IV SO/Po 6/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o wymierzenie grzywny Wspólnota "W" z siedzibą w B. w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia 1. wymierzyć Wspólnota "W" z siedzibą w B. grzywnę w wysokości [...] zł (słownie: [...]); 2. zasądzić od Wspólnota "W" z siedzibą w B. na rzecz wnioskodawcy J. T. kwotę [...]zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] marca 2022 r. J. T., reprezentowany przez r. G., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o wymierzenie Wspólnota "W" z siedzibą w B. grzywny za nieprzekazanie do Sądu skargi datowanej na dzień [...] grudnia 2021 r. na bezczynność w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wnioskodawca wskazał, że pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. złożył wniosek do Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej w postaci sprawozdań finansowych, rozliczeń z dotacji oraz sprawozdań z rozliczeń dotacji za lata 2016-2020. Wspólnota "W" pismem z dnia [...] września 2021 r. odmówiło udostępnienia informacji publicznej argumentując, że nie znajduje się w kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, gdyż katalog z art. 4 ust. 1 ustawy ma charakter zamknięty. Skarżący pismem z dnia [...] września 2021 r. ponownie zawnioskował o udostępnienie żądanej informacji publicznej, nie zgadzając się ze stanowiskiem Stowarzyszenia. Podmiot nie odpowiedział na powyższe pismo. Następnie wnioskodawca wskazał, że w dniu [...] grudnia 2021 r. skierował do WSA w Poznaniu za pośrednictwem Stowarzyszenia skargę na bezczynność w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skargę doręczono w dniu [...] grudnia 2021 r., jednak do dnia dzisiejszego nie została ona przekazana do Sądu. Wnioskodawca w dalszej części uzasadnienia wniosku wskazał na art. 54 § 1-2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329.) oraz art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020r. poz. 2076), z których wynika, że przekazanie skargi winno nastąpić w terminie 15 dni. W konsekwencji, korzystając z możliwości przewidzianej w art. 55 § 1 p.p.s.a. wnioskodawca wniósł o wymierzenie grzywny podmiotowi zobowiązanemu. Wskazał dodatkowo, że nie są istotne powody nieprzekazania skargi, a także że późniejsze jej przekazanie nie wpływa na orzeczenie grzywny. Odpis wniosku został doręczony Stowarzyszeniu w dniu [...] kwietnia 2022 r. (k. 47 akt sąd.), jednakże podmiot nie ustosunkował się do treści wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że skarga na bezczynność Wspólnota "W" w przedmiocie udzielenia informacji publicznej została wniesiona do podmiotu zobowiązanego (Stowarzyszenia "W. " z siedzibą w B.) w dniu [...] grudnia 2021 r. (k. 27 akt sąd.). Na podstawie art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329., zwanej dalej także "p.p.s.a.") organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od daty jej otrzymania. Przepisy szczególne mogą przewidywać wyjątki od wskazanej zasady, ustalając inne terminy przekazywania skarg do sądu administracyjnego przez organy administracji publicznej. Takim szczególnym przepisem jest art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020r. poz. 2076 – dalej również jako: "u.d.i.p."). Przepis ten stanowi, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym, że przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi przez organ administracji. Tym samym 15-dniowy termin na przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w tym wypadku upływał w dniu [...] grudnia 2021 r. (środa). W zakreślonym terminie Wspólnota "W" nie przekazało przedmiotowej skargi na bezczynność. Skarga ta wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu [...] kwietnia 2022 r. Na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek wnioskodawcy może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., także na posiedzeniu niejawnym. Jak zwraca się w uwagę w orzecznictwie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywiste w tym wypadku jest także uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 54 § 2 p.p.s.a., ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy. Przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta przed powiadomieniem sądu, czy też nie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, w drugim zaś już nie. Funkcja represyjna z art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji), w sytuacji, gdy sąd rozpoznaje wniosek o wymierzenie grzywny mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed powiadomieniem sądu, ale z uchybieniem terminu. W związku z powyższym zauważyć należy, że orzeczenie sądu w sprawie wymierzenia organowi grzywny ma charakter uznaniowy. Użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "może" oznacza, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc na jakim etapie postępowania sądowego w sprawie głównej został złożony wniosek, jaka jest motywacja wnioskodawcy, jak duże było przekroczenie terminu, jakie były przyczyny niedopełnienia obowiązku przez organ. Konstrukcja ustawowa w kwestii wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., jest w tej mierze elastyczna i dopasowana do zmiennych realiów praktyki i zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy. Powyższe wskazuje, że w sprawie dotyczącej wymierzenia organowi grzywny zasadnicze znaczenie ma wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z przekazywaniem przez organ sądowi skargi wraz z aktami sprawy oraz odnoszących się do przyczyn złożenia tego rodzaju wniosku przez wnioskodawcy. W niniejszej sprawie bezspornie Wspólnota "W" uchybiło piętnastodniowemu terminowi do przekazania Sądowi skargi wraz z odpowiedzią i aktami sprawy. Skargę, która została nadana przez skarżącego do podmiotu zobowiązanego w dniu [...] grudnia 2021 r. (k. 26 akt sąd.), doręczono podmiotowi w dniu [...] grudnia 2022r. (k. 27 akt sąd.), nie przekazano Sądowi aż do [...] kwietnia 2022 r., tj. już po złożeniu przez wnioskodawcę wniosku o wymierzenie grzywny za jej nieprzekazanie. W ocenie Sądu nałożyć zatem należało na Stowarzyszenie grzywnę w związku z uchybieniem terminu do wniesienia skargi wskazanym w przepisie art. 21 pkt 1 u.i.d.p. w związku z art. 54 § 2 p.p.s.a. Dla samego wymierzenia grzywny nie mają znaczenia powody nieprzekazania przez organ skargi, wraz z aktami sprawy, sądowi administracyjnemu (por. postanowienia NSA: z 28.11.2012 r., I OZ 868/12; z 25.08.2011 r., I OZ 597/11, CBOSA). Co więcej - nawet uzasadnione przekonanie organu, że skarga jest niedopuszczalna, bo sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, nie zwalnia tego organu od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 11 września 2020 r., sygn. akt I OZ 520/20, CBOSA). Kwestia dopuszczalności skargi, a także słuszności twierdzeń Stowarzyszenia w kontekście jego powinności do udzielenia informacji publicznej analizowana była w sprawie o sygn. akt IV SAB/Po [...] ze skargi J. T. na bezczynność Stowarzyszenia w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sąd administracyjny rozstrzygając w kwestii wysokości wymierzenia grzywny powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2019 r., sygn. akt I OZ 1024/19, CBOSA). Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 p.p.s.a. określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Aktualnie stanowi o tym komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2021 r. (M.P. z 2022 r., poz. 175), zgodnie z którym wynagrodzenie to wyniosło – 5.662,53 zł. Sąd uwzględnił zatem upływ przeszło trzech miesięcy i 9 dni od dnia wniesienia skargi za pośrednictwem Stowarzyszenia, do jej rzeczywistego przekazania do Sądu oraz okoliczność, że przekazanie skargi nastąpiło dopiero po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny. Stowarzyszenie pomimo wezwania nie ustosunkowało się także do wniosku o wymierzenie grzywny, nie przedstawiło zatem przyczyn nieprzekazania skargi w terminie. Przyjąć można, że nie kwestionowało podnoszonej okoliczności nieprzekazania skargi datowanej na [...] grudnia 2021r. do Sądu i dalej podstaw do złożenia wniosku o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. W tym stanie sprawy Sąd wymierzył grzywnę w wysokości [...] zł, która nie przekracza maksymalnej wysokości grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w pkt 1 postanowienia. O kosztach postępowania (pkt 2 postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez wnioskodawcę wpis w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie przysługujące pełnomocnikowi wnioskodawcy, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), w wysokości [...] zł, a także poniesioną opłatę od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.