I SA/Rz 1185/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. sprzeciwu L. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 maja 2016 r. sygn. I SA/Rz 1185/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi L. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych, dotyczących zobowiązań podatkowych skarżącego z tytułu podatku od środków transportowych, od 2003 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. I SA/Rz 1185/15 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił L. P. przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznych, dotyczących zobowiązań podatkowych skarżącego z tytułu podatku od środków transportowych, od 2003 r. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący podał, że jest w podeszłym wieku - ma 76 lat i jest schorowany. Nie zgodził się z przedstawionymi przez referendarza sądowego informacjami, że jego syn J. (z którym mieszka) otrzymuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości od 32.277,83 zł do 76.537,40 zł. Wskazał, że na wezwanie Sądu przesłał deklaracje, z których wynika, że dochód jego syna za styczeń 2016 r. wyniósł 2.698,14 zł brutto, za luty 2016 r. - 11.561,78 zł, a za marzec 2016 r. - 9.954,00 zł. Dodał, że jego renta wynosi 175,75 zł netto miesięcznie. Zwrócił uwagę, że rodzina pomaga mu w utrzymaniu w zakupie leków, w utrzymaniu domu oraz innych opłatach. Nadto jego gospodarstwo jest zajęte w całości przez komornika sądowego i z tego tytułu nie osiąga żadnych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Według art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zawarty w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - obliguje Sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. We wniosku PPF skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pełnoletnim synem. Oświadczył, że nie uzyskuje żadnych dochodów, i nie wskazał wysokości dochodów syna (określając jedynie, że prowadzi on pizzerię). Wymienił, że posiada dom o pow. 150 m2, (który jak podał został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym), a także nieruchomości rolne o areale 1,5 ha. W zakresie ponoszonych wydatków określił, że wszelkie koszty mieszkaniowe, jak również koszty jego rehabilitacji ponosi syn. Przedstawiona przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja wzbudziła uzasadnione wątpliwości referendarza sądowego. W związku z tym pismem z dnia 9 maja 2016 r. referendarz wezwał skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego jego stanu majątkowego i wysokości uzyskiwanych dochodów - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o informacje w nim zawarte. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 17 maja 2016 r. podał, że opłaty za prąd i gaz ponoszą jego synowie, zaś na żywność, leki, środki czystości wydaje miesięcznie od 200 do 300 zł. Zaznaczył, że wydatki te pokrywają też synowie i córka. Podkreślił, że nie prowadzi z synem wspólnego gospodarstwa domowego, choć mieszka w tym samym budynku. Ze złożonych przez skarżącego dokumentów źródłowych wynika, że posiada on stałe źródło dochodów, w postaci renty rodzinnej, wypłacanej mu kwartalnie przez KRUS, w wysokości 527,25 zł brutto (175,75 zł netto). Natomiast syn, który z nim zamieszkuje, prowadzi działalność gospodarczą, w załączeniu przedłożył deklaracje na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy za miesiące styczeń, luty i marzec 2016 r. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie ustosunkował się do żądania zawartego w skierowanym do niego wezwaniu i nie wskazał jaka jest jego rzeczywista sytuacja mieszkaniowa i finansowa. Wbrew zarzutom zawartym w sprzeciwie, z przedłożonych deklaracji niezbicie wynika, że za miesiąc styczeń 2016 r. J. P. (syn skarżącego) otrzymał przychód w kwocie 32 277,83 zł, za miesiąc luty 2016 r. – 58 208,86 zł, a za marzec 2016 r. – 76 537,40 zł. Zatem określona przez referendarza wysokość uzyskiwanych przez syna skarżącego miesięcznych przychodów w wysokości od 32 277,83 zł do 76 537,40 zł – jest zgodna z przedstawionymi deklaracjami (k. 63-65 akt sądowych). Natomiast wskazane przez skarżącego kwoty dotyczą dochodu jego syna (a nie przychodu) i według danych wskazanych w deklaracji dochody te wynoszą odpowiednio za miesiąc styczeń 2016 r. - 2 698,14 zł, za luty 2016 r. - 11 561,78 zł, a za marzec 2016 r. – 9 953,85 zł. Analiza informacji udzielonych przez skarżącego nie daje podstaw do uznania, że przedstawił on w sposób czytelny swój stan finansowy. Z dodatkowego oświadczenia wynika, że jedynym źródłem jego utrzymania jest renta rodzinna z KRUS pobierana kwartalnie w wysokości 527,25 zł brutto, tj. 175,75 zł netto. To jednak należy zgodzić się ze stanowiskiem referendarza sądowego, że nie jest to jego jedyne źródło utrzymania, gdyż korzysta on z pomocy rodziny, co zresztą przyznał również w sprzeciwie, ale co trzeba podkreślić - wysokość tej pomocy pozostaje nieznana. Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego gdyż nie uczynił on zadość ww. wezwaniu referendarza. Tym samym skarżący uniemożliwił sądowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej, w jakiej się znajduje i wyjaśnienie wątpliwości czy zamieszkując wraz z synem prowadzi z nim wspólne gospodarstwo, w sytuacji gdy korzysta on z jego wsparcia oraz pozostałych członków rodziny. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa to na wnioskodawcy ciąży obowiązek rzetelnego współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź składanie niepełnych lub sprzecznych oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. II GZ 165/11; z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. I GZ 455/10). Tak więc w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej wyjątkowo trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. II FZ 607/10). Jeżeli zaś wnioskodawca uchyla się od należytego i wiarygodnego wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej przedstawiając dane dotyczące tej sytuacji w sposób selektywny Sąd nie ma jakichkolwiek podstaw do wydania rozstrzygnięcia o przyznanie prawa pomocy - uwzględniającego złożony sprzeciw. Należy mieć bowiem na uwadze, że Sąd nie może w jakikolwiek sposób domniemywać sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.