I SA/Rz 434/09

WyrokWSA w Rzeszowie2009-07-07

Skład orzekający: Maria Serafin-Kosowska, Maria Piórkowska, Bożena Wieczorska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy jest uprawniony do ustalenia przychodu podatnika z tytułu sprzedaży akcji po cenie znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, jeśli podatnik nie przedstawił uzasadnienia dla takiej ceny?
Ratio decidendi
Organ podatkowy jest uprawniony do ustalenia przychodu podatnika z tytułu sprzedaży akcji po cenie znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, jeśli podatnik nie przedstawił uzasadnienia dla takiej ceny. W sytuacji, gdy cena sprzedaży akcji znacznie odbiega od wartości rynkowej, a podatnik nie przedstawił przyczyn uzasadniających tę rozbieżność, organ podatkowy jest uprawniony do określenia wartości z uwzględnieniem opinii biegłego. Wartość rynkowa akcji niebędących przedmiotem obrotu giełdowego powinna być zbliżona do ich wartości, a wycena wartości przedsiębiorstwa jest dopuszczalną metodą ustalania wartości akcji.
Stan faktyczny
Skarżący nabyli nieodpłatnie akcje PZU S.A. i sprzedali je po cenie nominalnej (1 zł za akcję). Organ podatkowy zakwestionował tę cenę, uznając ją za znacznie odbiegającą od wartości rynkowej, i określił podatek dochodowy na podstawie opinii biegłego. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów dotyczących dowodów, ustalania wartości rynkowej oraz ceny sprzedaży akcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, ale Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność prawidłowej interpretacji przepisów dotyczących obrotu akcjami pracowniczymi.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie NSA Maria Piórkowska NSA Bożena Wieczorska /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009r. sprawy ze skargi T. R. i J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. - oddala skargę - I SA/Rz 434/09 Uzasadnienie 1. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. (nr ...) Dyrektor Izby Skarbowej , po rozpoznaniu odwołań T. i J. R. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 2006 r. (nr ...) określającej zobowiązanie podatkowe małżonków w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. 1.1 W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż w dniu [...] lipca 2000r. J. R. nabył nieodpłatnie od Skarbu Państwa 48 akcji swojego ówczesnego pracodawcy - Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółka Akcyjna (dalej: PZU S.A. - o wartości nominalnej 10,00 zł każda. Przeniesienie własności akcji nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 118, poz. 561 ze zm., dalej: ustawa o komercjalizacji). W związku z przeprowadzeniem splitu akcji PZU S.A., polegającym na podziale akcji w stosunku 1:10 i zmianie ich wartości nominalnej z 10 zł na 1 zł za każdą akcję, bankowy dom maklerski wystawił dla skarżącego imienne zaświadczenie depozytowe o zmianie ilości akcji z 48 na 480 sztuk o warności nominalnej 1 zł za akcję. W dniu 18 stycznia 2002 r. J. R., na podstawie pisemnej umowy, dokonał sprzedaży 480 akcji PZU S.A. na rzecz Z. S.A. z siedzibą w J. za łączną kwotę 480,00 zł. Wysokość uzyskanego przychodu J. R. wykazał w miesięcznej deklaracji PIT-13 za styczeń 2002 r. i dokonał wpłaty obliczonego podatku. 1.2 Na podstawie informacji uzyskanych od innych organów podatkowych oraz ustaleń dokonanych przez ABW Oddział w Zielonej Górze, Naczelnik Urzędu Skarbowego zakwestionował cenę sprzedaży akcji ustaloną w umowie z dnia 18 stycznia 2002 r., a następnie - stosownie do treści art. 17 ust. 2 i art.19 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. nr 80, poz. 350 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.)., wezwał strony umowy tj. J. R. i Z. do zmiany wartości umowy lub podanie przyczyn ustalenia ceny sprzedaży akcji znacznie odbiegającej od wartości rynkowej podając równocześnie, że wg tego organu wartość rynkowa akcji wynosi 70zł. W odpowiedzi J. R. wyjaśnił, że w dniu sprzedaży wartość rynkową akcji wynosiła 1zł i była to jedyna możliwa do osiągnięcia w danym miejscu i czasie. Podatnik dodał również, że w latach 2001 - 2002 wartość akcji PZU S.A. oscylowała w przedziale od 1 zł do 5 zł. Wezwanie skierowane do Z. S.A. zostało zwrócone z adnotacją, że pod wskazanym adresem "firma nie istnieje". 1.3 Organ I instancji uznał, iż skarżący nie wykazał przyczyn ustalenia wartości sprzedanych akcji na poziomie znacznie odbiegającym od cen rynkowych i w związku z tym powołał biegłego do spraw wyceny wartości papierów wartościowych. W sporządzonym operacie szacunkowym biegły określił wartość jednej akcji PZU S.A. na dzień 18 stycznia 2002 r. - w kwocie 78,10 zł. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] października 2006r. określił skarżącym podatek dochodowy od osób fizycznych za 2002 r., uwzględniając wyniki operatu szacunkowego. 1.4 Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w pełni podzielając prezentowane przez niego stanowisko. 2. Na powyższą decyzję T. i J. R. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której zarzucili naruszenie: 1) art. 180 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez bezpodstawną odmowę dopuszczenia dowodu z posiadanych przez Urząd Skarbowy danych o cenie sprzedaży akcji PZU S.A. w latach 2001/2002, 2) art. 19 ust. 3 ustawy o p.d.os.f. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż wartość rynkowa akcji PZU S.A. jest tożsama z wartością teoretyczną ustaloną w operacie szacunkowym, 3) art. 19 ust. 1 ustawy o p.d.os.f. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż cena sprzedaży akcji bez uzasadnionej przyczyny odbiega od wartości rynkowej, podczas gdy okoliczności wskazane przez skarżącego uzasadniają przyczyny zbycia akcji po wskazanej cenie i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz dopuszczenie dowodu "z posiadanych przez U.S. danych o wartościach otrzymanych tytułem sprzedaży wyłączonych z obrotu giełdowego akcji PZU S.A. w latach 2001 i 2002 w Przemyślu" na okoliczność ustalenia wartości rynkowej wymienionych akcji. 2.1 W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w latach 2001-2002 pracownicy PZU S.A. zbywali posiadane przez siebie akcje – które nie znajdowały się wówczas w obrocie giełdowym – za cenę od 1 do 5zł za akcję, czyli taka była wówczas – ich zdaniem – cena rynkowa tych akcji uwzględniająca miejsce i czas ich zbycia. 2.2 Skarżący wyjaśnili, iż w postępowaniu przed organem I instancji, jak i w odwołaniu wnosili o dopuszczenie dowodu z danych znajdujących się w posiadaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego odnośnie wartości otrzymywanych w 2001 i 2002r. z tytułu sprzedaży akcji PZU S.A. Pozwoliłoby to na prawidłową weryfikację kwestionowanej przez Urząd Skarbowy wartości akcji stanowiących przedmiot umowy z dnia 18 stycznia 2002r. Powyższe wnioski nie zostały uwzględnione, co narusza art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, a organ odwoławczy nie wskazał przyczyn pominięcia posiadanych danych o dokonywanych transakcjach sprzedaży akcji PZU S.A. w latach 2001/2002 w Przemyślu, przy ustalaniu ich ceny rynkowej. 2.3 Skarżący podkreślili, że o wartości rynkowej akcji nie decyduje szacunkowo ustalona wartość Spółki ale relacja pomiędzy podażą i popytem, przy czym popyt na papiery wartościowe wyłączone z obrotu giełdowego jest ograniczony. Ustosunkowując się do twierdzeń organu odwoławczego odnośnie ceny sprzedaży akcji przez Skarb Państwa w dniu 5 listopada 1999r. skarżący zauważyli, że nie mieli możliwości zbycia akcji konsorcjum EUROKO BU I BiG Banku Gdańskiego S.A., a ponadto nie posiadali pakietu akcji o znaczeniu strategicznym. 2.4 Odnosząc się do opinii biegłego, na której oparły się orzekające w sprawie organ skarżący zarzucili, że z jej treści wynika, iż biegły nie dysponował danymi o wartościach uzyskiwanych z tytułu sprzedaży wyłączonych z obrotu giełdowego akcji PZU S.A. Ponadto, biegły pomija fakt, iż przedmiotowe akcje w chwili ich zbycia pozostawały poza obrotem giełdowym, a dodatkowo używa analogii do wartości będących w obrocie giełdowym akcji Warta S.A. Skarżący zarzucili ponadto, że w jednej z metod, które stosował biegły sporządzając opinię o wycenie wartości akcji PZU S.A. przyjmuje się wartość majątku tej Spółki, który w rzeczywistości do dnia dzisiejszego pozostaje nie oszacowany. 2.5 Uzasadniając zarzut naruszenia art. 19 ust. 3 ustawy o p.d.os.f. skarżący stwierdzili, iż wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości, czyli cen rzeczywistych, ustalonych w umowach między stronami, przy czym zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku papierów wartościowych wyłączonych z obrotu giełdowego, organy podatkowe winne przyjmować wartość nominalną akcji jako ekwiwalent wartości rynkowej. W niniejszej sprawie wartość nominalna akcji PZU S.A. wynosiła 1zł – czyli równowartość kwoty, za którą skarżący zbył akcje. 2.6 Uzasadniając zarzut naruszenia art. 19 ust. 1 ustawy o p.d.os.f. skarżący podnieśli, że samo stwierdzenie przez organ podatkowy, że cena zbycia rzeczy lub praw majątkowych odbiega od wartości rynkowej, nie uprawnia jeszcze tego organu do ustalenia przychodu podatnika wg wartości rynkowej. Dopiero bowiem gdy strony umowy sprzedaży nie wskażą przyczyn, które uzasadniały podanie w umowie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy jest uprawniony do ustalenia wartości rzeczy lub prawa majątkowego. Gdyby hipotetycznie założyć, że w sprawie wartość sprzedanych akcji odbiega od wartości rynkowej, to – zdaniem skarżących – należało przyjąć, że istniała uzasadniona przyczyna wynikająca z pozostawania akcji PZU S.A. poza obrotem giełdowym, co uniemożliwiało określenie ich faktycznej wartości rynkowej. Brak wiedzy na temat wartości oraz brak możliwości zbycia akcji na wolnym rynku przy równoczesnym braku zainteresowania nabywców, usprawiedliwia podjętą przez skarżącego decyzję o zbyciu akcji na rzecz Z. S.A. z siedzibą w J., który jako jedyny był zainteresowany kupnem akcji od pracowników PZU S.A. w P. , proponując nie wygórowane kwoty. Podatnik zbył akcje za kwotę zaproponowaną przez nabywcę. Skarżący dodał, że nikt spośród pracowników PZU S.A. w P. nie sprzedał akcji za cenę powyżej 5zł za akcję. 3. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. 4. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2007 r. (sygn. akt I SA/Rz 342/07), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzje organów obu instancji. 4.1 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, iż w zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy o komercjalizacji akcje nabyte nieodpłatnie przez uprawionych pracowników oraz przez rolników lub rybaków nie mogą być przedmiotem obrotu przed upływem dwóch lat od dnia zbycia przez Skarb Państwa pierwszych akcji na zasadach ogólnych. Natomiast akcje nabyte przez pracowników pełniących funkcję członków zarządu spółki nie mogą być przedmiotem obrotu przed upływem 3 lat od dnia zbycia przez Skarb Państwa pierwszych akcji na zasadach ogólnych. Umowa mająca za przedmiot zbycie akcji nabytych nieodpłatnie, zawarta przed upływem wskazanych powyżej terminów jest więc bezwzględnie nieważna (art. 38 ust. 4 ustawy o komercjalizacji). Sąd zwrócił uwagę, że nieważność bezwzględna powstaje z mocy samego prawa i datuje się od samego początku, to znaczy od chwili dokonania czynności prawnej. Sąd I instancji wyjaśnił następnie, że w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f., przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. W ocenie Sądu, wypełnienie dyspozycji art. 38 ust. 3 i 4 ustawy o komercjalizacji oznacza konieczność sięgnięcia do cytowanego wyżej przepisu ustawy podatkowej. 4.2 Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że dla rozstrzygnięcia czy w sprawie zachodzi podstawa do zastosowania art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. niezbędne jest dokonanie interpretacji art. 38 ust. ust. 3 i 4 ustawy o komercjalizacji, przy uwzględnieniu występujących okoliczności faktycznych. Ustalenie takie wymaga odniesienia daty umowy do dnia zbycia przez Skarb Państwa pierwszych akcji PZU S.A. na zasadach ogólnych. Takich ustaleń w toku postępowania podatkowego przed organami podatkowymi nie dokonano. Opisane uchybienie stanowiło - zdaniem Sądu - naruszenie prawa procesowego w stopniu, który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 122 i art. 187 § 1 o.p.). Organy podatkowe nie dokonały bowiem ustaleń pozwalających stwierdzić czy umowa z 18 stycznia 2002 r. była umową bezwzględnie nieważną. 5. Na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 stycznia 2009 r. (sygn. akt II FSK 1477/07) uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. 6. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, iż wskazane przez Sąd I instancji uchybienia, stanowiące podstawę uchylenia zaskarżonych decyzji, nie miały wpływu na wynik sprawy, a co się z tym wiąże nie mogły skutkować uwzględnieniem skargi. 6.1 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nakazanie organowi interpretacji przepisu jasnego, a przez to nie wymagającego interpretacji. Sąd II instancji wskazał, iż z art. 3 ustawy o komercjalizacji, który w istotnym dla sprawy zakresie stanowi, że akcje nabyte nieodpłatnie przez uprawnionych pracowników oraz przez rolników lub rybaków nie mogą być przedmiotem obrotu przed upływem dwóch lat od dnia zbycia przez Skarb Państwa pierwszych akcji na zasadach ogólnych wynika, że ustawodawca zakreślił podmiotom uprawnionym do nabycia akcji nieodpłatnie termin w ramach którego nabyte przez te podmioty akcje nie mogą być przedmiotem obrotu. Umowa mająca za przedmiot zbycie akcji nabytych nieodpłatnie, zawarta przed upływem tego terminu jest z mocy prawa nieważna (art. 38 ust. 4 ustawy o komercjalizacji). Termin dwuletni liczy się od dnia zbycia przez Skarb Państwa pierwszych akcji na zasadach ogólnych. Terminu tego nie można liczyć od dnia nabycia nieodpłatnie akcji PZU S.A. od Skarbu Państwa przez J. R., skoro zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o komercjalizacji prawo do nieodpłatnego nabycia akcji powstaje po upływie trzech miesięcy od dnia zbycia przez Skarb Państwa pierwszych akcji na zasadach ogólnych i wygasa z upływem dwunastu miesięcy od dnia powstania tego prawa. W ocenie NSA, z uwagi na to, iż w sprawie jest bezsporne, że J. R. nabył nieodpłatnie przedmiotowe akcje w dniu 7 lipca 2000 r., oczywistym jest, że zbycie przez Skarb Państwa pierwszych akcji PZU S.A. nastąpiło przed 7 kwietnia 2000 r. 6.2 Sąd II instancji stwierdził, iż z zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji nie wynika wprost, kiedy Skarb Państwa zbył pierwsze akcje PZU S.A., jednakże okoliczność ta w sposób bezsporny wynikała z akt sprawy, a konkretnie stanowiącego podstawę ustaleń organów podatkowych dowodu z opinii biegłego dr G. H.. Biegły ten na stronie 2, pkt 5 opinii (operatu szacunkowego) wskazał, że umowa pomiędzy Skarbem Państwa a konsorcjum EUREKO BV i BIG Bankiem Gdańskim, której przedmiotem była sprzedaż 30 % akcji PZU S.A. zawarta została w dniu 5 listopada 1999 r., a więc sprzedaż akcji przez J. R. w dniu 18 stycznia 2002 r., co jest okolicznością bezsporną, nastąpiła po upływie dwóch lat od dnia sprzedaży pierwszych akcji PZU S.A. przez Skarb Państwa. 6.3 Zdaniem NSA, okoliczność sprzedaży akcji PZU S.A. stanowiła fakt znany organowi podatkowemu z urzędu, gdyż wynikała z akt sprawy. W tym zakresie Sąd II instancji uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. za uzasadniony w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, z uwagi na to, że Sąd I instancji tej okoliczności nie zauważył i nie uwzględnił w swoich rozważaniach. 6.5 Formułując wytyczne co do dalszego postępowania, NSA wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę należy rozważyć możliwość zastosowania w sprawie art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 2 kodeksu postępowania cywilnego a gdyby to okazało się niewystarczające - rozważyć dopuszczenie dowodu z dokumentu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. 6.6 W piśmie procesowym z dnia 17 czerwca 2009r., przedłożonym na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie w dniu 23 czerwca 2009r. skarżący ponowili zarzut wadliwego sporządzenia operatu szacunkowego akcji przez biegłego oraz niewykorzystanie przez organy podatkowe przy ustalaniu wartości rynkowej przedmiotowych akcji w trybie uregulowanym w art. 19 ust. 3 ustawy o p.d.os.f. rzeczywistych wartości zgłoszonych przez innych podatników w wysokości 10, 15 i 20zł. Na poparcie swego stanowiska skarżący powołali wyrok NSA z dnia 18 grudnia 1998r. (sygn.akt I SA/Gd 845/97 – LEX nr 37156) i przedłożyli oświadczenia A.P. i T. Ś., iż dokonały sprzedaży akcji PZU S.A. w 2002r. lub w 2003r. (A. P.) po 10zł za akcje. 7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając ponownie sprawę zważył, co następuje: 7.1 Problematykę przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, innych rzeczy oraz praw majątkowych regulował w stanie prawnym sprawy tj. w 2002r. art. 19 ustawy o p.d.os.f., zgodnie z którym przychodem była wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, przy czym kwota ta podlegała weryfikacji przez organ podatkowy. Jeżeli stwierdził on, że cena wskazana w umowie znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, to – po wyczerpaniu procedury określonej w art. 19 ust. 4 ustawy o p.d.os.f. – organ ten określał wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. 7.2 W niniejszej sprawie J. R. nabył – w dniu 7 lipca 2000r. – nieodpłatnie od Skarbu Państwa akcje PZU S.A. jako tzw. akcje pracownicze. Cena nominalna akcji (po przeprowadzeniu podziału akcji) wynosiła 1zł za akcję. W dniu 18 stycznia 2002r. podatnik sprzedał ww. akcje po cenie nominalnej czyli po 1zł za akcję. Sprzedaż ta nastąpiła bez naruszenia art. 38 ust. 2 cytowanej ustawy o komercjalizacji. Ustalenia w tym zakresie Sąd przeprowadził zgodnie z wytycznymi zawartymi w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku NSA z dnia 29 stycznia 2009r. (sygn. akt II FSK 1477/07), które – na mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwana dalej P.p.s.a. – wiążą skład orzekający w niniejszej sprawie. 7.3 Badając prawidłowość powyższej transakcji organ podatkowy I instancji zakwestionował cenę sprzedaży akcji ustaloną w umowie z dnia 18 stycznia 2002r., uznając, iż cena sprzedaży akcji wynosząca 1zł znacznie odbiegała od jej ceny rynkowej. Stanowisko takie organ zajął – jak wyjaśnił – na podstawie informacji uzyskanych z innych organów podatkowych oraz ustaleń dokonanych przez ABW Oddział w Zielonej Górze. W oparciu o powyższe źródła organ I instancji poinformował podatnika – w dniu 20 lipca 2006r. w trakcie przesłuchania strony – że nabywca przedmiotowych akcji kupował owe akcje w latach 2001-2002 po cenie od 60 do 90zł, a najniższa cena wynosiła 30zł. W tym samym dniu Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 155 § 1 i 122 ordynacji podatkowej w zw. z art. 17 ust. 1, art. 19 ust. 1, 3 i 4 ustawy o p.d.os.f. wezwał zarówno zbywcę czyli J. R., jak i nabywcę tj. Z. S.A. w J. do "podwyższenia wartości rynkowej przedmiotu umowy sprzedaży z dnia 18 stycznia 2002r., gdyż odbiega ona od wartości rynkowej lub wskazania przyczyn uzasadniających podania ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. Organ ten podał, że wg niego rynkowa wartość akcji wynosi 70 zł i poinformował podatnika o zasadach dalszego postępowania w trybie art. 19 ust. 4 ustawy o p.d.os.f. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że powyższą cenę organ ustalił – co wynika z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 3 listopada 2006r. przekazującego odwołanie podatnika do organu odwoławczego – na podstawie wyceny biegłego wykorzystywanej w innych postępowaniach tj. wobec P.i K.S. oraz E.i M. W., który w tym samym dniu sprzedali akcje PZU S.A. Działanie takie tj. ujawnienie przez organ I instancji źródła informacji o wartości rynkowej akcji w kwocie 70zł dopiero w piśmie przekazującym odwołanie jest naruszeniem zasady jawności postępowania, jednakże ze względu na okoliczności w jakich to nastąpiło, w tym zwłaszcza ze względu na zachowanie gwarancji procesowych strony, która w toku postępowania zapoznała się z treścią analogicznej opinii biegłego sporządzonej w jej sprawie. Sąd uznaje, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Dodatkowo można zauważyć, że podatnik po zapoznaniu się – w trybie art. 200 ordynacji podatkowej – ze zgromadzonym materiałem dowodowym, zaproponował podwyższenie ceny przedmiotowych akcji do ceny 30 zł za jedną akcję. Odpowiedzi na powyższe wezwanie z dnia 20 lipca 2006r. udzielił tylko zbywca akcji tj. J. R., który w piśmie z dnia 25 lipca 2006r. podtrzymywał swe stanowisko, że cena nominalna akcji, czyli 1zł była – w dacie i miejscu dokonania sprzedaży – ceną rynkową. Dokonana w tej sytuacji przez organ podatkowy ocena, iż podatnik nie dokonał zmiany wartości przedmiotowych akcji, ani nie wskazał przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. Sąd uznaje za prawidłową. 7.4 W konsekwencji powyższego zachowania się strony organ był uprawniony do określenia wartości przedmiotowych akcji z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych (art. 19 ust. 4 ustawy o p.d.os.f.). Powołanie biegłego nastąpiło z zachowaniem procedury, o której mowa w art. 197 § 1 i 2 ordynacji podatkowej. Podkreślić należy, że w dacie dokonania transakcji zbycia akcji PZU S.A., akcje te nie były przedmiotem publicznego obrotu, w związku z czym ich wartość nie mogła być zweryfikowana na rynku papierów wartościowych. Dlatego też należy podzielić stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z dnia 8 października 2002r. (sygn.akt RN 171/01) – OSNAPU 2003, nr 19, poz. 451, iż w takiej sytuacji cena rynkowa akcji powinna być zbliżona do ich wartości. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją. Biegły dokonał wyceny wartości akcji PZU S.A. posługując się metodami, które wykorzystywane są do wyceny wartości przedsiębiorstwa. Jest to dopuszczalne, bowiem w przypadku spółki akcyjnej, wartość przedsiębiorstwa prowadzonego przez spółkę jest podstawą do wyliczenia wartości akcji. W tej sytuacji cena rynkowa akcji PZU S.A. powinna być zbliżona do ich wartości. Przyjęcie jako ceny rynkowej akcji – średniej wartości akcji wyliczonej na podstawie trzech metod jest – w ocenie Sądu – dopuszczalne, a żądanie skarżącego co do ustalenia wartości rynkowej akcji w oparciu o posiadane przez organ informacje o rzeczywistych transakcjach dokonanych w P. nie znajduje żadnego uzasadnienia. Podkreślić bowiem należy, że akcje PZU S.A. chociaż nie były – w stanie prawnym sprawy – przedmiotem obrotu giełdowego, to jednak – na co wskazują informacje od innych organów podatkowych – były przedmiotem obrotu nie tylko na rynku lokalnym, tj. w P., ale również w wielu innych miejscowościach, bowiem PZU S.A. posiadało wiele oddziałów. 7.5 Biorąc powyższe wywody pod uwagę Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów prawa procesowego, ani też przepisów prawa materialnego w stopniu, który obligowałby do jej uchylenia i w związku z tym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło