IV SAB/Po 43/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant ref. staż. Kinga Jaśniewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi B. C-R., M. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych); 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących B. C-R. i M. R. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 5. orzeka zwrot nadpłaconego wpisu sądowego w kwocie 100 zł (sto złotych) Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Wójt Gminy [...] zwrócił się do Wójta Gminy [...] o uzgodnienie projektu decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie [...]. Do pisma załączył projekt decyzji. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Wójt [...] umorzył postępowanie uzgodnieniowe uznając, że jest bezprzedmiotowe. Wójt wskazał, że obowiązek uzgadniania dotyczy tylko decyzji pozytywnych, tj. ustalających warunki zabudowy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. B. C-R. wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], za pośrednictwem Wójta [...]. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Wójt Gminy [...] uzgodnił projekt decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji przewidzianej na działce nr 439. Wójt stwierdził, że działka nr 439 posiada dostęp do drogi publicznej tylko od strony Gminy [...] i wskazał na negatywną opinię zarządcy drogi dla wykorzystania działki nr [...] jako obsługi komunikacyjnej dla planowanej inwestycji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], rozpoznając zażalenie B. C-R. i M. R., uchyliło zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2012 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Wójt Gminy [...], uzgodnił projekt decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Podkreślił, że działka nr [...] w części jest drogą i taką funkcję pełni stanowiąc dojazd do budynków mieszkalnych, w części stanowi przejście piesze, a w części której dotyczy wniosek jest fragmentem terenu zalesionego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. M. R. i B. C-R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego – za pośrednictwem organu administracji. Napisali, że Skarżący w dniu [...] października 2012 r. złożył zażalenie na postanowienie Wójta w sprawie dojazdu do działki nr 439. Urząd Gminy [...] przekazał akta sprawy do SKO w dniu 10 kwietnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. wskazało nowy termin załatwienia sprawy: do dnia 30 września 2013 r. z powodu nadmiernej ilości spraw złożonych do Kolegium w stosunku do możliwości orzeczniczych. Od tego czasu minęło 7 miesięcy a organ administracji nie wydał rozstrzygnięcia. Do skargi załączyli kserokopię postanowienia SKO z dnia [...] maja 2013 r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i wskazało, że postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. znak [...] uchyliło postanowienie Wójta z dnia [...] marca 2013 r. i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Skarżący napisali, że do tego dnia nie otrzymali orzeczenia SKO w sprawie. W związku z czym podtrzymali skargę i wnieśli o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 3.000 zł z powodu bezczynności administracji. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. Skarżący podtrzymali swoje wcześniejsze stanowisko i ocenili, że rozstrzygnięcie nie zostało wydane przez SKO, co oznacza że urzędnicy SKO w odpowiedzi na skargę poświadczyli nieprawdę. Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. sąd zobowiązał SKO do nadesłania metryki sprawy oraz odpisu postanowienia znak [...] z [...] maja 2014 r. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przesłało odpis postanowienia z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] którym uchylone zostało postanowienie Wójta Gminy [...] oznaczone datą [...] września 2012 r. znak [...] – w całości i umorzone postępowanie pierwszej instancji - w całości. Na rozprawie Skarżący podtrzymali skargę, wniosek o zasądzenie kosztów i wniosek o odszkodowanie. Oświadczyli, że postanowienie z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie zostało im doręczone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Postępowanie podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania organu do załatwienia zażalenia. Instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm – dalej: p.p.s.a.), ma na celu ochronę strony skarżącej poprzez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub dokonania czynności oraz ustaleniu, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym Sąd w tym postępowaniu nie bada czy czynności podjęte w sprawie, tak jak postanowienie SKO z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] jest zgodne z przepisami prawa. Stronom służy bowiem na to osobna skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie rozpoznania zażalenia B.C.R. i M. R. na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2013 roku nr [...]. Zażalenie to wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu [...] kwietnia 2013 roku. Co prawda skarżący podali, że chodzi o zażalenie złożone w dniu [...] października 2012 roku ,ale takie nie zostało przesłane do SKO w Poznaniu w dniu [...] kwietnia 2013 roku. W aktach [...] znajduje się jedynie pismo Wójta Gminy [...] sporządzone w dacie [...].04.2013 roku o przekazaniu w dniu [...] kwietnia 2013 roku zażalenia skarżących z daty [...] 04.2013 roku na postanowienie Wójta Gminy[...] [...] roku z dnia [...].03.2013 roku. Sąd uznał więc ,że skarżący pomylili daty w złożonej przez siebie skardze. Zauważyć trzeba, iż w sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ przestaje tkwić w bezczynności. Tymczasem zgodnie z brzmieniem art. 149 p.p.s.a. (zdanie pierwsze) rozpatrzenie i uwzględnienie skargi na bezczynność organu może doprowadzić jedynie do zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie, gdyż rozpoznanie skargi na bezczynność w żadnym razie nie może wkraczać w kwestie merytoryczne dotyczące przyszłego rozstrzygnięcia. Uznać zatem należy, iż w sytuacji, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność, organ wyda akt lub dokona czynności, której domagała się strona, co do których pozostawał w bezczynności, to postępowanie przed sądem administracyjnym – w zakresie orzeczenia o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa – staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2008r. w sprawie o sygn. I OPS 6/08, dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednak aby mogło dojść do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., konieczne jest stwierdzenie, że zanim organ wydał akt lub dokonał czynności, były podstawy do zastosowania art. 149 zdanie pierwsze p.p.s.a, a więc uwzględnienia skargi na bezczynność (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012r. w sprawie o sygn. I FSK 1803/11, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że zażalenie B. C-R. i M. R. na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] zostało załatwione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze już w dacie [...] grudnia 2012 roku [...] (k.49).Postanowieniem tym SKO uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Sąd podkreśla i to, że w postępowaniu o bezczynność nie bada legalności rozstrzygnięcia. W aktach sprawy znajduje się, nadesłane na wezwanie sądu, postanowienie SKO z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] uchylające postanowienie Wójta Gminy [...] oznaczone datą [...] września 2012 r. znak [...] - w całości, i umarzające postępowanie w pierwszej instancji - w całości. Sąd uznał ,że w dacie [...] sierpnia 2014 roku, biorąc pod uwagę chronologię podejmowanych czynności w sprawie, SKO faktycznie rozpoznawało zażalenie skarżących z daty [...] kwietnia 2013 roku na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2013 roku [...]. W przeciwnym razie procedowałoby w rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie z dnia [...] września 2012 roku poraz drugi. Tym samym w dacie wyrokowania przez Sąd SKO nie pozostawało w bezczynności. SKO winno jedynie rozważyć sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w zakresie daty wydanego przez Wójta postanowienia i oznaczyć je na "[...].03 2013 rok". Stwierdzenie, że zażalenie zostało załatwione, czyni niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym w zakresie rozstrzygnięcia o zobowiązaniu organu do rozpatrzenia zażalenia, gdyż na dzień orzekania przez sąd SKO nie pozostaje już w tym zakresie w bezczynności. W tej sytuacji sąd, stwierdzając, że na dzień orzekania organ nie pozostaje w bezczynności, umorzył postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt 1. sentencji wyroku). Sąd ma również na względzie, iż przepis art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie mało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu NSA z 26 lipca 2012 r. o sygn. II OSK 1360/12 (dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w kontekście przepisu art. 4171 § 3 K.c. wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy więc przyjąć, iż dokonanie żądanej czynności lub wydania żądanego aktu przed rozpoznaniem przez sąd skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pogląd ten został podzielony w postanowieniach NSA z dnia 17 października 2012r. o sygn. I OSK 2443/12 i z dnia 13 listopada 2012r. o sygn. akt I OSK 2626/12 – oba dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na względzie Sąd wydał również rozstrzygniecie, o którym mowa w art. 149 p.p.s.a. zdanie drugie i stwierdził w punkcie 2. sentencji wyroku, iż bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Musi być ono znaczne bądź też wręcz przejawiać się w braku reakcji organu na podanie (w niniejszej sprawie: zażalenie). W ocenie sądu ponad półtoraroczne przekroczenie terminu na załatwienie zażalenia na postanowienie Wójta z dnia [...] marca 2013 roku stanowi rażące naruszenie prawa. Poza tym zwrócić należy uwagę na popełniane błędy w orzeczeniach SKO(omyłki pisarskie) ,czy w odpowiedzi na skargę ,gdzie odpisano Sądowi, że zażalenie zostało załatwione już [...] maja 2014 roku a jak się okazało SKO uczyniło to dopiero [...] sierpnia 2014 roku. Z tych samych względów uzasadnione jest wymierzenie organowi administracji, z urzędu, grzywny, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Orzeczona wysokość grzywny (500 zł) stanowi wyraz dezaprobaty dla działań tego organu (pkt 3 sentencji wyroku). Odnosząc się do żądania skarżących o zasądzenie kwoty 3.000 zł z powodu bezczynności administracji sąd wskazuje, że właściwy do rozstrzygania wniosków o odszkodowanie jest sąd powszechny. Na podstawie art. 201 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżących kwotę 100 zł, jak w punkcie 4. sentencji wyroku. O zwrocie nadpłaconego wpisu sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a., jak w punkcie 5. sentencji wyroku.