II SA/Rz 167/22
WyrokWSA w Rzeszowie2022-06-07
Skład orzekający: Elżbieta Mazur - Selwa, Stanisław Śliwa, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy sieci elektroenergetycznej i światłowodowej, wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest zgodna z prawem, jeśli nie obejmuje demontażu istniejącej infrastruktury napowietrznej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości na cele budowy sieci elektroenergetycznej i światłowodowej była zgodna z prawem. Stwierdzono, że organ administracji prawidłowo zastosował art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ cel inwestycji jest celem publicznym, a decyzja lokalizacyjna została wydana. Brak objęcia decyzją demontażu istniejącego słupa wynikał z faktu, że do tego celu nie jest wymagane postępowanie w trybie art. 124 u.g.n., a kwestie te mogą być rozstrzygane w odrębnym postępowaniu lub w ramach pozwolenia na budowę. Sąd uznał również, że przeprowadzone rokowania były wystarczające, mimo braku porozumienia co do odszkodowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. K. na decyzję Wojewody Podkarpackiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego na cele budowy sieci elektroenergetycznej SN 15 kV wraz z kanalizacją kablową do kabli światłowodowych. Skarżący zarzucał brak informacji o demontażu istniejącej linii napowietrznej i słupa, a także rażąco niską propozycję odszkodowania ze strony inwestora. Sąd administracyjny uznał, że decyzje organów były zgodne z prawem, a brak objęcia decyzją demontażu słupa wynikał z odrębności tego postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 13 grudnia 2021 r. nr N-I.7581.3.30.2021 w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości - skargę oddala -
II SA/Rz 167/22
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia 13 grudnia 2021r. nr N-I.7581.3.30.2021 Wojewoda Podkarpacki, po rozpoznaniu odwołania P. K., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 2 listopada 2021 r. nr GN.6821.18.2020, orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] na realizację inwestycji celu publicznego.
Jak wynika z akt sprawy, działając na podstawie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899, ze zm., dalej: u.g.n.), pełnomocnik P. S.A. M. P., wystąpił do Starosty [...] o ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości nr [...] obrębu ewidencyjnego [...], gm. [...], przez udzielenie zezwolenia na lokalizację inwestycji celu publicznego pod nazwą: "Budowa sieci elektroenergetycznej SN 15 kV wraz z kanalizacją kablową do kabli światłowodowych w ramach zadania inwestycyjnego: "Opracowanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej dla zadania "Przebudowa odcinka linii napowietrznej 15 kV [...] na kablową od stanowiska nr [...] w miejscowości [...]" na działkach nr ew. gr. [...] Obr. [...], oraz na działkach nr ew. gr. [...] Obr. [...] (gmina [...])", zgodnie z prawomocną decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia 12 października 2020 r., nr GIA.6733.22.2020, która stała się ostateczna z dniem 12 listopada 2020 r.
Początkowo Starosta [...] decyzją z dnia 2 marca 2021 r. nr GN.6821.18.2020 ograniczył sposób korzystania z nieruchomości gruntowej (działki nr [...]), stanowiącej własność P. K., przez zezwolenie P. S.A., na realizację ww. inwestycji celu publicznego. Jednakże w wyniku odwołania P. K., Wojewoda Podkarpacki decyzją z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr N-1.7581.3.13.2021 uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...], przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z zaleceń zawartych w decyzji Wojewody wynikało, że organ w sentencji decyzji powinien szczegółowo opisać strefę ograniczonego sposobu korzystania z nieruchomości oraz strefę budowlano-montażową, określić ich wymiary (szerokość, powierzchnię), a także wyjaśnić, z czym w/w ograniczenia się wiążą. Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę na brak spójności załącznika graficznego z zaskarżoną decyzją, dotyczącej kwestii demontażu.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Starosta [...],, decyzją z dnia 2 listopada 2021r. nr GN.6821.18.2020, na podstawie art. 124 i art. 6 pkt u.g.n.:
1. Ograniczył sposób korzystania z nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości [...],, , oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], o powierzchni 0,3923 ha, obj. księgą wieczystą Nr [...],, stanowiącą własność P. K., przez zezwolenie P. S.A., na realizację inwestycji celu publicznego pod nazwą: "Budowa sieci elektroenergetycznej SN 15 kV wraz z kanalizacją kablową do kabli światłowodowych w ramach zadania inwestycyjnego: "Opracowanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej dla zadania: "Przebudowa odcinka linii napowietrznej 15 kV [...], na kablową od stanowiska nr [...], w miejscowości [...]," na działkach nr ew. gr. [...],, Obr. [...], oraz na działkach nr ew. gr. [...],, Obr. [...], (gmina [...],)", zgodnie z prawomocną decyzją Burmistrza Miasta [...], z dnia 12 października 2020 r., nr GIA.6733.22.2020.
2. Określił powierzchnię strefy ograniczonego korzystania z części niniejszej nieruchomości (wyłączenie trwałe), która wynosi 24 m2 . Szerokość pasa technologicznego wynosi 0,6 m (po 0,3 m od osi linii kablowej SN). Pas technologiczny obejmuje również strefę kontrolno-ochronną linii kablowej SN 15 kV oraz kanalizacji światłowodowej na przedmiotowej działce i jest to teren konieczny dla prawidłowej obsługi linii elektroenergetycznej i jej urządzeń, zapewniający przedsiębiorstwu energetycznemu możliwość eksploatacji, konserwacji, usuwania awarii, remontu, modernizacji, przebudowy, odbudowy lub wymiany urządzeń. W obszarze tym zakaz jest wnoszenia budynków mieszkalnych, budowli, trwałych ogrodzeń, trwałych fundamentów, nasadzeń drzew, które mogłyby utrudniać przedsiębiorstwu energetycznemu swobodny dostęp do linii elektroenergetycznej i jej urządzeń.
3. Ustalił powierzchnię strefy budowlano - montażowej (wyłączenie czasowe), która wynosi 83 m2 . Szerokość strefy budowlano - montażowej wynosi 2,1 m. Strefa budowlano montażowa stanowi teren, który zostanie wyłączony z użytkowania na czas realizacji inwestycji. Po zakończeniu realizacji inwestycji teren zostanie przywrócony do stanu pierwotnego i będzie mógł być swobodnie wykorzystywany przez właściciela nieruchomości.
4. Wskazał, że linia kablowa doziemna SN-15 kV typu 3xXRUHAKXS Ix 120/50 mm2, długości IF39 m wraz z mufą kablową oraz dwie rury kanalizacyjne RHDPE 40/3,7 pod kable światłowodowe, długości IF39 m każda, zostaną ułożone w jednym wykopie szerokości 0,60 m wzdłuż granicy działki, w odległości 3m od granicy działki. Okres wykonywania robót budowlanych związanych z przeprowadzeniem linii kablowej SN 15 kV wynosi 7 dni roboczych. Ww. termin liczony jest od daty zajęcia gruntu. Rozpoczęcie robót nastąpi po wcześniejszym zawiadomieniu przez P. S.A.
właściciela nieruchomości oraz Starosty [...],.
5. Wskazał, że przebieg inwestycji został uwidoczniony na załączniku graficznym, który stanowi integralną część niniejszej decyzji.
6. Zobowiązał P. S.A. do przywrócenia na działce wymienionej w pkt. 1 decyzji stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu czynności związanych z budową sieci elektroenergetycznej SN 15 kV wraz z kanalizacją światłowodową w ramach inwestycji celu publicznego. Jeżeli przywrócenie działek do stanu poprzedniego byłoby niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania właścicielowi nieruchomości.
P. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji Starosty [...], z dnia 2 listopada 2021 r., zaskarżając ją w całości.
Zarzucił, że w decyzji nie ma informacji o demontażu istniejącej linii napowietrznej SN 15 kV oraz słupa nr [...],. Natomiast P. S.A. prowadziła z nim rokowania nie tylko odnośnie budowy nowej linii, lecz także demontażu istniejącej linii napowietrznej i demontażu słupa.
Wojewoda Podkarpacki opisaną na wstępie decyzją z dnia 13 grudnia 2021r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie Starosty w mocy.
W uzasadnieniu wskazał, że działka nr [...],, której dotyczy zaskarżona decyzja, objęta jest decyzją Burmistrza Miasta [...], z dnia 12 października 2020 r., nr GIA.6733.22.2020 o ustaleniu lokalizacji ww. inwestycji celu publicznego pn.: "Budowa sieci elektroenergetycznej SN 15 kV wraz z kanalizacją kablową do kabli światłowodowych" w ramach zadania inwestycyjnego: "Opracowanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej dla zadania: "Przebudowa odcinka linii napowietrznej 15 kV [...], na kablową od stanowiska nr [...], do [...], w miejscowości [...]," na wskazanych w tej decyzji działkach, w tym na działce Odwołującego. W związku z tym Wojewoda stwierdził, że zostały spełnione przesłanki z art. 124 ust. I u.g.n., warunkujące możliwość wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Cel inwestycji, tj. budowa sieci elektroenergetycznej wraz z kanalizacją kablową do kabli światłowodowych jest celem publicznym w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Strefa [pic]ograniczonego korzystania z nieruchomości w związku z projektowaną linią kablową doziemną oraz dwiema rurami kanalizacyjnymi pod kable światłowodowe zawiera się w całości w pasie budowlano-montażowym. Zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie czasowe zajęcie wyżej opisanej nieruchomości planowane jest do przeprowadzenia z uwzględnieniem jedynie koniecznego stopnia uciążliwości dla właściciela terenu i zakresu ingerencji inwestora w grunt. Wojewoda uwzględnił, że inwestor zaplanował ułożenie linii kablowej doziemnej wraz z mufą kablową oraz dwóch rur kanalizacyjnych pod kable światłowodowe w jednym wykopie o szerokości 0,6 m wzdłuż granicy działki, w odległości 3m od jej granicy.
Analizując wymogi co do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 124 u.g.n. Wojewoda stwierdził, że Starosta precyzyjnie określił przebieg inwestycji, wskazując w decyzji wszystkie niezbędne uwarunkowania techniczne, tj. wymiary strefy ograniczonego korzystania z nieruchomości, pasa budowalno-montażowego, szerokość oraz długość przebiegu inwestycji przez działkę. Do decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości został dołączony załącznik graficzny, z którego wynika dokładny przebieg inwestycji oraz położenie jej na działce. Ponadto Starosta w zaskarżonej decyzji określił również ograniczenia związane z użytkowaniem nieruchomości w strefie ograniczonego korzystania z nieruchomości.
Mając na uwadze treść art. 124 ust. 3 u.g.n. Wojewoda ocenił, że w przedmiotowej sprawie rokowania zostały przeprowadzone w sposób wyczerpujący, jednakże nie doprowadziły one do satysfakcjonującego wszystkie strony rozstrzygnięcia. Z uwagi na brak porozumienia między stronami konieczne stało się wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ odwoławczy podkreślił, że nieuzyskanie zgody na przeprowadzenie wyżej opisanej inwestycji celu publicznego oraz brak porozumienia co do rekompensaty implikuje konieczność wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Gdyby strony zgodziły się na proponowane warunki, postępowanie administracyjne dot. ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości byłoby całkowicie bezprzedmiotowe. Ponadto przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie określają ścisłej formy przeprowadzenia rokowań. Tym samym zaistniała na gruncie niniejszego postępowania sytuacja sprowadzająca się do braku możliwości osiągnięcia porozumienia między stronami na skutek pozostawania przez nie przy początkowo zajętych stanowiskach.
Ponadto zrealizowanie przez inwestora tj. P. S.A. uprawnienia przyznanego zaskarżoną decyzją może być podstawą do zastosowania art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 u.g.n., co oznacza, że po przeprowadzeniu inwestycji właściciel nieruchomości może wystąpić o ustalenie odszkodowania za ewentualne obniżenie wartości nieruchomości wskutek jej zajęcia pod przeprowadzenie inwestycji, jak też za wyrządzone szkody. Odnosząc się w tym miejscu do oczekiwań skarżącego dotyczących powołania biegłego rzeczoznawcy Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości.
Organ odwoławczy wskazał również, że istnienie infrastruktury w postaci linii kablowej energetycznej podziemnej nie uniemożliwia korzystania z danej nieruchomości. Jeżeli korzystanie z nieruchomości jest ograniczone lub niemożliwe jest jej pełne zagospodarowanie, to właściciel może wystąpić z roszczeniem o wykup gruntu w trybie art. 231 Kodeksu Cywilnego, albo w trybie art. 124 ust. 5 u.g.n.
Jeśli natomiast chodzi o zarzut podniesiony w odwołaniu, dotyczący nieuwzględnienia w zaskarżonej w decyzji informacji o demontażu istniejącej linii napowietrznej oraz słupa nr [...], Wojewoda wskazał, że Starosta wezwał wnioskodawcę do wyjaśnienia kwestii demontażu przedmiotowego słupa. W odpowiedzi pismami z 28 czerwca 2021 r., z 26 lipca 2021 r. oraz z 21 września 2021 r. P. S.A. poinformowała, że modyfikuje swój wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej nr [...], w ten sposób, iż przedmiotowy wniosek nie obejmuje demontażu istniejącego słupa nr [...],. Wojewoda wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest postępowaniem wnioskowym. Oznacza to, że jest wszczynane na wniosek inwestora i organ jest związany żądaniem tego wniosku. Rozstrzygając sprawę musi mieć na względzie treść złożonego wniosku, który zainicjował postępowanie w aspekcie normy materialnoprawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia.
P. K. wniósł skargę na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 13 grudnia 2021r.
W uzasadnieniu wskazał, że od 24 lipca 2020r. rozpoczął rozmowy z przedstawicielami firm P. oraz M. Od tej pory do dnia dzisiejszego nie doszło do osiągnięcia porozumienia. Jedyną propozycją było przyznanie Skarżącemu jednorazowego odszkodowania w wysokość 600 zł za wjazd na działkę. W ocenie Strony jest to kwota rażąco niska. Skarżący pierwotnie proponował kwotę 100.000 zł, lecz chcąc polubownie zakończyć spór, obniżył swoje oczekiwania do kwoty 70.000zł. W ocenie Skarżącego nie jest to kwota wygórowana, skoro musi oddać fragment działki o długości 50m i szerokości 5,70m, mając na uwadze, że ograniczenie z korzystania z nieruchomości podlega wpisowi do księgi wieczystej, co prowadzi do znacznego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości i obniżenia wartości działki. Jednakże jego propozycja nie spotkała się z uznaniem P., która poprzestała na propozycji rażąco niskiego odszkodowania w kwocie 600 zł.
Skarżący zarzucił, że w jego sprawie nie został powołany biegły rzeczoznawca, który wyceniłby odszkodowanie za wjazd i prace na działce. Skarżący wskazał, że z powodu kopania kanalizacji światłowodowej oraz elektrycznej od granicy działki, uwzględniając strefę ochronną, jak również z powodu demontażu słupa i linii napowietrznej, o której mowa była w piśmie z dnia 24 lipca 2020r. nie będzie mógł korzystać z nieruchomości w pasie 5,70 m. W dalszej kolejności Skarżący wyjaśnił, że w czerwcu, lipcu i wrześniu 2021r. prowadzili z nim rozmowy pracownicy Oddziału w [...],. Skarżący zarzucił, że nie został poinformowany o pismach P., w których wskazano, że firma rezygnuje z demontażu słupa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sad doszedł do przekonania, ze zaskarżona decyzją wraz z decyzją Starosty – jako organu I instancji nie naruszają prawa. Sąd po dokonaniu kontroli wydanych w sprawie decyzji pod względem ich zgodności z prawem stwierdził, że zaistniały w niniejszej sprawie wszystkie przesłanki, umożliwiające ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości Skarżącego w trybie art. 124 u.g.n.
Stosownie od art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Na mocy zaskarżonej decyzji doszło do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości Skarżącego w celu realizacji inwestycji celu publicznego, której lokalizacja została określona w ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta [...], z dnia 12 października 2020 r., nr GIA.6733.22.2020. Inwestycja celu publicznego ma polegać na budowie sieci elektroenergetycznej SN 15 kV wraz z kanalizacją kablową do kabli światłowodowych w ramach zadania inwestycyjnego: "Opracowanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej dla zadania "Przebudowa odcinka linii napowietrznej 15 kV [...], na kablową od stanowiska nr [...], w miejscowości [...]," na działkach nr ew. gr. [...], Obr. [...],oraz na działkach nr ew. gr. [...], Obr. [...], (gmina [...],)".
Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w niniejszej sprawie nastąpiło więc zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Sposób i zakres ograniczenia prawa własności Skarżącego, jaki wynika z zaskarżonej decyzji odpowiada ustaleniom decyzji lokalizacyjnej, co wynika z jej części tekstowej oraz graficznej, jeżeli chodzi o zakres działek, objętych decyzją lokalizacyjną.
Art. 124 ust. 1 u.g.n. zezwala na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w celu m.in. zakładania i przeprowadzania na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Niewątpliwie realizacja inwestycji celu publicznego, która w niniejszej sprawie polega na budowie sieci elektroenergetycznej wraz z kanalizacją kablową do kabli światłowodowych mieści się w zakresie przedmiotowym inwestycji, dla których dopuszczalne jest ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Zgodnie z art. 124 ust. 2 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. W niniejszej sprawie ograniczenie korzystania z nieruchomości nastąpiło na wniosek uprawnionej jednostki organizacyjnej – tj. P. S.A., reprezentowanej przez należycie umocowanego pełnomocnika, zgodnie z pełnomocnictwem ogólnym oraz pełnomocnictwami subsytucyjnymi, zalegającymi w aktach sprawy. Należy również wskazać, że w toku ponownego rozpoznania sprawy należycie został wyjaśniony zakres przedmiotowy ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Wątpliwości bowiem budziła kwestia objęcia zakresem przedmiotowego postępowania również demontażu istniejącej na działce Skarżącego napowietrznej linii energetycznej wraz z słupem nr [...],. Z przedkładanych przez inwestora map do celów prawnych, jak również treści wniosku wynikało, że przeprowadzenie ziemnej linii kablowej energetycznej oraz kanalizacji światłowodowej powiązane jest równocześnie z demontażem istniejącej napowietrznej linii SN wraz z słupem nr [...],, wprost oznaczonym na załączniku mapowym do decyzji Starosty z dnia 2 marca 2021r. – jako przeznczony do demontażu. W trakcie postępowania Inwestor wyjaśniał (w pismach z 21 września 2021r. oraz z 26 lipca 2021r.), że wniosek złożony w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. w stosunku do działki Skarżącego nie obejmuje demontażu istniejącego na działce nr [...], słupa nr [...],, gdyż do uzyskania pozwolenia na budowę na demontaż słupa nie jest wymagane oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaś wystarczająca jest jedynie zgoda właściciela obiektu, tj. P. S.A. (z uwagi na nowelizację przepisów Prawa budowlanego w tym zakresie). Z tego to powodu prawidłowo decyzja w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie obejmuje swym zakresem demontażu istniejącego na działce słupa energetycznego nr [...],. Nie oznacza to jednak, że słup ten na działce Skarżącego pozostanie. Z zalegającej w aktach sprawy dokumentacji, którą Inwestor przedstawiał na wezwanie organu, jak również dotyczącej prowadzonych ze Skarżącym rokowań wynika, że P. S.A. ma na celu demontaż napowietrznej linii SN 15 kV wraz z słupami energetycznymi, które obecnie przebiegają w poprzek działek. Demontując ww. linię dojdzie do poprawienia warunków technicznych na działkach. Objęta ww. decyzją lokalizacyjną ziemna linia kablowa ma zastąpić linię napowietrzną i przebiegać w miejscach jak najmniej uciążliwych dla właścicieli. Jak wynika z dostarczonych przez Inwestora map dla celów prawnych, w przypadku działki Skarżącego, zamiast linii napowietrznej wraz z słupem energetycznym, posadowionym na środku działki, ziemna linia kablowa zostanie usytuowana wzdłuż granicy. Powyższe ma na celu poprawę warunków bezpieczeństwa energetycznego, jak również dla bezpieczeństwa zdrowia i życia. Zatem fakt nieobjęcia zakresem zaskarżonej decyzji demontażu słupa energetycznego podyktowany jest wyłącznie tym, że dla celów demontażu słupa nie jest konieczne ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n.
Należy bowiem wyjaśnić, że decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym stwarza warunki do wystąpienia o pozwolenie na budowę i zastępuje zgodę właściciela na wejście na teren, gdy ten nie wyraża zgody, jak również stanowi dowód, o jakim mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Dopiero na etapie udzielenia pozwolenia na budowę organy architektoniczno-budowlane będą analizować techniczne możliwości zrealizowania sieci oraz tryb, formę i zakres konicznych działań, których podjęcie będzie niezbędne do usunięcia ewentualnych przeszkód. Podkreślenia wymaga, że każdy z etapów procesu inwestowania (m.in. planowanie i zagospodarowanie przestrzenne, ocena oddziaływania na środowisko, uzyskanie tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projektowanie obiektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę) stanowi autonomiczną, w zakresie orzekania, procedurę w ramach której zapadają rozstrzygnięcia wynikające z przepisów prawa materialnego regulujących daną fazę realizacji przedsięwzięcia. Na etapie związanym z uzyskiwaniem przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (w postaci decyzji o jakiej mowa w art. 124 u.g.n.) istotne pozostaje wyłącznie, czy kwestionowana decyzja zakreśla obszar, w którym te prace będą wykonywane oraz, czy obszar ten został objęty zajęciem z przeznaczeniem na ściśle określony cel (w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego) ograniczając prawo własności właściciela do swobodnego dysponowania wskazaną częścią nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r., I OSK 357/11 – wszystkie powołane orzeczenia w bazie CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na podstawie art. 124 u.g.n. ustawodawca umożliwia przymusowo, a więc wbrew woli właściciela nieruchomości, zrealizować inwestycję celu publicznego, w sytuacji gdy nie wyraża on na to zgody, tak co do zasady, jak i wskutek braku porozumienia z inwestorem co do ekwiwalentu pieniężnego za uszczuplenie jego praw. Celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygnięcie, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie, albo też którędy konkretnie będzie przebiegać. Kwestie te powinny być sprecyzowane uprzednio, albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego, w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. Z tego też powodu decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. winna określać szczegółowy sposób ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości właściciela. Powinna ona określać przedmiot ograniczenia i jego terytorialny zakres oraz jednoznacznie wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 14 listopada 2017r., II SA/Rz 1069/17).
W decyzji Starosty, utrzymanej w mocy decyzją Wojewody w pkt 1 określono charakter (rodzaj) inwestycji, z uwagi na którą udziela się zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. W pkt 2 określono szczegółowo powierzchnię oraz szerokość strefy trwałego ograniczenia w korzystaniu nieruchomości; czynności, jakich może dokonywać inwestor w ramach uzyskanego zezwolenia oraz zakazy dla właściciela nieruchomości - te ostatnie ograniczone do pasa technologicznego. W pkt 3 określono powierzchnię i szerokość strefy budowlano-montażowej, na której ma dojść do czasowego (na czas realizacji inwestycji) ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości ze wskazaniem, że po zakończeniu realizacji teren ma być przywrócony do stanu pierwotnego i będzie mógł być swobodnie wykorzystany przez właściciela. Należy również zaznaczyć, że w pkt 4 decyzji Starosty sprecyzowano, że okres wykonywania robót budowalnych ma wynosić 7 dni, liczonych od daty zajęcia gruntu. W pkt 4 decyzji Starosty sprecyzowano również, parametry techniczne linii kablowej doziemnej oraz rur kanalizacyjnych, określając w szczególności ich długość z zaznaczeniem, że zostaną ułożone w jednym wykopie o szerokości 0,60 m ze wskazaniem odległości od granicy działki. Przyjęte w sentencji decyzji parametry przebiegu pasa technologicznego oraz strefy budowlano-montażowej znajdują potwierdzenie i w pełni są zgodne z załącznikiem graficznym do decyzji Starosty. Zarówno z sentencji decyzji Starosty, jak i jej załącznika graficznego wynika w sposób precyzyjny sposób ograniczenia nieruchomości skarżącego: zakres ograniczenia trwałego i czasowego, sposób przeprowadzenia prac, obowiązki skarżącego (każdoczesnego właściciela) i uprawnienia inwestora w okresie eksploatacji sieci, itd. Z decyzji Starosty wynika, że zakres trwałego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości ograniczony jest do pasa technologicznego, którego rozmiary, powierzchnię i przebieg decyzja określa w sposób szczegółowy.
Zdaniem Sadu, takie określenie przestrzenne zakresu ograniczenia korzystania z prawa własności, jakie zastosowano w decyzji organu I instancji, przy uwzględnieniu załączników graficznych stanowiących integralną część tej decyzji, obrazujących przebieg i powierzchnię pasa technologicznego oraz pasa budowlano-montażowego na działce Skarżącego, odpowiada wymogom art. 124 ust. 1 u.g.n. Podkreślenia przy tym wymaga, że obszar pasa technologicznego pokrywa się z obszarem, który zgodnie z ustaleniami decyzji lokalizacyjnej znajduje się w granicach terenu inwestycji (zob. wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r., I OSK 1550/16, LEX nr 2365507).
Z pism kierowanych przez Skarżącego, zarówno w toku postępowania, jak i na etapie skargi jasno wynika brak zgody na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. W niniejszej sprawie został natomiast spełniony wymóg przeprowadzenia rokowań przed ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 124 ust. 3 u.g.n., udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony.
Z akt administracyjnych wynika, że do Skarżącego kierowano kilkukrotnie propozycje zawarcia umowy, które nie przyniosły skutku. Oczekiwania finansowe Skarżącego rozmijały się z propozycjami przedkładanymi przez Inwestora. Również próba dojścia do porozumienia w trakcie wizji lokalnej nie odniosła pożądanego rezultatu w postaci wypracowania wspólnego stanowiska i dojścia do porozumienia. Wysokość odpłatności nie została zaakceptowana przez Inwestora. O nieskuteczności prowadzonych rokowań świadczą zapisy protokołu rokowań, jak również obszerna wymian pism pomiędzy Skarżącym a przedstawicielami Inwestora.
Na gruncie art. 124 ust. 3 u.g.n. ważne jest jedynie, aby obowiązek zainicjowania takich rokowań został dochowany. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, w tym w momencie, gdy jedna ze stron uzna, że nie ma szans na wypracowanie porozumienia. Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n., oznacza taką sytuację, w której pomimo prowadzonych rozmów, nie doszło do zawarcia umowy, a inwestor określił i zaproponował właścicielowi konkretne warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 tej ustawy. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy w ich wyniku dojdzie do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (por. np. wyrok NSA z września 2016 r. sygn. akt I OSK 1023/15, wyrok NSA z 22 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 357/11). Powszechnie przyjmuje się, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie uzyskania zgody na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań bądź sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (wyroki NSA z 5 października 2006 r. I OSK 1307/05, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 31 grudnia 2007 r. II SA/Go 579/07 w Lex nr 357505, wyrok WSA w Poznaniu z 7 października 2009r. IV SA/Po 381/09 w Lex nr 574097)..
W ocenie Sądu przedstawiona przez Inwestora dokumentacja z przedstawionych rokowań wskazuje, że taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Przeprowadzone rokowania okazały się nieskuteczne, zaś Inwestor nie ma obowiązku prowadzenia negocjacji do skutku. Zatem warunek przeprowadzenia rokowań oraz brak ich skuteczności i deklarowany przez Skarżącego brak zgody na dobrowolne udostępnienie nieruchomości w celu założenia ziemnej instalacji kablowej, uprawniał Inwestora do złożenia wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n.
Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze należy przypomnieć, że na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 (art. 124 ust. 4 u.g.n.).
Jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości (art. 124 ust. 5 u.g.n.).
Należy również wskazać, ze jeżeli w wyniku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości właściciel doznał szkody, przysługuje mu na podstawie art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 u.g.n.).
Z przedstawionych wyżej przyczyn Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki, uprawniające do zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n.
Z tego powodu Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło