II SA/Rz 132/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Marcin Kamiński Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2016 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania K. T. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] o wymeldowaniu wymienionej z miejsca zameldowania na pobyt stały w H. [...]. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej w dalszej części "K.p.a." w zw. z art. 35 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388 ze zm.), określanej dalej jako "u.e.l.". Wniosek o wymeldowanie K. T. z pobytu stałego pod wskazanym adresem złożył jej syn – G. T., który wskazał w nim, iż wymieniona wyprowadziła się dobrowolnie początkiem 2014 r. do P., gdzie od tamtej pory prowadzi swoje interesy życiowe. Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie (obejmującego rozprawę administracyjną, przesłuchanie stron, świadków, oględziny) Wójt Gminy [...], wskazaną decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. orzekł o wymeldowaniu K. T. z miejsca zameldowania na pobyt stały w H. [...]. Organ ustalił, że wskazana nie mieszka w lokalu położonym w H. pod numerem [...]. Opuściła go przy tym dobrowolnie, bez dokonania obowiązku meldunkowego. Mieszka pod adresem H. [...], gdzie odbierała korespondencję; zresztą fakt jej pobytu pod tym adresem potwierdzili świadkowie. Tym samym organ uznał, że ziściły się przesłanki wymeldowania określone w art. 35 u.e.l. K. T. nie zgodziła się z powyższą decyzją i złożyła od niej odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postepowania, a to art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nie umożliwienie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, jak też naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności. Odwołująca się zwróciła uwagę, że podczas rozprawy administracyjnej nie została pouczona o możliwości zadawania pytań. Oświadczyła, że z adresu H. [...] nie wyprowadziła się dobrowolnie. Nigdy nie miała zamiaru opuszczać tego miejsca na stałe. Czasowe zaś opuszczenie przedmiotowego lokalu wyniknęło z sytuacji rodzinnej i wrogiego nastawienia do niej innych lokatorów. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2015 r. W pierwszej kolejności Wojewoda wskazał na treść art. 28 ust. 1, ust. 2 i art. 35 u.e.l., z których wynika, że organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ podniósł, że współwłaścicielem nieruchomości, na której posadowiony jest budynek mieszkalny pod adresem H. [...] jest G. T. K. T. mieszkała w tym budynku, jednak na prośbę syna opuściła go w 2012 r. Zabrała wówczas odzież i rzeczy osobiste. Nie posiada do tego budynku kluczy i od 2011 r. nie ponosi kosztów związanych z jego utrzymaniem. Zamieszkała w budynku położonym pod adresem H. [...]. Po opuszczeniu przedmiotowego obiektu K. T. nigdy w nim powtórnie nie zamieszkała, a jedynie pojawiała się w nim, by zabrać swoje rzeczy. Powyższych ustaleń Wojewoda dokonał w oparciu o zeznania K. T., która oświadczyła, że nie mieszka w wymienionym budynku od 2012 r., zeznania jej syna G. T. oraz świadków: R. T., Z. D., T. B. i W. T., na podstawie protokołu oględzin oraz dokumentu w postaci wydruku dotyczącego księgi wieczystej odnoszącej się do nieruchomości H. [...]. Odpowiadając na zarzuty strony Wojewoda podniósł, że K. T. brała udział w przeprowadzonej w sprawie rozprawie administracyjnej w dniu 30 września 2015 r., jak też przeprowadzonych w tym samym dniu oględzinach. Ponadto swoje stanowisko wyraziła w piśmie z dnia 17 sierpnia 2015 r. Zdaniem organu II instancji, przeprowadzone w sprawie dowody w sposób jednoznaczny wskazują, że lokal mieszkalny pod adresem H. [...] nie jest centrum życiowym K. T., a zatem decyzja Wójta Gminy [...] o wymeldowaniu jej z tego miejsca jest jak najbardziej zasadna, bowiem zgodna ze stanem faktycznym. Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzać fakt pobytu określonej osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Wojewoda wskazał, że jeśli K. T. powróci do budynku, którego dotyczy sprawa, to wówczas zamelduje się w nim poprzez wypełnienie stosownego formularza w Urzędzie Gminy [...]. K. T. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zwróciła się o uchylenie tego aktu, jak też aktu go poprzedzającego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 K.p.a. przez niedokładne przeprowadzenie oględzin miejsca zamieszkania i odmówienie jej prawa do wypowiedzenia się w sposób pełny i swobodny podczas rozprawy administracyjnej, przez co nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, brak przeprowadzenia dowodu z zeznań urzędników GOPS w [...], którzy znają jej sytuację odnośnie do miejsca zamieszkania, - art. 9 K.p.a. przez brak pouczenia o możliwości składania dowodów w postaci dokumentów i nie zauważeniu tego przez organ II instancji, - art. 7 w zw. z art. 76 § 1, art. 77 § 7 i art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę poprzez pominięcie dowodu z zeznań świadków: T. B. i Z. D., z których wynika, że pod przedmiotowym adresem mieszkała od 2012 r. Skarżąca podniosła, że drzwi wejściowe do budynku, którego dotyczy sprawa nie posiadają zamka, a zatem oczywistym jest, że nie ma ona do nich kluczy. Zaznaczyła, że obecnie jest jedyną osobą, która dba o ten dom tj. sprząta go czy wykonuje drobne naprawy. Jako zupełnie niezrozumiały strona uznała także zarzut dotyczący nie płacenia przez nią rachunków, skoro w domu nie ma prądu oraz wody. Podatków zaś nie płaci, bowiem nie będąc właścicielem przedmiotowego obiektu, nie ma takiego obowiązku. Podniosła, że bez jej zgody na potrzeby rozprawy, która odbyła się w dniu 30 września 2015 r. wyniesione zostały z domu jej rzeczy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skoro sama skarżąca przyznała, że opuściła budynek w 2012 r., to słuszne było zaniechanie przeprowadzania dowodów w postaci przesłuchania w charakterze świadków pracowników GOPS. Dołączoną do akt sprawy opinię Kierownika tej jednostki Wojewoda uznał za niewiarygodną, bowiem stojącą w sprzeczności z ze wskazanym oświadczeniem strony. Ponadto, nie wiadomo, na jakiej podstawie podmiot ten stwierdził, że K. T. mieszka pod adresem H. [...]. Wojewoda zwrócił też uwagę, że w samej skardze wnosząca ją podaje jako adres zamieszkania: H. [...]. W piśmie uzupełniającym złożoną skargę K. T. podniosła, że wprawdzie obecnie mieszka u T. B., jednak nie jest to pobyt stały ani też pewny. Zwróciła nadto uwagę, że z akt sprawy nie wynika dokładna data jej wyprowadzenia się z budynku położonego w H. [...]. Z kolei w piśmie z dnia 4 sierpnia 2016 r. uczestnik postępowania G. T. wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd kontrolując zaskarżony akt (w tym decyzję administracyjną) czyni to pod kątem jej legalności, a więc zgodności z prawem procesowym i materialnym, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania tego aktu, co wynika z brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.). Wyeliminowanie z obrotu prawnego zakwestionowanej decyzji poprzez stwierdzenie jej nieważności bądź uchylenie możliwe jest tylko w razie stwierdzenia zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Z kolei uznając skargę za bezzasadną Sąd oddala ją w oparciu o art. 151 P.p.s.a. Przedmiotem badania Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia[...] listopada 2015 r. o wymeldowaniu skarżącej K. T. z miejsca zameldowania na pobyt stały w H. [...]. Podstawę materialnoprawną wskazanych rozstrzygnięć stanowiła ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, która w art. 2 wskazuje, że ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych. Zgodnie z kolei z jej art. 24 ust. 1, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, a obowiązek ten w świetle ust. 2 pkt 2 tego artykułu polega m. in. na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Potwierdzeniem powyższego obowiązku jest także treść art. 33 ust. 1 u.e.l., wedle którego obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Konsekwencję braku wypełnienia przez określoną osobę wskazanej powinności ustanawia art. 35 u.e.l., w myśl którego organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (tj. właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której dana osoba zamieszkuje), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 (tj. dysponujących tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak wynika z treści powołanego art. 35 u.e.l., przesłanki wydania przewidzianej w nim decyzji są dwie i muszą być łącznie spełnione, a są nimi: opuszczenie przez obywatela polskiego miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przy interpretacji tej pierwszej przesłanki trzeba mieć oczywiście na uwadze zawartą w art. 25 ust. 1 u.e.l. definicję pobytu stałego, którym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Opuszczenie takiego miejsca pobytu stałego następuje więc, gdy określona osoba nie przebywa fizycznie w danym lokalu, a jednocześnie ma zamiar pozostawienia go na stałe, przy czym tę drugą kwestię stwierdza się na podstawie obiektywnych, a więc podlegających stwierdzeniu przez zewnętrznego obserwatora okoliczności. Chodzi więc o taką sytuację kiedy zachowanie danej osoby w sposób nie budzący wątpliwości wyraża jej wolę skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Stały pobyt w danym miejscu to sytuacja, gdy konkretna osoba stale realizuje w nim swoje podstawowe funkcje życiowe, w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, odbiera i nadaje korespondencję. Orzecznictwo sądowe przyjmuje, że opuszczenie miejsca pobytu stałego, o którym mowa w art. 35 u.e.l. musi być trwałe i mieć dobrowolny charakter [por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gdańsku z 18.02.2010 r. III SA/Gd 576/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl]. Postępowanie dowodowe winno więc skupić się na ocenie takich kwestii jak długość okresu czasu, przez jaki jednostka pozostaje poza dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz podejmowanie przez nią codziennych czynności życiowych w nowym, innym miejscu. Oczywiście rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może także nastąpić w sposób wyraźny przez złożenie stosownego oświadczenia w tym zakresie. Dobrowolność istnieje wówczas, gdy dana osoba miała możliwość podjęcia nieskrępowanej decyzji co do pozostawienia określonego miejsca pobytu. Nie jest natomiast dobrowolnym opuszczeniem lokalu sytuacja, w której osoba w nim zamieszkująca zostaje do tego zmuszona, ale tylko wówczas, jeżeli podjęła prawem przewidziane środki w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu. Chodzi tutaj o wystąpienie z cywilnoprawnym roszczeniem o przywrócenie utraconego posiadania - tzw. powództwo posesoryjne (tak np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.03.2007 r. II OSK 521/06 oraz z 26.10.2006 r. II OSK 1244/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy jeszcze podkreślić podstawową kwestię, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym (rejestrowym) i ma jedynie na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Ewidencja ludności jest więc instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego, co oznacza, że ma dostarczać organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, bezzasadne są podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania. Podjęły one bowiem niezbędne, a zarazem wystarczające kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i należytego rozstrzygnięcia sprawy, do czego zobowiązuje ich brzmienie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uzasadnienia podjętych przez nie decyzji obejmują z kolei elementy wymagane przez art. 107 § 3 K.p.a., a zatem zawierają powołanie się na zebrane w sprawie dowody, ich ocenę oraz część prawną tj. przytoczenie zastosowanych w sprawie regulacji wraz z ich dostatecznym wyjaśnieniem. Przede wszystkim, brak podstaw by twierdzić, że K. T. miała utrudnione prawo do swobodnego wypowiedzenia się podczas przeprowadzonej w sprawie rozprawy administracyjnej. To zaś, że – jak stwierdziła w odwołaniu od rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego – nie potrafiła wówczas "zebrać myśli", w żaden sposób nie świadczy o czynieniu jej przez organ trudności w realizacji procesowych uprawnień. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania Wójt Gminy [...] poinformował skarżącą o możliwości składania przez nią wniosków i zastrzeżeń, z którego to prawa wymieniona skorzystała składając pismo z dnia 17 sierpnia 2015 r., a w wezwaniu na rozprawę pouczył o potrzebie złożenia jeszcze przed jej terminem wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów. K. T. uczestniczyła w tej rozprawie, a zatem jej udział w postępowaniu był aktywny. Pozbawiony podstaw jest także zarzut skarżącej, że organy pominęły dowód z zeznań świadków: T. B. oraz Z. D. w sytuacji, gdy uzasadnienia obydwu podjętych w sprawie rozstrzygnięć wskazują, że zarówno Wójt Gminy [...], jak i Wojewoda [...] oparł się na nich przy wydawaniu decyzji. Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącej, nie wynika z nich wcale, że od 2012 r. mieszkała ona pod adresem H. [...]. Słusznie także w odpowiedzi na skargę organ podniósł, że wobec wystarczającego wyjaśnienia istotnych w sprawie kwestii, nie było powodów, by przeprowadzać kolejne dowody tj. w postaci przesłuchania w charakterze świadków pracowników ośrodka pomocy społecznej, którzy – zdaniem skarżącej – mieli wiedzę o ważnych w sprawie faktach tj. dotyczących miejsca jej stałego pobytu w H. Zdaniem Sądu, także zastosowane w sprawie unormowania materialnoprawne nie zostały przez organy naruszone. Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy dawał bowiem podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu K. T. z miejsca pobytu stałego pod adresem H. [...]. Mianowicie, z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika, że wymieniona opuściła znajdujący się pod powyższym adresem lokal. Wprawdzie dowody osobowe wskazują na różne daty w tym zakresie, jednak co do samej okoliczności są zgodne. Przede wszystkim jednak, okoliczność tę potwierdziła sama skarżąca, która w złożonych zeznaniach wskazała jako datę pozostawienia przedmiotowego lokalu 2012 r., co nastąpiło w związku z prośbą syna G. T. Wyprowadzając się z podanego miejsca skarżąca zabrała ze sobą odzież i rzeczy osobiste, na co wskazała w zeznaniach, a co potwierdzają także przeprowadzone oględziny, podczas których nie stwierdzono, by tego rodzaju rzeczy znajdowały się w obiekcie, zaś pozostały tam tylko należące do niej meble. Po opuszczeniu domu położonego w H. [...] przeniosła się pod adres H. [...], gdzie jak podała w zeznaniach wykonuje czynności higieniczne. Pod tym ostatnim adresem odebrała zresztą skierowane do niej zawiadomienie o wszczęciu niniejszego postepowania, jak też wezwanie na rozprawę, przy czym to ostatnie osobiście. Nie posiadała kluczy do lokalu, który opuściła i nie starała się o nie (vide zeznania R. T.), nie ponosiła związanych z jego utrzymaniem opłat od 2011r. i nie występowała do sądu powszechnego z powództwem o ochronę posiadania, co także wynika z twierdzeń wymienionej zapisanych w protokole rozprawy administracyjnej. Skarżąca twierdzi, ze przychodziła do przedmiotowego domu, co potwierdzają zeznania jej męża R. T., który wskazał, że czyniła to przez okres dwóch miesięcy, jednak tylko w celu zabrania należących do niej rzeczy. Do skargi składająca ją dołączyła opinię Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 11 stycznia 2016 r., którym to dokumentem nie dysponowały organy w dacie podejmowania przez nich decyzji, a który wskazuje, że K. T. przez cały okres życia była zameldowana pod adresem H. [...] i zamieszkuje tam nadal. Jak jednak zasadnie podał Wojewoda w odpowiedzi na skargę, pismo to przede wszystkim nie wskazuje źródła wskazanej w nim tezy, jak też stoi w sprzeczności z wypowiedzią strony w czasie rozprawy administracyjnej, gdzie podała ona, iż opuściła przedmiotowy lokal w 2012 r. W oparciu o powyższe prawidłowym było wyprowadzenie przez organy obu instancji wniosku, że K. T. opuściła w rozumieniu art. 35 u.e.l. swoje miejsce pobytu stałego w budynku mieszkalnym pod adresem H. [...] i nie koncentruje tam już swoich spraw życiowych. Nie ulega wątpliwości, że opuszczenie to było trwałe (od 2012 r.) oraz dobrowolne. Jak już wyżej zaznaczono, same zeznania strony wskazują wyraźnie na taki właśnie charakter: "Syn wprost powiedział abym opuściła dom. Wtedy opuściłam lokal". Dobrowolność wyłączają tylko bezprawne działania innych osób, co w sprawie miejsca nie miało. Nawet jednak gdyby przyjąć, że K. T. zmuszona została do pozostawienia miejsca swojego dotychczasowego pobytu, to – zgodnie z jej twierdzeniami – nie podejmowała kroków prawnych, by sytuację tę odwrócić, a mianowicie nie skierowała do sądu powództwa o ochronę posiadania. W takiej sytuacji należy uznać, że pogodziła się w sposób dorozumiany z tymi faktami. Z podanych względów, wnioski organów wyciągnięte na bazie zebranego materiału dowodowego są jak najbardziej prawidłowe, a zatem wydane decyzje odpowiadają prawu. Stwierdzając bowiem, że skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła miejsce stałego pobytu pod adresem H. [...], bez dopełnienia powinności w postaci wymeldowania się, obowiązkiem organów było doprowadzenie zapisów w zbiorach ewidencji do stanu zgodnego z rzeczywistością. Utrzymywanie w takiej sytuacji meldunku wymienionej skutkowałoby nieuzasadnionym trwaniem fikcji w tym zakresie. Dlatego też złożoną skargę należało oddalić w oparciu o art. 151 P.p.s.a.