II SA/Rz 1292/17
WyrokWSA w Rzeszowie2018-01-24
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Elżbieta Mazur - Selwa, Joanna Zdrzałka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zgłoszenie zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce w aglomeracji wyznaczonej rozporządzeniem, może zostać zablokowane przez sprzeciw organu budowlanego na podstawie przepisów prawa miejscowego zakazujących wprowadzania ścieków do ziemi, podczas gdy przepisy te nie wyłączają wprost wprowadzania ścieków bytowych z przydomowych oczyszczalni, a właściciel nieruchomości ma prawo do zwykłego korzystania z wód?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa miejscowego, w szczególności § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, który zakazywał wprowadzania do ziemi ścieków z wyłączeniem wód opadowych i roztopowych. Sąd stwierdził, że pojęcie 'ścieków' użyte w rozporządzeniu nie obejmuje ścieków bytowych, dla których istnieją odrębne definicje ustawowe i które mogą być wprowadzane do ziemi w ramach tzw. zwykłego korzystania z wód, o ile spełnione są określone warunki ilościowe i jakościowe. W związku z tym, sprzeciw organu budowlanego został uznany za nieuzasadniony.Stan faktyczny
Skarżący zgłosił zamiar budowy przydomowej oczyszczalni ścieków dla budynku mieszkalnego. Starosta wniósł sprzeciw, uznając, że inwestycja narusza przepisy prawa miejscowego dotyczące zakazu wprowadzania ścieków do ziemi na terenie aglomeracji. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty. Skarżący w skardze do WSA podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując m.in. na brak możliwości podłączenia do sieci kanalizacyjnej, ekonomiczną nieopłacalność takiego rozwiązania oraz prawo do zwykłego korzystania z wód.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu w sprawie zamierzonego przystąpienia do wykonywania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2017 roku, znak [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego P. B. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda ( dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Starosty ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] zgłaszającą sprzeciw w sprawie zamierzonego przystąpienia do wykonania robót budowlanych polegających na budowie przyłącza kanalizacji sanitarnej z przydomową oczyszczalnią ścieków dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] położonej w miejscowości Z. gmina [...].
W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "K.p.a."), art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r, poz. 1332; dalej: "P.b.").
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 10.08.2017 r. P. B. zgłosił zamiar przystąpienia do budowy przyłącza kanalizacji sanitarnej z przydomową oczyszczalnią ścieków dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr 1485/2 położonej w miejscowości Z. gmina [...].
Organ I instancji ustalił, że działka nr ewid. 1485/2 położona w Z. znajduje się w aglomeracji B., wyznaczonej Rozporządzeniem Nr 145/06 Wojewody z dnia 11.12.2006 r. oraz Rozporządzeniem Wojewody zmieniającym ww. rozporządzenie w sprawie wyznaczenia aglomeracji B. (Nr 2/08 z dnia 31.01.2008 r.).
Dla powyższego obszaru na podstawie § 17 pkt 2 lit b rozporządzenia Nr 4/2014 Dyrektora RZGW w [...] z dnia [...].01.2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego G. (Dz. Urz. Województwa [...] z 2014 r. poz. [...], dalej: "rozporządzenie") wprowadzone zostało ograniczenie w korzystaniu z wód, polegające na zakazie wprowadzania do ziemi ścieków, z wyłączeniem wód opadowych i roztopowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( Dz.U. 2017r., poz. 1121; dalej: "P.w."). Powołując się na art. 9 ust. 1 pkt 14 P.w. wskazał, że ściekami są wody zużyte w szczególności na cele bytowe lub gospodarcze a ponadto zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 15, ścieki bytowe to ścieki "z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym kształcie pochodzące z tych budynków".
W świetle powyższego na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia Prawa budowlanego ( Dz.U z 2017r., poz.1332, ze zm.; dalej: "P.b.") zgłosił sprzeciw do zgłoszonego zamierzenie inwestycyjnego.
W odwołaniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
- art. 6,1,11 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji ograniczające się do przytoczenia przepisów prawa i stwierdzenia, iż z analizy załączonej do zgłoszenia dokumentacji wynika, iż działka nr ewid. 1485/2 znajduje się w aglomeracji B., bez jakiegokolwiek wskazania przez organ na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie oraz dlaczego odmówił mocy dowodowej przedstawionym przez stronę dowodom,
-naruszenie przepisów art. 7, 8, 11 oraz 107 § 2 i 3 K.p.a. polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, poprzez nie wzięcie pod uwagę faktu, że odwołujący nie ma możliwości podłączenia się do sieci gminnej kanalizacji sanitarnej.
- art. 30 ust. 6 pkt 2 P.b. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie wobec dokonanego przez odwołującego się zgłoszenia, co miało znaczący wpływ na ustalony wynik sprawy oraz § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia w związku z art. 9 ust. 1 pkt 14 i 15 P.w., poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie.
Powyższych zarzutów nie podzielił Wojewoda , który zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowa oczyszczalnia ścieków ma posiadać wydajność 0,6m3 na dobę i co do zasady jej realizacja może nastąpić na podstawie zgłoszenia. Z uwagi jednak na to, że jest położona w miejscowości Z., w aglomeracji B., wyznaczonej Rozporządzeniem Wojewody Nr 145/06 z dnia 11.12.2006 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji B., zmienionym Rozporządzeniem Wojewody Nr 2/08 z dnia 31.01.2008 r. na którym na podstawie § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia wprowadzone zostało ograniczenie w korzystaniu z wód, polegające na zakazie wprowadzania do ziemi ścieków, z wyłączeniem wód opadowych i roztopowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit.c P.w., nie może być realizowana na podstawie zgłoszenia.
Powołując się na zawartą w art. 9 pkt 14 P.w. definicję ścieków wskazał, że są to między innymi wody zużyte w szczególności na cele bytowe lub gospodarcze ppkt a, zaś zgodnie z art 9 pkt 15 P.w. przez ścieki bytowe należy rozumieć ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tych budynków.
W ocenie organu odwoławczego ścieki bytowe to ścieki (w rozumieniu art. 9 pkt 14 P.w.), tyle tylko, że odprowadzane z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej (...).
Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1615/14.
Na powyższą decyzję Skarżący złożył skargę do Sądu. Podniósł w niej zarzuty zbliżone do zarzutów postawionych w odwołaniu: naruszenie przepisów postępowania:
1) art 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a.,
2) art. 7, 8, 11 oraz 107 § 2 i 3 K.p.a.,
Naruszenie przepisów prawa materialnego:
3) art. 30 ust. 6 pkt. 2 P.b.,
2) art. 5 ust. 1 pkt. 2) Ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( Dz.U. z 2015 r., poz. 250; dalej: "ustawa o utrzymaniu czystości i porządku"), poprzez jego niezastosowanie, co miało znaczący wpływ na ustalony wynik sprawy,
3)§ 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia w związku z art. 9 ust. 1 pkt. 14 i 15 P.w., poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu podniósł, że organy nie wzięły pod uwagę, że przyłączenie do komunalnej sieci wiązać się będzie z koniecznością przedłużenia sieci kanalizacyjnej, z budową studzienek kanalizacyjnych, wielometrowego doprowadzenia do nieruchomości przez sąsiednie działki, których właściciele nie wyrażają zgody na przekopy. Ponadto połączenie z kanalizacją (komunalną jest kosztowne i przekracza koszty budowy przydomowej oczyszczalni.
Podnosi, że działka, na której planowana jest inwestycja ma niski poziom wód gruntowych, w związku z czym nie istnieje zagrożenie jakiegokolwiek zanieczyszczenia wód z drenaży rozsączających planowanej oczyszczalni. Ponadto przydomowe oczyszczalnie ścieków są urządzeniami służącymi do neutralizacji ścieków wytwarzanych w domu lub małym zgrupowaniu domów a następnie odprowadzeniu oczyszczonych ścieków do gruntu lub wód. Jest to tzw. zwykłe korzystanie z gruntu o którym mowa w art. 33 P.w. tj. definiowane jako służące zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego wprowadzanie do wód lub do ziemi oczyszczonych ścieków, jeżeli ich łączna ilość nie jest większa niż 5 m3 na dobę. Ścieki z przydomowych oczyszczalni ścieków nie są gromadzone, ale oczyszczane i w postaci oczyszczonej wprowadzane do wód lub ziemi.
Zarzuca, że organ drugiej instancji, przy interpretacji przepisów rozporządzenia, zobligowany był kierować się znaczeniem definicji ustawowych wyrażonych w P.w.
Stanowione przez dyrektora, na mocy powołanej regulacji P.w., akty prawa miejscowego ustalające warunki korzystania z wód, nie mogą naruszać gwarantowanych przepisami ustawy uprawnień właściciela gruntu do korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie, czyli uprawnień do korzystania zwykłego o jakim mowa w art. 33 ust. 1 P.w.
W ramach uprawnień do zwykłego korzystania z wód mieści się wprowadzanie do wód lub do ziemi oczyszczonych ścieków, jeżeli ich łączna ilość nie jest większa niż 5 m3 na dobę. Uprawnienie to zostało zagwarantowane właścicielowi nieruchomości mocą P.w. Norma ta oznacza, że w ramach zwykłego korzystania z wód wolnego od pozwolenia wodnoprawnego, mieści się wprowadzanie do ziemi oczyszczonych ścieków (art. 9 pkt 15 P.w.), jeżeli ich ilość nie jest większa niż 5 m3 na dobę.
Powołując się na brzmienie ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz.U. 2017r. poz.1566; dalej: "P.w. z 2017 r.") wskazał, że użyte w przepisie § 17 pkt 2 rozporządzenia pojęcie ścieków odpowiada wyłącznie definicji ustawowej jaką wyraża art. 16 pkt. 61) Prawa wodnego, a w konsekwencji nie obejmuje swymi granicami znaczeniowymi pojęcia ścieków bytowych, tj. pojęcia zdefiniowanego w art. 16 pkt. 62) P.w. a więc ścieki bytowe nie są to wyłącznie wody zużyte na cele bytowe.
Podkreślił, że ścieki bytowe podobnie jak ścieki przemysłowe zostały wiążąco określone w odrębnych definicjach ustawowych, co w jego ocenie miało podkreślać różnice rodzajowe zachodzące pomiędzy pojęciem ścieków oraz ścieków bytowych i ścieków przemysłowych. Wobec powyższego uważa, że DRZGW wydając rozporządzenie określające warunki korzystania z wód, mając świadomość obowiązywania powyższych regulacji, nie zakazał wyraźnie wprowadzania do ziemi ścieków bytowych, tak jak uczynił to w treści § 17 pkt 1 i 2 względem ścieków i ścieków przemysłowych. Decydując się na odróżnienie w ramach § 17 pkt 1 i 2 rozporządzenia ścieków oraz ścieków przemysłowych, pośrednio wypowiedział się o znanych P.w. ściekach bytowych, zupełnie tą kategorię pomijając a tym samym nie wprowadzając względem niej ograniczeń w korzystaniu ze środowiska. Innymi słowy, w powołanym w decyzjach przepisie § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia wymieniono wyłącznie ścieki w rozumieniu art. 16 pkt. 61) Prawa wodnego, celowo pomijając ścieki bytowe i celowo nie pomijając w wyższej jednostce redakcyjnej ścieków przemysłowych.
Dokonując wykładni norm aktu prawa miejscowego pominięto także znaczenie przepisu art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, który w swej treści wyraźnie przewiduje wyjątki od obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i oczyszczania ścieków przy pomocy przydomowej oczyszczalni ścieków wskazując, że na właścicielu nieruchomości nie ciąży obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, a także wówczas jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności decyzji administracyjnych, WSA władny jest stosować przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Organy administracji architektoniczno – budowlanej zastosowały sprawie dokonanego przez skarżącego zgłoszenia art. 30 ust. 6 pkt 2 P.b. Powołany przepis stanowi: właściwy organ wnosi sprzeciw jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy. Nie ulega wątpliwości, iż do kategorii "inne przepisy" należą przepisy P.w., jak również przepisy wydane na podstawie tej ustawy.
Zdaniem Organów, projektowane przez skarżącego roboty budowlane polegające na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków, naruszają przepisy prawa miejscowego w postaci powołanego wyżej rozporządzenia DRZGW w [...] i rozporządzenia Wojewody ego w/s wyznaczenia aglomeracji B.
WSA za prawidłowe uznaje ustalenia Organów dotyczące położenia działki nr 1485/2 w Z. na terenie aglomeracji B. wyznaczonej wskazanym wyżej Rozporządzeniem. Sąd administracyjny nie zaaprobował jednak takiej wykładni przepisów prawa miejscowego w postaci § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia DRZGW, jaką zaprezentował zarówno Starosta jak i Wojewoda. Zdaniem Sądu powołane w decyzjach regulacje materialnoprawne nie stanowiły podstawy do wydania sprzeciwu blokującego proces inwestycyjny.
Decyzję o skierowaniu do skarżącej sprzeciwu zostały umotywowane przede wszystkim zakazem wynikającym z § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia. Należy przypomnieć, iż na mocy treści tego przepisu DRZGW wprowadził na obszarze aglomeracji, o których mowa w art. 43 P.w., zakaz wprowadzania do ziemi ścieków, z wyłączeniem wód opadowych i roztopowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c P.w. Oprócz tego zakazu § 17 pkt 1 rozporządzenia uniemożliwia także wprowadzania do ziemi ścieków przemysłowych zawierających substancje priorytetowe lub substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego a także rolniczego wykorzystania ścieków i osadów ściekowych w odległości mniejszej niż 100 metrów od linii wyznaczonej rzędną maksymalnego piętrzenia zbiornika wodnego. Organy przy interpretacji przepisów rozporządzenia, zobligowane były kierować się znaczeniem definicji ustawowych wyrażonych w art. 9 P.w.
Przytoczone wyżej rozporządzenie zostało wydane przez DRZGW na podstawie art. 120 ust. 1 P.w. który stanowi: warunki korzystania z wód regionu wodnego oraz warunki korzystania z wód zlewni ustala, w drodze aktu prawa miejscowego, dyrektor regionalnego zarządu, po ich uzgodnieniu z Prezesem Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, kierując się ustaleniami planu, o którym mowa w art. 113 ust. 1 pkt 1a. Stanowione przez dyrektora na mocy powołanej regulacji P.w. akty prawa miejscowego ustalające warunki korzystania z wód, nie mogą naruszać gwarantowanych przepisami ustawy uprawnień właściciela gruntu do korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie.
Ścieki to w myśl art. 9 pkt 14 P.w. wprowadzane do wód lub do ziemi: a) wody zużyte, w szczególności na cele bytowe lub gospodarcze, b) ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania w sposób i na zasadach określonych w ustawie z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033, z późn. zm.), c) wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów, d) wody odciekowe ze składowisk odpadów oraz obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, w których są składowane odpady wydobywcze niebezpieczne oraz odpady wydobywcze inne niż niebezpieczne i obojętne, miejsc magazynowania odpadów, wykorzystane solanki, wody lecznicze i termalne, e) wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, f) wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb łososiowatych, g) wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb innych niż łososiowate albo innych organizmów wodnych, o ile produkcja tych ryb lub organizmów, rozumiana jako średnioroczny przyrost masy tych ryb albo tych organizmów w poszczególnych latach cyklu produkcyjnego, przekracza 1500 kg z 1 ha powierzchni użytkowej stawów rybnych tego obiektu w jednym roku danego cyklu.
Jednocześnie dla pojęcia ścieków bytowych, których oczyszczanie następuje w przydomowej oczyszczalni ścieków ustawodawca konstruuje odrębną definicje ujętą w art. 9 pkt 15 P.w. Powołany przepis nakazuje pod pojęciem ścieków bytowych rozumieć ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tych budynków.
W przekonaniu składu orzekającego WSA, użyte w przepisie § 17 pkt 2 rozporządzenia pojęcie ścieków odpowiada wyłącznie definicji ustawowej jaką wyraża art. 9 ust. 1 pkt 14 P.w., a w konsekwencji nie obejmuje swymi granicami znaczeniowymi pojęcia ścieków bytowych, tj. pojęcie zdefiniowanego w art. 9 ust. 1 pkt 15 P.w. Ścieki bytowe to ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tych budynków. Nie są to więc wyłącznie wody zużyte na cele bytowe – art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a P.w. Należy zwrócić uwagę, iż ścieki bytowe podobnie jak ścieki przemysłowe, nie zostały expressis verbis wymienione w żadnej z liter art. 9 ust. 1 pkt 14 P.w. Ścieki bytowe i przemysłowe zostały wiążąco określone w odrębnych definicjach ustawowych, co miało podkreślać różnice rodzajowe zachodzące pomiędzy pojęciem ścieków oraz ścieków bytowych i ścieków przemysłowych. DRZGW wydając rozporządzenie określające warunki korzystania z wód, mając świadomość obowiązywania powyższych regulacji, nie zakazał wyraźnie wprowadzania do ziemi ścieków bytowych, tak jak uczynił to w treści § 17 pkt 1 i 2 względem ścieków (art. 9 ust. 1 pkt 14 P.w.) i ścieków przemysłowych (art. 9 ust. 1 pkt 17 P.w.). Dyrektor decydując się na odróżnienie w ramach § 17 pkt 1 i 2 rozporządzenia ścieków oraz ścieków przemysłowych, pośrednio wypowiedział się także o znanych P.w. ściekach bytowych, zupełnie tą kategorie pomijając a tym samym nie wprowadzając względem niej ograniczeń w korzystaniu ze środowiska. Innymi słowy, w powołanym w decyzjach przepisie § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia wymieniono wyłącznie ścieki w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 14 P.w., celowo pomijając ścieki bytowe i celowo nie pomijając w wyższej jednostce redakcyjnej ścieków przemysłowych. To zaś oznacza, że Dyrektor nie wprowadził na obszarze aglomeracji, o których mowa w art. 43 P.w., zakazu wprowadzania do ziemi oczyszczonych ścieków bytowych, czyli takich które powstają w wyniku działalności przydomowej oczyszczalni ścieków, jaką zamierza wznieść skarżący.
Poza tym, DRZGW nie mógł w swym rozporządzeniu wprowadzić takiego ograniczenia, które w sposób ewidentny naruszałoby uprawnienia właściciela gruntu do zwykłego korzystania z wód, a polegającego na wprowadzaniu do wód lub do ziemi oczyszczonych ścieków bytowych, jeżeli ich łączna ilość nie jest większa niż 5 m3 na dobę – art. 36 ust. 3 pkt 4 P.w. Przyjęta przez Organy obu instancji wykładnia normy § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia, nie uwzględniła ustawowego znaczenia pojęcia ścieków bytowych jak również uprawnień właściciela gruntu do wprowadzania do ziemi oczyszczonych ścieków bytowych. Dokonując wykładni norm aktu prawa miejscowego pominięto także znaczenie przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2015 r. poz. 250 ze zm.; zwana dalej u.cz.p.g.), który w swej treści wyraźnie przewiduje wyjątki od obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i oczyszczania ścieków przy pomocy przydomowej oczyszczalni ścieków. W świetle tego przepisu na właścicielu nieruchomości nie ciąży obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, a także wówczas jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych – art. 5 ust. 1 pkt 2 u.cz.p.g. Innymi słowy, akt prawa miejscowego jakim jest zastosowane w sprawie rozporządzenie, nie może przewidywać bardziej restrykcyjnych ograniczeń korzystania z wody, niż przewidują to przepisy o randze ustawy.
Także powołany przepis art. 43 ust. 1 P.w. nie stanowił wystarczającej podstawy do zastosowania przepisów P.b. o sprzeciwie. Artykuł 43 ust. 1 P.w. wyraża kierowany do organów samorządu gminnego postulat nakazujący wyposażyć aglomeracje o równoważnej liczbie mieszkańców powyżej 2000 w systemy kanalizacji zbiorczej dla ścieków komunalnych, zgodnie z ustaleniami krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych. Realizacja tego zadania nie należy do organów architektoniczno – budowlanych rozpatrujących zgłoszenia zamiaru realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków (tak słusznie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 9 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1047/16).
Sąd stwierdza ponadto, że przepis art. 45 P.w. stanowi upoważnienie ustawowe dla Ministra Środowiska do wydania l/rozporządzenia do określenia:
1) substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, które powodują zanieczyszczenie wód;
2) warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, w tym najwyższych dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń, oraz warunków, jakie należy spełnić w celu rolniczego wykorzystania ścieków, a także miejsca i minimalnej częstotliwość pobierania próbek ścieków, metodyki referencyjne analizy i sposobu oceny, czy ścieki odpowiadają wymaganym warunkom;
3) najwyższych dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń dla ścieków z oczyszczalni ścieków bytowych i komunalnych oraz dla ścieków z oczyszczalni ścieków w aglomeracji.
Na podstawie art. 45 ust. 1 P.w. wydane zostało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. poz. 1800).
Rozporządzenie to w § 13 ust. 6 stanowi, że ścieki pochodzące z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego, zlokalizowanego w aglomeracji, mogą być wprowadzane do ziemi, w granicach gruntu stanowiącego własność wprowadzającego, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki:
1) ich ilość nie przekracza 5,0 m3 na dobę;
2) nie przekraczają najwyższych dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń właściwych dla RLM aglomeracji, na obszarze której zlokalizowane jest gospodarstwo, określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia;
3) miejsce ich wprowadzania do ziemi jest oddzielone warstwą gruntu o miąższości co najmniej 1,5 m od najwyższego użytkowego poziomu wodonośnego wód podziemnych.
Zgodność zamierzenia inwestora z tym przepisem organy zbadają w ponownym postępowaniu.
W związku z tą regulacją pozostaje przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który uzależnia nałożony na jego podstawie na właścicieli nieruchomości obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej od jej istnienia. Przewiduje też wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Brzmienie przepisu, a zwłaszcza jego ostatni fragment wskazuje, że przesłanką zobowiązania do podłączenia się do sieci jest fakt jej istnienia oraz realna, technicznie wykonalna możliwość podłączenia. Zatem prawidłowa wykładnia zacytowanych przepisów nie budzi wątpliwości i jednoznacznie wskazuje, że zgoda na wykonanie na działce budowlanej przydomowej oczyszczani ścieków może być udzielona wtedy i tylko wtedy, gdy inwestor wykaże w sposób jednoznaczny, że nie ma możliwości przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, elektroenergetycznej, czy ciepłowniczej (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1072/12 i z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 238/12).
W rozpoznawanej sprawie skarżący z powołaniem się na dołączony do zgłoszenia projekt budowlany twierdził, że przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest niemożliwe. Okoliczność ta powinna być przedmiotem ustaleń organów administracji w ponownym postępowaniu. Ustalenie braku sprzeczności zamierzenia inwestycyjnego skarżącego z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pozwoli organom na zbadania jego zgodności z cyt. wyżej § 13 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r.
Reasumując, w sposób nieprawidłowy zinterpretowano i zastosowano w niniejszej sprawie przepis prawa materialnego jakim jest § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 14 i 15 P.w., co skutkowało zdaniem Sądu, naruszeniem art. 30 ust. 6 pkt 2 P.b., poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie wobec dokonanego przez skarżącą zgłoszenia. Dostrzeżone naruszenie prawa materialnego miało znaczący wpływ na wynik sprawy. Braki postępowania dowodowego opisane wyżej przesądzają także o naruszeniu art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł wpłynąć na wynik sprawy.
W przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku, organy zobligowane będą uwzględnić treść niniejszego uzasadnienia.
Z powołanych przyczyn orzeczono o uchyleniu decyzji organów obu instancji na podstawie art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło