IV SAB/Po 72/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków D. C. o wyłączenie sędziego WSA Donaty Starosty oraz o wyłączenie asesora sądowego Marii Grzymisławskiej-Cybulskiej od rozpoznania sprawy ze skargi D. C. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (sygn. akt IV SAB/Po 72/18) postanawia 1. oddalić wniosek o wyłączenie sędziego WSA Donaty Starosty; 2. oddalić wniosek o wyłączenie asesora sądowego WSA Marii Grzymisławskiej-Cybulskiej. Pismem z [...] września 2018 r. D. C. (dalej też jako "Skarżąca") złożyła do akt niniejszej sprawy wniosek o wyłączenie sędziego Donaty Starosty, wskazując, że sędzia była członkiem składu orzekającego, który w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 680/17 oddalił jej skargę wyrokiem zawierającym, zdaniem Skarżącej, wewnętrznie sprzeczne stwierdzenia (k. 37 akt sądowych). Ponadto pismem z [...] września 2018 r. Skarżąca złożyła do akt sprawy o sygn. IV SAB/Po 70/18 wniosek o wyłączenie asesora sądowego Marii Grzymisławskiej-Cybulskiej, wskazując, że ów asesor sądowy został wyznaczony do udziału w rozpoznaniu wszystkich jej skarg na bezczynność Inne. Jednocześnie w uzasadnieniu tego wniosku Skarżąca zawarła stwierdzenie cyt.: "Wobec powyższego mój wniosek o wyłączenie ww. asesora sądowego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. IV SAB/Po 72/18 [podkr. Sądu] należy uznać za ze wszech miar konieczny i uzasadniony" (kopia wniosku – k. 43). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania ww. wniosków Skarżącej należy wskazać, że każdy obywatel ma, zakotwiczone w Konstytucji RP (art. 45 ust. 1), prawo do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd, którego powinna cechować, wśród wymienionych w tym przepisie przymiotów, także niezależność i bezstronność. Realizacji prawa do niezależnego i bezstronnego sądu służą w szczególności przepisy ustaw proceduralnych, w tym instytucja wyłączenia sędziego uregulowana w art. 18–art. 24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej w skrócie "p.p.s.a."). Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter procesowej gwarancji jego bezstronności w konkretnym postępowaniu, czego warunkiem jest niezależność sędziego zarówno od organów państwa, jak i od stron. Wyłączenie sędziego ma służyć stworzeniu takich warunków sprawowania urzędu sędziowskiego, które eliminują możliwość wywierania nacisków na sędziego z którejkolwiek strony (zob. M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2016, uw. 1 do art. 18). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza przypadkami wyłączenia sędziego z mocy samego prawa – wyliczonymi w art. 18 § 1 p.p.s.a. – wyłączenie sędziego następuje także na wniosek sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). We wniosku o wyłączenie sędziego strona winna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Ponadto należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, zarówno sędzia, jak i asesor sądowy, o których wyłączenie wnioskowała Skarżąca, złożyli wymagane oświadczenia (k. 41 i 42). Ich treść w pełni odpowiada wymogom stawianym przez ustawodawcę w tym zakresie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie – tak, jak w niniejszej sprawie – iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie, i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (zob. np. postanowienie NSA z 19.11.2010 r., I OZ 864/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"). Zasadnie Sąd Najwyższy w postanowieniu z 25 sierpnia 1971 r. o sygn. akt I CZ 121/71 (LEX nr 1633339) podkreślił, że: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". W ocenie Sądu w niniejszym składzie powyższe uwagi dotyczące sędziego należy odpowiednio odnosić także do asesora sądowego. Ponadto podkreślenia wymaga, że wniosek o wyłączenie sędziego (odpowiednio: asesora sądowego) uzasadniają jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Takie zaś okoliczności, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie występują. W każdym razie Skarżąca ich wystąpienia nie wykazała, a oświadczenia złożone przez sędziego i asesora sądowego istnieniu takich okoliczności przeczą. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony co do negatywnego nastawienia sędziego do niej (por. postanowienie NSA z 28.01.2015 r., II OZ 40/15, CBOSA). Poza tym przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazuje art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie może chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale o okoliczność spośród przewidzianych w p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 04.11.2014 r., I OZ 938/14, CBOSA). Za okoliczność uzasadniającą wyłączenie sędziego nie można uznać podnoszonego przez Skarżącą faktu, że sędzia, którego wyłączenia się ona domaga, orzekał w innej sprawie Skarżącej. I to bez względu na wynik tamtej sprawy oraz ocenę wyroku w niej zapadłego żywioną i wyrażaną przez Skarżącą. Kwestionowaniu wadliwych, zdaniem strony, wyroków sądu pierwszej instancji służy instytucja skargi kasacyjnej, a nie wniosek o wyłączenie sędziego. Podobnie okoliczność, że dany asesor sądowy jest członkiem składów orzekających we wszystkich, jak twierdzi Skarżąca, sprawach z jej skarg na bezczynność Inne, nie świadczy o bezstronności tego asesora ani o zasadności jego wyłączenia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.