają stały miesięczny dochód (postanowienie NSA z 21.12.2007 r. I OZ 970/07, Lex nr 1016711). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy na wstępie zauważyć, że skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniósł o przyznanie tego prawa w zakresie częściowym. Skarżący nie wykazał przy tym w dokładny sposób swojej sytuacji majątkowej, mimo skierowanego wezwania o przedłożenie konkretnych dokumentów, które ukazywałyby jej sytuację materialną. Skarżący nie dopełniła tym samym podstawowego warunku dla przyznania prawa pomocy w postaci rzetelnego przedstawienia swojej trudnej sytuacji majątkowej. Argumentu przemawiającego za brakiem wywiązania się z tego obowiązku nie może stanowić konieczność poniesienia dodatkowych nakładów na dostarczenie wydruków bankowych oraz kosztów dojazdu do tych instytucji celem ich uzyskania. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący osiąga stały miesięczny dochód w wysokości 2.660 zł, który umożliwiał wykonanie kserokopii posiadanych wydruków za media oraz dojazdu do instytucji publicznych celem uzyskania żądanych zaświadczeń oraz kserokopii. Regularnie osiągany dochód w kwocie [...] zł pozwala również na uiszczenie w niniejszej sprawie wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Ubocznie należy w tym miejscu zauważyć, że złożony przez skarżącą wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego będzie mógł zostać rozpoznany przez Sąd wówczas, gdy sprawie zostanie nadany bieg. W obecnym stanie sprawa znajduje się na etapie wstępnym, polegającym na uzupełnieniu jej braków formalnych oraz fiskalnych (zob. postanowienie NSA z dnia 29.12.2011 r., sygn. akt I OZ 1074/11, baza orzeczeń NSA). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.