II SA/Rz 1287/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na urządzania i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi A. sp. z o.o. z/s [...] (dalej: "Spółka") jest decyzja Dyrektora Izby Celnej [...] (dalej również: "Dyrektor" lub "DIC") z dnia [...] października 2014 r. nr [...], w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach, którą wydano w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej [...] udzielił Spółce zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, w 74 punktach zlokalizowanych na terenie województwa [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] cofnął Spółce udzielone opisaną wyżej decyzją Dyrektora Izby Skarbowej zezwolenie. Przeprowadzone przez funkcjonariuszy izby celnej kontrole w punktach gier objętych ww. zezwoleniem wykazały bowiem, że stanowiące własność Spółki automaty o nr fabrycznych [...] umożliwiały grę o wygrane wyższe i stosowanie stawek wyższych niż określone w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm.) dalej zwanej: "u.g.h.", co w myśl art. 138 ust. 3 u.g.h. obligowało organ do cofnięcia udzielonego Spółce zezwolenia. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2014 r. DIC utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. W uzasadnieniu podał, że skontrolowane automaty Spółki umożliwiały grę za stawki oraz jednorazowe wygrane wyższe, niż dopuszczalne ustawowo, co zostało potwierdzone opiniami jednostki badającej upoważnionej przez Ministra Finansów - Wydział Laboratorium Celnego Izby Celnej [...]. W tym stanie rzeczy cofnięcie Spółce zezwolenia na podstawie art. 138 ust. 3 u.g.h. było w pełni zasadne. Odnosząc się zaś do zagadnienia notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, a ściślej – jej braku, w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach C-213/11, C-214/1 i C-217/11 podał, że przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. nie ma charakteru technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (dalej zwanej jako: "dyrektywa 98/34/WE"), jako że zawierają one jedynie definicję gry na automatach o niskich wygranych, która w istocie odpowiada definicji zawartej w art. 2 ust. 2 pkt 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, uchylonej przez art. 144 u.g.h. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej jej decyzji Dyrektora Izby Celnej [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: I. art. 129 ust. 3 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy o grach i zakładach wzajemnych skutkujące uznaniem, że "automaty będące przedmiotem niniejszego postępowania nie spełniały warunków, o których mowa w art. 129 ust. 3 u.g.h."; II. art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.), dalej – "O.p.", poprzez naruszenie zasady praworządności i wydanie kwestionowanego rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy u.g.h., które jako nienotyfikowane Komisji Europejskiej, nie obowiązują; III. art. 121 § 1 O.p. poprzez złamanie zasady bezstronności wskutek zlecenia badań sprawdzających automatów jednostce badającej - Wydziałowi Laboratorium Celnego Izby Celnej [...], która jako usytuowana w strukturze Izby Celnej nie jest podmiotem niezależnym; IV. art. 120, art. 122, art. 191, art. 201 § 4 O.p. w zw. z art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. zmieniającej ustawę o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na opinii jednostki, w stosunku do której istnieją wątpliwości w zakresie posiadanych przez nią uprawnień do badań technicznych automatów; V. art. 191 O.p. poprzez zignorowanie przy rozstrzyganiu sprawy dowodów przedstawionych przez skarżącą, w szczególności opinii technicznych Jednostki Badającej Ministra Finansów i poświadczenia rejestracji automatów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administrac3yjny zważył, co następuje; Sąd uwzględnił skargę Spółki z przyczyn, które obowiązany był dostrzec z urzędu. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – określanej dalej jako "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 P.p.s.a., sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem niniejszej sprawy rozstrzyganej przez Dyrektora Izby Celnej było cofnięcie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier. Sąd związany przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. obowiązany był zauważyć, iż w stanie faktycznym Dyrektor Izby Skarbowej udzielił skarżącej Spółce zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych o nr [...] w dniu 12 sierpnia 2008 r. Na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004 r., nr 4, poz. 27 ze zm.) zezwolenie to zostało udzielone na okres 6 lat. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] o cofnięciu zezwolenia została wydana w dniu [...] lipca 2014 r. Natomiast Dyrektor Izby Celnej podjął zaskarżoną do WSA decyzję w dniu [...] października 2014 r., a więc niewątpliwie po upływie terminu 6 lat od daty wydania zezwolenia. W myśl art. 117 ust. 1 u.g.h. udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia. Wygaśnięcie decyzji następuje z chwilą upływu terminu na jaki ta decyzja została wydana. Zdaniem Sądu, upływ terminu, w którym zezwolenie było ważne, nie może pozostać obojętny dla postępowania, którego przedmiotem jest cofnięcie tej decyzji administracyjnej. Ustalenie terminu ważności decyzji administracyjnej, czy to w samej decyzji czy też w przepisie prawa, powoduje, że taka decyzja wygasa z upływem tego terminu. Zdaniem WSA, w takim przypadku nie wydaje się decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji, bowiem skutek prawny usunięcia aktu z obrotu prawnego zachodzi w sposób automatyczny, bez potrzeby sformalizowanego potwierdzania tego stanu (zob. wyrok NSA z dnia 13 września 2002 r., o sygn. I SA 531/02). Skoro po upływie okresu ważności decyzji przewidziane w jej treści uprawnienia i obowiązku wygasają, to nie istnieje przedmiot ewentualnych postępowania o tym przedmiocie. Innymi słowy, w takiej sytuacji niedopuszczalne jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie cofnięcia decyzji czy jej zmiany (zob. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2011 r., o sygn. akt I OSK 1750/11). Skoro zezwolenie na etapie postępowania odwoławczego wygasło z powodu upływu 6 letniego terminu ważności, to rozstrzyganie o cofnięciu stało się bezprzedmiotowe. W toku postępowania odwoławczego przestała bowiem istnieć sprawa administracyjna, a tym samym organy celne zostały pozbawione kompetencji do cofnięcia zezwolenia nieistniejącego już w obrocie prawnym. Z przepisu art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 127 Ordynacji podatkowej wynika, iż organ odwoławczy nie może poprzestać jedynie na rozpatrzeniu zasadności zarzutów zawartych w odwołaniu, lecz powinien sprawę rozpatrzyć merytorycznie (m.in. uchylić decyzję organu pierwszej instancji i odmówić cofnięcia zezwolenia). Wyjątkowo organ odwoławczy może umorzyć postępowanie odwoławcze, bądź całe postępowanie prowadzone w sprawie. W tym drugim przypadku ma jednak obowiązek uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji. Umorzenie postępowania może nastąpić w sytuacji, gdy jego prowadzenie stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Wygaśnięcie zezwolenia na etapie postępowania odwoławczego powinno zatem skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji w całości i umorzeniem postępowania w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej, albowiem przestał istnieć przedmiot postępowania prowadzonego w sprawie cofnięcia zezwolenia. W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej [...] narusza art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem błędnie przyjęto, że postępowanie w niniejszej sprawie nie stało się bezprzedmiotowe, co w rezultacie doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z 4 lutego 2014 r. II SA/Rz 1261/13 i cytowanym wyżej orzecznictwie, czy np. NSA w wyroku z dnia 30 czerwca 2011 r. II FSK 2675/10 czy wyroku z 5 listopada 2014 r. II GSK 1472/13). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań i wobec kasacyjnego charakteru niniejszego wyroku sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie . W tym stanie rzeczy, a więc z uwagi na brak przedmiotu sprawy na etapie postępowania odwoławczego, zupełnie zbędne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, natomiast o kosztach na podstawie art. 200 P.p.s.a.