I SA/Rz 590/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprzeciwu G. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 marca 2017 r. sygn. I SA/Rz 590/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2011 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. I SA/Rz 590/16 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 14 marca 2017 r. referendarz sądowy odmówił G. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2011 r. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący ponowił swój wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na złą sytuację majątkową. Podkreślił, że aktualnie złożył 10 skarg do Sądu. Podkreślił, że przeciwko niemu jak i jego żonie toczą się egzekucje, ze względu na spór z jednym z jego kontrahentów, który miał miejsce w 2009 r., w wyniku którego popadł w znaczne zadłużanie, które wywołało "spiralę długów". Podał, że wraz z żoną pracują w L. P. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w R. w wymiarze ¼ etatu, co pozwala im osiągnąć dochód w wysokości po 500 zł dla każdego. Oboje pełnią funkcje dyrektorskie ww. Spółce, to jednak funkcje te sprawują nieodpłatnie. W spółce L. D. G. małżonkowie pełnią funkcje prokurentów spółki, za co również nie pobierają żadnego wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Według art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zawarty w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - obliguje Sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. We wniosku PPF skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Jedynym źródłem utrzymania całej rodziny jest pobierane przez niego wynagrodzenie za pracę, którego wysokość wynosi 1 355,69 zł. Jeśli chodzi o majątek wymienił, że posiada udział wynoszący ½ części we współwłasności nieruchomości, położonej w P., o pow. użytkowej 55 m2. Nieruchomość ta obciążona jest hipoteką. W zakresie ponoszonych wydatków skarżący wyszczególnił następujące pozycje (w ujęciu miesięcznym): wyżywienie – 1 500 zł, edukacja dzieci – 300 zł, media 400 zł, lekarstwa 150 zł, ubrania 100 zł. Przedstawiona przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja wzbudziła uzasadnione wątpliwości referendarza sądowego. W związku z tym pismem z dnia 1 lutego 2017 r. referendarz wezwał skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego jego stanu majątkowego i wysokości uzyskiwanych dochodów, w tym między innymi poprzez udokumentowanie ponoszonych wydatków, wskazanie statusu zawodowego żony, przedłożenie deklaracji VAT L. P. sp. z o.o., z siedzibą w R., której skarżący jest prokurentem oraz wskazanie spółek, w których skarżący bądź jego żona, pełnią funkcje kierownicze lub są prokurentami. Wezwanie należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o informacje w nim zawarte. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 20 lutego 2017 r. podał, że obecnie wraz z żoną pracują na pół etatu, a ich miesięczne wynagrodzenie wynosi po 500 zł netto. Jednocześnie wyjaśnił, że nie jest w stanie przedłożyć deklaracji Vat L. P. sp. z o.o., gdyż już nie jest jej prokurentem, a rachunków za media nie posiada. Niezależnie od powyższego skarżący odmówił przedłożenia informacji odnośnie innych podmiotów gospodarczych, których jest przedstawicielem, gdyż w jego ocenie brak jest podstawy prawnej do zobligowania go do podania tego typu danych, które z resztą nie dotyczą jego sytuacji materialnej. Z informacji zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) skarżący aktualnie jest prokurentem w L. D. G. sp. z o.o., z siedzibą w R., a podmiot ten został wpisany do rejestru w październiku 2016 r. Jedynym jego udziałowcem jest zaś L. P. sp. z o.o., z siedzibą w R. W ocenie Sądu analiza informacji udzielonych przez skarżącego nie daje podstaw do uznania, że przedstawił on w sposób czytelny swój stan finansowy. Stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego gdyż nie uczynił on zadość ww. wezwaniu referendarza. Udzielił on niepełnych odpowiedzi, tym samym uniemożliwił on Sądowi dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej, w jakiej się znajduje i wyjaśnienie powstałych wątpliwości. Również w sprzeciwie skarżący nie przedstawił w sposób kompletny i przejrzysty swojej sytuacji finansowej. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa to na wnioskodawcy ciąży obowiązek rzetelnego współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź składanie niepełnych lub sprzecznych oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. II GZ 165/11; z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. I GZ 455/10). Tak więc w sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej wyjątkowo trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. II FZ 607/10). Jeżeli zaś wnioskodawca uchyla się od należytego i wiarygodnego wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej przedstawiając dane dotyczące tej sytuacji w sposób selektywny Sąd nie ma jakichkolwiek podstaw do wydania rozstrzygnięcia o przyznanie prawa pomocy - uwzględniającego złożony sprzeciw. Należy mieć bowiem na uwadze, że Sąd nie może w jakikolwiek sposób domniemywać sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.