II SA/Rz 1299/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2013 r., Nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1299/13, wydanym przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, odmówiono wyżej wymienionemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie pozwalają na stwierdzenie, że Spółka nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W otwartym terminie do wniesienia środka zaskarżenia wyżej wskazana Spółka wniosła sprzeciw. Podniosła, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie błędnych ustaleń faktycznych, które stanowią skutek nieprawidłowej i nieuwzględniającej specyfiki działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę. Wskazano, że działalność strony skarżącej wymaga posiadania zasobów obrotowych, które pozornie wydają się znaczne. W praktyce skarżąca Spółka musi mieć możliwość regulowania na bieżąco i bez opóźnień zobowiązań. Jako niezasadne strona oceniła wskazywanie na znaczną bilansową wartość aktywów, w tym środków trwałych. Wyjaśniła, że wartość bilansowa aktywów nie odzwierciedla ich wartości rzeczywistej a jedynie wartość księgową. Z uwagi na obecną sytuację prawną automaty do gier o niskich wygranych mają realnie wartość rynkową taką, jak materiały wtórne, które można uzyskać po demontażu. Ponadto zbycie środków trwałych w celu pozyskania środków na setki postępowań sądowoadministracyjnych oznaczałoby brak możliwości dalszego prowadzenia działalności, stąd w praktyce jest nieracjonalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a.") w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego i może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podstawową zasadą obowiązującą na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, a dotyczącą kosztów postępowania, jest określona w art. 199 P.p.s.a. zasada, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, że zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli – (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –"Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" – Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postepowania, jaki strona musi ponieść a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się uzyskiwane przez nią przychody. Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie prowadzi do wniosku, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 17.02.2009 r., sygn. akt II OZ 140/09, postanowienie NSA z dnia 12.02.2014 r., sygn. akt II FZ 68/14, publ. baza orzeczeń, pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) . Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy a w szczególności do sytuacji strony skarżącej, Sąd uznał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a strona nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na podstawie złożonego przez stronę skarżącą wniosku na urzędowym formularzu PPPr Sąd ustalił, że wysokość kapitału zakładowego, wynosi 1 000 000,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 300 155,92 zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu Spółka wykazała zysk 713 731,90 zł. Środki na rachunku bankowym to kwota – 180 334,29 zł. Z powyższego wynika, że Spółka obraca bardzo wysokimi kwotami pieniężnymi, w zestawieniu z którymi należny wpis sądowy w sprawie zawisłej przed Sądem (kwota 200 zł) stanowi wartość niewspółmiernie niską. Strona nie wykazała także by na skutek zmian w prawie lub na skutek zdarzeń gospodarczych, w chwili obecnej miała problemy z płynnością finansową a zobowiązania krótkoterminowe, nie były regulowane. Nie utraciła płynności finansowej, kontynuuje działalność gospodarczą, nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Powyższe właśnie świadczy o możliwościach płatniczych Spółki. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Ponadto, należy zwrócić uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może ona zostać wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 701/11). Reasumując, zdaniem Sądu, strona skarżąca nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Treść oświadczeń złożonych we wniosku nie daje wystarczających podstaw do uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Końcowo podkreślić należy, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Z tych względów na mocy art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.