I SA/Rz 24/13

WyrokWSA w Rzeszowie2013-03-14

Skład orzekający: Jacek Surmacz, Kazimierz Włoch, Jarosław Szaro

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zarządu Województwa Podkarpackiego wydana w składzie czteroosobowym, po wcześniejszym wydaniu decyzji w I instancji przez ten sam organ w składzie trzyosobowym, narusza zasady postępowania administracyjnego i przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w szczególności art. 153 P.p.s.a. i zasady dwuinstancyjności postępowania?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Zarządu Województwa Podkarpackiego została wydana w składzie czteroosobowym, co stanowi naruszenie oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku WSA w Rzeszowie (sygn. akt I SA/Rz 4/12), który wiązał organ na podstawie art. 153 P.p.s.a. Ocena ta wskazywała, że dla zachowania zasady dwuinstancyjności i obiektywizmu, składy orzekające w pierwszej instancji i po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powinny być maksymalnie odmienne personalnie, w ramach dopuszczalnych przez przepisy składów trzyosobowych. Wydanie decyzji w składzie czteroosobowym, z niewielką różnicą personalną w stosunku do decyzji pierwszej instancji, narusza te zasady, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.
Stan faktyczny
Gmina F. złożyła wniosek o dofinansowanie projektu z funduszy unijnych, zawarła umowę o dofinansowanie, a następnie otrzymała środki. Po kontroli ex post, Zarząd Województwa nałożył na Gminę korekty finansowe i wezwał do zwrotu środków z powodu stwierdzonych nieprawidłowości w procedurach zamówień publicznych. Po wydaniu decyzji pierwszej instancji i decyzji utrzymującej ją w mocy, Gmina wniosła skargę do WSA, która została uwzględniona, a decyzje uchylone. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Zarząd Województwa wydał kolejne decyzje, które zostały zaskarżone przez Gminę F. Skarga Gminy dotyczyła m.in. naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym niezastosowania się do wytycznych poprzedniego wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] października 2012r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2012r. Określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądza od Zarządu Województwa na rzecz Gminy F. kwotę 10.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz /spr./ Sędziowie WSA Kazimierz Włoch SO del. Jarosław Szaro Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 marca 2013 r. sprawy ze skargi Gminy F. na decyzję Zarządu Województwa P. z dnia [...] października 2012r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania ze środków unijnych przypadającej do zwrotu i zobowiązania do jej zwrotu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...], 2) określa, że uchylone decyzje, a wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Zarządu Województwa P. na rzecz strony skarżącej Gminy F. kwotę 10.200 ( słownie: dziesięć tysięcy dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego . I SA/Rz 24/13 Uzasadnienie Gmina F. złożyła do Zarządu Województwa jako do Instytucji Zarządzającej – w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007 – 2013 oraz w oparciu o ustawę z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju /Dz.U. nr 84 poz. 712 z 2009r. ze zm./ - wniosek o dofinansowanie projektu pod nazwą: "Budowa oczyszczalni ścieków w P. wraz z siecią kanalizacji sanitarnej wsi F. z połączeniem istniejącego systemu odprowadzania ścieków w miejscowości GD. i T. , Gmina F.". Przedmiotowy projekt uzyskał pozytywną ocenę i wybrany został do dofinansowania, na skutek czego Zarząd Województwa zawarł z Gminą F. w dniu [...] lipca 2009r. umowę nr [...] o dofinansowanie tegoż projektu, przy czym umowa ta zmieniania była aneksami: - z dnia [...] października 2009r. nr [...], - z dnia [...] marca 2010r. nr [...], - z dnia [...] marca 2010r. nr [...]. Na podstawie powyższej umowy Zarząd Województwa przekazał Gminie F. kwotę 5.212.727,39 zł ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, a następnie przeprowadził kontrolę ex post na dokumentach w zakresie prawidłowości realizacji przedmiotowego projektu czyli prawidłowości udzielania zamówień i ponoszenia wydatków. W wyniku tej kontroli naliczono: - korektę finansową w wysokości 1.632.562,65 zł, z tytułu nieprawidłowości stwierdzonych w ramach postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na roboty budowlane: "Budowa oczyszczalni ścieków w P. wraz z siecią kanalizacji sanitarnej wsi F. z przełączeniem istniejącego systemu odprowadzania ścieków w m. GD. i T., Gmina F.", - korektę finansową w wysokości 4.1561,32 zł z tytułu stwierdzenia nieprawidłowości stwierdzonych w ramach postępowania o udzielnie zamówienia publicznego na: "Pełnienie nadzoru inwestorskiego nad robotami budowlanymi projektu współfinansowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013 pn. Budowa oczyszczalni ścieków w P. wraz z siecią kanalizacji sanitarnej wsi F. z przełączeniem istniejącego systemu odprowadzania ścieków w m. GD. i T., Gmina F.". O wynikach tej kontroli poinformowano Gminę F. w piśmie z dnia 5 listopada 2010r. i co do tych ustaleń Gmina w piśmie z dnia 19 listopada 2010r. wniosła uwagi i zastrzeżenia, które jednak nie zostały uwzględnione. W związku z tym Zarząd Województwa poinformował Gminę /pismo z dnia 27 stycznia 2011r./ o braku podstaw do weryfikacji ustaleń kontrolnych i podtrzymał ustalenia dotyczące kwot korekt finansowych, poinformował o pomniejszeniu płatności o kwotę 1.361.392,41 zł oraz wezwał o zwrot kwoty 271.170,24 zł w terminie 14 dni, jednakże Gmina w piśmie z dnia 18 lutego 2011r. podtrzymała swoje zastrzeżenia i zgłosiła gotowość do negocjacji, na skutek czego doszło w dniu 6 kwietnia 2011r. do spotkania stron, które jednak nie doprowadziło do zmiany stanowisk. W piśmie z dnia 22 kwietnia 2011r. Zarząd Województwa wezwał Gminę o zwrot kwoty 1.294.265,33 zł w terminie 14 dni, a po jego bezskutecznym upływie, postanowieniem z dnia [...] listopada 2011r. wszczął postępowanie w sprawie zwrotu przez Gminę F. środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich /postanowienie to w istocie wydane zostało w dniu [...] lipca 2001r., a nie w listopadzie/. Następnie w dniu [...] sierpnia 2011r. Zarząd Województwa wydał decyzję nr [...], w której: - określił kwotę 1.294.265,33 zł przypadającą do zwrotu przez Gminę F."w związku z wykorzystaniem środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem obowiązujących procedur w ramach umowy o dofinansowanie projektu" opisanego wyżej, - zobowiązał Gminę F. "do zwrotu części środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych, w kwocie 1.294.265.33 zł wraz z odsetkami, określonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia wypłaty środków, tj. dnia obciążenia rachunku bankowego Ministra Finansów prowadzonego w Banku "A", jak poniżej: - od dnia 16 marca 2010r. co do kwoty 432.192,64 zł, - od dnia 27 maja 2010r. co do kwoty 419.410,40 zł, - od dnia 22 lipca 2010r. co do kwoty 11.771,25 zł, - od dnia 10 września 2010r. co do kwoty 74.759,60 zł, - od dnia 12 listopada 2011r. co do kwoty 356.131,44 zł, - do dnia zwrotu włącznie /w decyzji wskazano faktury, z których wynikają powyższe kwoty/. Gmina F. w dniu 19 sierpnia 2011r. dokonała wpłaty kwot określonych w opisanej wyżej decyzji tj. 1.294.265,33 zł i odsetek w kwocie 178.178 zł oraz złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Zarząd Województwa decyzją z dnia [...] października 2011r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2011r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] października 2011r. wniosła Gmina F., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, prawomocnym wyrokiem z dnia 27 marca 2012r. sygn. akt I SA/Rz 4/12, uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2011r. Nr [...], przy czym określił że uchylone decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zarząd Województwa, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r., nr [...], określił kwotę 1.294.265,33 zł przypadającą do zwrotu przez Gminę F. "w związku z wykorzystaniem środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem obowiązujących procedur w ramach umowy o dofinansowanie projektu" opisanego wyżej, - zobowiązał Gminę F. "do zwrotu części środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych, w kwocie 1.294.265.33 zł wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia wypłaty środków, tj. dnia obciążenia rachunku bankowego Ministra Finansów prowadzonego w Banku "A", jak poniżej: - od dnia 16 marca 2010r. co do kwoty 432.192,64 zł, - od dnia 27 maja 2010r. co do kwoty 419.410,40 zł, - od dnia 22 lipca 2010r. co do kwoty 11.771,25 zł, - od dnia 10 września 2010r. co do kwoty 74.759,60 zł, - od dnia 12 listopada 2011r. co do kwoty 356.131,44 zł, - do dnia zwrotu włącznie /w decyzji wskazano faktury z których wynikają powyższe kwoty/. Gmina złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarząd Województwa w R., po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją z dnia [...] października 2012r. nr [...], utrzymał w mocy wydaną przez siebie decyzję z dnia [...] sierpnia 2012r., nr [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Zarządu Województwa w R. z dnia [...] października 2012r. wniosła Gmina F. i zarzuciła: 1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 202r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), albowiem Zarząd Województwa wydając skarżoną decyzję nie uwzględnił wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 marca 2012 r. sygn. akr I SA/Rz 4/12, w szczególności ponownie dokonał zastosowania wysokości wskaźnika korekty finansowej mechanicznie, bez rozważenia i wykazania ryzyka szkody dla funduszy unijnych; b) art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm. - zwanej dalej: ustawą z 2009r.) poprzez błędne jego zastosowanie w niniejszej sprawie. c) Art. 165 ust 4 ustawy Prawo zamówień publicznych (ustawa z dnia 29 stycznia 2004r. Dz.U. z 2010r., Nr 113, poz. 759) poprzez jego niezastosowanie, a w następstwie tego jako organ nieuprawniony do tego. Naruszenie art. 32 ust. 3 (i wymienionych w lit. d do h skargi artykułów Pzp) ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez niewłaściwą i nieuzasadnioną jego wykładnię i uwzględnienie w ramach czynności związanych z ustalaniem szacunkowej wartości zamówienia, wartości zamówień uzupełniających, a co z kolei pociągnęło za sobą naruszenie innych przepisów wyżej wymienionej ustawy, odpowiednich do tego trybu udzielania zamówienia , oraz przy tej wykładni nie uwzględnienie faktu, iż wobec upływu w dniu 10 sierpnia 2012 roku 3 letniego okresu w jakim można było udzielić zamówień uzupełniających nie udzielono ich, co wykazuje, iż wartość zamówienia była ustalona prawidłowo, a względy formalne nie mogą stanowić nadrzędnej podstawy i funkcji do dokonania ustalenia wartości przedmiotu zamówienia, bez uwzględnienia nowych zaistniałych okoliczności, o czym świadczą budżety za lata 2010, 2011 i 2012, zalegające w aktach sprawy, d) Art. 40 ust. 3 w związku z art. 7 ust 1 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez niewłaściwą jego subsumcję do zaistniałego stanu faktycznego polegającą na przyjęciu, że ogłoszenie o zamówieniu winno być przekazane Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, gdyż szacunkowa wartość przedmiotu zamówienia, uwzględniająca wartość przewidywanych zamówień uzupełniających przekraczała kwotę określoną w Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie kwot wartości zamówień oraz konkursów, od których jest uzależniony obowiązek przekazywania ogłoszeń Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich (Dz. U. z 2007r., Nr 241, poz. 1762); e) Art. 38 ust. 4a pkt. 2, art. 12a ust. 2 w związku z art. 7 ust.1 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez jego niewłaściwą jego subsumcję do zaistniałego stanu faktycznego i przyjęcie, iż ogłoszenie o zmianie ogłoszenia w zakresie informacji o oświadczeniach i dokumentach, jakie mają dostarczyć wykonawcy w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu winno być opublikowanie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz przyjęcie, że w tej sytuacji winien być przedłużony terminu składania ofert o czas niezbędny na wprowadzenie zmian w ofertach, f) Art. 22 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez błędna jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie, poprzez ustalenie że żądanie przez Zamawiającego, posiadania niezbędnej wiedzy i doświadczenia oraz dysponowania potencjałem technicznym i osobami zdolnymi do wykonywania zamówienia, wykazu niezbędnych do wykonywania zamówienia sprzętu i urządzeń jakimi dysponuje wykonawca na dzień składania ofert, jako spełnienia warunku udziału w postępowaniu miało wpływ na konkurencyjność, gdyż nawet brak wykazania przez oferenta wyżej opisanych wymagań nie stanowiło podstawy do odrzucenia oferty czy jakichkolwiek innych ujemnych skutków w ocenie oferty, g) Art. 7 ust. 1 w związku z art. 23 ust 3 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez błędną jego subsumcję i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, iż żądanie przez Zamawiającego w treści Specyfikacji istotnych warunków zamówienia- w pkt XI Udział w postępowaniu podmiotów występujących wspólnie, ppkt.3, str. 13 SIWZ- (w przypadku oferty wspólnej) aby warunki określone m.in. w pkt X ust. 3 pkt 2 - każdy wykonawca spełniał oddzielnie, które to ustalenie jest nieprawdziwe wobec treści tych punktów , gdyż odnoszą się one jedynie do takich elementów jak np. KRS itp. , natomiast wynikające z ppkt.2 złożenie oświadczenia na załączniku nr 2 do SIWZ dotyczy wyłącznie jego pkt.4 tj. nie podlegania wykluczeniu o udzielenie zamówienia publicznego zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 29.01.2004 r. Prawo zamówień publicznych, a wykonawca mógł wykreślić wcześniejsze punkty. Złożenie oświadczenia z art.24 wynika z zapisu ustawowego , a w ocenie zamawiającego nie było celowe tworzenie dodatkowego oświadczenia w tym zakresie. Pozostałe warunki były do spełnienia łącznie i tak były oceniane. h) Art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i ustalenie że: - żądanie w przypadku oferty wspólnej oświadczenia o przyjęciu wspólnej, solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania wobec Zamawiającego z tytułu realizacji umowy i udzielonej gwarancji jest sprzeczne z niżej wymienionym rozporządzeniem, gdyż solidarna odpowiedzialność ma swoje ustawowe odniesienie w ustawie Pzp a powielenie zapisów ustawowych nie może stanowić naruszenia prawa, - żądanie złożenia wykazu niezbędnego sprzętu i urządzeń, osób i podmiotów, które będą wykonywać zamówienie lub będą uczestniczyć w wykonaniu zamówienia, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji niezbędnych do wykonania zamówienia, wykształcenia, także zakresu wykonywanych przez nich czynności bez konkretyzacji warunku udziału w postępowaniu, którego spełnienie dokumenty te miałyby potwierdzać, jako dokumentów, które nie są niezbędne do przeprowadzenia postępowania wykracza poza regulacje zawarte w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 maja 2006r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. z 2006 r. nr 87 poz. 605 ze zm.) jest sprzeczne z prawem, gdyż rozporządzenie takich wymogów nie stawia wobec nie przekroczenia progów z art. 11 ust 8 Pzp w szczególności w zestawieniu z argumentacją dot. zamówienia uzupełniającego. Brak konkretyzacji spełnienia warunku udziału w postępowaniu w odniesieniu do powyższego nie miał wpływu na ograniczenie konkurencji jak i nie mógł być podstawą do eliminacji oferenta z postępowania. Gdyby Zamawiający skonkretyzował warunek spełnienia przez Wykonawcę na dzień składania ofert posiadania sprzętu bezsprzecznie naruszyłby zapisy ustawowe , jednak w wyniku braku opisu warunku traktował te dokumenty jako informacyjne i nie mające wpływ na postępowanie. 2/ naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: a) art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwany dalej Kpa) polegającego na zaaprobowaniu sposobu przeprowadzania dowodów i ich ocenie, a w konsekwencji podzieleniu błędnie ustalonego stanu faktycznego sprawy, sprowadzające się do stwierdzenia, iż Gmina F. przewidując udzielenie zamówień uzupełniających, nie uwzględniła w ramach czynności związanych z ustalaniem szacunkowej wartości zamówienia, wartości zamówień uzupełniających i w skutek czego naruszyła art. 32 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych; Gmina: 1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, oraz na podstawie art. 135 P.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], oraz określenie iż zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu, ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, ponadto o: 3) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej zostały powołane (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Z mocy art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Użyte w art. 153 P.p.s.a. określenie "orzeczenie" oznacza nie sentencję, lecz uzasadnienie orzeczenia. Za takim stanowiskiem przemawia to, że ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się przede wszystkim z wykładnią prawa, zaś wykładnia zgodnie z art. 138 i 141 § 4 P.p.s.a. może się mieścić jedynie w uzasadnieniu wyroku sądowego (wyrok NSA z 15 maja 2012r. I OSK 755/11). Przez ocenę prawną, o której mowa w przepisie art. 153 P.p.s.a., należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpatrywanej sprawie. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 marca 2012r. I SA/Wa 1305/11 - dostępna w CBOiS). Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a więc nie tylko samą wykładnię w ścisłym tego słowa znaczeniu (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2011r. I SA/Gd 857/11 publ. w CBOiS - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena prawna, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego i dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011r. II OSK 2550/11 i wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 września 2011r. II SA/Kr 758/11 -wszystkie dost. w CBOiS). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie we wspomnianym prawomocnym wyroku z dnia 27 marca 2012r. I SA/Rz 4/12 podkreślił, że wojewódzki sąd administracyjny jako sąd pierwszej instancji rozpoznając daną sprawę na skutek wniesionej skargi kontroluje prawidłowość zaskarżonej decyzji, przy czym kontrola ta w pierwszej kolejności dotyczy zachowania zasad (przepisów) dotyczących postępowania, bo kontroli merytorycznej może podlegać takie rozstrzygnięcie, które zapadło w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Sąd dalej wskazał, że pierwotnym zdarzeniem faktycznym i prawnym rodzącym uprawnienia i obowiązki stron - Gminy F. i Zarządu Województwa - była umowa z dnia [...] lipca 2009r. o dofinansowanie wymienionego wyżej projektu, zawarta w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 grudnia 2006r. o zasadach polityki rozwoju /Dz.U. nr 84 poz. 712 z 2009r. ze zm./ - powoływana dalej jako ustawa z 6 grudnia 2006r. W przedmiotowej ustawie - oraz wydanych na jej podstawie regulacjach – zamieszczone zostały przepisy dotyczące postępowania na etapie zgłaszania wniosków o dofinansowanie opracowanych projektów, oceny tychże projektów, możliwości zaskarżania tych ocen na poszczególnych etapach oraz wnoszenia do sądu administracyjnego skarg na negatywną ocenę projektu i w tym ostatnim zakresie, tj. postępowania sądowo-administracyjnego zawarto odmienne regulacje w stosunku do przepisów P.p.s.a. /art. 30b, art. 30c/. Z kolei w art. 30c cyt. wyżej ustawy dopuszczono odpowiednie stosowanie przepisów P.p.s.a. – w zakresie nieuregulowanym w tejże ustawie – ale wskazano, jakie przepisy mogą mieć zastosowanie a jakie są wyłączone, jednakże to odpowiednie stosowanie określonych przepisów P.p.s.a. dotyczy tylko spraw wymienionych wyżej tj. postępowania związanego z oceną projektów – a nie z ich realizacją. Zaznaczyć także należy, że w art.37 cyt. ustawy wyłączono możliwość stosowania przepisów Kpa, ale także tylko "do postępowania w zakresie ubiegania się oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy ze środków pochodzących z budżetu państwa lub ze środków zagranicznych". Jeśli chodzi o dofinansowanie projektu, to jego podstawę stanowi stosowna umowa lub decyzja /art. 30 cyt. wyżej ustawy z 6 grudnia 2006r./ - i taka umowa w okolicznościach mniejszej sprawy zawarta została w dniu [...] lipca 2009r. – natomiast jeśli chodzi o odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, to w ustawie tej wskazano jedynie, że należy to do zadań instytucji zarządzającej, przy czym co do decyzji wskazano, że chodzi o decyzję " o której mowa w przepisach o finansach publicznych" /art. 26 ust.1 pkt 15/; z kolei w art. 27 ust.1 pkt 6 dano instytucji zarządzającej prawo do przekazania – w drodze porozumienia – uprawnienia do wydawania tych decyzji przez instytucję pośredniczącą. Jeśli chodzi o ustawę o finansach publicznych, to w niniejszym przypadku – jak zasadnie przyjął organ orzekający – zastosowanie będzie miała ustawa z dnia 29 sierpnia 2009r. /Dz.U. nr 157 poz. 1240 ze zm./, gdyż – jak wynika z ustaleń w niniejszej sprawie – środki pieniężne będące przedmiotem rozliczenia przekazane zostały Gminie F. w 2010r. /16 marca, 27 maja, 22 lipca, 10 września i 12 listopada/ - na co wskazuje art. 111 ustawy z 2009r. Według regulacji zawartych w powyższej ustawie z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, organami I instancji uprawnionymi do wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych ze środków europejskich /czyli jak w niniejszej sprawie/ są instytucje zarządzające będące jednostkami sektora finansów publicznych /art. 61 ust.1 pkt 1 w związku z art. 60 pkt 6, art.2 pkt 5, art. 5 ust.3 pkt 1, pkt 2, pkt 4, art. 9 pkt 2/. Ponieważ w niniejszej sprawie – jak wskazano wyżej – odrębne ustawy nie stanowią inaczej, ani też nie zostało zawarte porozumienie o przekazaniu uprawnień do wydawania decyzji, niewątpliwie organem uprawnionym do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu jest instytucja zarządzająca, czyli Zarząd Województwa Podkarpackiego. Od takiej decyzji wydanej w I instancji przez instytucję zarządzającą przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy /do tego samego organu/ do którego to wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji /art. 61 ust. 4, ust. 5 cyt. ustawy o finansach publicznych/. Ponieważ – zgodnie z art. 67 cyt. ustawy - do spraw dotyczących tych należności, nieuregulowanych w przedmiotowej ustawie o finansach publicznych, stosuje się /wprost/ przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy art. 21 do 119 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 8 poz. 60 z 2005r. ze zm./, to przyjąć należy, że postępowanie przed organami reguluje powołany wyżej Kodeks, bo powyższe przepisy Ordynacji podatkowej nie dotyczą postępowania w ścisłym znaczeniu tego słowa; z kolei jeśli chodzi o postępowanie sądowoadministracyjne, to z braku odmiennych uregulowań w tym zakresie w cytowanej ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i w ustawie o finansach publicznych, stosować należy w pełnym zakresie przepisy P.p.s.a. W niniejszej sprawie – jak wskazano wyżej – decyzje w I instancji oraz po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wydał Zarząd Województwa przy zastosowaniu – między innymi – przepisów Kpa. Zarząd województwa jest organem wykonawczym województwa, liczy zawsze pięć osób, jego skład tworzą: marszałek przewodniczący zarządowi, wicemarszałek /lub dwaj wicemarszałkowie/ oraz członkowie /art. 31 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie województwa – Dz.U. nr 142 poz. 1590 z 2001r. ze zm. - powoływana dalej jako usw/. Niewątpliwie zarząd województwa pełni także funkcję organu administracji publicznej – co wynika z art. 46b ust.1 usw, dopuszczającego taką możliwość na podstawie przepisów szczególnych – i jeśli wydaje decyzję, to w tej decyzji wymienia się nazwiska i imiona tych członków zarządu, którzy brali udział w jej wydaniu, ale decyzję taką podpisuje tylko marszałek /art. 46 ust.1 , ust,. 2a usw/. Z powyższej regulacji wynika, że zarząd województwa wydając decyzje w przypadkach przewidzianych w ustawie /oraz działając w innej formie/, działa jako organ kolegialny, a jedynie z woli ustawodawcy podpis na decyzji wydanej przez ten organ, składa tylko marszałek. W niniejszej sprawie decyzję z dnia [...] sierpnia 2011r. wydał – jako organ działający w I instancji - Zarząd Województwa w składzie: Z.C. /wicemarszałek/, A.K. / wicemarszałek/ i L.K. /członek/, a decyzja ta podpisana została przez wicemarszałka Z.C.. Zaznaczyć przy tym należy, że Marszałek M.K. upoważnił wicemarszałka Z.C. do zastępowania go w okresie 8 12 sierpnia 2011r. / kserokopia upoważnienia w aktach sądowych/. Do wniesionego od tej decyzji przez Gminę F. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stosuje się odpowiednio przepisy o dotyczące odwołań od decyzji /art. 61 ust.5 cyt. ustawy o finansach publicznych, art. 127 §3 Kpa/. Odwołanie od decyzji w "typowym" dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym rozpatruje inny organ a mianowicie organ odwoławczy, natomiast wprowadzenie przez ustawodawcę trybu rozpatrzenia sprawy – na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - przez ten sam organ, który wydał decyzję w I instancji, jest wyjątkiem od tego modelu postępowania, niemniej jednak tenże organ działa w tym przypadku także jako organ "odwoławczy". Jest bowiem zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy i zakończenia swojego postępowanie jedną z decyzji wymienionych w art. 138 Kpa. W wydaniu decyzji z dnia [...] października 2011r. – po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzeniem sprawy – brali udział: M.K. /marszałek/, Z.C. /wicemarszałek/ i S.M. /członek/; natomiast podpisał ją marszałek M.K. W wydawaniu obu decyzji brał więc udział wicemarszałek Z.C., a w art. 24 § 1 pkt 5 Kpa postanowiono, że "pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji". Osoby wchodzące w skład zarządu województwa nie są wprawdzie pracownikami w rozumieniu powyższego przepisu, ale są członkami organu kolegialnego, a z mocy art. 27 § 1 Kpa " członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1" – czyli także w przypadku opisanym wyżej. Równocześnie jednak skutki wyłączenia uregulowano tylko co do samorządowych kolegiów odwoławczych /§ 1a, § 3/, natomiast co do skutków wyłączenia członków innych organów kolegialnych odesłano /§ 2/ do odpowiedniego stosowania art. 26 § 2 Kpa, jednakże regulacja ta odnośnie do członków zarządu województwa nie wskazuje pozytywnego rozwiązania /brak organu wyższego stopnia nad takim zarządem/. Wyłączenie przewidziane w art. 24 § 1 pkt 5 Kpa ma służyć zapewnieniu bezstronności członków składu orzekającego, niemniej jednak dostosowanie się do tego przepisu musi pozostawać także w zgodzie z innymi przepisami rangi ustawowej, a z kolei konstytucyjna zasada sprawiedliwości postępowania /prawa strony do ponownego obiektywnego rozpoznania jej sprawy/ wymaga, by członkowie organu kolegialnego uwzględniali zasadę, by dwa razy nie orzekać w tej samej sprawie, tj. w jej kolejnych instancjach. Nie można jednak pominąć również regulacji związanych z organizacją i działaniem zarządu województwa. Mianowicie, jak wskazano wyżej, zarząd województwa ustawowo liczy pięć osób, w Statucie Województwa /załącznik do Uchwały Sejmiku Województwa Podkarpackiego z dnia 29 września 1999r. ze zm./ postanowiono, że Zarząd rozstrzyga w formie uchwał wszystkie sprawy należące do jego kompetencji wynikające z ustaw oraz przepisów wykonawczych do ustaw w granicach upoważnień ustawowych, uchwały zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu Zarządu, uchwały za Zarząd podpisuje marszałek lub prowadzący posiedzenie wicemarszałek, uchwały Zarządu będące decyzjami w sprawach z zakresu administracji publicznej podpisuje marszałek /§ 64, § 66/. Tak więc - jak wynika z powyższych unormowań- decyzje /uchwały/ muszą być podejmowane w składzie trzyosobowym, a więc w przypadku wydawania decyzji w danej sprawie w I instancji i po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest możliwe, by w wydawaniu każdej z tych decyzji nie powtarzał się udział jednej osoby wchodzącej w skład zarządu Województwa /z pięciu osób nie można "utworzyć" dwóch odmiennych składów trzyosobowych/. Z powyższego względu, wymieniona wyżej zasada wyłączenia – taka jak w art. 24 §1 pkt 5 Kpa- nie może mieć w niniejszym przypadku zastosowania, bo okoliczność, że wynikająca z niego zasada nie jest kompatybilna z innymi przepisami rangi ustawowej, tj. w tym przypadku z przepisami ustawy o samorządzie województwa, nie może prowadzić do paraliżu decyzyjnego tj. niemożności wydawania decyzji przez zarząd województwa w danej sprawie, w której wniesiono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji wydanej przez ten organ w I instancji. Zakładając więc racjonalność ustawodawcy, który rozpoznawanie określonych spraw – jak wskazano wyżej – powierzył wyznaczonemu organowi czyli zarządowi województwa i wprowadził przy tym prawo i obowiązek tego organu co do rozpoznania sprawy na dwóch etapach postępowania przewidzianych w toku postępowania administracyjnego, konsekwentnie przyjąć należy, że podejmowanie tych decyzji przez składy osobowe odmienne w takim stopniu, w jakim jest to możliwe przy uwzględnieniu liczby osób wchodzących w skład tego organu – i przy podpisaniu tych decyzji przez różne osoby – jest dopuszczalne. Nie można pominąć i tej okoliczności, że ustawa nie tylko wskazuje sztywną liczbę członków zarządu, ale też i "pochodzenie" składu tego zarządu, a mianowicie z wyboru, co uniemożliwia zmianę składu osobowego w trakcie trwania kadencji samorządu; nadto w państwie prawa standardem jest, że organ kolegialny orzeka w składzie trzyosobowym. W państwie prawa muszą być przestrzegane zasady rzetelnego postępowania administracyjnego, ale nie może to prowadzić do tego, że przestrzeganie jednej ustawy /Kpa/ uniemożliwiałoby rozpatrzenie sprawy na podstawie innej ustawy /usw/. Z powyższej oceny prawnej wynika, że w sprawie dopuszczalne jest podejmowanie decyzji przez Zarząd Województwa w składach osobowych odmiennych w takim stopniu, jak jest to możliwe przy uwzględnieniu liczby osób wchodzących w skład tego organu i przy podpisywaniu tych decyzji przez różne osoby. Mając na uwadze skład liczbowy Zarządu Województwa dopuszczalnymi składami są składy trzyosobowe, co z jednej strony zapewni "kolegialność orzekania", a z drugiej strony maksymalną możliwą odmienność personalną składów organów orzekających w "pierwszej instancji" i w "postępowaniu wywołanym złożeniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". Sąd w omawianym wyroku z dnia 27 marca 2012r. przedstawił szeroką argumentację takiego stanowiska, oceny prawnej. Zarówno organ ponownie rozpatrujący sprawę, tj. Zarząd Województwa, jak i sąd jest związany tą oceną. Sąd w składzie rozpoznającym, niezależnie od związania, dodaje że podziela stanowisko zaprezentowane przez Sąd w wyroku z dnia 27 marca 2012r., a pogłębienie argumentacji takiej oceny wynika również z wykładni prokonstytucyjnej przepisów ustawowych. Art. 78 Konstytucji RP stanowi, że każdy ma prawo do dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym. Nie może budzić wątpliwości, że realizacja tego prawa nie może się ograniczyć tylko do formalnego zapewnienia wniesienia środka prawnego, który wywołuje ponowne rozpatrzenie sprawy. Chodzi przede wszystkim o to, aby sprawa w postępowaniu administracyjnym była ponownie rozpatrzona przez (osobowo-personalnie) inny skład, chodzi o zachowanie obiektywizmu. Szeroka argumentacja w zakresie konieczności zachowania obiektywizmu została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 lutego 2013r., sygn. II GPS 4/12 (dostępna w CBOiS - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem zaskarżona decyzja Zarządu Województwa z dnia [...] października 2012r. została wydana w składzie: M.K. - Marszałek Województwa, A.K. - Wicemarszałek Województwa, L.K. - członek Zarządu Województwa, S.M. - członek Zarządu Województwa, zaś decyzję, która została utrzymana w mocy - z dnia [...] sierpnia 2012r. wydano w składzie: M.K. - Marszałek Województwa, Z.C. - Wicemarszałek Województwa, A.K. - Wicemarszałek Województwa, L.K. - członek Zarządu Województwa. Z powyższego wynika - co jest oczywiste - że decyzje te zostały wydane (podjęte) w składzie czteroosobowym, co w sposób oczywisty jest sprzeczne z oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 marca 2012r. - sygn. akt I SA/Rz 4/12, a ponadto trzeba zauważyć, że personalnie składy decyzji wydanych - "w obu instancjach" - różnią się tylko co do jednej osoby. Nie budzi więc wątpliwości, że nawet gdyby założyć, że ta jedna osoba, która nie brała udziału w wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2012r. miała odmienne stanowisko od pozostałych osób biorących udział w wydaniu decyzji z dnia [...] października 2012r. to i tak nie mogłoby to wpłynąć na wynik rozstrzygnięcia. Należy zauważyć, że organ miał świadomość związania go - po myśli art. 153 P.p.s.a. - oceną prawną zawartą w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 27 marca 2012r., gdyż w aktach sprawy znajduje się opinia radcy prawnego - pełnomocnika organu (karty 1192-1193 akt administracyjnych), gdzie autor wskazał na ten przepis i jego treść. Powyższe uchybienie stanowi o innym naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), co zobowiązywało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd po myśli art. 135 P.p.s.a. uchylił też decyzję z dnia 13 sierpnia 2012r. z uwagi na to, że uchylenie tej decyzji usunie naruszenie prawa, które wystąpiło na tym etapie postępowania, a więc jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Z uwagi na charakter naruszenia przepisów postępowania, stanowiącego podstawę uchylenia zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji, Sąd nie mógł odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów. Sąd orzekł po myśli art. 152 P.p.s.a., a nadto o kosztach postępowania art. (200 P.p.s.a.), przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika skarżącej Gminy (§ 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2008r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Poza wynagrodzeniem pełnomocnika skarżącej Gminy na koszty postępowania sądowego składa się kwota 3 000zł tytułem zwrotu kwoty uiszczonej tytułem wpisu (skarżąca Gmina jest zwolniona od wpisu od skargi ponad kwotę 3 000zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło