IV SA/Po 1933/20
WyrokWSA w Poznaniu2021-05-13
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Józef Maleszewski, Maria Grzymisławska-Cybulska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba odbywająca karę pozbawienia wolności, która opuściła miejsce stałego pobytu, może zostać wymeldowana na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, nawet jeśli nie było to opuszczenie dobrowolne w potocznym rozumieniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie lokalu mieszkalnego w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, nawet jeśli nie jest to opuszczenie dobrowolne w potocznym rozumieniu, stanowi trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Jest to traktowane jako następstwo zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie, a przepisy o zameldowaniu służą celom ewidencyjnym, mając na celu potwierdzenie rzeczywistego pobytu, a nie utrzymywanie fikcji meldunkowej.Stan faktyczny
Skarżąca K. Z. została wymeldowana z pobytu stałego decyzją Burmistrza, utrzymaną w mocy przez Wojewodę. Postępowanie wszczęto na wniosek właścicieli nieruchomości, wskazujących, że skarżąca od dłuższego czasu nie zamieszkuje w lokalu, nie ponosi kosztów jego utrzymania i od 2017 r. odbywa karę pozbawienia wolności. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie jej interesu prawnego i ograniczenie uprawnień dowodowych, twierdząc, że nie opuściła lokalu dobrowolnie i chce do niego powrócić po odbyciu kary. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę w całości.
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2020 r. ([...]) Wojewoda (dalej też jako "Wojewoda" lub "organ II Instancji"), po rozpatrzeniu odwołania K. Z., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza G. z [...] sierpnia 2020 r. ([...]) o wymeldowaniu.
Zaskarżona decyzja Wojewody, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania K. Z. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym nr [...] w miejscowości G. wszczęto na wniosek właścicieli nieruchomości, I. i M. Z. (zwanych też dalej łącznie "Wnioskodawcami") z [...] marca 2020 r. We wniosku wskazano, że K. Z. od dłuższego czasu nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, nie ponosi kosztów utrzymania nieruchomości i nie próbowała tam powrócić. W lokalu tym właściwie nigdy nie zamieszkiwała na pobyt stały. Po dokonaniu zameldowania zamieszkiwała w innych, kolejno wynajmowanych lokalach mieszkalnych: w G., J. oraz G. . K. Z. od 2017 r. odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, gdzie ma przebywać do roku 2029. Ponadto Wnioskodawcy, jako właściciele mieszkania, podkreślili, że nie wyrażają zgody na powrót Skarżącej pod adres stałego zameldowania po opuszczeniu przez nią zakładu karnego.
Po przeprowadzeniu ww. postępowania, Burmistrz G. (dalej też jako "Burmistrz" lub "organ I instancji"), przywołaną wyżej decyzją z [...] sierpnia 2020 r., orzekł o wymeldowaniu K. Z. z pobytu stałego w lokalu nr [...] w miejscowości G. , uznając, iż w rozpatrywanej sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397, z późn. zm.; dalej skrócie "u.e.l.").
Odwołanie od tej decyzji wniosła K. Z., która poinformowała, że nie wyraża zgody na wymeldowanie z lokalu mieszkalnego nr [...] w miejscowości G. . Fakt pobytu w zakładzie karnym nie świadczy o tym, że tam nie mieszkała. Nie wymeldowała się, bo tam powróci. W lokalu znajdują się jej rzeczy osobiste, które zostały przywłaszczone, o czym poinformowała organy ścigania. Nie opuściła lokalu dobrowolnie, została stamtąd zabrana do zakładu karnego. Państwo Z. , chcąc ją wymeldować z tego adresu, powinni zapewnić jej lokal zastępczy, aby po opuszczeniu zakładu karnego miała gdzie razem z dziećmi mieszkać. Świadek A. Z. kłamie w zeznaniach i nie chce zwrócić jej rzeczy, co Skarżąca zgłosiła do Prokuratury. Ponadto przywłaszczył i udostępnił jej prywatne dokumenty. Skarżąca ponownie zawnioskowała o kserokopię pełnych akt sprawy i przesłuchanie jej oraz wskazanych świadków, którzy potwierdzą jej zamieszkiwanie pod spornym adresem przed 2017 r.
Utrzymując w mocy ww. decyzję Burmistrza – przywołaną na wstępie decyzją z [...] października 2020 r. – Wojewoda stwierdził, że postępowanie wyjaśniające wykazało, iż Skarżąca opuściła przedmiotowy lokal mieszkalny. Okoliczność tę potwierdzają zebrane w sprawie dokumenty. Skarżąca nie mieszka w przedmiotowym lokalu od 2017 r. w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Okoliczności opuszczenia przez nią lokalu wskazują, że miało ono charakter trwały. Skarżąca sama w piśmie potwierdziła, że nie mieszka w przedmiotowym lokalu, bowiem została umieszczona w zakładzie karnym w 2017 r, gdzie będzie przebywać przynajmniej do 2023 r. Opuszczenie miejsca pobytu stałego przez Skarżącą było następstwem czynu przestępczego. Nie wynikało z działań osób trzecich, nie można więc uznać, że Skarżąca została zmuszona do opuszczenia lokalu na podstawie bezprawnych działań, gdyż były to legalne działania organów państwa zobowiązanych do ścigania przestępstw i zapewnienia ochrony porządku w kraju. Popełnienie przestępstwa przez Skarżącą skutkowało jej aresztowaniem i na tyle długim okresem opuszczenia miejsca stałego zameldowania, że ma ono charakter trwały i dobrowolny. Skarżąca, dopuszczając się przestępstwa, musiała się liczyć ze wszystkimi jego konsekwencjami, zarówno z aresztowaniem, jak i skazaniem na karę pozbawienia wolności, i w konsekwencji z opuszczeniem miejsca stałego zameldowania. Niezaprzeczalnym jest, że Skarżąca nie realizuje swoich podstawowych funkcji życiowych w spornym lokalu mieszkalnym.
Wojewoda zaznaczył, że rozważył również wolę powrotu Skarżącej do dotychczasowego miejsca zamieszkania. W jego ocenie realizacja tego zamiaru, wobec sprzeciwu właścicieli lokalu oraz orzeczonego przez niezawisły sąd wymiaru kary pozbawienia wolności, jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, i nie zmienia faktu, że Skarżąca w miejscu tym fizycznie nie przebywa.
Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniu, Wojewoda ocenił, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie naruszono zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Ponadto wyjaśnił, że nie podlegają przeprowadzeniu dowody zgłoszone przez stronę na okoliczność nie mającą znaczenia dla sprawy lub dostatecznie wyjaśnioną innymi dowodami. Przy tym dowód z zeznań strony jest środkiem dowodowym pomocniczym, z którego organ winien korzystać jedynie w ostateczności, gdy wszechstronne wyjaśnienie sprawy w oparciu o inne dowody nie było możliwe. Z tych powodów, zdaniem organu II Instancji, nie można uwzględnić wniosku Skarżącej, zgłoszonego w odwołaniu, o przeprowadzenie dowodów z zeznań jej i świadka, bowiem stan faktyczny został już bezspornie wyjaśniony. Z kolei kwestie przywłaszczenia rzeczy należących do Skarżącej oraz posłużenia się jej osobistymi, poufnymi dokumentami przez osoby nieupoważnione pozostają poza obszarem badania organu II instancji. Właściwymi do ich zbadania pozostają organy ścigania, które według oświadczenia Skarżącej zostały w przedmiotowych sprawach już przez nią zawiadomione.
W konkluzji Wojewoda stwierdził, że opuszczenie lokalu przez Skarżącą miało charakter trwały i dobrowolny. Dokonane ustalenia są wystarczające do przyjęcia, że w dacie wydania decyzji organu I instancji istniały okoliczności dające podstawę do wymeldowania wymienionej w oparciu o art. 35 u.e.l. Odmowa wymeldowania Skarżącej z przedmiotowego lokalu, w którym nie przebywa i do którego nie ma możliwości powrotu po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności, stwarzałaby jedynie tzw. fikcję meldunkową. Sprzeciwiałoby się to ewidencyjnemu i rejestracyjnemu charakterowi zameldowania, potwierdzającemu istniejący stan rzeczy.
Skargę na opisaną decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła K. Z., która zarzuciła, że w postępowaniu przed organem I instancji został naruszony jej interes prawny oraz ograniczone uprawnienia do osobistego udziału w postępowaniu wyjaśniającym i uprawnienia dowodowe. Oceniła, że jest istotnym faktem, iż do tej pory Wnioskodawcy przetrzymują jej prywatne rzeczy i dokumenty, których nie chcą wydać.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełnym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem starszego referendarza sądowego z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SPP/Po 170/20, przyznano Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W piśmie procesowym z [...] marca 2021 r., wyznaczony pełnomocnik Skarżącej, A. G., podtrzymała w całości złożoną skargę oraz wniosła o przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika Skarżącej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nieopłaconych nawet w części przez Skarżącą, według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z [...] kwietnia 2021 r. Wnioskodawcy, jako uczestnicy postępowania sądowego, reprezentowani przez pełnomocnika, ad R., wnieśli o oddalenie skargi w całości oraz o dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do tego pisma. W uzasadnieniu Wnioskodawcy odnieśli się do poszczególnych twierdzeń Skarżącej, akcentując ich niezasadność, a ponadto podkreślili, że powstałe między Skarżącą a Wnioskodawcami relacje i zaszłości uniemożliwiają jakikolwiek kontakt stron postępowania, a tym bardziej odwiedziny Skarżącej w miejscu zamieszkania Wnioskodawców. W żaden sposób nie jest zatem możliwe, aby Skarżąca zapewniała swoje potrzeby mieszkaniowe pod adresem G. , gdzie ostatecznie była wyłącznie zameldowana, realizując faktycznie potrzeby mieszkaniowe w kolejno wynajmowanych z synem Wnioskodawców mieszkaniach, a to w G., J. , a ostatecznie w G. , pod adresem G. .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.).
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody z [...] października 2020 r. ([...]) – utrzymującej w mocy poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. z [...] sierpnia 2020 r. ([...]) w przedmiocie wymeldowania – Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanego aktu stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397, z późn. zm.; w skrócie "u.e.l."), w świetle którego właściwy organ gminy ma obowiązek z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu wydać decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Za "pobyt stały" w rozumieniu cytowanego przepisu uważa się zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei "opuszczenie miejsca stałego pobytu" (lokalu) związane jest z zerwaniem związków z miejscem (lokalem) dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. W świetle art. 35 u.e.l. do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest więc łączne spełnienie przesłanek: faktycznego opuszczenia lokalu oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się.
W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęło się uznawać, że orzeczenie o wymeldowaniu jest uzasadnione co do zasady wówczas, gdy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu jest trwałe i dobrowolne. Brak cechy dobrowolności nie zawsze jednak stanowi przeszkodę do wymeldowania.
Typowym przykładem irrelewantnego prawnie braku dobrowolności opuszczenia lokalu jest eksmisja osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas wprawdzie do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu, ale skutkującego powstaniem obowiązku wymeldowania osoby eksmitowanej. W sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu skarżącego w spornym lokalu (por. np. wyroki NSA: z 22.03.2017, II OSK 1832/15; z 19.06.2012 r., II OSK 526/11; z 08.03.2012 r., II OSK 1515/10; z 04.07.2008 r., II OSK 788/07 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie "CBOSA").
Podobnie oceniana jest sytuacja, gdy – tak jak w kontrolowanej sprawie – do opuszczenia lokalu mieszkalnego doszło w związku z osadzeniem danej osoby w zakładzie karnym. Opuszczenie lokalu wskutek orzeczonej kary pozbawienia wolności i przebywania w zakładzie karnym traktowane jest bowiem w utrwalonym orzecznictwie – które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – jako następstwo zawinionych działań osoby, której dotyczy postępowanie o wymeldowanie. A wówczas bez znaczenia jest to, czy opuszczenie lokalu było faktycznie "dobrowolne". Przepisy o zameldowaniu służą bowiem celom ewidencyjnym i mają na celu potwierdzenie rzeczywistego pobytu w lokalu, a nie utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam faktycznie nie przebywa i przez wiele lat nie będzie mogła tam przebywać. Jeżeli zatem nawet osoba pozbawiona wolności jest potencjalnie zainteresowana powrotem do lokalu, w którym wcześniej przebywała, to nie może mieć to znaczenia prawnego dla obowiązku wymeldowania jej przez odpowiedni organ, w celu doprowadzenia do zgodności z prowadzoną ewidencją (zob. wyrok NSA z 27.02.2019 r., II OSK 923/17, CBOSA; por. też wyrok NSA z 12.03.2020 r., II OSK 234/19, CBOSA). Innymi słowy, konieczność wystąpienia "dobrowolności" opuszczenia lokalu – pojmowanej jako wyraz woli osoby, która lokal opuściła – winna być badana i oceniana w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość czy dana osoba opuściła lokal samodzielnie, czy też na skutek bezprawnych działań innych podmiotów. Ocena, czy dobrowolność owa wystąpiła, pozbawiona jest natomiast uzasadnienia, jeśli dana osoba, nie wskutek bezprawnego postępowania innych osób, lecz na skutek własnych bezprawnych działań, została zatrzymana przez organy ścigania i opuszczenie przez nią lokalu jest konsekwencją wywołanego przez jej działania aresztowania i odbywania kary pozbawienia wolności. W przypadku zatem zmiany miejsca pobytu spowodowanej pobytem w zakładzie karnym nie wymaga się dobrowolności opuszczenia miejsca zamieszkania, co jest zrozumiałe, gdyż zmianie tej nie towarzyszy dobrowolność. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania, gdyż opuszczenie lokalu jest zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności (zob. wyrok NSA z 06.12.2017 r., II OSK 515/17, CBOSA; por. też wyroki NSA: z 26.09.2007 r., II OSK 1251/06; z 18.09.2009 r., II OSK 1396/08; z 15.12.2012 r., II OSK 2143/10; z 19.02.2013 r., II OSK 1976/11; z 11.04.2013 r., II OSK 2407/11; z 29.07.2014 r., II OSK 394/13, z 10.12.2014 r., II OSK 1236/13 – CBOSA). Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 565/17 (CBOSA): "Istota przymusu państwowego polega na tym, że jest on stosowany w przypadku oporu, a więc w przypadku gdy brak jest zgody na opuszczenie miejsca pobytu". Skoro zatem nastąpiło opuszczenie lokalu na skutek działania organów władzy publicznej, w tym przymusu państwowego, zaś wieloletnia kara pozbawienia wolności wyczerpuje znamiona trwałości, nie można twierdzić o niewłaściwym zastosowaniu art. 35 u.e.l. (zob. wyrok NSA z 27.02.2019 r., II OSK 923/17, CBOSA)
Uogólniając dotychczasowe uwagi, należy stwierdzić, że przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania, przesłanka "dobrowolności" nie może być brana pod uwagę w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu wynika ze zgodnego z prawem władczego działania organów państwa (zob. wyrok NSA z 12.03.2020 r., II OSK 234/19, CBOSA; por. też wyroki NSA: z 03.03.2015 r., II OSK 1641/13; z 25.01.2019 r., II OSK 531/17; z 04.04.2019 r., II OSK 988/18; z 22.06.2020 r., II OSK 136/20 – CBOSA). Dlatego w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w takiej sytuacji chęć strony skarżącej ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania (tak m.in. wyroki NSA: z 21.04.2020 r., II OSK 2337/19; z 17.10.2019 r., II OSK 2418/18; z 18.06.2019 r., II OSK 2025/17 – CBOSA). Albowiem przy wykładni omawianych pojęć nie może ujść uwadze, że – jak to już wyżej wskazano – przepisy dotyczące zameldowania mają charakter rejestrowy, ewidencyjny, a zatem odmowa wymeldowania (utrzymywanie zameldowania) w takich przypadkach prowadziłaby do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej.
W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że Skarżąca nie przebywa w przedmiotowym lokalu, z którego została wymeldowana, przynajmniej od października 2017 r., kiedy to została osadzona w zakładzie karnym w celu odbycia orzeczonej kary pozbawienia wolności. W zakładzie tym Skarżąca będzie przebywać – jak sama podała – przynajmniej do 2023 r. Już tylko te okoliczności – tj. ww. szczególna przyczyna ostatecznego zaprzestania przebywania w przedmiotowym lokalu, związana z rozpoczęciem wykonywania kary pozbawienia wolności, oraz długotrwałość orzeczonej kary – pozwalają uznać, że doszło w tym przypadku w sposób niewątpliwy do faktycznego, trwałego opuszczenia przez Skarżącą przedmiotowego lokalu, co w połączeniu z bezspornym faktem niewymeldowania się przez nią samą, uzasadniało jej wymeldowanie w trybie administracyjnym, na podstawie art. 35 u.e.l.
W konsekwencji, w okolicznościach kontrolowanej sprawy za pozbawione istotnego wpływu na ocenę zasadności decyzji o wymeldowaniu Skarżącej z przedmiotowego lokalu należy uznać w szczególności następujące kwestie:
- podnoszony przez Skarżącą zarzut, że opuszczenie przez nią lokalu w związku z jej osadzeniem w zakładzie karnym nie było opuszczeniem "dobrowolnym".
Jak to już bowiem wyżej wyjaśniono, przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania, przesłanka "dobrowolności" nie może być brana pod uwagę w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu wynika ze zgodnego z prawem władczego działania organów państwa – jakim w tym przypadku było zarządzenie wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności i związane z tym osadzenie Skarżącej w zakładzie karnym.
W tym kontekście, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że opuszczenie przez Skarżącą miejsca stałego zameldowania w związku z jej umieszczeniem w zakładzie karnym miało charakter dobrowolny, jawi się jako niezbyt fortunny "skrót myślowy", wyrażający jednak zasadniczo trafną myśl, że z tej przyczyny opuszczenie lokalu musi być traktowane tak, jak opuszczenie dobrowolne. Albowiem, jak to już wyżej wyjaśniono, na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. z uwagi na orzeczony nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny);
- deklarowana przez Skarżącą wola powrotu do dotychczasowego miejsca stałego zameldowania po odbyciu kary;
Zgodnie bowiem z tym, co już zostało wyżej wyjaśnione, w sytuacji, w której osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana – w tym przypadku: w związku z orzeczeniem i odbywaniem kilkuletniej kary pozbawienia wolności – bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie pozostaje chęć strony skarżącej ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania.
Dlatego jedynie ubocznie godzi się zauważyć, że wiarygodność deklaracji Skarżącej o woli powrotu do przedmiotowego lokalu może być zasadnie poddawana w wątpliwość. I to nie tylko wobec zdecydowanego sprzeciwu Wnioskodawców, będących właścicielami przedmiotowego lokalu, ale także w kontekście późniejszych informacji podanych przez Skarżącą na potrzeby opinii psychologicznej sporządzonej [...] listopada 2020 r. w postępowaniu o separację (załączonej do pisma procesowego pełnomocnika Wnioskodawców z [...] kwietnia 2020 r.; k. 58-69 akt sądowych), w której czytamy (na s. 3), że powódka, K. Z., "[p]o odbyciu kary pozbawienia wolności ma plan zamieszkania u rodziców";
- spór pomiędzy stronami co do tego, czy do trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu przez Skarżącą nie doszło już wcześniej, jeszcze przed jej osadzeniem w zakładzie karnym.
Jak to już bowiem wyżej wskazano, w okolicznościach kontrolowanej sprawy wystarczającym dla uznania zasadności zastosowania art. 35 u.e.l. był niesporny fakt, że do opuszczenia przedmiotowego lokalu przez Skarżącą doszło najpóźniej w 2017 r. w związku z rozpoczęciem odbywania przez nią długoletniej kary pozbawienia wolności;
- podniesione w skardze zarzuty: nieumożliwienia Skarżącej udziału w określonych czynnościach wyjaśniających organu (w oględzinach lokalu, przesłuchaniu świadka) oraz nieuwzględnienia jej wniosków dowodowych (o przesłuchanie Skarżącej i "jej" świadków).
Powody, z jakich do tego doszło, zostały wyraźnie i przekonująco wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. W szczególności należy podzielić stanowisko tego organu, że Skarżącej w dostatecznym stopniu została zapewniona możliwość udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. A zarzucane "braki" jej udziału w określonych czynnościach dowodowych – zaistniałe, co wypada tu podkreślić, pomimo starań organu, aby one nie wystąpiły (np. zmiana przez organ, na wniosek Skarżącej, pierwotnych terminów oględzin i przesłuchania świadka) – wynikały zasadniczo z obiektywnych przyczyn (pobyt Skarżącej w zakładzie karnym, i to w czasie licznych ograniczeń pandemicznych). I podobnie, jak nieuwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącej – które, w ocenie Sądu, nie dotyczyły okoliczności wymagających jeszcze wyjaśnienia lub mających istotne znaczenie w sprawie (jak wnioskowane zeznania świadka, J. B., na okoliczność okazjonalnego odwiedzania przezeń Skarżącej w spornym lokalu w latach [...]) – nie mogły mieć one istotnego wpływu na wynik sprawy;
- pozostałe kwestie podnoszone przez Skarżącą w toku postępowania administracyjnego oraz w postępowaniu sądowym.
W tym zakresie należy w pełni podzielić stanowisko organu II instancji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w myśl którego takie kwestie, jak zarzucane przez Skarżącą przywłaszczenie jej rzeczy lub posłużenie się jej osobistymi, poufnymi dokumentami przez osoby nieupoważnione, pozostają poza zakresem badania w sprawie o wymeldowanie – i to zarówno przez organy administracji prowadzące postępowanie w tej sprawie, jak i, dodajmy, przez Sąd kontrolujący prawidłowość działania tychże organów.
Mając wszystko to na uwadze, należy stwierdzić, że organy obu instancji, wbrew zarzutom skargi, w sposób prawidłowy i niewymagający uzupełnienia zebrały, a następnie oceniły cały materiał dowodowy i doszły do logicznych wniosków, uzasadniających twierdzenie o ziszczeniu się przesłanek do wymeldowania Skarżącej z przedmiotowego lokalu na podstawie art. 35 u.e.l.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej Skarżącej z urzędu rozstrzygnie referendarz sądowy odrębnym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło