II SA/Rz 1596/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosków MB o przedłużenie terminu do wykonania punktu 4 zarządzenia z dnia 5 października 2016 r. oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi MB na decyzję Wojewody [.] z dnia [.] września 2013 r. nr [.] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały - p o s t a n a w i a - I. odmówić przedłużenia terminu, II. odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł (k.352) skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (k.357). Postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówiła wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. II OZ 646/16. Kolejno wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowienie z dnia 1 lipca 2016 r. zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 września 2016 r. sygn. II OZ 866/16 w celu dodatkowego wyjaśnienia sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia 5 października 2016 r. wezwano skarżącego do uaktualnienia i uzupełnienia oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym. Dodatkowo, na prośbę skarżącego (k. 546, tom III), zarządzeniem z dnia 18 stycznia 2017 r. przedłużono mu termin do wykonania punktu 4 zarządzenia z dnia 5 października 2016 r. (obejmującego zobowiązanie do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, rachunków depozytowych, rachunków papierów wartościowych i innych instrumentów finansowych) o 3 dni, przy czym w piśmie z dnia 9 lutego 2017 r. skarżący ponownie zwrócił się o przedłużenie terminu do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych i wyznaczenie mu terminu bardziej realnego. Z udzielonej odpowiedzi (k.546) i dotychczas złożonych oświadczeń (k.357, 362, 370) wynika, że znajduje się on w trudnej sytuacji życiowej, ponieważ na skutek oszustwa TK stracił wszelkie oszczędności i rzeczy osobiste, a poprzez wymianę zamków w mieszkaniu przy ul. [.] w [.] stracił również dostęp do niego. Jest to nadal jego adres zamieszkania, ale z uwagi na to, że chwilowo nie ma możliwości korzystania z niego, nie przedłożył kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków na media za 3 ostatnie okresy płatności, jako że ich nie posiada. Jest uczestnikiem licznych postępowań sądowych, które nie poprawiają jego sytuacji; w październiku 2016 r. był na rozprawie przed NSA w Warszawie, na co wydatkował 18 zł. Z prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na organizowaniu imprez sportowo-rekreacyjnych oraz sędziowaniu na zawodach sportowych, uzyskuje dochód w wysokości 550 zł; należności otrzymuje gotówką lub przelewem na rachunek bankowy na podstawie wystawionej faktury VAT albo na podstawie rachunku/delegacji. Posiada akcje E. (2110 sztuk) o wartości 0 zł. Posiada też samochód Renault Kangoo z 1999 r., z którego jednak nie korzysta z powodu braku środków. Porusza się rowerem albo korzysta z komunikacji publicznej. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2015 r. (k.362 i 370) skarżący zażądał udzielenia wyjaśnień względem skierowanego do niego wezwania oraz zobowiązania jego żony oraz teściów do złożenia oświadczeń majątkowych. Zakwestionował także zgodność z prawem skierowanego do niego wezwania. Podał jednak, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, a udaje mu się przeżyć dzięki siostrze i matce. Otrzymywana pomoc nie ma jednak charakteru regularnego (k.546v). Wydatki na telefon są znikome, "kilka złotych w 2015 r.". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej: "Ppsa", w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od zażalenia wynoszącego 100 zł. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie ww. przesłanek, przedstawienie w sposób przekonujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego jego utrzymania. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy i winna być stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2017 r. II FZ 989/16, z dnia 16 grudnia 2016 r. II GZ 1277/16, z dnia 17 marca 2016 r. I GZ 103/16; publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, a na kierowane do niego wezwania, tak przez referendarza sądowego jak i Sąd, nie udzielał żądanych informacji. Nie jest natomiast możliwe na podstawie informacji, którymi Sąd dysponuje, ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej, w tym co do kwestii zamieszkania. Podaje bowiem, że mieszkanie przy ul. [.] jest jego miejscem zamieszkania, ale chwilowo w nim nie przebywa, ponieważ właściciel uniemożliwia mu dostęp do niego. Nie jest zatem wiadome, gdzie mieszka, jakie i czy w ogóle ponosi w związku z tym wydatki i nakłady, jak też jakie wydatki ponosi na swoje codzienne utrzymanie. Pomimo wezwania nie nadesłał wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Nawet nie podał kwot uzyskiwanych w ostatnim czasie z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej otrzymywanych gotówką bądź przelewem (z internetowego rejestru centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej wynika, że działalność taką nadal prowadzi, czemu wszak nie przeczy) i jako arbiter sportowy, ani kwot pomocy uzyskiwanej od członków rodziny (podał tylko, że otrzymuje ją nieregularnie). Trudno też uznać za celowe, przy deklarowanym dochodzie na poziomie 550 zł, utrzymywanie samochodu, z którego od dłuższego czasu nie korzysta. W sposób wymijający starał się natomiast wykazać brak zrozumienia kierowanych do niego zapytań, w tym podważyć ich legalność mającą swoje źródło w art. 255 Ppsa. Przepis ten zobowiązuje wnioskodawcę do współdziałania z Sądem w wyjaśnieniu jego rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej, jako że to na wnioskodawcy spoczywa inicjatywa dowodowa. Znajdujące się w aktach sprawy wydruki z rachunków bankowych złożonych na wcześniejszym etapie postępowania ukazują jednak wpływy środków (ich źródła pochodzenia nie są Sądowi znane), z których możliwe było poczynienie oszczędności w kwocie 100 zł na pokrycie wpisu i to bez uszczerbku dla koniecznego jego utrzymania. Pomimo ponowienia wezwania o uaktualnienie informacji i ich uzupełnienie w dalszym ciągu brak podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazał ziszczenie się w jego przypadku przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. Sąd z urzędu zauważa, że skarżący nie udziela szczegółowych informacji o swojej sytuacji materialno-bytowej także w innych zainicjowanych przez siebie sprawach sądowych (m.in. II SAB/Rz 61/16, II SA/Rz 523/16, II SAB/Rz 23/16, II SAB/Rz 13/16). Za niecelowe Sąd także uznał kolejne przedłużenie terminu do złożenia wydruków z rachunków bankowych (w istocie do wykonania punktu 4 zarządzenia z dnia 5 października 2016 r.), ponieważ poprzednie wezwanie powinno być wykonane w listopadzie 2016 r., kiedy po raz pierwszy skarżący zwrócił się o przedłużenie terminu. Pomimo oczekiwania Sądu na nadesłanie wydruków i przedłużenia, na podstawie art. 84 i 255 Ppsa, terminu sądowego w styczniu 2017 r. dokumenty te w dalszym ciągu nie zostały nadesłane, a wnioskodawca po raz kolejny zażądał przedłużenia terminu do wywiązania się z tego obowiązku uznając, że dodatkowy termin nie był realny. Postępowania tego nie sposób ocenić inaczej, jak brak woli wyjaśnienia jego rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej, podczas gdy w jego interesie powinno być to, aby wyjaśnić ją jak najszybciej. Wobec tego podkreślenia wymaga, że prawo pomocy, jako instytucja wyjątkowa, powinna być stosowana tylko do osób pozostających w ubóstwie. Może być przyznane tylko takiej osobie, która wykaże, że istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych poniesienia kosztów sądowych, a ich poniesienie łączyłoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Rozstrzygnięcie Sądu zależy zatem od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z tych wszystkich powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa odmówiono przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie. Natomiast na podstawie art. 84 w zw. z art. 255 Ppsa odmówiono ponownego przedłużenia terminu do wykonania punktu 4 zarządzenia z dnia 5 października 2016 r. dotyczącego nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, rachunków depozytowych, rachunków papierów wartościowych i innych instrumentów finansowych uznając je za niecelowe. Na marginesie Sąd zauważa, ponieważ i takie argumenty podniesiono w sprawie, że sam fakt poniesienia już pewnych kosztów postępowania nie stwarza samoistnie podstawy do zwolnienia strony od kosztów w pozostałym zakresie, ponieważ obowiązek taki wynika z przepisu art. 199 Ppsa. Brak było również podstaw do kierowania przez Sąd wezwań do złożenia oświadczeń majątkowych do innych osób niż ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, choćby podmioty te były stronami postępowania sądowego.