IV SA/Po 965/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 05 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania p o s t a n a w i a wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Sygn. akt IV SA/Po [...] UZASADNIENIE Pismem z [...] września 2017 r. M. P. (dalej jako Skarżący), zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem organu administracji, skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego, opisaną w rubrum. Zaskarżoną decyzją Wojewoda uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] maja 2017 r. w całości i orzekł co do istoty sprawy. Starosta [...] ww. decyzją z [...] maja 2017 r. ustalił na rzecz Skarżącego odszkodowanie w łącznej kwocie [...]złotych za utracone prawo własności nieruchomości opisanej w decyzji oraz określił, że odszkodowanie wypłacone zostanie przez Burmistrza [...] w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. Z kolei Wojewoda Wielkopolski, zaskarżoną decyzją, uchylił w całości decyzję Starosty z [...] maja 2017 r. i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że ustalił na rzecz Skarżącego odszkodowanie w łącznej kwocie [...]złotych za utracone prawo własności tej samej nieruchomości, określił brak zobowiązania Burmistrza Miasta [...] do wypłaty powyższej kwoty odszkodowania i zobowiązał Skarżącego do zwrotu na rzecz Miasta [...] w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji, zwaloryzowanej na dzień zwrotu kwoty [...]złotych stanowiącej różnicę między odszkodowaniem ustalonym niniejszą decyzją administracyjną w kwocie [...]złotych, a ustalonym i wypłaconym na rzecz Skarżącego odszkodowaniem w kwocie [...]złotych. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Uzasadniając wniosek pełnomocnik napisał, że wykonanie decyzji wiąże się z istotnym obciążeniem finansowym dla Skarżącego. Otrzymane wcześniej pieniądze tytułem odszkodowania zostały spożytkowane na potrzeby rodziny Skarżącego. W toku postępowania strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na urzędowym formularzu Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę w wysokości ok. 2000 zł. netto, dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. 2500 zł. netto oraz dochód z działalności gospodarczej w kwocie ok. 2000 zł. netto. Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca ujawnił posiadanie samochodu osobowego [...] z 2007 r., którego wartość oszacował na 10.000 złotych oraz polisy ubezpieczenia na życie w [...] o wartości 4000 zł. Przedstawiając wydatki Skarżący wskazał na koszty utrzymania w tym wodę (100 zł./mc), gaz (100 zł./mc), opał (5000 zł./rok), żywność (ok. 1500 zł.), odzież i obuwie (200 zł./mc), środki czystości (ok. 100 zł./mc), telefony (300 zł./mc), koszty dojazdów (ok. 1000 zł./mc), ubezpieczenie (2000 zł./rok), kredyt konsumpcyjny (1000 zł./mc) oraz koszty wynajmu mieszkania dla studiujących dzieci w tym (czynsz 1000 zł.), prąd (200 zł./mc), woda (100 zł.) i Internet (75 zł./mc). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, gdyż nie posiada obecnie żadnych oszczędności (wcześniej otrzymane w 2011 r. środki pieniężne ulokowane, w [...], utracono). Dodatkowo wnioskodawca wskazał na okoliczność zwiększonych kosztów utrzymania związanych z koniecznością utrzymania studiujących dzieci, oraz dotychczasowymi kosztami prowadzania przez pełnomocników przedmiotowej sprawy wynoszących łącznie ok. 10.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1469 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Celem instytucji wstrzymania wykonania nie jest ocena legalności aktu lub czynności, ale ukształtowanie stosunków, do czasu rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a więc negatywnym skutkom, które może wywołać decyzja administracyjna (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2007 r. II FSK 1490/07, LEX nr 1011336; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2008 r. II OZ 741/08, LEX nr 493666). Przesłankami zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z wykonania danego aktu lub czynności. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające zastosowanie powołanej instytucji, spoczywa wyłącznie na stronie skarżącej. Sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym (por. np. postanowienia NSA z 14.12.2009 r. II OSK 1898/09 oraz z 04.11.2008 r., II OZ 1143/08 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA") przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej, w rozumieniu wyżej przywołanego przepisu, mogą być, co do zasady, jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania. Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne, tj. ma przymiot wykonalności. Przede wszystkim Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja posiada przymiot wykonalności, bowiem nakłada na Skarżącego obowiązek zwrotu określonej kwoty pieniędzy (61.664 złotych). Dalej Sąd ocenia, że zostały wykazane okoliczności, które przemawiają za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący został obciążony obowiązkiem zwrotu kwoty stanowiącej dziesięciokrotność deklarowanego przychodu miesięcznego netto czteroosobowej rodziny Skarżącego. Przy czym zwrotowi podlega kwota nadpłaconego – zdaniem organu administracji, odszkodowania za utracone prawo do gruntu. Sąd zaznacza, że możliwość wyegzekwowania kwoty, sama w sobie nie stanowi wystarczającej przyczyny wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego do zapłaty. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2046/16 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"), że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. W niniejszej sprawie Sąd musiał jednak mieć na uwadze dysproporcję pomiędzy kwotą, której zwrotu zażądano od Skarżącego a deklarowanymi przychodami miesięcznymi całej rodziny i to w kontekście dodatkowych okoliczności sprawy. Otóż postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania toczy się ponad 9 lat, decyzje organu I instancji były uchylane a sprawa przekazywana do ponownego rozpatrzenia, w sprawie były sporządzane odmienne operaty szacunkowe. Decyzje wydawane w przedmiocie odjęcia prawa własności nieruchomości jak i w przedmiocie odszkodowania za to prawo, muszą być efektem postępowania, przeprowadzonego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, i to w najwyższym stopniu. Decyzja zobowiązująca wywłaszczonego do zwrotu części ustalonego i wypłaconego odszkodowania kreuje zupełnie nową sytuację faktyczną dla wywłaszczonego, której to sytuacji wywłaszczony nie mógł i wręcz nie powinien się spodziewać. Sąd zaznacza, że badając wniosek nie ocenia prawidłowości wydania decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale jedynie bada, czy występuje prawdopodobieństwo wystąpienia następstw w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jakie może wywołać wykonanie danego aktu lub czynności. Zgodność z prawem zaskarżonej decyzji zostanie oceniona dopiero na rozprawie. Kierując się powyższym, Sąd uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.