IV SA/Po 931/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi O. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. O. S. złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 5 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach. Wójt Gminy [...] decyzją z 12 czerwca 2025 r. nr [...] w punkcie 1 stwierdził, że pan O. S. pobrał nienależnie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną K. S., w okresie od 16 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r., w punkcie 2 zobowiązał O. S. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną K. S., w kwocie [...]zł za okres od 16 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. Decyzja wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia odwołania została skutecznie doręczona stronie 17 czerwca 2025 r. Pismem nadanym w placówce pocztowej 1 sierpnia 2025 r. O. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Wraz z odwołaniem strona złożyła wniosek o umorzenie należności, jak również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazano, że jego przekroczenie nastąpiło z powodu roztargnienia oraz przekonania, że sprawa była objęta wcześniejszym postępowaniem prowadzonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które w kwietniu 2025 r. uchyliło decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne. Odwołujący się wskazał, że działał w dobrej wierze, uznając, że nie jest wymagane ponowne działanie w tej sprawie. Postanowieniem z 5 września 2025 r. nr [...], wydanym na podstawie m.in. art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ II instancji wskazał, że decyzja Wójta została odebrana przez stronę 17 czerwca 2025 r., zatem ostatnim dniem do wniesienia odwołania był 1 lipca 2025 r. (wtorek). W ocenie SKO strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że nie uzasadniają przywrócenia terminu taki okoliczności, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy tez niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, ani tez nieznajomość prawa. Argumenty podane we wniosku nie pozwalają na uznanie, że strona bez własnej winy uchybiła terminowi do złożenia odwołania. Postanowieniem z 11 września 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego złożenia. W skardze wywiedzionej od postanowienia SKO w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że uchybienie terminowi nastąpiło z jego winy, mimo że działał w dobrej wierze i w przekonaniu, że sprawa jest nadal procedowana. Okoliczności sprawy, w tym skomplikowana sytuacja prawna związana z decyzją ZUS wydaną z datą wsteczną, jak również trudna sytuacja strony uzasadniają przekonanie, że uchybienie terminowi było niezawinione. W tym stanie rzeczy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Do tej kategorii należy bez wątpienia postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, co wynika z art. 59 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] stwierdzającej nienależnie pobranie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Sąd nie czynił przedmiotem oceny materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zasadności wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie nienależnego pobrania świadczenia pielęgnacyjnego. Z uwagi na okoliczność, że przedmiotem rozpoznawanej skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowi art. 58 § 2 k.p.a., zgodnie z którym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Co istotne, zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei zgodnie z art. 59 § 1 i 2 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Aby możliwe było pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu niezbędne jest zatem spełnienie łącznie 4 przesłanek: braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; złożenie wniosku (prośby) o przywrócenie terminu; dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności, dla której ustanowiono podlegający przywróceniu termin. W kontrolowanym postępowaniu bezsporne jest, że termin do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji został przez stronę przekroczony. Po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz argumentacją strony wyrażoną we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w skardze wywiedzionej od postanowienia Kolegium, Sąd podzielił przekonanie organu, iż wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zasługiwał na uwzględnienie. W doktrynie i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przywrócenie terminu może nastąpić, jeżeli jego uchybienie nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dokonując oceny tej przesłanki należy mieć na uwadze obiektywny miernik staranności. Chodzi mianowicie o staranność, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. W związku z tym od strony postępowania wymaga się szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się m.in. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (tak m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, z 6 kwietnia 2022 r. III FZ 82/22, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). O braku winy można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się obiektywnie niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od strony. Przeszkoda taka ma zwykle nagły charakter i nie można przezwyciężyć jej nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2022 r. III OSK 2941/21). Rozstrzygając w przedmiocie przywrócenia terminu należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminowi wystąpi więc jedynie wówczas gdy przeszkoda w dokonaniu czynności zestawiona z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Z tego względu, zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o zawinionym uchybieniu terminu, w szczególności przy założeniu, że przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie przez zobowiązanego czynności w wyznaczonym terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2023 r. II OSK 2759/21). Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy należy stwierdzić, że podniesione przez stronę skarżącą okoliczności nie uprawdopodabniają, aby miała miejsce sytuacja nadzwyczajna, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Jak bowiem wynika z treści pisma strony stanowiącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jak również z argumentacji wywiedzionej w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, powodem uchybienia terminowi są okoliczności leżące faktycznie po stronie skarżącego. Strona sama przyznała, że powodem uchybienia terminowi było roztargnienie. W treści wniosku o przywrócenie terminu skarżący powołał się również na błędne przekonanie, że sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta przez organ odwoławczy, natomiast w treści skargi stwierdził że pozostawał w przekonaniu, iż sprawa jest nadal procedowana. Odnosząc się do tych argumentów Sąd stwierdza, że decyzja organu I instancji zawiera uzasadnienie, w którym organ w sposób kompleksowy zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania. W szczególności, organ zwrócił uwagę na okoliczność, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 11 maja 2022 r. Wójt wskazał także, że Kolegium decyzją z 2 kwietnia 2025 r. uchyliło od dnia 16 stycznia 2024 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Strona została zawiadomiona przez organ I instancji o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto decyzja Wójta z 12 czerwca 2025 r. nr [...] zawierała prawidłowe pouczenie, w szczególności o terminie do złożenia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W świetle powyższych okoliczności nie sposób jest zatem stwierdzić, że błędne przekonanie strony co do aktualnego stadium procedowania sprawy spełniało opisane powyżej przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Kierując się art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie znalazł żadnych innych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., uznając zarzuty skarżącego za niezasadne, oddalił wniesioną skargę w całości.