IV SA/Po 9/10
WyrokWSA w Poznaniu2010-05-20
Skład orzekający: Jerzy Stankowski, E. Kręcichwost, Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi publicznej, która w chwili orzekania o zwrocie stanowi jedynie chodnik i nieurządzony pas drogi, może być uznana za drogę publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, co uniemożliwiałoby jej zwrot poprzedniemu właścicielowi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo zaliczenie nieruchomości do kategorii dróg publicznych uchwałą jednostki samorządu terytorialnego nie jest wystarczające do uznania jej za drogę publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Konieczne jest faktyczne istnienie budowli wraz z obiektami inżynierskimi, urządzeniami i instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego. W przypadku, gdy nieruchomość stanowi jedynie częściowo utwardzony chodnik i nieurządzony pas drogi, organ pierwszej instancji przedwcześnie odmówił zwrotu nieruchomości, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod rozbudowę Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego, która w części stała się drogą publiczną (chodnikiem). Starosta odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość stanowi drogę publiczną. Wojewoda uchylił decyzję Starosty, wskazując na brak wystarczających dowodów na faktyczne wybudowanie drogi. Miasto P. zaskarżyło decyzję Wojewody, argumentując, że status drogi publicznej uniemożliwia zwrot. Sąd rozpoznał skargę Miasta P. na decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Miasta P. na decyzję Wojewody W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA E. Kręcichwost – Durchowska (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 maja 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. [...] Starosta P., działając na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 142 w związku z art. 216 ust. 1, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( tekst jednolity. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) odmówił L. Sz. i S. Sz. zwrotu nieruchomości położonej w P., stanowiącej ul. U. L., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...], arkusz mapy [...], obręb Ż., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P..
W uzasadnieniu organ wskazał, iż aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1976 r. L. i S. Sz., w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) sprzedali nieruchomość położoną w P. przy ul. O. – G., dla której prowadzona była księga wieczysta KW nr [...], stanowiąca działki nr [...], [...] i [...] o łącznym obszarze [...] ha, zgodnie z planem realizacyjnym rozbudowy Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego przy ul. O.. Dalej organ podniósł, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Ponadto organ zauważył, iż okoliczność czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy w przypadku gdy nieruchomość stanowi drogę publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Organ wyjaśnił, iż nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu Z. wywłaszczona została pod rozbudowę Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w P.. Obecnie jak ustalono w toku postępowania przed Starostą Po., stanowi w części chodnik, który zgodnie z ustawą o drogach publicznych jest częścią drogi przeznaczoną do ruchu pieszych, i zgodnie z opinią Zarządu Dróg Miejskich stanowi od [...] stycznia 2002 r. drogę publiczną - ul. U. L., na odcinku od ul. Z. rondo do ul. O.. Zgodnie z przesłaną przez ww. Zarząd mapą zasadniczą cały obszar przedmiotowej działki znajduje się w liniach rozgraniczających ww. ulicy.
Organ wyjaśnił dodatkowo, iż jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne polegać może na przeniesieniu własności między podmiotami wymienionymi w artykule 2a ustawy o drogach publicznych, wyłącznie w przypadku zmiany przynależności drogi publicznej do dotychczasowej kategorii.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli L. Sz. i S. Sz. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zwrot części nieruchomości niezajętej pod drogę gminną względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy.
W uzasadnieniu odwołujący podnieśli, iż bezspornym w sprawie jest, iż działka [...] jest tożsama z dawną działką [...], która została wydzielona z pierwotnej działki [...]. Za istotny należy uznać również fakt, iż pismem z dnia [...] listopada 1997r. Zakłady Przemysłowego "U." Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego (WSK) poinformowały, iż działka nr [...] nie figuruje w ewidencji gruntów WSK. Odwołujący stwierdzili, iż pomimo dokonania wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości na cel rozbudowy organizacyjnej WSK, do realizacji tego celu nigdy nie doszło. Art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraźnie stanowi, iż nieruchomość wywłaszczona nie może zostać wykorzystana na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel nie złoży wniosku o zwrot nieruchomości. Odwołujący zwrócili uwagę, iż zgodnie z tym przepisem w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wskazać należy, iż pomimo wykorzystania działki na cel inny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej odwołujący nie zostali poinformowani o możliwości zwrotu.
Z protokołu sporządzonego przez Starostwo Powiatowe w P. [...] września 1998r., czyli po dniu złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, wynika, iż w tamtym czasie działka [...] (obecnie [...]) stanowiła jedynie projektowaną część ul. U. L.. W piśmie z [...] listopada 2007r., Zarządu Dróg Miejskich P. poinformował, że droga biegnąca przez działkę uzyskała status drogi gminnej dopiero z dniem [...] stycznia 2002r. W decyzji odmawiającej zwrotu przedmiotowej nieruchomości powołany został wyrok NSA z 29 maja 2003r. (sygn. akt II SA/Gd 1206/01), w którym wyrażono pogląd, iż niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w chwili orzekania nieruchomość stanowi część drogi publicznej. Skarżący podnieśli, iż zgodnie z przepisem art. 4 pkt. 2 ustawy o droga publicznych za drogę uważa się budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami i instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowymi. Z protokołów oględzin nieruchomości wynika, iż przez teren działki przebiega chodnik asfaltowy o szerokości 3m. Nie sposób nie zgodzić się, iż taka forma zagospodarowania terenu wypełnia znamiona definicji drogi publicznej w rozumieniu cyt. ustawy. Podkreślić jednak należy, iż we wszystkich protokołach z oględzin działki wskazane zostało, że w pozostałej części nieruchomość stanowi ugór lub jest pokryta przypadkową roślinnością samosiewną.
Zgodnie z przepisem art. 96 ust. Ib ustawy o gospodarce nieruchomościami możliwe jest określenie w decyzji administracyjnej zwrotu części nieruchomości tytułem zwrotu mienia wywłaszczonego. Decyzja taka zastępuje i zatwierdza dokonany podział nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Wojewoda W. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż organ pierwszej instancji odmawiając zwrotu spornej nieruchomości powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 29 maja 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 1206/01, zgodnie z którym niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 o gospodarce nieruchomościami, jeśli nieruchomość objęta żądaniem wprawdzie okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie sprzedaży nieruchomości), lecz w czasie orzekania o zwrocie stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Zdaniem organu odwoławczego wyrok ten dotyczy innej sytuacji faktycznej niż ta, która jest przedmiotem niniejszego postępowania. Z uzasadnienia ww. wyroku dowiadujemy się bowiem, iż nieruchomości, o których mowa w wyroku stanowią urządzoną drogę publiczną, która jest jedną z najważniejszych i najbardziej uczęszczanych tras komunikacyjnych miasta. Organ wyjaśnił, iż w niniejszym postępowaniu, jak wykazały oględziny przeprowadzone w latach 1998-2008, na spornej nieruchomości nie została wybudowana droga. W protokołach oględzin oraz pismach Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. podkreślano, że ww. działka stanowi część projektowanej ulicy U. L., jest polną drogą nieurządzoną (nieprzejezdną), porośniętą dziką trawą i pojedynczymi drzewami samosiejkami. Wskazywano, że południowa część działki stanowi urządzony chodnik asfaltowy, który jest łącznikiem, dojściem do osiedla. Pozostała część działki stanowi ugór. Na całej długości działki znajdują się urządzenia podziemne uwidocznione na mapie zasadniczej.
Organ odwoławczy wskazał, iż w świetle zgromadzonego materiału nie są wiarygodne twierdzenia ZDM wyrażone w piśmie z [...] lipca 2007 r. informujące o tym, że na przedmiotowej działce były wykonywane w 1983 r. roboty drogowe tj. nawierzchnia asfaltobetonowa i chodnik bitumiczny. Na powyższe wskazuje nadesłany przez ZDM załącznik graficzny do decyzji Kierownika Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w P. z [...] marca 1985 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego ulicy J. S. w P. od ul. H. do ulicy O. (obecnie U. L.), znajduje się stwierdzenie oznaczone datą [...] października 1994 r., że należy uwzględnić przebieg projektowanego tramwaju i pętli tramwajowej wg załącznika graficznego. Powyższe dotyczyło również chodnika i projektowanych przestanków.
W ocenie Wojewody nie znajduje uzasadnienia i potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż okoliczność czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, czy też wykorzystano ją na inny cel, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy w przypadku, gdy nieruchomość ta stanowi drogę publiczną. Wojewoda W. podzielił pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lipca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 777/06 zgodnie z którym rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu polegającego na wybudowaniu ulicy musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonywanie takiego obiektu budowlanego. Nie jest równoznaczne z wybudowaniem ulicy zakopanie na tym terenie kabla wysokiego napięcia. Nie jest również równoznaczne z wykonaniem (wybudowaniem) ulicy jedynie wydzielenie pasa gruntu przeznaczonego pod ulicę.
Wojewoda wskazał, iż Starosta przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien dokonać bezspornych ustaleń czy na wywłaszczonej nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia. Dopiero bowiem takie stwierdzenie uprawnia organ orzekający do podjęcia decyzji o zwrocie lub odmowie zwrotu nieruchomości. W zaskarżonej decyzji brak takich ustaleń. Ustalenia dotyczą tylko aktualnego stanu nieruchomości, z których wynika jedynie, że na spornej nieruchomości znajdują się urządzenia infrastruktury podziemnej. Decyzja nie zawiera faktów dotyczących podjęcia w ciągu 7 lat od wywłaszczenia prac związanych z realizacja celu.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosło Miasto P. zarzucając jej naruszenie:
- art. 7, 12 § 1, 35 § 1, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; ze zm. –dalej "Kpa") oraz art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazując na powyższe Miasto wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi Miasto podniosło, iż fakt, że działka [...] stanowi drogę publicznej wynika z uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] lipca 2001 r., nr [...] o nadaniu kategorii gminnej. Zdaniem skarżącego u uwagi na fakt, że przedmiotowa działka otrzymała kategorię drogi publicznej, to Starosta słusznie stwierdził, iż w niniejszej sprawie niedopuszczalne jest orzekanie o zwrocie. Miasto ponadto podniosło, iż organ odwoławczy, nie biorąc pod uwagę uchwały Rady Miasta uchylając decyzję Starosty i przekazując sprawę do rozpoznania naraził się zarzutu przewlekłości postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wskazując, iż zarzuty skargi stanowią polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 2 lutego 2010 r. z uwagi na śmierć uczestniczki postępowania Sąd zawiesił postępowanie, które zostało podjęte postanowieniem z dnia 16 marca 2010 r.
Pismem z dnia pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 6 maja pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy też wskazać, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Powyższe oznacza, iż Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie jest związany zarzutami skargi i bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. – Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.). W myśl art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
Natomiast w myśl art. 216 ust. 1 powyższej ustawy przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio również m.in. do nieruchomości nabytych przez Państwo na mocy art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79). W niniejszej sprawie nie wydano decyzji o wywłaszczeniu, w toku postępowania wywłaszczeniowego zawarta została umowa sprzedaży nieruchomości objętej tym postępowaniem, a okoliczność ta jest w sprawie bezsporna. Sporna nieruchomość została nabyta od S. i L.Sz. na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL w P. na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] sierpnia 1976 r. repertorium [...] w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
W myśl art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Organ I instancji odmawiając zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wskazał, iż okoliczność czy nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona czy też wykorzystano ja na inny cel, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy w przypadku gdy nieruchomość stanowi drogę publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Dalej Starosta wskazał, iż działka nr [...] wywłaszczona została pod rozbudowę Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w P., a obecnie stanowi część drogi publicznej co stanowi przeszkodę do zwrotu nieruchomości.
Jakkolwiek Sąd podziela dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym również Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, co do niedopuszczalności orzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych (wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r., I OSK 361/08, LEX nr 516045) to argumentację tę należy odnieść do drogi w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych, gdzie w art. 4 pkt 1 i 2 zdefiniowano drogę jako budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym, tj. w wydzielonym liniami granicznymi gruncie wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.
Jak wynika z pisma zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] grudnia 2007 r. działka [...] od [...] stycznia 2002 r. stanowi drogę publiczną. Jednakże w ocenie Sądu tylko ustalenie, iż wywłaszczona działka stanowi drogę publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych stanowi przeszkodę do zwrotu nieruchomości. Natomiast samo zaliczenie drogi do dróg publicznych w drodze uchwały jednostki samorządu terytorialnego nie oznacza, iż jest ona drogą w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Samo otrzymanie kategorii drogi publicznej nie oznacza, iż mamy faktycznie do czynienia z drogą.
Z oględzin dokonanych na przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] czerwca 2006 r. wynika, iż działka od strony północno wschodniej jest zagospodarowana- wysiano trawnik, wzdłuż którego na całej długości przebiega chodnik utwardzony asfaltem o szerokości 3 m. Dalej na nieruchomości znajduje się pas ugoru. Od strony zachodniej działki na całej długości, 15 metrów od podnóża skarpy ugór z pojedynczymi drzewami samosiejkami oraz pojedynczymi wysypiskami gruzu. Natomiast kolejne oględziny z dnia [...] listopada 2008 r. wykazały, że południowa część działki stanowi urządzony chodnik asfaltowy oraz że od strony północnej chodnika znajduje się pas drogi nieurządzonej (nieprzejezdnej).
Powyższe ustalenie odnieść należy do definicji drogi znajdującej się w ustawie o drogach publicznych. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 ustawy o drogach publicznych drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Natomiast w myśl art. 4 pkt 2 pod pojęciem drogi należy rozumieć budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym.
W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy organ II instancji zasadnie uchylił decyzję Starosty i nakazał mu dokładne ustalenie stanu faktycznego. Sąd podziela pogląd Wojewody, iż budowa ulicy wiązać musi się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonywanie takiego obiektu budowlanego. Nie jest równoznaczne z wybudowaniem ulicy zakopanie na tym terenie kabla wysokiego napięcia. Nie jest również równoznaczne z wykonaniem (wybudowaniem) ulicy jedynie wydzielenie pasa gruntu przeznaczonego pod ulicę. Również nie można uznać, iż równoznaczne z wybudowaniem drogi jest wyasfaltowanie chodnika. Co prawda zgodzić należy się z organem I instancji, iż chodnik stanowi część drogi to jednakże nie oznacza to, iż wybudowanie chodnika powodować będzie, iż taki obiekt automatycznie jest drogą publiczną uniemożliwiającą zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Aby mówić o drodze publicznej musimy mieś do czynienia z budowlą wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego. Organ I instancji w niniejszej sprawie ograniczył się wyłącznie do ustalenia, iż na przedmiotowej działce znajduje się chodnik oraz że zgodnie z opinia Zarządu Dróg Miejskich na przedmiotowej działce znajduje się droga publiczna. Powyższe w ocenie Sądu nie jest wystarczające do przyjęcie, iż wywłaszczona nieruchomość stanowi część drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, co w następstwie uzasadniało odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto wskazać należy, iż definicja drogi zawarta w ustawie o drogach publicznych traktuję jako drogę budowle przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego. Natomiast jak wynika z akt niniejszej sprawy na działce znajduje się droga polna nieutwardzona, nieprzejezdna porośnięta chwastami i drzewami. Również przeznaczenie tego terenu w przyszłych planach pod ulice nie może stanowić podstawy do odmowy zwrotu. Tylko istniejąca droga publiczna w rozumieniu ustawy o drogach publicznych może stanowić podstawę do odmowy zwrotu nieruchomości.
Z powyższych względów stanowisko organu I instancji, iż istnienie drogi publicznej stanowi przeszkodę do zawrotu nieruchomości bez dokładnego ustalenia czy przedmiotowa działka stanowi faktycznie część drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych uznać należy za przedwczesne i wymagające podjęcia dodatkowego postępowania. Wobec powyższego Sąd uznał, iż Wojewoda uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postępowania dowodowego nie naruszył przepisów prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł jak w sentencji.
MZ
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło