I SA/Rz 427/17

WyrokWSA w Rzeszowie2017-09-05

Skład orzekający: Jacek Surmacz, Grzegorz Panek, Jarosław Szaro

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organu podatkowego przy ustalaniu łącznego zobowiązania pieniężnego, nawet jeśli podatnik podnosi, że rzeczywisty stan prawny i faktyczny nieruchomości jest inny z uwagi na obecność infrastruktury zakładu górniczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organu podatkowego przy ustalaniu łącznego zobowiązania pieniężnego. Organ podatkowy nie jest uprawniony do przyjmowania innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji, dopóki dane te nie zostaną zmienione w stosownym trybie. Podatnik, kwestionując dane ewidencyjne, powinien doprowadzić do ich zmiany w odpowiednim postępowaniu administracyjnym.
Stan faktyczny
Skarżąca kwestionowała decyzję ustalającą jej łączne zobowiązanie pieniężne na 2017 rok, twierdząc, że nieruchomości będące jej własnością są w posiadaniu zakładu górniczego i wykorzystywane na cele działalności gospodarczej, co powinno skutkować uznaniem tego podmiotu za podatnika. Organy podatkowe oparły się na danych z ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z którymi skarżąca była właścicielem nieruchomości i jako taka powinna być podatnikiem. Skarżąca podnosiła również zarzuty dotyczące wadliwego ustalenia stanu faktycznego i nierozpatrzenia materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz / spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Jarosław Szaro Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2017 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 rok oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania W.D. ( zwanej dalej Skarżącą) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] ustalającą Skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne na 2017r. w kwocie 579 zł. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta opisaną wyżej decyzją z dnia [...] lutego 2017r. ustalił skarżącej W. D. wysokość łącznego zobowiązania podatkowego za 2017r. biorąc pod uwagę dane z ewidencji gruntów, zgodnie z którymi skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej w R., obr. [...], w skład której wchodzą działki o numerach ewidencyjnych: - [...] tereny mieszkaniowe B o pow., 0,1307ha, rowy W-PSIII o pow. 0,0048ha, pastwiska trwałe Ps III o pow. 0,1425 ha, - [...]: tereny mieszkaniowe B o pow. 0,0103 ha, - [...] grunty orne III b o pow. 0,2730 ha. Na działce nr [...] posadowiony jest budynek mieszkalny o pow. użytkowej 67,88 m2 oraz budynki pozostałe o łącznej pow. użytkowej o 170,85 m2. Skarżąca jest ponadto właścicielem nieruchomości położonej w R., obr. [...] oznaczonej nr działki [...] o pow. 0,3479 ha, sklasyfikowanej jako LsIV. Z akt postepowania wynika ponadto, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] lutego 2006r. nr [...] ograniczył sposób korzystania z nieruchomości położonych w dzielnicy [...] przeznaczonych na zrealizowanie inwestycji pn.: "Zagospodarowanie istniejących odwiertów eksploatacyjnych oraz budowa gazociągów kopalnianych i metanociągów łączących odwierty z ośrodkiem odbioru gazu dla Kopalni Gazu Ziemnego [...]", która dotyczyła działki nr [...], [...] (obecnie [...]) i [...], obr. [...], stanowiących obecnie własność Skarżącej. Prace budowlano-montażowe związane z budową gazociągów były prowadzone jedynie na działce nr [...] w czerwcu 2011r. Prace wykonywane były w tzw. pasie montażowym gazociągów i na ten cel zajęto 900 m2 działki. Na pozostałych dwóch działkach nr [...] i [...] nie prowadzono żadnych prac budowlano-montażowych - jest to strefa kontrolna dla wybudowanych na sąsiedniej działce gazociągów, w której nie ma ograniczeń w rolniczym użytkowaniu działek - mogą być one uprawiane przy wykorzystaniu sprzętu rolniczego. W odwołaniu od wymienionej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez nieprawidłowe ustalenie osoby będącej podatnikiem, a także naruszenie przepisów prawa procesowego, przez zaniechanie podjęcia działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. Zaznaczyła, że ustalenia oparte na wypisie z ewidencji gruntów i budynków należy uznać za wadliwe, gdyż na opodatkowanych działkach znajdują się budowle zakładu górniczego - rurociągi gazowe, stanowiące sieci techniczne będące budowlami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Budowle te stanowią własność zakładu górniczego - Spółki PGNiG S.A. i są stale wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Strona podniosła, że grunty te są w posiadaniu zakładu, co faktycznie jest związane w wywłaszczeniem dotychczasowego właściciela. Wskazała także, że trwałe ograniczenie prawa własności na skutek ostatecznych decyzji administracyjnych doprowadziło do przejęcia nieruchomości przez PGNiG S.A. Wobec tego skarżąca zakwestionowała ustalenia, które oparto na niezakończonym i niezatwierdzonym operacie opisowo kartograficznym ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...]. W ocenie strony, organ I instancji naruszył prawo w sposób rażący, powołując za podstawę rozstrzygnięcia "nie istniejący w tym przypadku art. 21 ust.1 ustawy z 17 maja 1989r, Prawo geodezyjne i kartograficzne" na skutek nieaktualizowania ewidencji i pominięcia ostatecznych decyzji właściwych organów i prawomocnych orzeczeń sądowych, prezentując szeroką argumentację i przywołując szereg rozstrzygnięć, odwołująca wyjaśniła, że w tej sprawie do chwili obecnej Prezydent Miasta nie wszczął żadnego postępowania zgodnie z wytycznymi Sądów I i II instancji. Wytknięto jednocześnie liczne błędy i naruszenia których dopuszcza się Prezydent Miasta nie aktualizując w/w operatu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na zasadę związania danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010r. nr 193 poz. 1287 ze zm. zwanej dalej: u.p.g.k.), wskazując że dane te mają dla organu podatkowego charakter wiążący i poza nielicznymi wyjątkami organ ten nie ma możliwości nierespektowania zawartych w ewidencji zapisów. Odnosząc się do sposobu korzystania z opodatkowanych nieruchomości organ wskazał, że jest rzeczą bezsporną, iż na podstawie decyzji zezwalającej przedsiębiorstwu górniczemu na działalność i korzystanie z nieruchomości ogranicza się sposób korzystania z nieruchomości jego właścicielowi. W przedmiotowym przypadku ograniczenie dotyczyło działek przeznaczonych na zrealizowanie inwestycji pn. "zagospodarowanie istniejących odwiertów eksploatacyjnych oraz budowa gazociągów kopalnianych i metanociągów łączących odwierty z ośrodkiem odbioru gazu dla Kopalni Gazu Ziemnego [...]". W wyniku wydania powyższej decyzji, w okresie objętym opodatkowaniem podatnik nie został jednak pozbawiony możliwości korzystania z opodatkowanych nieruchomości w związku z ograniczeniem wynikającym z decyzji. Ograniczenie ma miejsce do czasu zakończenia prac, a po wykonaniu prac budowlano- montażowych związanych z budową gazociągów przeprowadza się rekultywację i uporządkowanie terenu z udziałem inwestora i wykonawcy. Na działkach, na których usytuowano podziemną infrastrukturę górniczą obowiązuje natomiast strefa kontrolna. Położenie gazociągu nie ogranicza działek w użytkowaniu rolniczym, w tym mogą być one uprawiane przy wykorzystaniu sprzętu rolniczego. Jedyne ograniczenie dotyczy drzew, które nie mogą rosnąć w odległości do 2m od osi gazociągu do pnia drzewa. Właściciel gazociągu dokonuje sprawdzenia tras gazociągu dwa razy do roku przyrządem pomiarowym przez przejście po trasie gazociągu i następnie sporządza protokół i dokonuje wpisu do książek budowlanych. W strefach ochronnych nie można wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących uszkodzić gazociąg podczas użytkowania. Zdaniem organu uprawnienia wynikające z decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, przeznaczonych na zrealizowanie inwestycji mających na celu zagospodarowanie istniejących odwiertów eksploatacyjnych oraz budowa gazociągów kopalnianych i metanociągów łączących odwierty z ośrodkiem odbioru gazu dla kopalni gazu, nie świadczą o nabyciu przez PGNG S.A. samoistnego posiadania działek podatnika. Decyzja ta daje tytuł prawny do wejścia na teren nieruchomości w ściśle oznaczonym celu, nie rodzi natomiast samoistnego posiadania po stronie podmiotu uprawnionego z tej decyzji. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut odwołania, że w wypadku opodatkowanych nieruchomości zakład górniczy jest posiadaczem samoistnym gruntów i tym samym podatnikiem. Nie można również uznać, że na skutek wybudowania na działce rurociągów doszło do zmiany właściciela. W rozpoznawanej sprawie to skarżąca jest nadal właścicielem gruntu. Organ odwoławczy wskazał, że gdyby na działkach rolnych znajdowały się budowle zakładu górniczego, zajmując grunt na działalność gospodarczą, okoliczność ta nie skutkowałaby zmianą Podatnika, podobnie jak "związanie" pozostałych nieruchomości z działalności gospodarczą. Skutkiem zajęcia nieruchomości rolnej na prowadzenie działalności gospodarczej jest zmiana rodzaju i tym samym wysokości podatku, lecz podatnikiem jest nadal właściciel nieruchomości, niezależnie od tego, że działalność gospodarczą prowadzi inny podmiot. W tym zakresie zarzuty, w których strona podnosi jako krzywdzące "opłacanie podatku przez jedną osobę a korzystanie z nieruchomości przez inny podmiot" nie zasługują na uwzględnienie. Kolegium wskazało również, że ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości nie stanowi o wywłaszczeniu nieruchomości skarżącej. Z faktu położenia pod powierzchnią gruntu elementów sieci gazowej nie można bowiem wyciągać takiego wniosku. Przez powierzchnię każdej niemal zabudowanej działki przebiegają elementy różnych sieci technicznych oraz sieci uzbrojenia terenu związanych z dostarczeniem gazu, prądu, wody oraz sygnału telekomunikacyjnego, z czym mogą wiązać się ograniczenia w korzystaniu z gruntu. W tej sytuacji, od samych budowli sieciowych (a nie gruntów) ich właściciel-przedsiębiorca płaci podatek od nieruchomości, natomiast sam grunt opodatkowany jest odrębnie. Występują tu dwa odrębne podmioty i przedmioty opodatkowania. Organ podkreślił również, że prace budowlane związane z budową rurociągu miały miejsce w 2011 r., tj. w okresie nie objętym skarżoną decyzją. Ponieważ prace te były krótkotrwałe - nie wpłyną one na wymiar podatku w kolejnych latach podatkowych. W skardze na powyższą decyzję skarżąca, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta, podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu. Podkreśliła że decyzje te wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa i zasad sprawiedliwości społecznej, w wyniku ustalenia błędnego stanu faktycznego i błędnej interpretacji przepisów prawa budowlanego, górniczego i podatkowego. Zdaniem skarżącej, decyzje zostały wydane bez zgromadzenia właściwych dowodów i wyjaśnienia niejasności, w oparciu o fragmentaryczny i wybiórczy materiał dowodowy. Skarżąca wskazała, że pomiędzy ewidencją gruntów i budynków a stanem faktycznym istnieją istotne rozbieżności, gdyż opodatkowane nieruchomości zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w dziedzinie górnictwa, w sposób wyłączający ich rolnicze wykorzystanie. Podkreśliła, że na gruncie faktycznie dokonano czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej. W ocenie Skarżącej wola posiadania opisanych gruntów jest widoczna w postaci funkcjonującego zakładu górniczego kopalni i 12 urządzeń ciśnieniowych sieci rurociągów zlokalizowanych w granicach gruntu, tworzących całość techniczno – użytkową. Ponadto skarżąca poniosła, że działki objęte przedmiotowym podatkiem nie mogą być użytkowane rolniczo, mają znaczenie jedynie dla przedsiębiorcy górniczego, który z nich korzysta i pobiera pożytki, zatem ten podmiot powinien być uznany za podatnika, a nie skarżąca. Zdaniem Skarżącej to na przedsiębiorcy górniczym ciąży obowiązek podatkowy od wymienionych nieruchomości. W treści skargi skarżąca, podkreślając że kwestia zajęcia przedmiotowych nieruchomości na cele działalności górniczej wymaga wiadomości specjalnych, sformułowała wniosek dowodowy o powołanie biegłego z zakresu budowli i gruntów górniczych, który na rozprawie w dniu 4 września 2017r. pełnomocnik skarżącej sprecyzował jako wniosek o przeprowadzanie dowodu z dokumentów zalegających w aktach sprawy. Sąd oddalił przedmiotowy wniosek, dopuszczając jednocześnie z urzędu dowód z dokumentu – postanowienia Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w przedmiocie wznowienia na wniosek skarżącej postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za rok 2017r. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko wyrażone zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.) kompetencją sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.), której art. 134 § 1 wskazuje, że sąd, orzekając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze, ani też powołaną podstawą prawną. W nawiązaniu do wniosku dowodowego strony, zmodyfikowanego i oddalonego na rozprawie w dniu 5 września 2017r., należy podkreślić że sądowa kontrola legalności zaskarżonych decyzji następuje każdorazowo w oparciu o pełne akta postępowania organów obu instancji, zatem wniosek o dopuszczenie jako dowodu dokumentu znajdującego się w tych aktach jest bezprzedmiotowy. Dopuszczeniu w charakterze dowodów podlegają natomiast dokumenty wykraczające poza ramy niniejszej sprawy, będące jednakże w funkcjonalnym związku z przedmiotem tego postępowania. Z tego względu Sąd postanowił dopuścić jako dowód postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2017r. o wznowieniu, na wniosek strony, postępowań podatkowych w sprawach o ustalenie wysokości zobowiązań podatkowych za lata 2010- 2017. Ponieważ wszczęcie postępowania wznowieniowego przed organem podatkowych nie poprzedza daty wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie, fakt wznowienia postępowania administracyjnego nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu wniesionej skargi. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że kontrola legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji podatkowej, dotyczy wyłącznie stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu, nie zaś okoliczności które mogą zostać ustalone w ramach wznowionego postępowania. Dokonana przez Sąd ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji, nie uniemożliwia organom podatkowym dokonania odmiennej oceny – jeśli w toku wszczętego postępowania nadzwyczajnego okaże się, że w przedmiotowej sprawie wyszły na jaw istotne nowe okoliczności, nie będące uprzednio przedmiotem badania organu. Jeśli bowiem na skutek ujawnienia nieznanych dotychczas okoliczności ulegną zmianie ustalenia organu do stanu faktycznego wymienionych wyżej nieruchomości, ocena prawnopodatkowa przedstawionych w treści skargi argumentów strony może ulec zmianie. Mimo powyższego, na obecnym etapie postępowania, badając prawidłowość zaskarżonej decyzji na gruncie ustalonego w sprawie, nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego, wniesioną w sprawie skargę należy uznać za nieuzasadnioną, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że w sąsiedztwie należących do skarżącej działek rolnych nr [...] i [...] oraz przy północnej granicy działki nr [...] przebiega wiązka rurociągów należących do PGNiG, wybudowanych w 2011r. Istotą sporu jest zasadność uznania skarżącej za podatnika podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości w ramach łącznego zobowiązania pieniężnego od gruntów położonych w Rzeszowie w obrębie [...], tj. działek ewidencyjnych nr: [...], [...] i [...] oraz nr [...] obr. [...]. Zdaniem organów podatkowych, Skarżąca zobowiązana jest do zapłaty ww. podatków jako właściciel tych nieruchomości, a ich ustalenie jest zgodne z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. Według skarżącej, nie powinna być uznana za podatnika, gdyż działki znajdują się na obszarze terenu górniczego, pozostają w posiadaniu przedsiębiorcy – zakładu górniczego i nie jest na nich prowadzona działalność rolnicza, lecz górnicza działalność gospodarcza. Skarżąca zakwestionowała zapisy ewidencji gruntów i budynków, podnosząc że są one niewiążące dla wszystkich działek położonych w obrębie [...], na których położona jest kopalnia gazu oraz znajdują się związane z nią budowle, w tym sieci przesyłu gazu. W ocenie Sądu, rację w zaistniałym sporze należy przyznać organom podatkowym, które ustalając wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego prawidłowo oparły się na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Stosownie do art. 21 ust. 1 u.p.g.k., dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków są podstawą m.in. wymiaru podatków. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organ podatkowy I instancji ustalający wysokość zobowiązania w podatku rolnym, czy od nieruchomości, nie jest uprawniony do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Na mocy art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1994r. o podatku rolnym (tj. Dz.U. 2013, poz. 1371 - dalej: u.p.r.), dane z ewidencji gruntów i budynków są wręcz elementem materialnoprawnym ustawowej definicji przedmiotu opodatkowania tym podatkiem. Z mocy powyższego przepisu oraz funkcjonalnie z nim związanego art. 21 ust. 1 u.p.g.k. organ podatkowy ustalając wymiar podatku jest zobowiązany uwzględniać dane wynikające z tej ewidencji. Dopóki dane te nie zostaną zmienione w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu wymiaru podatku. To właśnie przeciwne zachowanie organu, a więc przyjęcie danych innych, niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków, byłoby działaniem sprzecznym z prawem, gdyż naruszałoby wskazany wyżej przepis art. 21 ust. 1 u.p.g.k. Pogląd o wiążącej mocy powyższego przepisu dla ustalenia wysokości podatku został ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem są wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010r., sygn. II FSK 1243/08, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. I SA/Lu 684/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2010r., sygn. III SA/Po 363/09 (dost. CBOiS). Słusznie zatem stwierdziły orzekające w niniejszej sprawie organy, że dokument w postaci wypisu z rejestru gruntów jest dla organów podatkowych wiążący, zarówno co do wielkości gruntów danego podatnika, jak i sposobu ich klasyfikacji. Ma on przy tym moc dokumentu urzędowego i zgodnie z art. 194 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2017 r., poz. 201 ze zm.) – zwanej dalej O.p. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Kwestionowanie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków należy do podatnika – podważenie tych danych bądź ich zmiana mogą nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione jako uprawnione do tych działań w przepisach u.p.g.k., ani wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Stanowisko takie zgodne jest z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, z której jednoznacznie wynika że to podatnik powinien doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem dotyczącym posiadanych przez siebie nieruchomości, o ile takie różnice zachodzą (np. wyroki NSA z dnia 11 lipca 2012r., sygn. akt II FSK 2632/10, z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt III SA 2466/01, dost. CBOIS). Niemniej jednak domniemania, z jakich korzysta wzmiankowany wyżej dokument urzędowy jako dowód o podwyższonej mocy dowodowej, są domniemaniami wzruszalnymi. Świadczy o tym treść przepisu art. 194 § 3 O.p. dopuszczającego możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko takiemu dokumentowi. Podkreślenia wymaga, że możliwość podważenia wpisów ewidencyjnych na podstawie art. 194 § 3 O.p. należy traktować jako sytuację wyjątkową, zdeterminowaną koniecznością respektowania innych bezwzględnie obowiązujących regulacji prawnych (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015., sygn. akt II FSK 235/13, dost. CBOIS). Zasada bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Odstępstwa takie mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Skarżąca nie wskazała dokumentu, który pozwalałby na obalenie domniemania prawdziwości danych wynikających z ewidencji gruntów. W skardze ogólnie podniosła jedynie, że ewidencja geodezyjna nie wiąże organu w postępowaniu podatkowym z uwagi na istniejące rozbieżności pomiędzy stanem zapisanym w ewidencji, a stanem rzeczywistym. W ocenie Sądu, Skarżąca kwestionując zapisy ewidencji gruntów dotyczące należących do niej działek odnośnie klasyfikacji tych gruntów jako rolnych, nie wykazała w postępowaniu podatkowym w trybie art. 194 § 3 O.p., że wbrew wskazanym w stosownej procedurze administracyjnej przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji, tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany. W ocenie Sądu, słusznie organy podatkowe uznały Skarżącą za podatnika podatku od nieruchomości, rolnego oraz leśnego w ramach łącznego zobowiązania pieniężnego jako właściciela działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] oraz [...], stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm.) zwanej dalej u.p.o.l. oraz art. 3 ust. 1 u.p.r. i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002r. o podatku leśnym (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 374 ze zm., dalej: u.p.l.), zgodnie z którymi, w zakresie adekwatnym do realiów sprawy, podatnikami podatku od nieruchomości, podatku rolnego i leśnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej będące właścicielami nieruchomości i gruntów lub posiadaczami samoistnymi nieruchomości i gruntów lub lasów. Należy wskazać, że na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2006r. PGNiG uzyskała jedynie prawo do założenia i przeprowadzenia przez działki skarżącej gazociągów przesyłowych, ograniczając w tym zakresie prawo korzystania z tych nieruchomości przez ich właścicieli. Z tej decyzji bezsprzecznie wynika, że jest to ograniczone prawo do korzystania z nieruchomości w granicach z niej wynikających, w celu skorzystania z nich przez PGNiG na czas potrzebny do realizacji zamierzania budowlanego, dla którego konieczne jest prawo wejścia na te nieruchomości. Uzyskanie ograniczonego prawa do korzystania z nieruchomości nie świadczy o tym, że taki podmiot uprawniony stał się posiadaczem samoistnym gruntu. Należy bowiem odróżnić posiadacza samoistnego władającego gruntem "jak właściciel", a więc wypełniającego elementy woli i akty władania danym gruntem w zakresie właścicielskim, posiadającego grunt z zamiarem "posiadania go dla siebie" od posiadacza zależnego, który posiada jedynie wolę posiadania danego gruntu w jakimś zakresie, nie kwestionując, że kto inny jest jego właścicielem. Posiadacz zależny nie włada gruntem jak właściciel, ale jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (art.336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny ( t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 459) – zwanej dalej kc.) Niewątpliwie posiadaczem zależnym rzeczy jest osoba, której przysługuje wskazane aktualnie w art. 3051 kc. prawo służebności przesyłu. Prawo takie polega na tym, że przedsiębiorca może wybudować lub być właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kc. i korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Może on więc wybudować linię przesyłową na cudzym gruncie (np.: gazociąg, linię kablową itp.) i korzystać z tego gruntu w zakresie korzystania z tej linii (tych urządzeń). Takie korzystanie z nieruchomości nie będzie stanowiło o jej posiadaniu samoistnym, ale będzie mogło wyczerpywać jedynie znamiona posiadania zależnego. Przedsiębiorca nie chce korzystać z działki jak właściciel ale jedynie jako osoba posiadająca służebność przesyłu, czyli typowy posiadacz zależny. Przez sam fakt wybudowania na działce skarżącej gazociągu zakład górniczy nie staje się posiadaczem samoistnym działki. Również pozostawanie działek w zakresie oddziaływania zakładu nie pozwala na wysnucie wniosku o posiadaniu samoistnym działki. Powodowanie immisji na grunty sąsiednie nie tworzy bowiem z podmiotu ich dokonujących posiadacza samoistnego tych gruntów, a jedynie może rodzić uprawnienie właściciela tych gruntów do uzyskania stosownego zadośćuczynienia. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wykazało, że jedynie na części działki nr [...] (w tzw. pasie montażowym 900m2) były prowadzone prace budowlano-montażowe w czerwcu 2011r. Nie były to jednak czynności właścicielskie, lecz działania podmiotu korzystającego z prawa do wejścia na nieruchomość dla realizacji określonego celu i na podstawie zezwolenia właściwego organu. Natomiast na działkach nr [...] i [...] zachodzi jedynie strefa kontrolna od wybudowanych na działce nr [...] gazociągów. Postępowanie dowodowe, w tym przeprowadzony dowód z oględzin nieruchomości wykazało, że na wskazanych działkach nie ma budowli zakładu górniczego. Powyższe ustalenia dowodowe potwierdzają słuszność postawionej w toku postępowania tezy, że zakład górniczy nie jest posiadaczem samoistnym spornych działek. Zdaniem Sądu, usytuowanie gazociągu nie wyłącza praw właścicielskich skarżącej i nie ma przełożenia na kwestie podatkowe związane z własnością nieruchomości. Skarżąca w związku z tym nie wyzbywa się prawa własności, a ewentualne przeszkody czy ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości mogą być podstawą dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych. Na kwestię opodatkowania nieruchomości nie ma też wpływu fakt korzystania czy tez niekorzystania z nieruchomości przez właściciela (posiadacza), ani też sposób jej ewentualnego wykorzystywania. Prawidłowe jest również stanowisko organów podatkowych odnośnie braku zajęcia nieruchomości na prowadzenie działalności gospodarczej. Jak już wskazano, postępowanie dowodowe wykazało, że na opodatkowanych nieruchomościach nie były faktycznie wykonywane czynności, które składałyby się na prowadzenie działalności gospodarczej. Z tego względu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło