II SA/Rz 318/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Karina Gniewek-Berezowska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.S. na czynność Burmistrza [...] z dnia 3 sierpnia 2006 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej budynku do gminnej ewidencji zabytków - postanawia - 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu B.S. uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 zł (słownie: dwieście złotych). Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz") w dniu 3 sierpnia 2006 r. włączył do gminnej ewidencji zabytków kartę adresową budynku mieszkalnego zlokalizowanego pod adresem ul. [...] w [....]. Pismem z 6 listopada 2025 r. (data wpływu do organu – 12 listopada 2025 r.) B.S. (dalej: "Skarżący") skierował do Burmistrza wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków karty adresowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego pod adresem ul. [...] w [...]. Burmistrz nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. W tej sytuacji Skarżący 10 lutego 2026 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) złożył, za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną na wstępie czynność Burmistrza z 3 sierpnia 2006 r. dotyczącą włączenia do gminnej ewidencji zabytków karty adresowej budynku mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej odrzucenie (jako wniesionej z uchybieniem terminu), ewentualnie oddalenie (jako niezasadnej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. W przedmiotowej sprawie Skarżący przedmiotem skargi uczynił czynność Burmistrza dotyczącą włączenia karty adresowej budynku mieszkalnego do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1292 ze zm.), jako działanie jednostronne będące elementem władczych działań administracji publicznej. Podobnie jak włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, kwalifikowane jest jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - dalej jako: "P.p.s.a."). Takie stanowisko dominuje w orzecznictwie (por. postanowienie NSA z dnia 18.05.2021 r., II OZ 218/21, wyrok NSA z dnia 18.10.2023 r., II OSK 1765/17, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13.09.2023 r., II SA/Rz 634/23, wyroki WSA w Krakowie z dnia 7.12.2023 r., II SA/Kr 986/23 i z dnia 9.01.2024 r., II SA/Kr 1361/23, wyrok WSA w Lublinie z dnia 16.01.2024 r., II SA/Lu 976/23). Objęta skargą czynność podlega zatem kontroli sądowoadministracyjnej, po wyczerpaniu toku instancji przed wniesieniem skargi, zachowania terminu do wniesienia skargi, jak również istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona czynność została podjęta 3 sierpnia 2006 r. Kwestię terminu wniesienia skargi i wyczerpania trybu właściwego dla jej wniesienia należy oceniać przez pryzmat regulacji obowiązujących przed 1 czerwca 2017 r., czyli przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Wynika to z brzmienia art. 17 ust. 2 tej ustawy stanowiącego, że przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (P.p.s.a.) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Rozważenia zatem wymaga czy Skarżący spełnił przesłanki warunkujące jej rozpoznanie a mianowicie czy wyczerpał środki zaskarżenia (art. 52 § 3 P.p.s.a.) oraz czy zachował termin do wniesienia skargi (art. 53 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 31.05.2017 r.). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (art. 52 § 3 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do 31.05.2017 r.). Natomiast zgodnie z art. 53 § 2 P.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym do 31.05.2017 r.), w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że niewątpliwie warunkiem skutecznego zaskarżenia czynności dokonanej przed 1 czerwca 2017 r. jest uprzednie wystąpienie na piśmie do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wniesienie skargi w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na to wezwanie, bądź w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jeśli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie. W przedmiotowej sprawie takie wezwanie zostało złożone do Burmistrza 12 listopada 2025 r. (data wpływu do organu). Z uwagi na to, że przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie nakładają na organ gminy obowiązku informowania właściciela obiektu wpisywanego do ewidencji o dokonaniu czynności, a także mając na uwadze podejmowane przez Skarżącego czynności zmierzające do wykreślenia obiektu z gminnej ewidencji zabytków i brak pouczenia Skarżącego o możliwości zaskarżenia czynności do sądu administracyjnego (co wynika z nadesłanych akt sprawy) Sąd uznał, że uchybienie terminu z art. 52 § 3 P.p.s.a. (termin – 14 dni) nastąpiło bez winy Skarżącego. W tych okolicznościach Sąd przeszedł do badania czy zachowany został termin do wniesienia skargi. Sposób obliczenia tego terminu wynika z przywołanego wcześniej art. 53 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z jego brzmieniem skargę należało wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W kwestii sposobu liczenia tych terminów wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Składu Siedmiu Sędziów z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. II OPS 2/2007 (ONSAiWSA 2007/3 poz. 60). Wynika z niej, że z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie jest spóźniona. W rozpatrywanej sprawie Skarżący pismem z 6 listopada 2025 r. wezwał Burmistrza do usunięcia naruszenia prawa. Powyższe wezwanie wpłynęło do organu 12 listopada 2025 r. Jak wyżej wskazano, gdy organ administracji publicznej nie udziela odpowiedzi na wezwanie, to bieg sześćdziesięciodniowego terminu do wniesienia skargi należy liczyć od dnia doręczenia organowi tego wezwania. W okolicznościach sprawy, bieg sześćdziesięciodniowego terminu należy liczyć od 12 listopada 2025 r. W ciągu tych 60 dni możliwym było zaskarżenie czynności Burmistrza do sądu administracyjnego. Termin ten upłynął 11 stycznia 2026 r. (niedziela). Mając na względzie treść art. 83 § 2 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, w okolicznościach sprawy ostatnim dniem na złożenie skargi był 12 stycznia 2026 r. (poniedziałek). Tymczasem skarga została wniesiona do Sądu 10 lutego 2026 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). Z naprowadzonych wyżej okoliczności wynika, że skarga została wniesiona po upływie ustawowego terminu przewidzianego w art. 53 § 2 P.p.s.a. Odnosząc się do wniosku Skarżącego o uznanie, że ewentualne wniesienie skargi z przekroczeniem ustawowego terminu nastąpiło bez jego winy i zastosowanie art. 53 § 2 P.p.s.a. Sąd wyjaśnia, że Skarżący powołuje się na aktualne (po nowelizacji) brzmienie ww. przepisu. Tymczasem jak już wyżej wyjaśniono, z uwagi na datę podjęcia czynności (3 sierpnia 2006 r.) zastosowanie znajdują przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Brak jest zatem możliwości zastosowania, w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy, aktualnego brzmienia art. 53 § 2 zd. 2 P.p.s.a. i uznania, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznania skargi. Dodatkowo Sąd zauważa, że WSA w Rzeszowie w postanowieniu z 22 października 2025 r., sygn. II SA/Rz 813/25, którym odrzucono skargę B. S. na czynność Burmistrza z dnia 3 sierpnia 2006 r. (z uwagi na brak uprzedniego wyczerpania przysługującego środka zaskarżenia, tj. braku złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa) jasno i klarownie wskazał jakie przepisy, tj. w jakim brzmieniu mają zastosowanie w sprawie a także wskazał na konieczność wyczerpania toku instancji oraz wyjaśnił w jakim terminie należy złożyć skargę do sadu administracyjnego. Pomimo takiego pouczenia i wyjaśnienia, Skarżący nie zastosował się do powyższego i złożył skargę po terminie. Dodatkowo co istotne Skarżący w sprawie reprezentowany jest przez zawodowego pełnomocnika (adwokata). Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wniesienie skargi po terminie skutkuje odrzuceniem skargi, przy czym bez wpływu na treść mającego zapaść rozstrzygnięcia, pozostaje kwestia wielkości opóźnienia. Mając na uwadze powyższe względy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 w zw. z art. 53 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.