IV SA/Po 97/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-04-13
Skład orzekający: Izabela Bąk – Marciniak, Ewa Kręcichwost-Durchowska, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego lub jeżeli nieruchomość stanowi część drogi publicznej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy, jeżeli na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, ponieważ oznacza to utratę władania nieruchomością przez Skarb Państwa lub gminę. Ponadto, zwrot nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej jest niedopuszczalny ze względu na wyłączenie takich nieruchomości z obrotu cywilnoprawnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Poznaniu. Organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie części nieruchomości i zobowiązaniu do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy, częściowo uwzględniając wniosek o zwrot, a częściowo odmawiając go ze względu na ustanowienie prawa użytkowania wieczystego oraz fakt, że część nieruchomości stanowi drogę publiczną. Dodatkowo, organ odwoławczy umorzył postępowanie w stosunku do osoby, która nie była stroną postępowania. Miasto Poznań wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] na podstawie art. 104 § 1, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1-4, art. 142, art. 216 ust. 1, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) Starosta P. działając jako organ wyznaczony do załatwienia sprawy postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...].11.2008 r. (sygn. akt. [...]) orzekł o : zwrocie na rzecz I.L.S. w [...] części, na rzecz T.L. w [...] części, oraz na rzecz H.S. w [...]części, nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], stanowiących działki nr [...], pow. [...] ha, i nr [...] o pow. [...] ha dla których Sąd Rejonowy w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą nr [...], z wpisem prawa własności na rzecz Miasta P., oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb [...], ark. mapy [...], ponadto orzekł o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie I decyzji do zwrotu na rzecz Miasta P. następujących kwot: : I.L.S. - do zwrotu kwoty [...] zł
(słownie: [...]),
T.L. do zwrotu kwoty [...] zł (słownie: [...]), H.S. do zwrotu kwoty [...]zł
(słownie: [...]), czyli łącznie kwoty: [...] zł.jako zwaloryzowanego odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Ponadto w punkcie III decyzji organ odmówił I.L.S., T.L. i H.S. zwrotu nieruchomości położonych w P., przy ul. [...], stanowiących działki: nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...]ha, zapisanych odpowiednio w księgach wieczystych kw nr [...], kw nr [...] oraz [...] jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym p. M.H. i p. A.G.H. (działki nr [...] i nr [...]), działki nr [...] o pow. [...] ha zapisana w księdze wieczystej kw nr [...] jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym [...] S.A., oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb [...], ark. mapy [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż dnia [...].09.2008 r. I.L.S., T.L. działający w imieniu własnym i M.S. (pełnomocnictwo z dnia [...].09.2008 r.) oraz H.S. wystąpili o zwrot nieruchomości o powierzchni [...] m2 z obrębu [...], zapisanej dawniej w księdze wieczystej [...] tom [...] karta [...]. Dnia [...].09.2008 r. H.S. udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania jej w przedmiotowej sprawie synowi p. J.S.. Dnia [...].03.2010 r. I.L.S. udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania jej w przedmiotowej sprawie radcy prawnemu J.C., które odwołała pismem z dnia [...].08.2010 r.
Postanowieniem z dnia [...].10.2008r. nr [...] Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] w P., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, przekazał według właściwości Wojewodzie Wielkopolskiemu podanie I.L.S., M.S., T.L. i H.S. o zwrot opisanej powyżej nieruchomości.
Zgodnie z art. 142 w związku z art. 4 pkt 9b' ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o zwrocie nieruchomości oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu orzeka w drodze decyzji prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
Uchwałą Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 1999 r. Nr [...]
wprowadzono zmiany do uchwały Rady Miejskiej P. z dnia [...] czerwca 1991 r.
Nr [...] w sprawie przekształcenia P. Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego [...] w Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...], polegającej m.in. na przekazaniu Zarządowi nowych zadań, w tym prowadzenia spraw z zakresu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (§ 4 pkt. 6 uchwały). Jednakże zgodnie z przepisem art. 142 ust.2 powołanej ustawy, w sprawach, o których mowa w ust.l, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu, sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość załatwienia sprawy zwrotu tej nieruchomości zarówno przez Prezydenta Miasta jaki przez upoważnione przez niego osoby. W świetle przepisu art. 26 § 3 k.p.a., jeżeli wskutek wyłączenia pracowników organu administracji publicznej, organ ten stał się niezdolny do załatwienia sprawy, stosuje się odpowiednio § 2 tego artykułu, który stanowi, że w przypadku wyłączenia organu sprawę załatwia organ wyższego stopnia, przy czym organ ten może do jej załatwienia wyznaczyć inny podległy sobie organ Zgodnie z przepisem art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami, organem wyższego stopnia w sprawach o zwrot nieruchomości jest Wojewoda, a zatem w niniejszej sprawie jest nim Wojewoda Wielkopolski.
Postanowieniem z dnia [...].11.2008 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski wyznaczył w oparciu o przepisy art. 26 § 2 i 3 oraz art. 123 § 1 k.p.a. wyznaczył Starostę P. jako organ właściwy do załatwienia tej sprawy.
W toku prowadzonego postępowania ustalono następujący stan faktyczny:
Nieruchomość położoną w P., zapisaną w księdze wieczystej [...] tom [...]
karta [...], oznaczoną jako działki nr [...],[...],[...] o pow. łącznej [...] ha, zbyli Skarbowi Państwa p. A.S. ([...] cz.), p. H.S.F. ([...] cz.), p.I.L. ([...] cz.). Umowę sprzedaży zawarto w trybie art.6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości., aktem notarialnym rep. [...]. Nieruchomość nabyto na rzecz P.ch Zakładów Graficznych pod budowę drukarni biletowej i magazynu papieru, zgodnie z zapisami decyzji Prezydium Rady Narodowej miasta P., Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...].03.1968 r. - nr [...], uaktualnienie decyzji o lokalizacji szczegółowej [...]. Do aktu notarialnego przedłożono: decyzję Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia [...].03.1968 r. - nr [...], uaktualnienie decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...], opinię biegłego w postępowaniu wywłaszczeniowym inż. R.B. ustalającą odszkodowanie za ww. nieruchomość na kwotę [...] zł, oszacowanie inż. A.L. zawierające wycenę upraw roślinnych, znajdujących się na nieruchomości, na kwotę [...] zł.
Zgodnie z mapą stanu prawnego ustalono, że nieruchomości zapisanej w dawnej księdze wieczystej kw nr [...] tom [...] karta [...] odpowiadają obecnie działki z arkusza mapy [...], obrębu [...] działki nr [...], [...],[...], zapisane w księdze wieczystej kw nr [...] jako własność Miasta P., działka nr [...] zapisana w księdze wieczystej kw nr [...] jako własność Miasta P., działki nr [...],[...] zapisane w księdze wieczystej kw nr [...] jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych oraz działka nr [...] zapisana w księdze wieczystej kw nr [...] jako własność Miasta P. w użytkowaniu wieczystym osoby prawnej. Na podstawie analizy mapy stanu prawnego (w aktach sprawy) ustalono, że dawna księga wieczysta [...] tom [...] karta [...], obejmowała działki nr [...],[...],[...] o łącznej powierzchni [...] m2 (różnica w powierzchni wynika z odnowienia ewidencji), której obecnie odpowiadają działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], ark. mapy [...], obręb [...]. Działka nr [...] została objęta wnioskiem firmy [...] S.A. o wydzierżawienie pod parking. Z uwagi na fakt, iź wnioskodawca nie złożył wymaganych dokumentów do rozpatrzenia wniosku, sprawa została zakończona w 2008 r. Dnia [...].07.2008 r. firma [...] S.A. ponownie złożyła wniosek o wydzierżawienie terenu. Nieruchomość została umieszczona na wykazie nieruchomości przeznaczonych do wydzierżawienia na okres do 3 lat.
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Katowicach Wydział II Cywilny sygn. akt
Ns 2428/03 z dnia 09.12.2003 r. spadek po zmarłej dnia [...].11.1993 r. p. I.K.L. na podstawie testamentu własnoręcznego, ogłoszonego dnia [...].10.2003 r. nabyły jej dzieci: I.L.S. w [...] częściach oraz T.L. w [...] częściach każde z nich. Postanowieniem Sądu Rejonowego Poznań -Stare Miasto w Poznaniu Wydział I Cywilny sygn. akt Ns 2436/08 z dnia 10.12.2008 r. spadek po p. A.S., zmarłej dnia [...].04.1982 r. na podstawie ustawy nabyły: córka I.L., zd. S. w [...]części oraz córka H.S. w [...]części.
Ostatecznie osobami uprawnionymi do wystąpienia o zwrot przedmiotowej nieruchomości są: p. I.L.S., p. T.L. i p. H.S..
Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. w piśmie z dnia [...].08.2009 r. poinformował, iż działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] z arkusza mapy [...], obręb [...] iż w latach 1968 r.-1975 r. były objęte ustaleniami nieobowiązującego już ogólnego planu zagospodarowania Przestrzennego miasta P., zatwierdzonego Uchwałą Prezydium Rady Narodowej miasta P. nr [...] z dnia [...].09.1966 r., wnioskowane działki położone były na terenie oznaczonym symbolem R 17 PPV - przemysł o sanitarnej strefie ochronnej 50 m, a w latach 1975 r.-1978 r. objęte były nieobowiązującym już planem zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzonym przez Wojewodę P. w dniu [...].08.1975 r., stanowiącym integralną część planu zagospodarowania przestrzennego województwa P. zatwierdzonego uchwałą nr [...] WRN w P. w dniu [...].10.1977 r. (Dz.Urz.WRN nr 14 z 1977 r.), działki nr [...] i [...] położone były na terenie oznaczonym symbolem P - tereny intensywnego zainwestowania z przewagą funkcji koncentracji przemysłu o zatrudnieniu nie mniej niż 110/HA. W kolejnym piśmie z dnia [...].08.2009 r. Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. przekazał potwierdzone kopie decyzji pozwolenia na budowę wydane w latach 1968 r.-2009 r., znajdujących się w zasobach archiwalnych Urzędu Miasta P.: decyzja nr [...]z dnia [...].11.2001 r. znak [...], pismo [...] z dnia [...].01.1995 r. (akt z decyzją nie odnaleziono), decyzja nr [...] z dnia [...].04.2004 r. znak [...], decyzja nr [...] z dnia [...].11.2007 r. znak [...], decyzja nr [...] z dnia [...].02.2007 r. znak [...]. Pismem z dnia [...].12.2009 r. Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. poinformował, iż w zasobie archiwum zakładowego nie odnaleziono akt dot. wydania decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] wraz z aktualizacją.
Pismem z dnia [...].10.2009 r. Urząd Miasta P. Wydział Gospodarki
Nieruchomościami poinformował, iż na podstawie posiadanej i wiedzy i dostępnych rejestrów informatycznych w Pionie Obrotu Nieruchomościami UMP działki nr [...], [...], ark. mapy [...], obręb [...] znajdują się w użytkowaniu wieczystym p. M.H. i p. A.G.H., działka nr [...] znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. Natomiast działki nr [...] i [...], ark.
wnioskiem firmy [...] S.A. [...] o wydzierżawienie na cel: parking i z uwagi na fakt iż wnioskodawca nie dostarczył wymaganych dokumentów sprawa została zakończona w 2008 r. Firma [...] S.A dnia [...].07.2008 r. ponownie złożyła wniosek o wydzierżawienie terenu ozn. geod.: obręb [...], ark. mapy [...], działka nr [...] na cel: parking. Nieruchomość ta została umieszczona na wykazie nieruchomości przeznaczonych do wydzierżawienia na okres do lat 3. Wizja w terenie przeprowadzona dnia [...].06.2009 r. wykazała, że teren jest już zagospodarowany i użytkowany na wskazany cel.
Zarząd Dróg Miejskich w P. w piśmie nr [...] z dnia[...].10.2006r. poinformował, iż nie posiada informacji dot. nakładów poniesionych na działkach nr [...],[...],[...],[...] i [...]. Na działkach nr [...] i [...] znajduje się pobocze zagospodarowane przez Zarząd zielenią niską. Na ww. nieruchomościach gruntowych usytuowane są: linia napowietrzna wysokiego napięcia i uzbrojenie podziemne (rurociąg cieplny 0 2 x 600, wodociąg, kanalizacja teletechniczna). Jednocześnie zgodnie z Uchwałą Rady Miasta P. nr [...] o zatwierdzeniu mpzp "Przy stadionie miejskim w rejonie ulic [...], [...]" działki nr [...] i nr [...] są przeznaczone pod drogę [...]. Ponadto działki nr [...] i [...] znajdują się w liniach rozgraniczających ulicy [...]. Dnia [...].06.2010 r. pracownik Zarządu Dróg Miejskich w P. p. A.W. poinformowała, iż działki nr [...] i nr [...] znajdują się w liniach rozgraniczających ulicy [...] i w myśl ustawy o drogach publicznych należą do kategorii dróg gminnych.
Dnia [...].11.2009 r. przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości, z których wynika, iż działka [...] stanowi teren zagospodarowany tj. parking samochodowy, wyłożony kostką poz-bruk, wraz z częścią salonu samochodowego [...]. Działka nr [...] stanowi teren ogrodzony siatką metalową, wyłożony płytami betonowymi, użytkowany jako parking samochodowy, znajdują się na nim 4 lampy oświetleniowe. Działka nr [...] stanowi teren zagospodarowany; parking. Działka nr [...] stanowi teren zagospodarowany, porośnięty trawą. Działka nr [...] stanowi wjazd wyłożony trełinką z płyt betonowych, znajduje się na nim 1 słup oświetleniowy i 2 tuje oraz trawnik. Działka nr [...] o szerokości ok. 5 m stanowi wjazd na działkę nr [...], w części stanowi uporządkowany trawnik na którym znajdują się 4 maszty z flagami reklamowymi. Działka nr [...] graniczy z działkami nr [...] i nr [...], stanowi w części uporządkowany trawnik, oraz teren utwardzony pod parking samochodowy, stanowi wjazd na działki nr [...] oraz nr [...] (2 bramy wjazdowe), infrastruktura zgodna z mapa zasadniczą. Również z operatu szacunkowego sporządzonego [...].12.2010 r. i przekazanego przez rzeczoznawców majątkowych p. J.W. i p. B.W., określającego wartości nieruchomości tj. działek nr [...] i w [...] w części dotyczącej wizji lokalnej wynika, iż działki nr [...] i nr [...] stanowią grunt niezabudowany, w przeważającej części zagospodarowany. Działka nr [...] jest użytkowana jako teren placu parkingowego zagospodarowanego przez firmę [...] - uzupełnienie dla części zabudowanej salonem motoryzacyjnym wraz z serwisem. Utwardzona jest płytami betonowymi (utwardzenie zakupione w 2009 r. przez firmę [...] od [...] S.A.), kostką brukową brukową (wykonaną przez firmę [...] w 2009 r.) oraz ogrodzona łącznie z działkami [...] i nr [...]. Obiekt oświetlony, monitorowany, znajdują się na terenie działki trzy słupy monitoringowe. Cała działka nr [...] zajęta została pod podziemna komorę ciepłowniczą cieplika 2c x 600. Nad ziemią znajdują się 3 wyjścia, obszar porośnięty jest trawą. Działka stanowi uzupełnienie sąsiedniej nieruchomości - składającej się z działek nr [...],[...],[...] zabudowanej budynkiem biurowo-magazynowym. Otoczenie nieruchomości stanowią tereny zabudowane o charakterze przemysłowo-usługowym, stadion miejski oraz ogródki działkowe. Teren posiada dostęp do pełnego uzbrojenia (P,W,G,K,C).
Zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zmianami) urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości jeśli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. W tej sytuacji zgodnie z art. 305' i art. 3052 kc nieruchomość może być obciążona służebnością przesyłu.
Dnia [...].04.2010 r. i następnie [...].04.2010 r., p. I.L.S. oraz p. T.L. oraz p. J.S., reprezentujący p. H.S., złożyli pisma w których wnieśli o wezwanie firmy [...] S.A. do przedstawienia dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania gruntem, oraz do usunięcia poczynionych nakładów przez ww. firmę tj. płyt betonowych, kostki poz-bruk i ogrodzenia, zlokalizowanych na działce nr [...]. Następnie dnia pismem z dnia [...].04.2010 r. firma [...] poinformowała, iż otrzymała promesę na wydzierżawienie działki nr [...] wydaną na okres 6-mcy przez Urząd Miasta P. dnia [...].09.2009 r., a w związku ze zmianą celu użytkowania gruntu wystąpiła dnia [...].03.2010 r. o przedłużenie promesy na wydzierżawienie powyższej nieruchomości na cele związane ze sprzedażą samochodów, a nie na parking. Na powyższe pismo firma [...] do dnia dzisiejszego nie uzyskała odpowiedzi, jednocześnie regulując kwoty za bezumowne korzystanie z ww. działki, którymi została obciążona.
W Wydziale Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. oraz w Archiwum
Miasta P. nie odnaleziono akt dotyczących wydania decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] wraz z aktualizacją (pisma z dnia [...].09.2009 r. oraz [...].07.2010 r. oraz z [...].07.2010r.
Dnia [...].07.2010 r. została wyznaczona i przeprowadzona rozprawa administracyjna, na której pełnomocnik wnioskodawców podtrzymał wniosek o zwrot i nie zgłosił nowych wniosków dowodowych. Prowadząca rozprawę poinformowała o wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, które należy zwrócić w przypadku zwrotu przedmiotowej nieruchomości tj. działki nr [...] i nr [...], oraz o możliwości o rozłożenia na raty zwaloryzowanego odszkodowania zgodnie z art. 141 ustawy o gospodarce nieruchomościami. (Dz.U. nr261poz. 2603).
Strony zostały poinformowane, zgodnie z treścią art. 10 k.p.a., o zebraniu materiału dowodowego i o możliwości zapoznania się z jego treścią (pisma z dnia [...].08.2010 r. oraz [...].08.2010 r.). Z powyższego prawa nie skorzystała żadna ze stron.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. jeżeli:
pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, me rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy o zwrocie stosuje się do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).
Nieruchomość położoną w P., zapisaną w księdze wieczystej [...] tom [...] karta [...], oznaczoną jako działki nr [...],[...],[...]o pow. łącznej [...] ha, zbyli Skarbowi Państwa p. A.S. ([...] cz.), p. H.S.F. ([...] cz.), p. I.L. ([...] cz.). Umowę sprzedaży zawarto w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości., aktem notarialnym rep. [...]). Nieruchomość nabyto na rzecz P.ch Zakładów Graficznych pod budowę drukarni biletowej i magazynu papieru, zgodnie z zapisami decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia [...].03.1968 r. - nr [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości tj. działkach nr [...] i nr [...], ponieważ obie działki stanowią grunt niezabudowany tj. działka [...] plac parkingowy, a działka nr [...] zajęta została pod podziemna komorę ciepłowniczą cieplika, co wynika z przeprowadzonych oględzin, a drukarnia biletowa i magazyn papieru nie zostały wybudowane.
W stosunku do nieruchomości położonych w P. stanowiących działki nr [...], pow. [...] ha, i nr [...] o pow. [...] ha dla których Sąd Rejonowy w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą nr [...], z wpisem prawa własności na rzecz Miasta P., oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb [...], ark. mapy [...] spełnione zostały obie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust.l ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem w terminach przewidzianych w ww. przepisie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia ani celu tego nie zrealizowano.
Przepis art. 140 ust.l ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż w razie
zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu ustalone w decyzji odszkodowanie. Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa. Jednocześnie zgodnie z art. 217 ust. 2 ww. ustawy osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości. Zgodnie z art. 227 ustawy, do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości, waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłaszanych przez Prezesa Urzędu Statystycznego.
W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, zwaloryzowane odszkodowanie podlega odpowiednio zmniejszeniu lub zwiększeniu o kwotę równą różnicy wartości ustalonej na dzień zwrotu. Przy ustalaniu różnicy wartości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu (art. 140 ust. 3 ustawy).
Ponadto zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11.03.2010 r. wskazane w art. 140 ust. 4 ustawy z dnia 21.08.1994 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 261, z 2004 r.,poz.2603 ze zm.) zwiększenie wartości nieruchomości na wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania określonego według zasad wskazanych a art. 2 tej ustawy, zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, może obejmować tylko te nakłady, które zostały podjęte dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zatem zwiększenie wartości odszkodowania nie obejmuje wszystkich nakładów dokonanych na nieruchomości, ale tylko te, które mogą być poniesione na rachunek i ryzyko podmiotu wywłaszczonego, a tymi są nakłady związane z realizacją celu publicznego.
Wywłaszczony został grunt o łącznej powierzchni [...] m2, na dzień wywłaszczenia tj. [...].05.1968 r. stanowił nieruchomość zapisaną w księdze wieczystej [...] tom [...] karta [...] tj. działki nr [...], nr [...]i nr [...]. Zgodnie z informacją zawartą w akcie notarialnym z dnia [...].05.1968 r. na wywłaszczonych działkach znajdowały się składniki budowlane oraz roślinne ujęte w wypłaconym odszkodowaniu. Wartość wywłaszczonej nieruchomości, na datę wywłaszczenia została określona łącznie na kwotę [...] zł w tym: grunt ze składnikami budowlanymi na kwotę [...] zł oraz składniki roślinne na kwotę [...] zł.
Odszkodowanie w stosunku do działek nr [...] i nr [...] podlega waloryzacji przy zastosowaniu wskaźnika za okres od 1969 r. r. do 31.07.2010 r. wynosi: [...] zł (kwota ustalonego w 1969 r. odszkodowania obliczona proporcjonalnie do zwracanej nieruchomości) x wskaźnik waloryzacji wynoszący 4785,8581901266 i wynosi [...] zł, po denominacji [...] zł. Łączna kwota zwaloryzowanego odszkodowania za działki nr [...] i nr [...] wynosi zatem [...] zł.
Aktualna wartość rynkowa nieruchomości, zgodnie z operatem szacunkowym, określona została na kwotę [...] zł.
Wobec powyższego zwaloryzowana kwota odszkodowania nie jest większa niż 50% aktualnej wartości nieruchomości. Działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...], arkusza mapy [...] znajdują się w liniach rozgraniczających ulicy [...] (pismo Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...].10.2010 r.) i posiadają kategorie drogi gminnej.
Art. 2a ustawy o drogach publicznych stanowi, iż drogi publiczne - krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast wojewódzkie, powiatowe i gminne własność właściwego samorządu tj. województwa, powiatu lub gminy.
Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, wyrokiem z dnia 29.05.2003 r. sygn. akt: II SA/Gd 1206/2001 stwierdził, iż "niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli nieruchomość objęta żądaniem jest wprawdzie zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (lub w umowie sprzedaży nieruchomości) lecz w chwili orzekania stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych". Jedyna dopuszczalna forma obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne polegać może na przeniesieniu własności między podmiotami wymienionymi w artykule 2a ustawy o drogach publicznych, wyłącznie w przypadku zmiany przynależności drogi publicznej do dotychczasowej kategorii.
Zatem zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a zajętej obecnie pod drogę publiczną prowadziłby do skutku sprzecznego z prawem, polegającym na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej cześć drogi publicznej, co odnosi do działek nr [...] i nr [...].
W stosunku do działek nr [...] i nr [...] ustanowiono prawo użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osób fizycznych tj. p. M.H. i p. A.G.H., które ustalono do dnia [...].02.2099 r. i ujawniono w księdze wieczystej dnia [...].06.2001 r.
W stosunku do działki nr [...] jak wynika z badania księgi wieczystej kw nr [...] prawo użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby prawnej tj. p. [...] S.A. zostało ustalone do dnia [...].07.2038 r. i ujawnione w księdze wieczystej dnia [...].10.1998 r.
Okoliczność czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy w przypadku utraty władania tą nieruchomością przez Skarb Państwa bądź gminę, na skutek ustanowienia na niej użytkowania wieczystego (wyrok NSA z 11.08.1998r. sygn. akt IV SA 1687/96). Zgodnie z orzecznictwem sądów, nie mogą podlegać zwrotowi nieruchomości wywłaszczone, jeżeli ustanowione zostało na nich prawo użytkowania wieczystego (wyrok NSA z 17.08.1998r. sygn. akt IV SA 1976/97). Oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej oznacza, że nastąpił nieodwracalny skutek prawny, nieruchomość nie jest we władaniu gminy lub Skarbu Państwa. W przedmiotowym postępowaniu dotyczy to nieruchomości oznaczonych w ewidencji: obręb [...], ark. mapy [...], działki nr [...], nr [...] i nr [...].
Od powyższej decyzji odwołało się Miasto P. i zarzuciło decyzji Starosty P. z [...] sierpnia 2010 r. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 115 poz. 741) oraz przepisów prawa procesowego - art. 7, art. 28 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż Starosta P. nie przeprowadził w pełnym zakresie postępowania dowodowego, nie zebrał całego materiału niezbędnego do orzekania w sprawie, a swoje ustalenia oparł jedynie na niekompletnym materiale dowodowym, czym uchybił treści art. 7 kpa.
Zarzucono również, iż w decyzji Starosty P. nie został rozstrzygnięty wniosek M.S., która złożyła wniosek i brała udział w postępowaniu. Złożenie wniosku przez osobę, która nie jest stroną, ani nie działa jako pełnomocnik, powinno spowodować wydanie decyzji odmownej z powodu braku legitymacji procesowej wnioskodawcy, bowiem przepisy kpa nie dają podstawy do wydania odrębnego aktu administracyjnego, orzekającego, że konkretna strona jest lub nie jest stroną postępowania.
Ponadto zdaniem odwołującego, organ pierwszej instancji nie zebrał całego materiału dowodowego w sprawie. Jak wykazały oględziny działki nr [...] przeprowadzone przez Starostę P., działka ta zajęta jest pod podziemną komorę ciepłowniczą, a nad ziemią znajdują się trzy wyjścia. Wyjaśnienia zatem wymaga kwestia, na jakie potrzeby wybudowano tę komorę, w jakich latach ją wybudowano i co ona obsługuje. Brak decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] wraz z aktualizacją nie pozwala faktycznie wyjaśnić, jak miał być zagospodarowany teren wywłaszczony. Zaważywszy, że na części wywłaszczonego terenu powstał salon samochodowy, należałoby wyjaśnić, czy nie nastąpiła zmiana lub aktualizacja decyzji lokalizacyjnej, a wybudowany parking i komora ciepłownicza wybudowane zostały zgodnie z tym decyzjami. W szczególności podkreślono, że nieruchomość wywłaszczona na określony cel publiczny nie musi zostać zwrócona w sytuacji, w której jest ona niezbędna dla realizacji innego celu publicznego, który również uzasadnia wywłaszczenie (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt: SK 43/07).
Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł:
1. o zwrocie na rzecz: I.L.S. w [...] części, na rzecz T.L. w [...] części oraz na rzecz H.S. w [...]części, nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha i działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P.,
2. o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie pierwszym decyzji do zwrotu na rzecz Miasta P. następujących kwot:
- I.L.S. - do zwrotu kwoty [...] zł (słownie: [...]),
- T.L. - do zwrotu kwoty [...] zł (słownie: [...]),
- H.S. - do zwrotu kwoty [...]zł (słownie: [...]),
czyli łącznie kwoty [...] zł (słownie: [...]).
3. o odmowie I.L.S., T.L., H.S., zwrotu nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...]ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym Pana M.H. i A.G.H., działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym [...] S.A.,
4. o umorzeniu postępowania z wniosku M.S. o zwrot nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...]ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym Pana M.H. i A.G.H., działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisane w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym [...] S.A.,
W uzasadnieniu organ przytoczył i opisał stan faktyczny w sprawie wskazując na ustalenia poczynione w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w postępowaniu oraz stwierdził, iż wniosek z [...] września 2008 r. jest uzasadniony, bowiem cel, dla którego nieruchomość ta została nabyta, nie został zrealizowany. Organ skonstatował również, po analizie, iż podanie o zwrot złożyli zatem wszyscy uprawnieni, co umożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, mianowicie: I.L. - S., Pan T.L., H.S..
Podkreślono, iż w związku z uzupełnieniem materiału dowodowego przez organ drugiej instancji, strony zgodnie z treścią art. 10 kpa zostały poinformowane o zebraniu materiału dowodowego i możliwością zapoznania się z jego treścią (pismo z [...] listopada 2010 r.). Materiał dowodowy został uzupełniony o pismo ZDM z [...] listopada 2010 r., metrykę ulicy z [...] października 1986 r., kserokopię Dziennika Urzędowego Województwa P. z 27 grudnia 1986 r. W piśmie z [...] listopada 2010 r., ZDM wskazało, iż ul. [...] stała się drogą o kategorii lokalnej miejskiej na mocy uchwały nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] października 1986 r. (Dz. U. z 1986 r., Nr 13, poz. 178). Następnie zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...]października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) otrzymała kategorię drogi gminnej. W piśmie tym, również wskazano, iż ówczesne uchwały nadające ulicom kategorię nie precyzowały ich przebiegu. Z metryki ww. ulicy założonej w 1988 r. wynika, że ulica [...] przebiega na długości [...] m od ul. [...]do ul. [...].
Organ przywołał przepisy art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 115 poz. 741), art. 137 ust. 1, art. 216 ust. 1 oraz ustalenia faktyczne poczynione na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Za bezsporne uznał organ, iż aktem notarialnym z [...]maja 1968 r., nr Rep. [...], Skarb Państwa - P.e Zakłady Graficzne, nabyły od A.S., H.S. - F. i I.L. prawo własności nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w P., przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...], tom [...], karta [...]. Wskazał również, iż w toku postępowania ustalono, iż: dawna księga wieczysta [...], tom [...], karta [...] obejmowała działki nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, której obecnie odpowiadają działki oznaczone następującymi numerami ewidencyjnymi: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. P.e Zakłady Graficzne, powołując się na pismo Prezydium Rady Narodowej miasta P. - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury nr [...] z dnia [...] marca 1968 r., dotyczące uaktualnienia decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] przedmiotową nieruchomość nabyły w celu budowy drukarni biletowej i magazynu papieru.
Organ stwierdził następnie, iż prawidłowo organ pierwszej instancji w decyzji z [...] sierpnia 2010 r. ustalił, iż cel dla którego nieruchomość o powierzchni [...] m2, została nabyta, nie został zrealizowany - działka nr [...] i działka nr [...] stanowią grunt niezabudowany. Działka nr [...] stanowi plac parkingowy, działka nr [...] zajęta została pod podziemną komorę ciepłowniczą cieplika. Zatem, w terminie 7 lub 10 lat od dnia nabycia przedmiotowej nieruchomości (tzn. od [...] maja 1968 r.) nie był na jej terenie realizowany cel w postaci budowy drukarni biletowej i magazynu papieru. Również, w Wydziale Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P., nie odnaleziono pozwoleń na budowę wydanych dla tej nieruchomości w latach 1968 r. - 2009 r. Pierwsze odnalezione pismo, dotyczące wydania pozwolenia na budowę dla ww. nieruchomości jest z [...] stycznia 1995 r. (akt z decyzją nie odnaleziono).
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, iż w stosunku do działki nr [...] i działki nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., spełnione zostały obie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ugn, bowiem w terminach określonych ww. przepisie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia ani celu tego nie zrealizowano.
Kolejno wskazano, iż badając księgi wieczyste w postępowaniu odwoławczym ustalono, iż działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...]ha, zapisane są w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym Pana M.H. i A.G.H. do [...] lutego 2099 r. (data wpisu w księdze wieczystej: [...] czerwca 2001 r.), działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisana jest w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. do [...] lipca 2038 r. (data wpisu w księdze wieczystej: [...] października 1998 r.). Ustanowione na rzecz Pana M.H. i A.G.H. (dotyczy działki nr [...] i działki nr [...]) oraz na rzecz firmy [...] S.A. (dotyczy działki nr [...]) prawo użytkowania wieczystego wpisane zostało do ksiąg wieczystych - a zarazem, z uwagi na konstytutywny charakter tego wpisu - ustanowione, po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, to jest po 1 stycznia 1998 r. Organ podkreślił, iż Miasto P., mimo, że jest właścicielem tej nieruchomości, nie włada nią i jej zwrot nie jest możliwy niezależnie od tego, czy cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany czy nie. Zdaniem organu sam fakt utraty władania tą nieruchomością przez Skarb Państwa stanowił negatywną przesłankę dla orzeczenia o jej zwrocie, a zatem okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogły mieć znaczenia dla wyniku sprawy (powołano się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 789/09).
Organ odwoławczy powołał się również na orzeczenie Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 23 września 1993 r. sygn. akt: III AZP 13/93 oraz w uchwale z dnia 22 grudnia 1993 r. sygn. akt: III AZP 24/93 orzekł, że organ administracji może orzec o zwrocie zbędnej nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub gmina władają nieruchomością, nie można natomiast orzec o zwrocie nieruchomości, jeśli na tej nieruchomości ustanowione zostało użytkowanie wieczyste.
Zdaniem zatem organu II instancji prawidłowo organ pierwszej instancji ustalił, iż ustanowienie prawa użytkowania wieczystego i wpisanie go do księgi wieczystej, wyłącza możliwość dochodzenia roszczenia o zwrot nieruchomości.
Kolejno organ wskazał, iż działka nr [...] i działka nr [...] znajdują się w liniach rozgraniczających ul. [...] i w myśl ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (...) należą do kategorii dróg gminnych. Ulica [...] stała się drogą o kategorii lokalnej miejskiej na mocy uchwały nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] października 1986 r. (Dz. U. z 1986 r., Nr 13, poz. 178). Następnie zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) otrzymała kategorię drogi gminnej. Zgodnie z Uchwałą Rady Miasta P. nr [...] o zatwierdzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Przy stadionie miejskim w rejonie ulic [...], [...]" działka nr [...] i działka nr [...] są przeznaczone pod drogę KD - LI.
Organ odwoławczy wskazał, iż prawidłowo organ pierwszej instancji w decyzji z [...] sierpnia 2010 r. stwierdził, że drogi publiczne wyłączone są z powszechnego obrotu, gdyż własność tych dróg może być przenoszona tylko pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi (Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego). Powyższe upoważnia do stwierdzenia, że zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości zajętej obecnie pod drogę publiczną, prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Wykładnia systemowa art. 136 ust. 3 ustawy, uwzględniająca ograniczenie obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, która wynika z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (...) prowadzi, zdaniem organu, do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości, która w czasie orzekania jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych (vide: wyroku NSA z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt: IOSK 361/08).
Organ odwoławczy wskazał, iż pomimo że celem nabycia obecnych działek nr [...] i nr [...], nie była budowa drogi publicznej, zwrot tych działek nie jest możliwy (powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2003 r. sygn. akt: II SA/Gd 1206/01)
Odnosząc się do zarzutów odwołania Organ – w zakresie pierwszego zarzutu – potwierdził, iż Starosta P. w decyzji z [...] sierpnia 2010 r. nie rozstrzygnął wniosku M.S., która nie była stroną postępowania, ani nie działała jako pełnomocnik. W związku z powyższym, organ drugiej instancji podkreślił, że w każdym postępowaniu administracyjnym, w tym także w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości obowiązkiem organu administracji publicznej jest ustalenie pełnego kręgu osób i podmiotów, którym w tym postępowaniu przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Stronami postępowania są I.L. – S., T.L. i H.S.. Natomiast M.S. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu i nie od momentu złożenia wniosku z [...] września 2008 r. o zwrot nieruchomości nie przysługiwał. Zatem, organ pierwszej instancji w decyzji z [...] sierpnia 2010 r. winien był na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzyć postępowanie na rzecz M.S. o zwrot . W związku z tym, iż organ pierwszej instancji w przedmiotowej decyzji nie ustosunkował się do wniosku M.S. (pozostawił go bez rozpatrzenia), organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy. W decyzji tej, m. in. w punkcie czwartym orzekł o umorzeniu postępowania z wniosku M.S. o zwrot przedmiotowych nieruchomości .
Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu organ odwoławczy podkreślił, iż celem nabycia nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w P., przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...], tom [...], karta [...] zgodnie z treścią pisma Prezydium Rady Narodowej miasta P. - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury nr [...] z dnia 11 marca 1968 r., dotyczącego uaktualnienia decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...], była budowa drukarni biletowej i magazynu papieru. Wobec nie odnalezienia powyższej decyzji, stanowiącej podstawę przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, zarówno organ pierwszej i drugiej instancji przeprowadził ocenę zbędności nieruchomości w oparciu o jej przeznaczenie określone w akcie notarialnym z [...] maja 1968 r., nr Rep. [...], który jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co w nim urzędowo stwierdzono. Zbędność na cel określony w tym dokumencie, oceniono zatem przez pryzmat sposobu korzystania z nabytej nieruchomości, gdyż cel aktu notarialnego (co do zasady) powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z nieruchomości. Nadto został on określony w sposób precyzyjny.
W ocenie organu odwoławczego, pomimo, iż na części nabytego terenu powstał salon samochodowy, zbędne jest wyjaśnianie, czy nie nastąpiła zmiana lub aktualizacja decyzji lokalizacyjnej, a znajdujący się na nim parking i komora ciepłownicza wybudowane zostały zgodnie z tym decyzjami. Działka nr [...] użytkowana jest jako teren placu parkingowego, zagospodarowanego przez firmę [...] SA., stanowiący uzupełnienie dla części zabudowanej salonem motoryzacyjnym wraz z serwisem. W związku z tym, budowa przedmiotowego parkingu stanowiącego własność ww. spółki (wbrew twierdzeniom odwołującego), nie może być uznana za realizację innego celu publicznego, który również uzasadnia wywłaszczenie.
Zdaniem organu odwoławczego znajdująca się na działce nr [...] podziemna komora ciepłownicza cieplika 2c x 600 wraz ze znajdującymi się nad ziemią trzema wyjściami, nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości. Urządzenia te są na tyle małą ingerencją w grunt, iż nie mogą stanowić przeszkody w sprawie zwrotu nieruchomości. Organ powołal się w tej mierze na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 30 czerwca 2000 r. sygn. akt. I SA 1088/99, LEX nr 57175. Zdaniem organu zarzut ten nie mógł zostać uwzględniony.
Następnie organ powołał się na art. 140 ust. 1 - 4 ugn oraz art. 217 ust. 2 ww. ustawy i wskazał, iż z aktu notarialnego z [...] maja 1968 r., nr Rep. [...], wynika, iż cenę nabycia nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w P., przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...], tom [...], karta [...], ustalono na kwotę [...] zł, w tym: grunt ze składnikami budowlanymi na kwotę [...] zł oraz składniki roślinne na kwotę [...] zł. Za obecne działkę nr [...] o powierzchni [...] ha i działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, wypłacono odszkodowanie w łącznej wysokości [...] zł. W związku z tym, iż organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyla zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, ponownie została przeprowadzona waloryzacja odszkodowania w stosunku do działek [...] i [...], przy zastosowaniu wskaźnika za okres od 1969 do październik 2010, gdzie ostatni wskaźnik waloryzacji z października 2010 r. wynosi 1,034. Wskaźnik waloryzacji wynosi [...] zł (kwota ustalonego w 1969 r. odszkodowania obliczona proporcjonalnie do zwracanej nieruchomości) x wskaźnik waloryzacji wynoszący 4818,47845007, który wynosi [...] zł, po denominacji [...] zł. Łączna zatem kwota zwaloryzowanego odszkodowania, jak wyliczył organ, wynosi [...] zł, w tym: I.L.- S. - zobowiązana jest do zwrotu kwoty [...] zł, Pan T.L. - zobowiązany jest do zwrotu kwoty [...] zł, H.S. - zobowiązana jest do zwrotu kwoty [...]zł.
Wreszcie organ podkreślił (powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt: IV SA/Wa 222/09), iż ponieważ w sprawie stan faktyczny nie budził wątpliwości - organ odwoławczy miał obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty, zamiast uchylać decyzję organu pierwszej instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto P., zarzucając jej naruszenie:
przepisów prawa materialnego art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 zezm.) oraz przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wniosło o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie skarżącego, organ administracji I instancji nie przeprowadził w pełnym zakresie postępowania dowodowego, nie zebrał całego materiału niezbędnego do orzekania w sprawie, a swoje ustalenia oparł jedynie na niekompletnym materiale dowodowym, czym naruszył zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej, ujętą w art. 7 Kpa, mającej istotny wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego. Organ jest bowiem zobowiązany do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa materialnego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że nieruchomość objęta m.in., wnioskiem o zwrot, położona w P. przy ul. [...], oznaczona w ewidencji gruntów: obręb [...], ark. mapy [...], działki nr [...] i [...], została nabyta od A.W., p. H.S. - F. i p. I.L.. Umowę sprzedaży zawarto w trybie przepisów art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości aktem notarialnym z dnia [...].05.1968 r., rep. [...]. Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość z przeznaczeniem pod budowę drukarni biletowej, magazynu papieru.
W trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie była realizowana inwestycja związana z budową drukarni biletowej i magazynu papieru. Jak wyjaśniono w decyzji pismem z dnia [...].08.2009 r., Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. poinformował, że działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...] w latach 1968 do 1975 r., objęte były ustaleniami nieobowiązującego już ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzonego Uchwałą Prezydium Rady Narodowej miasta P. nr [...] z dnia 9 września 1966 r., działki objęte wnioskiem o zwrot położone były na terenie oznaczonym symbolem R 17 PPV - przemysł o sanitarnej strefie ochronnej 50 m, a w latach 1975 - 1978 r., położone były na terenie oznaczonym symbolem P - tereny intensywnego zagospodarowania (plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] WRN z dnia [...].10.1977 r.) Na podstawie tych informacje trudno jednoznacznie stwierdzić, że miała tam powstać drukarnia biletowa i magazyn papieru. Skarżący zwrócił uwagę, że pismem z dnia [...].08.2009 r., Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. przekazał organowi prowadzącemu postępowanie zwrotowe kopie decyzji pozwolenia na budowę wydane w latach 1968 do 2009 r. Jednakże organy I i II instancji nie uzyskały informacji jakie było przeznaczenie terenu objętego wnioskiem o zwrot po 1978 r czy wydane pozwolenia na budowę wydane były w oparciu o obowiązujące przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego, zatem co za tym idzie czy nie nastąpiła zmiana celu przeznaczenia. Jak wykazały oględziny działka [...], zajęta jest pod podziemną komorę ciepłowniczą , a nad ziemią znajdują się trzy wyjścia. Należałoby, zdaniem skarżącego wyjaśnić, na jakie potrzeby wybudowano tę komorę, w jakich latach i co ona obsługuje. Jak już zaznaczono wprawdzie art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego ustawy z dnia 23.04.1964r., mówi, że urządzenia wymienione w tym przepisie nie należą do części składowych gruntu, ale wziąwszy pod uwagę fakt, że ta komora ciepłownicza ma trzy wyjścia na działce [...], zasadnym jest ustalenie na jakie potrzeby powstała i co ona obsługuje. Brak decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] wraz z aktualizacją nie pozwalają faktycznie wyjaśnić jak miał być zagospodarowany teren wywłaszczony. Zważywszy jednak, że na części wywłaszczonego terenu powstał salon samochodowy należałoby wyjaśnić czy nie nastąpiła zmiana lub aktualizacja decyzji lokalizacyjnej, a wybudowany parking i komora ciepłownicza wybudowane zostały zgodnie z tymi decyzjami. W szczególności nieruchomość wywłaszczona na określony cel publiczny nie musi zostać zwrócona w sytuacji, w której jest ona niezbędna dla realizacji innego celu publicznego, który również uzasadnia wywłaszczenie (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9.12.2008 r." sygn. akt SK 43/07).
Powyższe uchybienia powodują naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nakładających na organ administracji publicznej obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, inny akt lub czynność z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Z treści powołanych przepisów wynika bowiem, iż sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego - bada z urzędu zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem materialnym i przepisami normującymi postępowanie przed organami administracji .Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do oceny decyzji organu odwoławczego, który uchylił decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy, powielając treść merytorycznego rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji w zakresie punktu 1, 2 i 3, i dodając punkt 4 rozstrzygający o umorzeniu postępowania o zwrot nieruchomości z wniosku M.S..
Jak wynika z akt sprawy nieruchomość położoną w P., zapisaną w księdze wieczystej [...] tom [...] karta [...], oznaczoną jako działki nr [...],[...],[...] o pow. łącznej [...] ha, zbyli Skarbowi Państwa p. A.S. ([...] cz.), p. H.S.F. ([...] cz.), p.I.L. ([...] cz.). Umowę sprzedaży zawarto w trybie art.6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. A zatem aktem notarialnym z [...] maja 1968 r., nr Rep. [...], Skarb Państwa - P.e Zakłady Graficzne, nabyły od A.S., H.S. - F. i I.L. prawo własności nieruchomości o powierzchni [...] m2, położonej w P., przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...], tom [...], karta [...]. Nieruchomość nabyto na rzecz P.ch Zakładów Graficznych pod budowę drukarni biletowej i magazynu papieru, zgodnie z zapisami decyzji Prezydium Rady Narodowej miasta P., Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...].03.1968 r.
Jednakże cel, dla którego nieruchomość o powierzchni [...] m2, została nabyta, nie został zrealizowany - działka nr [...] i działka nr [...] stanowią grunt niezabudowany. Działka nr [...] stanowi plac parkingowy, działka nr [...] zajęta została pod podziemną komorę ciepłowniczą cieplika. Zatem, w terminie 7 lub 10 lat od dnia nabycia przedmiotowej nieruchomości (tzn. od [...] maja 1968 r.) nie był na jej terenie realizowany cel w postaci budowy drukarni biletowej i magazynu papieru. Jak wykazało postępowanie dowodowe, w Wydziale Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P., nie odnaleziono pozwoleń na budowę wydanych dla tej nieruchomości w latach 1968 r. - 2009 r. Pierwsze odnalezione pismo, dotyczące wydania pozwolenia na budowę dla ww. nieruchomości jest z [...] stycznia 1995 r. (akt z decyzją nie odnaleziono).
W związku z powyższym prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, iż w stosunku do działki nr [...] i działki nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., spełnione zostały obie przesłanki zbędności określone w art. 137 ust. 1 ugn, bowiem w terminach określonych ww. przepisie nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia ani celu tego nie zrealizowano. Znajdująca się zaś na działce nr [...] podziemna komora ciepłownicza cieplika 2c x 600 wraz ze znajdującymi się nad ziemią trzema wyjściami, nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości. Urządzenia te, jak wynika z akt administracyjnych sprawy są na tyle małą ingerencją w grunt, iż nie mogą stanowić przeszkody w sprawie zwrotu nieruchomości, a fakt kiedy, w jakim celu powstały i co obsługują również w ocenie Sądu nie ma znaczenia w niniejszej sprawie dla zwrotu nieruchomości, jak i okoliczność, że na części nabytego terenu powstał salon samochodowy. Potwierdza to pośrednio Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 2000r. ( I SA 1088/99, Lex nr 57175), iż budowa infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji wraz z przyłączami – z natury rzeczy – nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz danych właścicieli. Poza tym zaś działka nr [...] użytkowana jako teren placu parkingowego , zagospodarowanego przez firmę [...] S.A., stanowiący uzupełnienie dla części zabudowanej salonem motoryzacyjnym wraz z serwisem. W związku z tym budowa przedmiotowego parkingu stanowiącego własność spółki, nie może być uznana za realizację innego celu publicznego, który również uzasadnia wywłaszczenie.
Z kolei działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...]ha, zapisane są w księdze wieczystej KW nr [...], jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym Pana M.H. i A.G.H. do [...] lutego 2099 r. (data wpisu w księdze wieczystej: [...] czerwca 2001 r.), działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisana jest w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta P., w użytkowaniu wieczystym [...] S.A. do [...] lipca 2038 r. (data wpisu w księdze wieczystej: [...] października 1998 r.). Ustanowione na rzecz Pana M.H. i A.G.H. (dotyczy działki nr [...] i działki nr [...]) oraz na rzecz firmy [...] S.A. (dotyczy działki nr [...]) prawo użytkowania wieczystego wpisane zostało do ksiąg wieczystych - a zarazem, z uwagi na konstytutywny charakter tego wpisu - ustanowione, po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, to jest po 1 stycznia 1998 r. A zatem Miasto P., mimo, że jest właścicielem tych nieruchomości, nie włada nimi i ich zwrot nie jest możliwy niezależnie od tego, czy cel wywłaszczenia został na nich zrealizowany czy nie. Sam fakt utraty władania tą nieruchomością przez Skarb Państwa stanowił negatywną przesłankę dla orzeczenia o jej zwrocie, a zatem okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogły mieć znaczenia dla wyniku sprawy (tak też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 789/09).
Również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 września 1993 r. sygn. akt: III AZP 13/93 oraz w uchwale z dnia 22 grudnia 1993 r. sygn. akt: III AZP 24/93 orzekł, że organ administracji może orzec o zwrocie zbędnej nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub gmina władają nieruchomością, nie można natomiast orzec o zwrocie nieruchomości, jeśli na tej nieruchomości ustanowione zostało użytkowanie wieczyste.
Zgodnie z art.136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010r. nr 102, poz.651 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art.137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. W myśl zaś art.137 ust.1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli :
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Skoro z niewadliwych ustaleń postępowania administracyjnego wynika, że na wywłaszczonej nieruchomości, działkach nr [...], [...], [...] objętych zakresem niniejszego postępowania, ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób fizycznych i spółki akcyjnej, ustalenie tej okoliczności pozwoliło na odstąpienie od badania w stosunku do tych działek czy spełnione zostały przesłanki z art. 137 u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny zajmował podobne stanowisko wskazując, że sam fakt utraty władania nieruchomością przez Skarb Państwa stanowi negatywną przesłankę dla orzeczenia o jej zwrocie. Stąd też okoliczność, czy nieruchomość jest wykorzystana zgodnie z celem, na jaki została wywłaszczona, czy też wykorzystano ją na inny cel bądź w ogóle nie wykorzystano, nie mogą mieć w takim wypadku znaczenia dla wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 30.01.2007r., sygn. akt I OSK 386/06, publ.: LEX 290617). Dlatego też w zakresie tych działek prawidłowo odmówiono ich zwrotu.
W zakresie zaś działek nr [...] i nr [...] znajdujących się w liniach rozgraniczających ul. [...], w myśl ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (...) należą do kategorii dróg gminnych. Ulica [...] stała się drogą o kategorii lokalnej miejskiej na mocy uchwały nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] października 1986 r. (Dz. U. z 1986 r., Nr 13, poz. 178). Następnie zgodnie z art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) otrzymała kategorię drogi gminnej. Zgodnie z Uchwałą Rady Miasta P. nr [...] o zatwierdzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Przy stadionie miejskim w rejonie ulic [...], [...]" działka nr [...] i działka nr [...] są przeznaczone pod drogę [...].
Prawidłowo zatem organy obu instancji stwierdziły, że drogi publiczne wyłączone są z powszechnego obrotu, gdyż własność tych dróg może być przenoszona tylko pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi (Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego). Powyższe upoważnia do stwierdzenia, że zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości zajętej obecnie pod drogę publiczną, prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Wykładnia systemowa art. 136 ust. 3 ustawy, uwzględniająca ograniczenie obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, która wynika z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (...) prowadzi, zatem do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości, która w czasie orzekania jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych (vide: wyroku NSA z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt: IOSK 361/08) i w zakresie tychże działek również odmówił zwrotu.
Prawidłowo także organ II instancji naprawił błąd proceduralny organu I instancji w zakresie w jakim Starosta P. w decyzji z [...] sierpnia 2010 r. nie rozstrzygnął o wniosku M.S.. W związku z powyższym, organ drugiej instancji słusznie podkreślił, że w każdym postępowaniu administracyjnym, w tym także w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości obowiązkiem organu administracji publicznej jest ustalenie pełnego kręgu osób i podmiotów, którym w tym postępowaniu przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Stronami postępowania byli więc I.L. – S., T.L. i H.S.. Natomiast M.S. nie przysługiwał przymiot strony, nie była spadkobiercą zarówno po I.L., jak i A.S., jednakże złożyła ona wniosek o zwrot nieruchomości. Zatem, organ pierwszej instancji w decyzji z [...] sierpnia 2010 r. winien był na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzyć postępowanie na rzecz M.S. o zwrot. W związku z tym, iż organ pierwszej instancji w przedmiotowej decyzji nie ustosunkował się do wniosku M.S. (pozostawił go bez rozpatrzenia), organ odwoławczy błąd ten naprawił i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, umarzając postępowanie z wniosku M.S. o zwrot przedmiotowych nieruchomości .
Również Sąd nie dopatrzył się uchybień w zaskarżonej decyzji, w zakresie przeprowadzonej waloryzacji odszkodowania w stosunku do działek nr [...] i [...], która to zresztą okoliczność nie była przez skarżącego podnoszona.
W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji przeprowadziły w pełnym zakresie postępowanie dowodowe, zebrały materiał niezbędny do orzekania w sprawie, a swoje ustalenia oparły na tymże materiale dowodowym, czym nie naruszyły zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, ujętej w art. 7 Kpa, mającej istotny wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego. Organy są bowiem zobowiązane do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa materialnego. W niniejszym postępowaniu Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego,
Z tych to względów uznając skargę za bezzasadną orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji na podstawie art. 151 ppsa.
MZ
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło