II SA/Rz 1361/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr O-III.621.1.34.2024 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego – skargę oddala – Przedmiotem skargi T.J. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr O-III.621.1.34.2024, wydana w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 14 maja 2024 r. do Urzędu Gminy w [...] wpłynął wniosek A.J. - właścicielki budynku mieszkalnego położonego w miejscowości S., w sprawie wymeldowania Skarżącego z miejsca zameldowania na pobyt stały. Wnioskodawczyni wskazała, że Skarżący nie mieszka pod adresem zameldowania na pobyt stały od około dwóch lat. W domu brak jest jego rzeczy osobistych, przedmiotów codziennego użytku czy ubrań. Najprawdopodobniej w chwili obecnej przebywa u swojej siostry. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że w dniu [...] grudnia 2022 r. zapadł wyrok Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt [...], dotyczący nakazu opuszczenia przez Skarżącego zajmowanego lokalu oraz zakazu zbliżania. Pomimo tego, do chwili obecnej Skarżący nie wymeldował się z miejsca pobytu stałego. Nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem budynku, nie posiada kluczy do domu oraz nie podejmował próby ponownego zamieszkania. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji"), decyzją z dnia 28 czerwca 2024 r. nr EL.5343.1.2024, działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm.; dalej: "u.e.l.") oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), orzekł o wymeldowaniu Skarżącego z pobytu stałego w miejscowości S. W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał, że w wyniku przeprowadzonych w dniu 14 czerwca 2024 r. oględzin ustalono, że w budynku mieszkalnym mieszczącym się pod ww. adresem brak jest przedmiotów codziennego użytku, ubrań, pościeli, przyborów toaletowych, butów, mogących świadczyć o zamieszkiwaniu tam Skarżącego. Fakt niezamieszkiwania Skarżącego pod adresem zameldowania na pobyt stały potwierdził również przesłuchany na tą okoliczność w charakterze świadka sołtys wsi S. Organ I instancji wyjaśnił następnie, że jedyną przesłanką, decydującą o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego, przy czym musi ono mieć cechy trwałości i dobrowolności. Wójt zaznaczył, że przesłanka "dobrowolności" nie może być jednak brana pod uwagę w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu wynika ze zgodnego z prawem władczego działania organów państwa, gdyż przepisy dotyczące zameldowania mają charakter rejestrowy, ewidencyjny, a zatem odmowa wymeldowania w takich przypadkach prowadziłaby do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej. W ocenie organu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynikało, że Skarżący od dwóch lat nie mieszka w budynku, w którym jest zameldowany na pobyt stały, w związku z czym orzekł o jego wymeldowaniu. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący podniósł, że nie zgadza się z wydaną decyzją. Wskazał, że to on budował dom, są w nim jego rzeczy, a zakaz zbliżania został zgłoszony celowo. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 14 sierpnia 2024 r., Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 35 oraz art. 5 ust. 1 u.e.l., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika, że Skarżący nie mieszka w budynku w miejscowości S. od dwóch lat. Opuścił budynek mieszkalny, zabrał z niego rzeczy osobiste stanowiące jego własność. Wojewoda wyjaśnił, że w tym aspekcie kluczowe jest stwierdzenie istnienia obiektywnej możliwości powrotu Skarżącego do spornego lokalu. Wskazał, że Skarżący nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do spornej nieruchomości. Stanowi ona wyłączną własność A.J. W ocenie organu, brak przebywania Skarżącego w przedmiotowym lokalu, połączony z brakiem jakiegokolwiek do niego tytułu prawnego oraz brakiem obiektywnej możliwości powrotu do tego lokalu musi być traktowany jako trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Ponadto Skarżący w wyniku nakazu orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2022 r., sygn. akt [...], opuścił ww. lokal i nie może do niego powrócić zgodnie z nałożonym na niego zakazem zbliżania się do A.J. przez okres pięciu lat. Wojewoda podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, opuszczenie lokalu na skutek wyroku sądu traktowane jest jako opuszczenie dobrowolne. Organ dodał, że twierdzenia Skarżącego, że pozostawił w budynku swoje rzeczy, nie mają wpływu na wynik sprawy meldunkowej. Skarżący nie sprecyzował jakie są to rzeczy, a przeprowadzone oględziny nie potwierdziły takiego stanu rzeczy. Również poruszane przez Skarżącego sprawy rodzinne i majątkowe nie są przedmiotem postępowania o wymeldowanie i nie maja wpływu na jego wynik. Wojewoda zaznaczył, że decyzja o wymeldowaniu dotyczy jedynie sprawy meldunkowej, która ma czysto rejestracyjny charakter, a w postępowaniu tym organ meldunkowy nie rozstrzyga kwestii własności lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący ponownie nie zgodził się z decyzją o wymeldowaniu. Wskazał, że jest ona niezgodna z jego planami życiowymi, a w domu w dalszym ciągu znajdują się jego rzeczy, zaś część nich wyrzuciła jego była żona. Podniósł, że jego nieobecność w domu spowodowana została na skutek podstępu i z winy żony, przez którą został obciążony zakazem zbliżania się. Dodał, że dom ten zbudował sam i był on również miejscem jego pracy, stanowiącej źródło dochodów. Obecnie w budynku zamieszkują teściowa i szwagier, zaś on sam nie ma gdzie mieszkać, ponieważ nie otrzymał lokalu zastępczego, a wszystkie oszczędności włożył w budowę domu. Skarżący wniósł o pozytywne rozpatrzenie skargi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia 14 sierpnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 28 czerwca 2024 r. o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w miejscowości S. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia o wymeldowaniu stanowi art.35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U.2022, poz. 1191). Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 ustawy decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z przepisu tego wynika, że jedyną przesłanką, decydującą o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym w rozumieniu art. 25 ust.1 ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przyjmuje się, że zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, (wyrok WSA w Warszawie IV SA/Wa/20). Przesłankę do wymeldowania z miejsca pobytu stałego stanowi opuszczenie miejsca stałego pobytu, przy czym musi ono mieć cechy trwałości i dobrowolności. W okolicznościach przedmiotowej sprawy istotne znaczenie ma utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd prawny, zgodnie z którym przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania, przesłanka "dobrowolności" nie może być brana pod uwagę w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu wynika ze zgodnego z prawem władczego działania organów państwa ( wyrok NSA z 12.03.2020 r., II OSK 234/19). Dlatego w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Albowiem przy wykładni omawianych pojęć nie może ujść uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania mają charakter rejestrowy, ewidencyjny, a zatem odmowa wymeldowania (utrzymywanie zameldowania) w takich przypadkach prowadziłaby do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej (zob. wyrok WSA z 13.05.2021 r., IV SA/Po 1933/20), czyli do, co do zasady, nieakceptowanej rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem rzeczy, a stanem zapisanym w ewidencji (wyrok NSA z 17.11.2022 r., II OSK 1878/21). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że T.J. od dwóch lat nie mieszka w budynku, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Zgodnie z art. 33 ustawy o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Wymeldowanie osoby z danego lokalu skutkuje jedynie wykreśleniem z rejestrów ewidencji ludności informacji, iż miejscem jej pobytu jest wskazany lokal. Istotą postępowania ewidencyjnego w sprawie wymeldowania jest rozstrzygnięcie o tym, czy dana osoba przebywa, czy nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. Literalne brzmienie art.35 ustawy sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu. Ewidencja ludności ma charakter rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Obowiązek meldunkowy rozumiany jest obecnie jako czynność wyłącznie techniczna, związana z rejestracją ruchu ludności, a zameldowanie w lokalu ma potwierdzać istniejący stan faktyczny i winno oznaczać zamieszkiwanie w nim z zamiarem stałego lub czasowego przebywania i koncentracją w tym lokalu całokształtu spraw życiowych. Utrzymywanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa stanowiłoby fikcję meldunkową. Decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem pobytu, a miejscem zameldowania. W świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności prawnie niedopuszczalnym byłoby utrzymywanie dalszego fikcyjnego zameldowania w lokalu osoby, która ten lokal opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Z ustalonego przez organy administracji publicznej stanu faktycznego wynika, że A.J. poprzednio C. przysługuje prawo własności działki i budynku mieszkalnego w miejscowości S. (księga wieczysta nr [...]). W ramach postępowania dowodowego w dniu 14.06.2024 r. przeprowadzone zostały oględziny budynku w miejscowości S. z których wynika, iż w domu tym nie znajdują się żadne rzeczy osobiste T.J. świadczące o jego zamieszkaniu w nim w chwili obecnej. Słuchany w sprawie świadek K.J. zeznał, że T.J. nie mieszka w budynku S. od około 2 lat. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie zeznań stron, oględzin lokalu oraz wyżej wymienionych dowodów z dokumentów. Wszystkie wyżej wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i dopełniają. Zeznania świadka oraz przeprowadzone oględziny mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wynika z nich, że T.J. nie mieszka w budynku w miejscowości S. od 2 lat. Opuścił budynek mieszkalny zabrał z niego rzeczy osobiste stanowiące jego własność. W tym aspekcie kluczowe jest stwierdzenie istnienia obiektywnej możliwości powrotu uczestnika do spornego lokalu. Jak już wcześniej wskazano, T.J. niewątpliwie nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do spornej nieruchomości. Nie łączą go więc żadne prawne więzy z tym lokalem. Przedmiotowa nieruchomość stanowi wyłączną własność A.J., która w toku postępowania prezentowała konsekwentne stanowisko sprzeciwiające się powrotowi uczestnika do lokalu. Brak zatem przebywania uczestnika w przedmiotowym lokalu, połączony z brakiem jakiegokolwiek do niego tytułu prawnego oraz brakiem obiektywnej możliwości powrotu do tego lokalu, musi być traktowany jako trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Ponadto T.J. na mocy wyroku z dnia [...]12.2022 r., sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w [....] Wydział [...] w wyniku nakazu sądu, opuścił ww. lokal i nie może do niego powrócić zgodnie z nałożonym na niego nakazem zbliżania się do A.J. przez okres 5 lat. Zgodnie z powołanym wyżej orzecznictwem sądów administracyjnych, opuszczenie lokalu na skutek wyroku sądu traktowane jest jako opuszczenie dobrowolne. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał je za niezasadne. Postępowanie w sprawie spełnia standardy z art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Kluczowy w sprawie jest fakt opuszczenia przez skarżącego budynku w miejscowości S. wraz z należącymi do niego rzeczami. W sprawie istotne jest także stwierdzenie obiektywnej niemożliwości powrotu skarżącego do spornego lokalu. Jak już wcześniej wskazano, T.J. niewątpliwie nie dysponuje żadnym tytułem prawnym do spornej nieruchomości. Nie łączą go więc żadne prawne więzy z tym lokalem. Przedmiotowa nieruchomość stanowi wyłączną własność A.J., która w toku postępowania prezentowała konsekwentne stanowisko sprzeciwiające się powrotowi uczestnika do lokalu. Brak zatem przebywania uczestnika w przedmiotowym lokalu, połączony z brakiem jakiegokolwiek do niego tytułu prawnego oraz brakiem obiektywnej możliwości powrotu do tego lokalu, musi być traktowany jako trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Na wynik sprawy meldunkowej nie ma wpływu fakt, iż jak twierdzi skarżący pozostawił w budynku swoje rzeczy. Skarżący nie sprecyzował jakie są to rzeczy. Pozostawienie rzeczy w budynku nie świadczą o zamieszkaniu w nim. Przeprowadzone oględziny budynku w miejscowości S. wykazały, iż brak jest takich rzeczy osobistych, codziennego użytku, które wskazywałyby na jego codzienne w nim zamieszkanie. Poruszane przez skarżącego sprawy rodzinne i majątkowe nie są przedmiotem postępowania o wymeldowanie i nie mają wpływu na jego wynik. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.