IV SA/Po 814/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. W. na zarządzenie pokontrolne Inspektor Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie wyeliminowania naruszeń postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Skarżący K. W., reprezentowany przez pełnomocnika P. W., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na zarządzenie pokontrolne Inspektor Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2021 r. w sprawie [...] Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w całości oraz zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Inspektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie jej w całości. W dniu [...] grudnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego zawierające wniosek o umorzenie postępowania. P. W. jako podstawę wniosku podał fakt, że skarżący K. W. zmarł w dniu [...] grudnia 2021 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 23 grudnia 2021 r. zwrócono się do Urzędu Stanu Cywilnego w C. o nadesłanie odpisu aktu zgonu skarżącego, który następnie wpłynął do Sądu w dniu [...] stycznia 2022 r. (k. 61 akt sąd.). Dodatkowo pismem, które wpłynęło do Sądu w dniu [...] stycznia 2022 r. (k. 64 akt sąd.) Inspektor Ochrony Środowiska również poinformował o śmierci skarżącego, która miała miejsce w dniu [...] grudnia 2021 r., przesyłając jednocześnie postanowienie Sądu Rejonowego P. w P. z dnia [...] grudnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt [...] umarzające postępowanie, w którym K. W. występował w roli obwinionego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia [...] stycznia 2022 r. (k. 58 akt sąd.) P. W. nadesłał pismo z dnia [...] stycznia 2022 r. informując, że nie zwrócono się do notariusza celem sporządzenia poświadczenia aktu poświadczenia dziedziczenia spadku po skarżącym ani nie złożono do sądu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po nim. Tym samym pełnomocnik wskazał, że nie jest w stanie wskazać następców prawnych ojca oraz że podtrzymuje wniosek o umorzenie niniejszego postępowania, z uwagi na to, że jego przedmiot odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej było zarządzenie pokontrolne z dnia [...] maja 2021 r., znak sprawy: [...]. skierowane było do K. W. prowadzącego działalność rolniczą pod nazwą Gospodarstwo Rolne K. W., przy ul. [...] w K. (dane z Bazy Regon z dnia [...] września 2021 r. – nienumerowana k. akt adm.). Jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu (k. 61 akt sąd.) K. W. zmarł w dniu [...] grudnia 2021 r. Wobec śmierci skarżącego koniecznym było zweryfikowanie, czy przedmiot sprawy dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą K. W.. W świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 tego przepisu akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Za taki akt uznać należy zaskarżone w niniejszej sprawie zarządzenie pokontrolne wydane przez Inspektor Ochrony Środowiska w P. z 25 maja 2021r. na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 995 ze zm., dalej "u.i.o.ś."). W doktrynie przyjmuje się bowiem, że zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. powyższej ustawy jest władczym aktem administracyjnym adresowanym do kontrolowanej osoby fizycznej lub kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej (skierowanym do indywidualnego adresata), niestanowiącym jednak decyzji administracyjnej, ani postanowienia (Gruszecki K., Zarządzenie pokontrolne jako akt administracji publicznej. Glosa do wyroku WSA z dnia 20 maja 2009r., II SA/Sz 303/08, dostępne e-lex; Draniewicz B. Glosa do postanowienia NSA z 28 lutego 2008r., II OSK 216/08, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2009/6/147-155; Czech T. Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska, ZNSA 2011/3/89-111). Zarządzenie pokontrolne mieści się w zbiorze aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podlega zatem zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. i 53 § 2 p.p.s.a. Przedmiotowa skarga została złożona w powyższym trybie i w terminie 30 dni od doręczenia zarządzenia pokontrolnego skarżącemu. Skargę na zarządzenie pokontrolne z [...] maja 2021r. uznać zatem należy za dopuszczalną i spełniającą wymogi formalne do jej wniesienia. Podstawę materialnoprawną wydanego zarządzenia pokontrolnego stanowi art. 12 ust 1 pkt 1 u.i.o.ś., zgodnie z którym na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zgodnie z którym celem kontroli, poprzedzającej wydanie takiego zarządzenia jest ustalenie, czy stan postulowany, założony w przepisach prawnych w sposób generalny jako poprawny, jest tożsamy ze stanem faktycznym ustalonym w okolicznościach konkretnej sprawy przez organ do tego upoważniony. Ustalenia te zostają utrwalone następnie w protokole, sporządzonym z tych czynności kontrolnych. Obowiązkiem kontrolującego w imieniu organu inspektora pozostaje również poinformowanie o dokonanych ustaleniach kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osoby fizycznej. Podmioty te mają prawo w ramach polemiki z ustaleniami organu do wniesienia umotywowanych zastrzeżeń i uwag. Efektem przeprowadzonej kontroli w sytuacji ustalenia, że stan faktyczny odbiega od wzorcowego może być nałożenie odpowiedniej dyspozycji na kierownika jednostki organizacyjnej, jej pracownika lub innej osoby fizycznej, poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego, zalecenia pokontrolnego, decyzji administracyjnej, wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czy też żądania przeprowadzenia odpowiedniego postępowania, w tym służbowego i karnego, przy zachowaniu warunków wymienionych w art. 12 i art. 15 u.i.o.ś. (Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 276/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 15 lutego 2012r., sygn. akt IV SA/Wa 1884/11, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Nadto z istoty administracyjnoprawnego stosunku prawnego powstałego na skutek wydania zarządzenia pokontrolnego wynika, że po jego drugiej stronie zawsze znajduje się osoba fizyczna (Czech T. Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska, ZNSA nr 3 (36)/2011). Jeżeli kontrolna dotyczyła działalności danej osoby fizycznej, ona sama jest adresatem zarządzenia pokontrolnego i podmiotem zobowiązanego stosunku. Odnosi się to także do osoby prowadzącej działalność gospodarczą. W przypadku gdy kontrolę przeprowadzono w jednostce organizacyjnej (choćby nie posiadającej osobowości prywatnoprawnej) zarządzenie pokontrolne kieruje się do kierownika tej jednostki. Przy czym w doktrynie podkreślono, że czynności przeprowadza się w danej jednostce organizacyjnej, ale adresatem zarządzenia pokontrolnego nie jest ta jednostka, tylko osoba fizyczna będąca jej kierownikiem. Kierownik, a nie jednostka organizacyjna jest podmiotem stosunku, na którym ciążą obowiązku administracyjnoprawne na podstawie zarządzenia pokontrolnego wydanego w trybie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.i.o.ś. W tym stanie rzeczy, skoro przedmiotowe zarządzenie pokontrolne z [...] maja 2021r. dotyczyło kontroli działalności rolniczej prowadzonej przez K. W., na którego w związku z jego działalnością nałożono określone obowiązki wskazane w punktach od 1 do 8 zaskarżonego zarządzenia, to przyjąć należy że wynikające z zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego prawa i obowiązki ściśle związane są z osobą skarżącego K. W.. W okolicznościach śmierci adresata obowiązków wynikających z uprzednio zaskarżonego przez niego zarządzenia pokontrolnego, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, należało umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane skargą zmarłego K. W., zgodnie z dyspozycją art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nadto w świetle treści wniosku pełnomocnika skarżącego – syna zmarłego – o umorzenie przedmiotowego postępowania sądowego uznać także należy, że udziału w sprawie nie zgłosiła osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Wobec powyższego, postępowanie sądowoadministraycjne w sprawie należało umorzyć, jak Sąd orzekł w postanowieniu działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a.