IV SA/Po 880/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-11-14
Skład orzekający: Józef Maleszewski, Izabela Bąk-Marciniak, Maciej Busz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, ustanowione decyzją z 1966 r., przysługuje spadkobiercy osoby, która nabyła nieruchomość w drodze zasiedzenia w 1969 r., a nie była właścicielem w dacie wydania decyzji ograniczającej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie umorzyły postępowanie w sprawie odszkodowania. Prawo do odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, ustanowione decyzją z 1966 r., przysługuje nie tylko właścicielowi w dacie wydania tej decyzji, ale również jego spadkobiercy, nawet jeśli nieruchomość została nabyta w drodze zasiedzenia po dacie wydania decyzji. Niewłaściwa wykładnia przepisów przez organy naruszyła art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., art. 36 ust. 1 u.w.n., art. 128 ust. 4 u.g.n. oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. Z. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na potrzeby linii elektroenergetycznej. Starosta uznał postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ poprzednik prawny skarżącego, F. Z., nie był właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji zezwalającej na budowę linii (1966 r.), a nabył ją przez zasiedzenie w 1969 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i u.g.n., w tym błędną wykładnię prawa materialnego i konstytucyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Starosty, zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego P. Z. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania P. Z., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2018 r., znak [...], w której działając na podstawie art. 104 oraz 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej k.p.a.) umorzono postępowanie w sprawie ustalenia w trybie art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm. – dalej u.g.n.) odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w C. , oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb C., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. 0,2267 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...]
W uzasadnieniu decyzji Starosta P. potwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż w stosunku do nieruchomości objętej przedmiotowym wnioskiem, na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady N. w P. z dnia [...] kwietnia 1966 r. sygn. akt [...] nastąpiło ograniczenie sposobu korzystania polegające na zezwoleniu Zakładowi Energetycznemu P. - M. na wybudowanie napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV i obejmujące prawo do swobodnego dostępu do urządzeń w celu wykonania czynności zwianych z eksploatacją i konserwacją linii energetycznej. Starosta wskazał, że powyższa decyzja jako właściciela nieruchomości wymienia F. Z. (po którym spadek na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] sierpnia 1982 r. sygn. akt [...] nabył P. Z.), jednakże z akt sprawy bezspornie wynika, że nabył on własność nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w P. dla powiatu p. z dnia [...] lutego 1975 r., sygn. akt Ns. [...] o zasiedzeniu z dniem 1 stycznia 1969 r., a zatem w dacie wydania ww. decyzji, wbrew jej zapisom nie był właścicielem nieruchomości, co powoduje bezprzedmiotowość postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.
P. Z. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, kwestionując powyższą decyzję, wniósł odwołanie zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i brak wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego w sprawie, w tym w szczególności nieuwzględnienie treści testamentu W. Z. z 1926 r. oraz okoliczności, w jakich F. Z. wszedł w posiadanie nieruchomości oraz okresu posiadania nieruchomości i dokonywania przez niego nakładów na tej nieruchomości, a także okoliczności towarzyszących lokalizacji linii elektroenergetycznej na nieruchomości. Skarżący w odwołaniu zarzucił także naruszenie art. 75 §1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 89 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz wniosków dowodowych. Skarżący zarzucił nadto naruszenie art. 129 ust. 5 pkt. 3 u.g.n. w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U z 1961r., Nr 18, poz. 94 - dalej u.w.n.) w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że odszkodowanie przysługuje wyłącznie właścicielowi nieruchomości, zaś wystąpienie zdarzenia wywołującego szkodę w okresie biegu zasiedzenia pozostaje bez wpływu na to, jaki podmiot jest uprawniony do dochodzenia odszkodowania, a słuszne odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie przysługuje podmiotowi, który nabył nieruchomości w wyniku zasiedzenia. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 2 Konstytucji RP, poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które narusza zasadę sprawiedliwości społecznej i w sposób nieuprawniony uprzywilejowuje spółkę będąca następcą podmiotu, na rzecz którego nastąpiło ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.
Wojewoda stwierdził, że powyższe odwołanie jest nieuzasadnione, albowiem zaskarżona decyzja Starosty [...] nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że u.w.n., która była podstawą wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady N. w P. z dnia [...] kwietnia 1966 r. sygn. akt [...] utraciła moc prawną z dniem 1 sierpnia 1985 r., zaś art. 35 ust. 1 u.w.n. odpowiada aktualnie obowiązującej regulacji zawartej w art. 124 ust. 1 u.g.n. Wojewoda przytoczył również treść art. 124 ust. 1, art. 124 ust. 4, art. 128 ust. 4 oraz art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n.
Mając na uwadze treść powyższych przepisów Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że jeżeli poprzednik prawny wnioskodawcy nie był właścicielem nieruchomości w dacie, kiedy ograniczono w drodze decyzji sposób korzystania z niej, zezwalając na wybudowanie na niej linii elektroenergetycznej 110 kV C.-G., to nie mógł nabyć roszczenia o ustalenie odszkodowania z tego tytułu, bowiem przysługiwało ono wyłącznie właścicielowi nieruchomości. Skoro zatem F. Z. nie nabył roszczenia o ustalenie odszkodowania, to nie mógł przekazać go w spadku synowi P. Z..
Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że fakt posiadania samoistnego i wyłącznego użytkowania niniejszej nieruchomości w dacie wydania decyzji zezwalającej na budowę linii elektroenergetycznej, pozostaje bez znaczenia dla oceny skuteczności nabycia roszczenia o odszkodowanie z tego tytułu, bowiem przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji jak i aktualnie obowiązujące, nie przewidują odszkodowania dla posiadacza nieruchomości. Na tej podstawie organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wynikającą z braku legitymacji wnioskodawcy do dochodzenia roszczenia.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz wniosków dowodowych, organ odwoławczy zauważył, że przepisy k.p.a. przewidują przeprowadzenie rozprawy w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa oraz gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron albo gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Zdaniem Wojewody w analizowanej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji.
Organ odwoławczy stwierdził również, że Starosta P. w toku postępowania administracyjnego działał zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. W następstwie przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił prawidłowy stan faktyczny odpowiadający zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., co wywołało wydanie decyzji administracyjnej uwzględniającej prawidłową wykładnię oraz zastosowanie przepisów prawa.
P. Z. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu. Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w C. , oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb C., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. 0,2267 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...]
Podstawą prawną zaskarżonych decyzji stanowi art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie (wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2104/10 http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. staje się zatem bezprzedmiotowe, gdy brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania w rozumieniu art. 1 k.p.a.
Podstawą umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie było ustalenie, że poprzednik prawny P. Z. (ojciec F. Z.) nie był właścicielem nieruchomości w dacie, kiedy ograniczono w drodze decyzji sposób korzystania z niej, zezwalając na wybudowanie linii elektroenergetycznej 110 kV C.-G.. Organy orzekające w sprawie uznały, że F. Z. (a tym samym P. Z. jako jego spadkobierca), nie mógł nabyć roszczenia o ustalenie odszkodowania z tego tytułu, bowiem przysługiwało ono wyłącznie właścicielowi nieruchomości.
Celem ustalenia, czy stanowisko organów orzekających w sprawie jest prawidłowe wskazać należy, że z treści art. 35 i 36 u.w.n. (stanowiących podstawę materialnoprawną ograniczenia własności oraz ówczesną podstawę roszczenia odszkodowawczego), oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. (pozwalającego aktualnie ustalać odszkodowanie za ograniczenie własności dokonane na podstawie powołanych przepisów u.g.n.) nie wynika w sposób jednoznaczny, kto jest legitymowany do domagania się przedmiotowego odszkodowania. Art. 128 ust. 1 u.g.n. statuuje jednak zasadę ogólną, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej. W świetle art. 128 ust. 4 u.g.n., odszkodowanie przysługuje osobie, której prawo własności zostało ograniczone m. in. w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Innymi słowy co do zasady podmiotem uprawnionym do odszkodowania będzie osoba ograniczona w przysługującym jej prawie rzeczowym. Nie ma wątpliwości, że dokonane decyzją z 1966 r. ograniczenie prawa ma charakter trwały i obciąża każdoczesnego uprawnionego rzeczowo.
W orzecznictwie dominujący jest pogląd, że podmiotem uprawnionym do dochodzenia odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu ograniczenia prawa własności (zob. wyroki NSA z dnia 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2781/15; z dnia 9 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1627/17; z dnia 2 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 2112/17 - CBOSA). Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się bowiem ściśle z uszczerbkiem majątkowym w postaci ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości, zaś uszczerbek ten ponosi podmiot legitymujący się tytułem do nieruchomości w momencie dokonywania ograniczenia prawa rzeczowego. W orzecznictwie sądowadministracyjnym ustalono przy tym, że prawo do żądania odszkodowania przysługuje także spadkobiercom osoby wywłaszczonej. W takim wypadku ma bowiem miejsce sukcesja uniwersalna, w ramach której, bez konieczności podejmowania żadnych działań, nabywca wstępuje w ogół praw i obowiązków zbywcy. Przejście prawa do uzyskania odszkodowania wynika wówczas z faktu wstąpienia w ogół praw i obowiązków, nie zaś z faktu nabycia prawa własności konkretnej nieruchomości (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 177/15; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1001/14 – CBOSA).
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że na mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady N. w P. z dnia [...] kwietnia 1966 r. sygn. akt [...] nastąpiło ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości polegające na zezwoleniu Zakładowi Energetycznemu P. - M. na wybudowanie napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV i obejmujące prawo do swobodnego dostępu do urządzeń w celu wykonania czynności związanych z eksploatacją i konserwacją linii energetycznej, w której jako właściciela nieruchomości objętej realizacją inwestycji wymienia się F. Z.. Powyższa nieruchomość należy obecnie do skarżącego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] sierpnia 1982 r. sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po F. Z.. Z akt sprawy bezspornie wynika, że F. Z. nabył własność nieruchomości będącej przedmiotem w/w decyzji z dnia [...] kwietnia 1966 r. na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w P. dla powiatu [...] z dnia [...] lutego 1975 r., sygn. akt Ns. [...] o zasiedzeniu z dniem 1 stycznia 1969 r. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że F. Z. (ojciec skarżącego) w dniu wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości był samoistnym posiadaczem tej nieruchomości na mocy testamentu po matce W. Z. (wdowie po B. Z.), otwartego i ogłoszonego w dniu 16 lutego 1949 r., sporządzonego w dniu 13 marca 1926 r. i zmienionego w dniu 22 lipca 1927 r. (vide przedłożone przez skarżącego kopie odpisów testamentu k. 163 - 166 akt adm.). W świetle tak ustalonego stanu faktycznego sprawy, organy orzekające w sprawie uznając, że ojciec skarżącego na dzień wydania decyzji zezwalającej na realizację linii energetycznej nie był właścicielem nieruchomości (stał się nim dopiero z dniem 1 stycznia 1969 r. na mocy postanowienia Sądu z dnia [...] lutego 1975 r.) uznały, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, pomimo dominującego w orzecznictwie poglądu, że podmiotem uprawnionym do dochodzenia odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu ograniczenia prawa własności, należy zgodzić się ze skarżącym, że organy obu instancji naruszyły art. 129 ust. 5 pkt. 3 u.g.n. w zw. z art. 36 ust. 1 u.w.n. w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że odszkodowanie przysługuje wyłącznie właścicielowi nieruchomości, zaś wystąpienie zdarzenia wywołującego szkodę w okresie biegu zasiedzenia pozostaje bez wpływu na to, jaki podmiot jest uprawniony do dochodzenia odszkodowania, a słuszne odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie przysługuje podmiotowi, który nabył nieruchomości w wyniku zasiedzenia. Trzeba bowiem przypomnieć, że zgodnie art. 35 u.w.n. organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy - a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przepis ten we wskazanych w nim okolicznościach dawał podstawę do ograniczenia własności nieruchomości, mieszczącego się w granicach szeroko rozumianego pojęcia wywłaszczenia. Skutkiem ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie tego przepisu było ograniczenie prawa własności nieruchomości przez ustanowienie trwałego obowiązku znoszenia przez właściciela w sferze, w której może być wykonywana własność nieruchomości, stanu ukształtowanego przebiegiem zainstalowanego urządzenia przesyłowego.
Z analizy akt sprawy wynika, że napowietrzna linia elektroenergetyczna 110 kV przebiega przez centralną część nieruchomości, nad budynkiem mieszkalnym i gospodarczym do rozdzielni. Powyższa linia stanowi zatem obciążenie o charakterze ciągłym, co może oznaczać następstwa w postaci uszczerbku majątkowego po stronie właściciela, nie tylko tego z daty zainstalowania urządzenia, ale także aktualnego. Jeżeli art. 128 ust. 4 u.g.n. stanowi, że "odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126", to niewątpliwie przepis ten obejmuje obowiązkiem odszkodowawczym także przypadki wyrządzenia szkody w następstwie wykonywania uprawnień ograniczających władcze uprawnienia właścicieli nieruchomości.
Z powyższego zdaniem Sądu wynika, że nieuregulowany stan prawny nieruchomości w dacie zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 u.g.n. nie stanowi negatywnej przesłanki do przyjęcia, że doszło do ograniczenia korzystania z nieruchomości w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n. W tym miejscu wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3158/15 (CBOSA) wskazał, że "...nie ma podstaw do ograniczenia uprawnienia z art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącznie do osób będących właścicielami nieruchomości w dacie zaistnienia podstaw do ustalenia odszkodowania. Taka zawężająca wykładnia przywołanych przepisów pozostawałaby w sprzeczności z wykładnią systemową uwzględniającą art. 64 i 21 ust. 2 Konstytucji RP. Oznaczałby ona, że zbycie nieruchomości przez osobę w świetle tej interpretacji uprawnioną oznaczać miałoby odpadnięcie prawa do ustalenia odszkodowania w związku z ograniczeniem prawa własności do danej nieruchomości, mimo że prawo własności osoby na rzecz której nieruchomość zbyto również pozostawałoby ograniczone. Regulacja art. 36 ust. 1 i 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wyraźnie wiąże roszczenie o odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 tej ustawy z własnością nieruchomości, nie zaś z np. określonymi przymiotami osoby właściciela, co świadczyłoby o osobistym charakterze roszczenia".
Zwrócić należy również uwagę na fakt, że ustawą z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 200, poz. 1323) dodano w art. 113 u.g.n. przepis ust. 7, który rozciąga pojęcie nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości również na przypadki, kiedy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono postępowania spadkowego lub nie zostało ono zakończone. Ma to tyle istotne znaczenie, że stosownie do art.124a u.g.n. art. 124 ust. 1-2 i 4-7, art. 124b oraz art. 125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 147/13 (CBOSA) opowiedział się za dopuszczalnością zastosowania aktualnie obowiązującej u.g.n. do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie. Objęte nią uprawnienie nie zostało bowiem skonsumowane wcześniej, w szczególności sprawa nie została załatwiona w taki sposób, który wykluczałby tę możliwość (ostateczną decyzją). Jak wskazał NSA uzasadnieniu w/w wyroku "...Nowa ustawa może ingerować w dawniej powstałe stosunki prawne, przy czym tylko skutki zdarzeń prawnych ocenia się na podstawie norm obowiązujących z daty zdarzenia (p. S. Grzybowski w: Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1978 r., str. 65-66). W uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że nowa ustawa, w braku przepisów przejściowych, ma zastosowanie do stanów aktualnych, ale i zdarzeń wcześniej powstałych, jeśli nadal trwają, a bezpośrednie stosowanie nowych przepisów przede wszystkim odnosi się do zastanych w dniu wejścia ich w życie stosunków prawnych. Rozróżnić bowiem należy retrospektywność (nowe przepisy regulują też stany wcześniejsze, ale otwarte, w toku, niezakończone ostatecznie) oraz retroaktywność przepisów (oddziaływanie wsteczne na stany wcześniejsze, lecz zamknięte, czyli zakończone - załatwione). Oznacza to konieczność ustalenia odszkodowania wedle reguł uwzględniających obecnie obowiązujące przepisy (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyrokach z dnia: 19 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 582/12, 17 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 938/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 374/12, publ. jw.)."
Uznanie za zasadny zarzutu dotyczącego naruszenia art. 129 ust. 5 pkt. 3 u.g.n. w zw. z art. 36 ust. 1 u.w.n. w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP skutkowało również stwierdzeniem naruszenia przepisów postępowania w tym m.in. art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a.
Z powyżej wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzajacej ją decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. uwzględniając kwotę stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu ([...] zł), wynagrodzenie radcy prawnego ([...] zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło