II SA/Rz 1011/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie SO (del.) Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- II SA/Rz 1011/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] Burmistrz Miasta działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. u. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwana dalej w skrócie k.p.a.) oraz ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm. zwana dalej w skrócie u.p.s. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 15 czerwca 2010r. odmówił przyznania J. S. zasiłku celowego z tytułu klęski żywiołowej. W odwołaniu J. S. podał, że zalaniu uległ budynek mieszkalny, garaż oraz budynek gospodarczy, które są przygotowywane do zamieszkania wraz z rodziną. Budynek został oddany do użytku w 2007r. Zalaniu uległy obydwa budynki, w których należy skuć posadzki i ściany budynku. Pomoc celowa należy się w związku z powodzią, która była niespodziewana. Dodał, że ten dom jest dorobkiem całego życia, inne osoby otrzymały pomoc, nawet w sytuacji, gdy miały zalane tylko piwnice. Obydwoje z żoną są na rentach, a odwołujący od 8 lat choruje na chorobę Parkinsona. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. i art. 2, art. 3, art. 40 i art. 106 ust. 1 u.p.s. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podał, że odwołujący i jego rodzina mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe w J. w lokalu przy ul. A, który nie został dotknięty powodzią. Natomiast budynek objęty postępowaniem jest budynkiem w trakcie budowy i rodzina nie zaspokaja w nim potrzeb mieszkaniowych. SKO przytoczyło też zasady udzielania pomocy społecznej zawarte w art. 2 i 3 u.p.s., które mają na celu umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, gdy same nie są w stanie własnym staraniem i własnymi środkami finansowymi ich pokonać. SKO podało, że pomoc dla osób i rodzin dotkniętych powodzią może być realizowana na podstawie ustawy z dnia 24 czerwca 2010r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010r. (Dz. U. nr 123, poz. 835). Reasumując SKO podało, że wyrządzona szkoda dla odwołującego jest dolegliwa, ale zasady przyznawania świadczeń na podstawie ustawy o pomocy społecznej nie mogą być zmienione wolą organu. Bez wpływu na wynik sprawy jest powołanie przez organ pierwszej instancji w podstawie prawnej art. 41 u.p.s., a nie art. 40 u.p.s., bowiem całe postępowanie potwierdza, że odnosi się do dyspozycji określonej przepisem zawartym w 40 u.p.s. W skardze do Sądu skarżący J. S. nie wskazał kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podał, że "jednoosobowa komisja" z MOPS w J. bardzo pobieżnie potraktowała tę sprawę. Nieprawdziwe są stwierdzenia, że rodzina nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych w tym domu, który jest wyposażony w niezbędne instalacje potrzebne do zamieszkania i został oddany do użytku. W domu tym zameldowany jest syn G. S. Na skutek powodzi opóźni się przeprowadzka do domu przy ul. B. Zaznaczył, że organ pierwszej instancji działał na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej i zwrócił się o wydanie sprawiedliwej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], którą utrzymano w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. znak: [...] odmawiająca przyznania zasiłku celowego z tytułu klęski żywiołowej. Możliwość przyznania takiego zasiłku przewiduje art. 40 ust. 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.), który stanowi, że może on zostać przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1), które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). W rozpatrywanej sprawie w dniu [...].06.2010 r. J. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku powodzi. Wskazał, iż w wyników opadów zalany został dom mieszkalny oraz budynek gospodarczy znajdujące się przy ul. B w J. Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia [...].07.2010 r., a także protokołu z tego samego dnia, sporządzonego na okoliczność zdarzenia losowego – powodzi, organ ustalił, że wnioskodawca wraz z rodziną (żona i dwóch synów) zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. A w J. i tam zaspokaja własne potrzeby mieszkaniowe, a lokal ten nie uległ zalaniu. Natomiast w wyniku powodzi w czerwcu 2010 r. zalany został budynek wraz z garażem i pomieszczeniami gospodarczymi przy ul. B w J. Budynek, którego dotyczy postępowanie, był w trakcie budowy i nie był wykorzystywany do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej pod kątem prawidłowości przeprowadzonego postępowania dowodowego, stwierdzić należy, że stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie ustalony został prawidłowo. Nie budzi wątpliwości, że występujący o zasiłek celowy J. S. wraz z rodziną zamieszkuje przy ul. przy ul. A w J. Nie budzi też wątpliwości, że budynek zlokalizowany na posesji przy ul. B w J. został zalany w wyniku powodzi w czerwcu 2010r. Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Obowiązek zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej spoczywa m. in. na jednostkach samorządu terytorialnego (gminach, powiatach i województwach) oraz na organach administracji rządowej (wojewodach i ministrze właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego) w zakresie ustalonym ustawą (art. 2 ust. 2 ). Zasadnie zauważyło Kolegium w zaskarżonej decyzji, iż przyznawane na podstawie tej ustawy świadczenia mają charakter pomocowy a nie odszkodowawczy. Koniecznym następstwem powstałej szkody jest niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a jej przezwyciężenie było niemożliwe do zrealizowania przez samych poszkodowanych przy wykorzystaniu własnych możliwości. Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 5.02.2010 r., sygn. akt I OSK 1255/2009 (publ. LexPolonica nr 2238510, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna ma wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Powyższy pogląd, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Uznać zatem należało, co zasadnie uczyły organy orzekające w sprawie, że skoro budynek mieszkalny (który uległ zalaniu) wraz z garażem i pomieszczeniem gospodarczym był w trakcie budowy, a rodzina J. S. w nim nie zamieszkiwała, to niemożliwym było uznanie o braku możliwości zaspokojenia potrzeby mieszkaniowej, gdyż ta realizowana była przez ww. rodzinę w lokalu przy ul. A w J. Za niezasadny uznać również należy podniesiony w skardze zarzut, iż zalany w powodzi budynek przygotowany był do zamieszkania oraz że jest tam zameldowany syn G. S. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Zgodnie z art. 25 Kodeksu Cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. postanowienie NSA z dnia 10.02.2009r., sygn. akt I OW 164/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, i to bez względu na adres jej zameldowania (por. postanowienie NSA z dnia 2.09.2009r., sygn. akt I OW 85/09, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14.10.2010 r., sygn. akt III SA/Kr 985/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że miejscem zamieszkania rodziny J. S. jest lokal przy ul. A w J. i tam są zaspokajane podstawowe potrzeby życiowe, w tym mieszkaniowe tej rodziny. Uznano zatem, że organy załatwiając sprawę skarżącego nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a wobec tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało podstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie zasiłku celowego, co zresztą wykazało w uzasadnieniu swojej decyzji. Należy podkreślić także, że w dacie składania wniosku o przyznanie zasiłku celowego nie obowiązywały jeszcze przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz. U. Nr 123, poz. 835, ze zm.), która weszła w życie 9.07.2010 r. Wskazać wypada, że pomoc dla osób i rodzin dotkniętych powodzią może być świadczona również w oparciu o przepisy tej ustawy. Słusznie zauważyło także Kolegium, że choć w podstawie prawnej decyzji organ I instancji błędnie powołał przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej, to jednak ustalenia postępowania dowodowego i treść uzasadnienia decyzji wskazują, że sprawa rozpoznawana była w oparciu o art. 41 ww. ustawy, a błąd ten nie jest na tyle istotny był miał wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Z wszystkich tych przyczyn, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu określonym w art. 145 P.p.s.a. uzasadniającym jej uchylenie, a zatem skarga wniesiona na taką decyzję musiała ulec oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.