II SA/Rz 1049/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 ust. 2 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139 poz. 992 ze zm.) uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] orzekającą o odmowie przyznania B. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ciotką C. Ż., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu I instancji. Wg uzasadnienia decyzji organu I instancyjnego, z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. _@POCZ@__@matce albo ojcu oraz _@POCZ@__@KOinnym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Stosownie do ust. 1a powołanego artykułu, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki. Bratanica zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym nie jest dla ciotki krewną w linii prostej lecz w bocznej i nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Rozstrzygnięcie to w drodze odwołania skierowanego do SKO zakwestionowała B. P. wskazując, że jej ciotka od 7 lat jest osobą niepełnosprawną, wymagającą całodobowej pomocy i opieki. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzą razem od 47 lat. Ciotka która jest bezdzietną panną wychowywała ją z uwagi na trudną sytuację jej rodziny. Zdaniem odwołującej, organ źle zinterpretował przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na co wskazują wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07; z ich uzasadnień nie wynika, by Trybunał uzależniał ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, by osoby ubiegające się o nie były obciążone ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym. Wykładnię tego artykułu w sposób umożliwiający poszerzenie kręgu uprawnionych do spornego świadczenia również o osoby będące członkami rodziny ale nie zobowiązane do alimentacji potwierdzają wyroki WSA w Lublinie z dnia 12 października 2010 r. II SA/Lu 593/10, WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2008 r. IV SA/Po 210/08, WSA w Łodzi z dnia 22 września 2010 r. II SA/Łd 582/10 oraz WSA w Białymstoku z dnia 20 stycznia 2011 r. SA/Bk 776/10. Kolegium rozpatrując odwołanie co do zasady za słuszne uznało stanowisko organu I instancji odmawiające B. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec niespełnienia przez nią wymogów przewidzianych w art. 17 ust 2 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Objęta odwołaniem decyzja Wójta Gminy [...] podlega jednak uchyleniu z uwagi na fakt, że w obrocie prawnym istnieje już decyzja tego organu z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] odmawiająca przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną C. Ż. Decyzja ta została wydana w tym samym stanie faktycznym i prawnym. Wydanie ponownej decyzji w tym samym przedmiocie dotknięte jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. W postępowaniu odwoławczym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji, dlatego Kolegium orzekło o jej uchyleniu i umorzeniu postępowania, które to rozstrzygnięcie stanowi surogat stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja SKO z dnia [...] sierpnia 2011 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie przez B. P., uznającą ją za krzywdzącą i niezgodną z prawem. Podniosła ona w niej argumenty tożsame z zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo wskazała, że z najbliższej rodziny C. Ż. żyje tylko jej 76 letnia siostra M. K., która sama jest osobą schorowaną i potrzebującą pomocy oraz jej 79 letni brat S. Ż. (ojciec skarżącej), opiekujący się na stałe swoją żoną inwalidką po amputacji nogi. W związku ze sprawowaniem całodobowej opieki nad ciotką skarżąca nie ma czasu na podjęcie pracy zarobkowej, jak również na powiększenie i rozwinięcie swojego gospodarstwa rolnego, które jest dla niej i jej rodziny jedynym źródłem utrzymania. W jej ocenie wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna być wykładnią celowościową, systemową i prokonstytucyjną. W myśl wyroku WSA w Poznaniu w sprawie IV SA/Po 210/08 pozwala to uznać, że koniecznym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są 3 elementy: sprawowanie rzeczywistej opieki nad osobą wymagającą stałej pielęgnacji, niepodejmowanie z tego powodu pracy i osiąganie przez rodzinę dochodów uniemożliwiających zaspokojenie niezbędnych potrzeb podopiecznego i tej rodziny. Takie stanowisko pozwala przyjąć, że ustawa przyznaje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego także osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad pełnoletnim członkiem jej rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wobec którego osoby tej nie obciąża obowiązek alimentacyjny, a jednocześnie jest ona jedynym członkiem rodziny niepełnosprawnego, który może się nim opiekować. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanej przez siebie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w tej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd wskazanych wyżej wad i uchybień względem zaskarżonej decyzji nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości i sprowadza się do kwestionowania przez skarżącą stanowiska organów administracji odmawiających przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną ciotką C. Ż. Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem prawnym należy zwrócić uwagę, że ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] (utrzymaną w mocy decyzją SKO z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...]) odmówiono już przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią nad C. Ż. opieką. W dniu 13 czerwca 2011 r. skarżąca złożyła ponowny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu, jednak Wójt Gminy [...] jako organ właściwy do jego rozpatrzenia wydaną przez siebie decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] stwierdził brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Rozpatrujące odwołanie B. P. od tego rozstrzygnięcia SKO w podstawie prawnej wydanej przez siebie 10 sierpnia 2011 r. i następnie zaskarżonej decyzji powołało art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, zgodnie z którym organ dokonując uchylenia decyzji umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Istota tego rodzaju decyzji wiąże się z tym, że organ odwoławczy nie rozstrzyga sprawy pod względem merytorycznym, co implikowane jest zachodzącą przesłanką bezprzedmiotowości postępowania. Oceniając zgodność z prawem wskazanej powyżej decyzji SKO w pierwszej kolejności należy odnieść się do treści art. 110 Kpa, stosownie do którego organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią - co do zasady - związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Zasada trwałości decyzji funkcjonuje także w przypadku złożenia przez stronę nowego wniosku w tej samej sprawie, co należy rozumieć w ten sposób, że organ administracji który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia, jeżeli w nowej sprawie wszczętej przed tym organem nie zmieniły się istotne (wynikające z art. 107 § 1 Kpa) elementy wydanej poprzednio decyzji. Oznacza to, że wzruszenie decyzji wprowadzonej do obrotu prawnego jest dopuszczalne tylko w granicach określonych stosownymi przepisami Kpa, a w tej samej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami nie może po raz drugi zapaść decyzja oparta o ten sam stan faktyczny i prawny bez wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wydanej uprzednio. Odzwierciedla to zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych wynikająca z art. 16 § 1 Kpa; zgodnie z jego treścią, uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jeżeli tak się nie stanie, kolejne postępowanie wszczęte nowym wnioskiem tej samej strony, dotyczące tej samej materii i tych samych stron postępowania jest bezprzedmiotowe. Stosownie zaś do art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę, to kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe i wobec tego musi skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 Kpa. Dopiero gdyby nastąpiła eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym ostatecznego rozstrzygnięcia, to otworzyłaby się możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 331/10). W sprawie nie budzi wątpliwości, że 13 czerwca 2011 r., tj. w dniu ponownego złożenia przez B. P. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad C. Ż., w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2010 r. (utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...] kwietnia 2010 r.) o odmowie przyznania jej z tego tytułu wnioskowanego świadczenia. W tej sytuacji sprawa dotycząca prawa skarżącej do przedmiotowego świadczenia została rozpoznana i zakończona ostatecznym rozstrzygnięciem, które jak wynika z akt sprawy, nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. została wydana przez ten organ na wniosek tego samego podmiotu, w tym samym przedmiocie, w niezmienionym stanie faktycznym i prawnym. W kontekście powyższego, ze względu na zachodzącą tożsamość, Wójt Gminy [...] nie miał więc podstaw do merytorycznego orzekania i wydania w tym przedmiocie kolejnej decyzji, co w wyniku rozpatrzenia odwołania prawidłowo stwierdziło SKO, uchylając to rozstrzygnięcie i umarzając postępowanie organu I instancji. W tym zakresie, z uwagi na zachodzącą tożsamość podmiotowo – przedmiotową spraw, Sąd w pełni podziela ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji przez SKO. Tym samym za zbędne i pozbawione znaczenia dla prawidłowego rozpoznania skargi należało uznać rozpatrywanie zawartych w niej zarzutów względem decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2011 r. Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zawarte w skardze argumenty nie mogły odnieść skutku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę B. P. oddalił.