I SA/Rz 1028/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. wniosku J. K. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i podpisania skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn - p o s t a n a w i a - I. odmówić przywrócenia terminu. II. zwrócić J. K. kwotę 400 zł (czterysta złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi. I SA/Rz 1028/18 Uzasadnienie J. K., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego D. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Postanowieniem z dnia 25 maja 2018 r. WSA odrzucił skargę J. K. z uwagi na nie uiszczenie wpisu sądowego od skargi i nie podpisanie skargi przez przedstawiciela skarżącej. Rozstrzygnięcie to zostało doręczone D. K. – przedstawicielowi ustawowemu J. K. w dniu 29 maja 2018 r. W dniu 5 czerwca 2018 r. D. K. przedstawiciel J. K. nadała w urzędzie pocztowym do Sądu zażalenie na ww. postanowienie WSA oraz wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i podpisania skargi. Postanowieniem z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt II FZ 515/18, NSA - oddalił zażalenie skarżącej na ww. postanowienie WSA z dnia 25 maja 2018 r. o odrzuceniu skargi. Natomiast w treści wniosku o przywrócenie terminu D. K. wskazała, że o przesyłce zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz wezwanie o podpisanie skargi - dowiedziała się dopiero z treści postanowienia WSA z dnia 25 maja 2018 r. o odrzuceniu skargi, otrzymanego w dniu 29 maja 2018 r. Podniosła, że nie otrzymała przesyłek sądowych zawierających ww. wezwania o uzupełnienie braku fiskalnego i braku formalnego, nie otrzymała też powiadomienia z poczty o nadejściu takich przesyłek. Nadto nie pozostawiono awiza w sytuacji jej nieobecności w mieszkaniu ani w skrzynce pocztowej ani nie włożono do drzwi mieszkania ani także nie zostawiono w sklepie, który mieści się na dole w tym samym budynku. Po powzięciu wiadomości z treści postanowienia WSA o fakcie nieodebrania przesyłek, przedstawiciel skarżącej zgłosiła powyższe listonoszowi i na poczcie głównej w P. Z informacji listonosza obsługującego rejon dowiedziała się, że takich przesyłek nie nosił pod wskazany adres, ale także, że oprócz niego rejon obsługiwali dwaj inni doręczyciele, których nazwisk nie zna. Natomiast próba złożenia na poczcie głównej reklamacji w sprawie zakończyła się fiaskiem, albowiem nie tylko nie została przyjęta, ale odmówiono jej przyjęcia z uwagi na to, że z taką reklamacją może wystąpić wyłącznie nadawca przesyłki. W sklepie też awiza nie zostawiono. Przedstawiciel skarżącej nie mogła zatem poczynić żadnych kroków celem ustalenia co stało się z przesyłkami i dlaczego ich nie otrzymała, jak też dlaczego nie została powiadomiona o nadejściu przesyłek, miejscu i terminie ich odbioru. W ocenie przedstawiciela ta niezawiniona nieświadomość o nadejściu przesyłek, następnie o ich zwróceniu spowodowała uniemożliwienie jej i to bez jej winy - uzupełnienia ww. braków w wyznaczonym terminie. W jej ocenie, niedochowanie terminu nastąpiło w okolicznościach, na które nie miała żadnego wpływu. Nawet przy dołożeniu należytej staranności nie mogła ona dochować terminu, bowiem nie miała prawa złożyć reklamacji, co jej zdaniem uprawdopodabnia brak winy w uchybieniu terminu. Wraz z wnioskiem przedłożono dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi na konto Sądu w wysokości 400 zł, a także skargę podpisaną przez D. K. – przedstawiciela J. K. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 293/18, WSA - odmówił przywrócenia terminu. J. K. wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Po rozpoznaniu ww. zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) postanowieniem z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt II FZ 516/18 - uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA. W ocenie NSA, w świetle okoliczności podniesionej przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu, WSA powinien wpierw rozstrzygnąć kwestię prawidłowości doręczenia spornej przesyłki - zawierającej wezwania o uzupełnienie braku fiskalnego i braku formalnego. Zdaniem NSA, wobec podniesienia przez skarżącą okoliczności niezawiadomienia jej o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej - WSA powinien tę okoliczność wyjaśnić, składając u operatora pocztowego stosowną reklamację, do czego jest wyłącznie uprawniony i tym samym jednoznacznie ustalić okoliczność związaną z ewentualnym brakiem winy strony w uchybieniu terminu. Strona nie miała bowiem prawnej możliwości podważenia skuteczności doręczenia przesyłki w takim trybie. Podniesienie tej okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu powinno zatem skutkować wyjaśnieniem kwestii doręczenia przedmiotowego wezwania przez WSA pomimo dysponowania prawidłowo opisaną przesyłką rejestrowaną. Istotny dla zawinienia strony jest bowiem fakt prawidłowego lub nieprawidłowego awizowania przesyłki, który może zostać wyjaśniony wyłącznie w postępowaniu reklamacyjnym u operatora pocztowego, a które to może zostać zainicjowane wyłącznie przez nadawcę. NSA wskazał, że w postępowaniu reklamacyjnym z uwagi na zastrzeżenia podnoszone przez skarżącą WSA powinien wyjaśnić okoliczności związane z miejscem, w którym były pozostawiane awiza, gdyż według twierdzeń strony na budynku oraz przy mieszkaniu, w którym zamieszkuje nie została zainstalowana pocztowa skrzynka oddawcza. Ponadto wyjaśnienia wymagają w postępowaniu reklamacyjnym twierdzenia doręczyciela, który według skarżącej zaprzeczył, aby awizował przesyłkę dla strony. NSA wskazał także, że przy ponownej ocenie wniosku strony obowiązkiem WSA będzie odniesienie się do wszystkich podnoszonych w nim okoliczności i dopiero w oparciu o ich całościową analizę, w tym z uwzględnieniem odpowiedzi udzielonej przez operatora pocztowego, wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.). Sąd stwierdził, że mimo zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dokonania czynności, których wniosek ten dotyczy (tj. uiszczenie wpisu sądowego od skargi i podpisanie skargi) - przedstawiciel małoletniej skarżącej J. K. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu tego terminu. O braku winy można mówić wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody przezwyciężyć nawet przy użyciu największego wysiłku. Ponadto wyjaśnienia wymaga, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. Nie chodzi tu o przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego, jednakże strona ubiegająca się o przywrócenie terminu winna dołożyć staranności i wysiłku w wyjaśnieniu przyczyn swojego uchybienia (patrz. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., II GZ 47/2009, Lex Polonica nr 2016205). Według utrwalonego orzecznictwa przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest zachowanie szczególnej staranności przy jej dokonywaniu. Orzekający w przedmiocie wniosku sąd powinien zatem każdorazowo oceniać, czy zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226). Jak już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawcach). Nie budzi wątpliwości Sądu, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 26 kwietnia 2018 r. skarżąca reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego D. K. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł. Natomiast w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału - pismem z dnia 26 kwietnia 2018 r. przedstawiciel małoletniej została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podpisanie skargi lub nadesłanie podpisanego oryginału skargi - wezwania należało wykonać w terminie 7 dni od dnia ich doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały skierowane do przedstawiciela skarżącej na wskazany przez nią adres zamieszkania i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłek widnieją adnotacje: "Awizowano 30.04.2018." (zwrócone do Sądu przesyłki zawierające wezwania k. 17 akt sądowych). Ponieważ przesyłki zawierające ww. wezwania nie zostały odebrane przez D. K. – przedstawiciela skarżącej z uwagi na jej nieobecność w miejscu zamieszkania, dlatego zostały one awizowane i złożone w dniu 30 kwietnia 2018 r. we właściwej placówce pocztowej - Urzędzie Pocztowym P. [...], o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Mimo ich ponownego awizowania w dniu 8 maja 2018 r., przesyłki nie zostały także podjęte w terminie 14 dniowym, liczonym od dnia pierwszego zawiadomienia, co wywołało zastępczy skutek doręczenia z upływem ostatniego dnia tego okresu tj. 14 maja 2018 r. (zwrócone do tutejszego sądu wezwania). Wezwania zostały zatem doręczone w trybie zastępczym, określonym w art. 73 P.p.s.a., w dniu 14 maja 2018 r. Termin do uzupełnienia braku fiskalnego i formalnego skargi upłynął bezskutecznie w dniu 21 maja 2018 r. Przedstawiciel skarżącej nie uzupełniła ww. braków, dlatego WSA postanowieniem z dnia 25 maja 2018 r. odrzucił skargę J. K. Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a., Art. 73. § 1. _@KON@_w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. _@POCZ@__@KON@_Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). _@POCZ@__@KON@_W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). _@KON@_Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Przy ponownym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu pozostaje kwestia ustalenia, czy niedochowanie ustawowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz uzupełnienia braku formalnego skargi było wynikiem braku staranności skarżącej. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz braku fiskalnego. Z treści wniosku o przywrócenie terminu, a także postanowienia NSA z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt II FZ 516/18 wynika, iż skarżąca usiłuje obalić domniemanie doręczenia omawianych przesyłek wykazując brak zawinienia w uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności. Jednak aby skutecznie tego dokonać musi wykazać wadliwość doręczenia. W niniejszym przypadku wadliwość ta zdaniem skarżącej polegała na tym, że nie doręczono jej w sposób prawidłowy przedmiotowych przesyłek oraz nie ma możliwości żeby pozostawiono zawiadomienia (awizo) o doręczeniu przesyłek w oddawczej skrzynce pocztowej, gdyż taką nie dysponuje. Podkreślenia wymaga, że rozpoznając ponownie wniosek, Sąd zwrócił się do operatora pocztowego z reklamacją dotyczącą przesyłki skierowanej do skarżącej zawierającej wezwanie do usunięcia braku fiskalnego i braku formalnego. Z odpowiedzi operatora pocztowego wynika, że przesyłka (zawierająca wezwania do usunięcia braku fiskalnego i braku formalnego w sprawie) została wydana do doręczenia, po czym (wbrew twierdzeniu strony) dwukrotnie awizowana zgodnie z wyżej opisanymi przepisami – awiza wystawiono 30.04.2018 r. oraz 8.05.2018 r. Doręczyciel potwierdził, że pod adresem zamieszkania D. K. (przedstawiciel ustawowy J. K.), tj.; P., ul. C. [...] - nie ma skrzynki pocztowej. Ze względu na upływ czasu listonosz nie pamiętał tej konkretnej sytuacji. Nadmienił jednak że, po powrocie z rejonu, podczas opracowywania kilkudziesięciu przesyłek "automatycznie" zaznaczył na ww. przesyłce, że awizo zostawił w oddawczej skrzynce pocztowej. Z oświadczenia listonosza wynika, że nigdy nie rozmawiał z adresatką na temat ww. przesyłki ani tym bardziej nie stwierdził, że nie wystawił awiza na przedmiotową przesyłkę. Ponadto dodał, że w sytuacji braku skrzynki pocztowej, jak w przedmiotowej sprawie - awizowaną przesyłkę wciska się w drzwi posesji lub w otaczające je ogrodzenie i to w taki sposób, ażeby warunki atmosferyczne nie pozwoliły na jej zniszczenie. Jego zdaniem, w tym przypadku zapewne tak było. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru ww. pism wynika, że adres, na który skierowano ww. korespondencje, jest prawidłowy. Natomiast z postępowania reklamacyjnego wynika, że omawiane awiza doręczyciel pozostawił w drzwiach posesji lub w otaczającym je ogrodzeniu, z uwagi na brak oddawczej skrzynki pocztowej. W ocenie Sądu, brak posiadania skrzynki pocztowej, mimo prawnego obowiązku wynikającego z art. 40 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481 ze zm.), stanowi przejaw niedbalstwa i zgody na ewentualne problemy z doręczeniem przesyłek. Okoliczność ta nie może uzasadniać uznania braku winy w uchybieniu terminu. Oceny tej nie zmienia błędne zaznaczenie przez listonosza na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że awizo pozostawił w skrzynce pocztowej, spowodowane –jak wynika z jego wyjaśnień – dużą ilością pracy i "automatycznym" opracowaniem kilkudziesięciu przesyłek, bowiem skarżąca twierdzi, że w ogóle awiza nie pozostawiono. Podkreślenia wymaga, że przyjęcie optyki skarżącej, że do obalenia domniemania fikcji doręczenia wystarczy oświadczenie, że listonosz nie doręczył przesyłki, prowadziłoby do niemożliwości przyjęcia doręczenia zastępczego jako instytucji procesowej (por. postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 527/18 oraz z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FZ 523/18). W konsekwencji stwierdzić należy, że D. K. działając jako przedstawiciel ustawowy skarżącej nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego i podpisania skargi. Z przedstawionych względów na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.