IV SA/Po 803/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2012 r. wniosku R. P. i S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. i S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. R. P. i S. P. (dalej skarżący) wraz z W. P., L. F., M. F., J. G., M. G., J. K. oraz P. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] uchylającą w całości decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] określającą zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na zmianie sposobu użytkowania budynków gospodarczych na budynki inwentarskie przeznaczone do chowu trzody chlewnej o obsadzie [...], położone na działce nr [...] w miejscowości W., gmina Ł. Skarżący wnieśli jednocześnie o zawieszenie postępowania z uwagi na złożenie przez P. P. wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (k. 4-7 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 803/11, skarżący zostali wezwani solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, stosownie do §2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r., nr 221, poz. poz. 2193 ze zm.) w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi (k. 14-15, 40, 42 akt sądowych). Powyższe wezwanie zostało odebrane przez skarżącą [...] sierpnia 2011 r. (k. 52-53 akt sądowych). Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący złożyli zażalenie na wyżej wskazane zarządzenie Przewodniczącego wnosząc o jego uchylenie oraz wezwanie o uiszczenie jednego wpisu w kwocie [...] zł, solidarnie od wszystkich skarżących. W uzasadnieniu skarżący podkreślili, że w rozpoznawanej sprawie wniesiona została jedna skarga przez kilkoro skarżących, która powinna zostać opłacona jednym wpisem (k. 59 akt sądowych). Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1104/11, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił złożone zażalenie (k. 125-127 akt sądowych). Pismami z dnia 6 grudnia 2011 r. skarżącym został doręczony odpis zarządzenia Przewodniczącego o wezwaniu do uiszczenia wpisu (k. 163-164 akt sądowych). Skarżący odebrali powyższe zarządzenie dnia 12 grudnia 2011 r. (k. 180-181 akt sądowych). Pismem z dnia 15 grudnia 2011 r. skarżący złożyli zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 6 grudnia 2011 r. podkreślając jednocześnie, że dnia 8 listopada 2011 r. osobiście złożyli w Naczelnym Sądzie Administracyjnym wniosek o zawieszenie postępowania. Skarżący złożyli również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo z synem P. P. Są oni właścicielami domu o powierzchni [...] m2 oraz [...]-hektarowego gospodarstwa rolnego. Miesięczny dochód osiągany z tego tytułu wynosi [...] zł. (k. 185, 194-197 akt sądowych). Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 803/11, skarżący zostali wezwani do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni przez przedłożenie wyciągu z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za okres ostatnich 6 miesięcy, oszacowanie dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali, otrzymywanych dopłat do produkcji rolnej, przedstawienie dokumentacji finansowej prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2011 r., określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości. Skarżący zostali jednocześnie pouczeni, że brak odpowiedzi na wezwanie może zostać uznany za argument uzasadniający odmowę przyznania prawa pomocy z powodu braku możliwości rzetelnej oceny złożonego w tym przedmiocie wniosku (k. 223 akt sądowych). Zarządzenie powyższe zostało doręczone skarżącym dnia 12 stycznia 2012 r. (k. 265, 267 akt sądowych). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 803/11, skarżącym odmówiono przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy zauważył, że skarżący nie wyjaśnili w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyli wszystkich żądanych dokumentów, w tym w szczególności dotyczących bieżącej sytuacji finansowej, w tym wysokości ponoszonych wydatków oraz dokumentów dotyczących prowadzonej produkcji rolnej (k. 289-290 akt sądowych). Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącym [...] lutego 2012 r. (k. 320, 327 akt sądowych). Pismem nadanym w Urzędzie Pocztowym dnia [...] lutego 2012 r. skarżący wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego podkreślając, że w złożonym oświadczeniu wszechstronnie przedstawili swoją sytuację rodzinną i majątkową. Żądanie dalszych dokumentów skarżący odbierają jako chęć tworzenia barier uniemożliwiających skorzystanie z tej pomocy. Skarżący byliby zmuszeni ponieść dodatkowe nakłady na dostarczenie wydruków bankowych oraz konieczność dojazdu do banków, co w efekcie niweczyłoby przyznaną pomoc, a nawet mogłoby ją przerastać (k. 329-330, 333 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu [art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa)]. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych koszów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., str. 618-619). Tak samo z art. 252 §1 ab initio ppsa wynika, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym oraz osiąganych dochodach. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 199 ppsa, że to sama strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tej powinności uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 25.10.2011 r. II GZ 473/11, lex nr 984650). W orzecznictwie sądowym podkreśla się przy tym, że obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności stron, które mają stały miesięczny dochód (postanowienie NSA z 21.12.2007 r. I OZ 970/07, Lex nr 1016711). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy na wstępie zauważyć, że skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wnieśli o przyznanie tego prawa w zakresie częściowym. Skarżący nie wykazali przy tym w dokładny sposób swojej sytuacji majątkowej, mimo skierowanego do nich wezwania o przedłożenie konkretnych dokumentów, które ukazywałyby ich sytuację materialną. Skarżący nie dopełnili tym samym podstawowego warunku dla przyznania prawa pomocy w postaci rzetelnego przedstawienia swojej trudnej sytuacji majątkowej. Argumentu przemawiającego za brakiem wywiązania się z tego obowiązku nie może stanowić konieczność poniesienia dodatkowych nakładów na dostarczenie wydruków bankowych oraz kosztów dojazdu do tych instytucji celem ich uzyskania. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący osiągają stały miesięczny dochód w wysokości [...] zł, który pozwalał im na poniesienie kosztów wykonania kserokopii posiadanych wydruków za media oraz dojazdu do instytucji publicznych celem uzyskania żądanych zaświadczeń oraz kserokopii. Regularnie osiągany dochód w kwocie [...] zł pozwala również na uiszczenie w niniejszej sprawie wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Ubocznie należy w tym miejscu zauważyć, że złożony przez skarżących wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego będzie mógł zostać rozpoznany przez Sąd wówczas, gdy sprawie zostanie nadany bieg. W obecnym stanie sprawa znajduje się na etapie wstępnym, polegającym na uzupełnieniu jej braków formalnych oraz fiskalnych (zob. postanowienie NSA z dnia 29.12.2011 r., sygn. akt I OZ 1074/11, baza orzeczeń NSA). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.