IV SA/Po 803/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2012 r. wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. W. P. (dalej skarżąca) wraz z R. P., S. P., L. F., M. F., J. G., M. G., J. K. oraz P. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...]1 uchylającą w całości decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] określającą zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania budynków gospodarczych na budynki inwentarskie przeznaczone do chowu trzody chlewnej o obsadzie [...], położone na działce nr [...] w miejscowości W., gmina Ł. Skarżący wnieśli jednocześnie o zawieszenie postępowania z uwagi na złożenie przez P. P. wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (k. 4-7 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 803/11, skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, stosownie do §2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r., nr 221, poz. poz. 2193 ze zm.) w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi (k. 24-26 akt sądowych). Powyższe wezwanie zostało odebrane przez skarżącą 24 sierpnia 2011 r. (k. 49 akt sądowych). Pismem z dnia 29 sierpnia 2011 r. skarżąca złożyła zażalenie na wyżej wskazane zarządzenie Przewodniczącego wnosząc o jego uchylenie oraz wezwanie o uiszczenie jednego wpisu w kwocie 200,00 zł, solidarnie od wszystkich skarżących. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że w rozpoznawanej sprawie wniesiona została jedna skarga przez kilkoro skarżących, która powinna zostać opłacona jednym wpisem (k. 59 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1101/11, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił złożone zażalenie (k. 110-112 akt sądowych). Pismem z dnia 6 grudnia 2011 r. skarżącej został doręczony odpis zarządzenia Przewodniczącego o wezwaniu do uiszczenia wpisu (k. 171 akt sądowych). Skarżąca odebrała powyższe zarządzenie dnia 12 grudnia 2011 r. (k. 174 akt sądowych). Pismem z dnia 15 grudnia 2011 r. skarżąca złożyła zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 6 grudnia 2011 r. podkreślając jednocześnie, że dnia 8 listopada 2011 r. osobiście złożyła w Naczelnym Sądzie Administracyjnym wniosek o zawieszenie postępowania. Skarżący złożyła również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że pobiera świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł, nie wypełniając rubryki formularza o przyznanie prawa pomocy dotyczącej posiadanego majątku (k. 185, 198-201 akt sądowych). Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 803/11, skarżąca została wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni przez przedłożenie wyciągu z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy, przedłożenie potwierdzenia odbioru ostatniej emerytury, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych, podania informacji o posiadanym majątku i wskazania tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania, wyjaśnienia czy prowadzi gospodarstwo domowe wraz z M. F. i L. F., którzy mają ten sam adres zamieszkania. Skarżąca została jednocześnie pouczona, że brak odpowiedzi na wezwanie może zostać uznany za argument uzasadniający odmowę przyznania prawa pomocy z powodu braku możliwości rzetelnej oceny złożonego w tym przedmiocie wniosku (k. 230 akt sądowych). Zarządzenie powyższe zostało doręczone skarżącej dnia [...] stycznia 2012 r. (k. 266 akt sądowych). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 803/11, skarżącej odmówiono przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy zauważył, że skarżąca nie wyjaśniła w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących bieżącej sytuacji finansowej. Skarżąca nie wyjaśniła również wątpliwości dotyczących osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz nie wskazała tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej jej adres zamieszkania (k. 285-286 akt sądowych). Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej 6 lutego 2012 r. (k. 315 akt sądowych). Pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym dnia 13 lutego 2012 r. skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego podkreślając, że w złożonym oświadczeniu wszechstronnie przedstawiła swoją sytuację rodzinną i majątkową. Żądanie dalszych dokumentów skarżąca odebrała jako chęć tworzenia barier uniemożliwiających skorzystanie z tej pomocy. Skarżąca byłaby zmuszona ponieść dodatkowe nakłady na dostarczenie wydruków bankowych oraz konieczność dojazdu do banków, co w efekcie niweczyłoby przyznaną pomoc, a nawet mogłoby ją przerastać (k. 329-330, 333 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu [art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa)]. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych koszów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 618-619). Tak samo z art. 252 §1 ab initio ppsa wynika, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym oraz osiąganych dochodach. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 199 ppsa, że to sama strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tej powinności uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 25.10.2011 r. II GZ 473/11, lex nr 984650). W orzecznictwie sądowym podkreśla się przy tym, że obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności stron, które mają stały miesięczny dochód (postanowienie NSA z 21.12.2007 r. I OZ 970/07, Lex nr 1016711). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy na wstępie zauważyć, że skarżąca składając wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniosła o przyznanie tego prawa w zakresie częściowym. Skarżąca nie wykazali przy tym w dokładny sposób swojej sytuacji majątkowej, mimo skierowanego wezwania o przedłożenie konkretnych dokumentów, które ukazywałyby jej sytuację materialną. Skarżąca nie dopełniła tym samym podstawowego warunku dla przyznania prawa pomocy w postaci rzetelnego przedstawienia swojej trudnej sytuacji majątkowej. Argumentu przemawiającego za brakiem wywiązania się z tego obowiązku nie może stanowić konieczność poniesienia dodatkowych nakładów na dostarczenie wydruków bankowych oraz kosztów dojazdu do tych instytucji celem ich uzyskania. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca osiąga stały miesięczny dochód w wysokości [...] zł, który umożliwiał wykonanie kserokopii posiadanych wydruków za media oraz dojazdu do instytucji publicznych celem uzyskania żądanych zaświadczeń oraz kserokopii. Regularnie osiągany dochód w kwocie [...] zł pozwala również na uiszczenie w niniejszej sprawie wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Ubocznie należy w tym miejscu zauważyć, że złożony przez skarżącą wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego będzie mógł zostać rozpoznany przez Sąd wówczas, gdy sprawie zostanie nadany bieg. W obecnym stanie sprawa znajduje się na etapie wstępnym, polegającym na uzupełnieniu jej braków formalnych oraz fiskalnych (zob. postanowienie NSA z dnia 29.12.2011 r., sygn. akt I OZ 1074/11, baza orzeczeń NSA). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.