II SA/Rz 364/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skarg B. M., A. B., D. K., H. R., L. Ś., T. R. oraz , Gminy Miasto [...] na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 22 stycznia 2025 r. nr N-I.7581.4.42.2024 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargi - Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 22 stycznia 2025 r. nr N-I.7581.4.42.2024. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Wnioskiem z 17 czerwca 2019 r. (następnie kilkukrotnie uzupełnianym), LS, BM zwróciły się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki nr: [...] . W aktach sprawy znajduje się również wniosek AB, TR, DK i HR o zwrot działki nr [...]. Przy piśmie z 6 października 2021 r. zawodowy pełnomocnik wnioskodawców przedłożył pełnomocnictwo do reprezentowania również [...]. Postanowieniem z 31 sierpnia 2021 r. nr N-l.7581.2.55.2021 Wojewoda Podkarpacki wyłączył Prezydenta Miasta [...] od załatwienia przedmiotowej sprawy, z wyjątkiem działki nr [...], stanowiącej własność Województwa Podkarpackiego, wyznaczając tym samym Starostę Powiatu [...] (dalej: "Starosta" lub "Organ I instancji") do jej rozpatrzenia. Decyzją z 14 listopada 2022 r. GN.6821.2.9.2022 Starosta orzekł o: 1. zwrocie na rzecz LS w 1/2 części, BM w 1/2 części nieruchomości oznaczonych jako działki nr: [...]; 2. zwrocie na rzecz AB w 47/100 części, TR w 47/100 części, HR w 2/100 części, DK w 2/100 części, LS w 1/100 części, BM w 1/100 części, nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto [...], oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność Województwa Podkarpackiego, 3. odmowie zwrotu LS, BM, AB, TR, HR i DK nieruchomości stanowiących działkę nr [...]. Po rozpatrzeniu wniesionych odwołań, decyzją z 24 stycznia 2023 r. nr N-l.7581.2.48.2024 Wojewoda uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Prawomocnym wyrokiem z 20 marca 2023 r. nr II SA/Rz 276/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił sprzeciw wniesiony na opisaną wyżej kasatoryjną decyzję Wojewody. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] września 2024 r. nr [...] Starosta orzekł m.in.: 1. zwrocie nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto [...], oznaczonej jako działki nr [...] na rzecz LS w 1/2 części i BM w 1/2 części, 2. zwrocie nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto [...], oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz AB w 47/100 części, TR w 47/100 części, HR w 2/100 części, DK w 2/100 części, LS w 1/100 części, BM w 1/100 części, 3. odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działek nr [...]. Odwołania na ww. decyzję Starosty zostały wniesione przez Gminę Miasto [...] oraz [...]. Po rozpoznaniu ww. odwołań, decyzją z 22 stycznia 2025 r. nr N-I.7581.4.42.2024 Wojewoda Podkarpacki uchylił w całości decyzję Starosty i w tym zakresie orzekł o: 1. zwrocie nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto [...], położonej w [...] na rzecz: LS w 1/2 części i BM w 1/2 części, 2. zwrocie nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasto [...] położonej w [...] na rzecz: AB w 47/100 części, TR w 47/100 części, HR w 2/100 części, DK w 2/100 części, LS w 1/100 części, BM w 1/100 części. Przejście prawa własności nieruchomości położonej [...] na ww. osoby nastąpi w terminie ostateczności niniejszej decyzji, 3. odmowie zwrotu nieruchomości położonej w obr. [...] oznaczonej jako części działek nr [...], 4. umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działki: nr [...], stanowiącej własność Województwa Podkarpackiego, 5. o zwrocie na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w kwocie 21 287,00 zł w następujących wysokościach: LS kwotę 9 421,05 zł, BM kwotę 9 421,11 zł, AR kwotę 1 172,55 zł, TR kwotę 1 172,55 zł, HR kwotę 49,90 zł, DK kwotę 49,90 zł; 6. o konieczności dokonania wpłaty na rzecz Gminy Miasto [...] w terminie wykonalności decyzji (tj. w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu na przedmiotową decyzję), 7. o tym, że wierzytelności Gminy Miasto [...] opisane wyżej podlegają zabezpieczeniu. W przypadku zabezpieczenia polegającego na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej na rzecz Gminy Miasto [...]; 8. o tym, że decyzja stanowi podstawę do dokonania zmiany wpisów w ewidencji gruntów i budynków jak również ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej. Organ odwoławczy wskazał, że aktem notarialnym z [...] kwietnia 1979 r., [...] Skarb Państwa nabył działki oznaczone wówczas nr [...], w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79), pod budowę [...] w [...], w oparciu o ostateczną decyzję o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wydaną przez Wojewódzką Dyrekcję Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w [...] [...] listopada 1977 r. nr [...]. Natomiast działka oznaczona wówczas nr [...] została nabyta przez Skarb Państwa, również pod budowę [...], jednakże na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z [...] września 1979 r. nr [...]. Z dokumentacji geodezyjno-prawnej wynika, że: [...]. Wojewoda uznał za zasadną argumentację prawną wyrażoną w uzasadnieniu decyzji Organu I instancji, dotyczącą zarówno zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr: [...], jak i odmowy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek nr [...]. Działki nie zostały bowiem wykorzystane dla realizacji planowanego celu ich wywłaszczenia tj. budowy wielostanowiskowego parkingu, zieleni i komunikacji pieszej od strony ul. Al. [...] - przeznaczenie wywłaszczonych nieruchomości określone zostało w decyzji Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w [...] z [...] listopada 1977 r. nr [...], zatwierdzającej plan realizacyjny budowy [...]. W wyniku przeprowadzonych 15 grudnia 2021 r. oględzin działek nie zostało stwierdzone istnienie funkcjonującego [...]. Teren objęty postępowaniem o zwrot nieruchomości jest zaniedbany, porośnięty trawą, znajdują się na nim betonowe słupy i przęsła ogrodzeniowe, jak również liczne lampy oświetleniowe i pozostałości wewnętrznych ogrodzeń. Dodatkowo zostało stwierdzone, że: na działce nr [...] w obszarze jej ogrodzenia znajduje się niewielki fragment budynku w stanie rozbiórkowym, na działce [...] od strony ogrodzenia teren porośnięty jest trawą, następnie stanowi drogę utwardzoną (pełnomocnik stron wskazał, że przedmiotowa działka nie jest utwardzona na całej jej długości i szerokości, posiada liczne doły i wyrwy, bez wydzielonych miejsc parkingowych), na działce nr [...] (w części odpowiadającej działkom nr [...]) od strony ul. [...] znajduje się pas zieleni do ogrodzenia, a na działce nr [...] znajduje się pas zieleni pomiędzy pasem drogowym ul. [...], a ogrodzeniem. W ocenie Organu odwoławczego słusznie jednak zauważył Starosta, że istniejący stan faktyczny nieruchomości nie przesądza o braku realizacji celu wywłaszczenia tj. budowy [...]. Obiekt ten został zrealizowany i oddany do ogólnego użytkowania, czego potwierdzeniem są m.in. dokumenty kartograficzne, mapa zasadnicza o treści historycznej. [...] funkcjonowało w latach 1985-2016, w obszarze aktualnej działki nr [...]. Komunikacja do niego z kolei zabezpieczona była poprzez działkę nr [...] odpowiadającą dawnej działce nr [...]). Organ II instancji podtrzymał tym samym zatem argumentację Starosty, że fakt rozbiórki [...] nie daje możliwości uznania nieruchomości za zbędną i dokonania jej zwrotu. Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że droga położona na działce nr [...] nie została zaliczona do żadnej z kategorii dróg publicznych, stanowiąc tym samym w świetle przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1693), drogę wewnętrzną - charakteryzującą się jednak ogólną dostępnością. Dla uznania, że cel wywłaszczenia zrealizowano wystarczającym jest wykazanie, że dany obszar został zagospodarowany. Brak natomiast zagospodarowania terenu bądź zagospodarowanie go niezgodnie nawet z ogólnie określonym celem wywłaszczenia nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia i podstawę odmowy zwrotu nieruchomości, o ile spełnione zostaną pozostałe warunki z art. 136 u.g.n. Z kolei w odniesieniu do działki nr [...] powstałej z podziału działki nr [...], będącej wynikiem podziału działki nr [...] Starosta [...] orzekł o umorzeniu postępowania. W ocenie Wojewody powyższe było konsekwencją dokonania przez Organ I instancji błędnej interpretacji postanowienia Wojewody Podkarpackiego z 31 sierpnia 2021 r. Z jego treści bowiem jednoznacznie wynika, że Prezydent Miasta [...] wyłączony został od prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości z wyjątkiem działki nr [...], która stanowi własność Województwa Podkarpackiego. Zdaniem organu odwoławczego, Prezydent Miasta [...] ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie o zwrot między innymi działki nr [...]. Działka ta uległa dalszemu podziałowi na działki tj. [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, [...] wnieśli o uchylenie pkt III zaskarżonej decyzji i pkt III poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucili naruszenie: 1. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy prowadzące do przyjęcia, że [...] zostało wybudowane w obszarze obecnej działki nr [...] bez ustaleń w jakiej części działka ta została wykorzystana pod budowę [...], a w jakiej była zbędna i w konwencji odmowę zwrotu działki nr [...] w części, w jakiej nie została zagospodarowana pod budowę obiektu. Ponadto błędnie przyjęto, że doszło do realizacji celu wywłaszczenia na działce nr [...], w sytuacji, gdy nie zrealizowano nigdy infrastruktury drogowej prowadzącej do [...], bowiem za takową nie można uznać nieutwardzonej, pozbawionej miejsc parkingowych i nieprzejezdnej dla większości pojazdów drogi; 2. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. poprzez przyjęcie, że nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia; 3. art. 136 u.g.n. poprzez przyjęcie, że organ nie miał obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy nastąpiła zmiana przeznaczenia nieruchomości po realizacji pierwotnego celu wywłaszczenia. Skargę wniosła również Gmina Miasto [...], domagając się uchylenia pkt 1, 2, 3, 5 – 8 zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Gmina zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem: 1. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak ustaleń do czego były wykorzystywane zwracane działki, gdy zrealizowano budowę [...]; 2. art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że o realizacji celu wywłaszczenia decyduje zrealizowanie na niej szczegółowego rozwiązania planistycznego przewidzianego w decyzji lokalizacyjnej; 3. art. 141 ust. 2 u.g.n. poprzez brak ustanowienia zabezpieczenia zwrotu odszkodowania; 4. art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez brak powiększenia zwracanego odszkodowania o kwotę różnicy wartości na dzień zwrotu. W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Postanowieniem z 4 czerwca 2025 r. II SA/Rz 365/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny zarządził połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw II SA/Rz 364/25 i II SA/Rz 365/25 i prowadzenie ich dalej pod sygn. II SA/Rz 364/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skargi nie zasługują na uwzględnienie. W przypadku skargi złożonej przez [...] – przedmiotem zaskarżenia był wyłącznie pkt 3 decyzji Wojewody Podkarpackiego z 22 stycznia 2025r., w którym orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako części działek nr [...]). W przypadku tego terenu uznano, że został zrealizowany na nim cel wywłaszczenia w postaci budowy [...]. [...] funkcjonowało w latach 1985-2016 w obszarze obecnej działki nr [...], która jest terenem pozostającym w ogrodzeniu [...] a komunikacja do tego terenu była zabezpieczona poprzez działkę nr [...]. O realizacji celu wywłaszczenia na tym terenie świadczą, zgromadzone w toku postępowania: decyzja Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w [...] z dnia [...].11.1977r. znak [...], zatwierdzająca plan realizacyjny budowy [...], ortofotomapa Głównego Geodety Kraju wg stanu na 1985r., która wskazuje istnienie takiego obiektu, mapa zasadnicza datowana na 1987r. Nie budzi wątpliwości, że obecnie na tym terenie [...] już nie funkcjonuje. Przeprowadzone w toku postępowania oględziny z 15 grudnia 2021r. wykazały, że na działce nr [...] w obszarze ogrodzenia znajduje się niewielki fragment budynku w stanie rozbiórkowym, teren jest porośnięty trawą, znajdują się na nim betonowe słupy i przęsła ogrodzeniowe oraz liczne lampy oświetleniowe, pozostałości wewnętrznych ogrodzeń. Na działce o nr [...] teren porośnięty jest trawą a następnie stanowi drogę utwardzoną (co było kwestionowane przez Skarżących). Skarżący, którzy ubiegali się o zwrot wywłaszczonych nieruchomości odnośnie działki nr [...] nie kwestionowali, że było zlokalizowane tam [...]. Zarzucali jednak, że nie ustalono w jakiej części działka nr [...] została wykorzystana pod budowę [...]. W konsekwencji odmówiono zwrotu działki nr [...] w części, w jakiej nie została zagospodarowana pod budowę obiektu. Skarżący podnosili również, że zmiana przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości rodzi obowiązek jej zwrotu. Odnośnie działki nr [...] Skarżący wskazywali, że droga, które się tam znajduje nie została utwardzona na całej długości, nie była wykorzystywana jako dojazd do [...], ponieważ nie doszło do budowy parkingu a także do wydzielenia miejsc parkingowych w pobliżu [...]. Nie doszło również do urządzenia drogi z wydzielonym ciągiem pieszym. Sąd nie podziela powyższej argumentacji z następujących względów. Z protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych 15 grudnia 2021 r. wynika, że na działkach objętych wnioskiem funkcjonuje ogrodzenie, za którym znajduje się teren porośnięty dziko rosnącą trawą. Teren za ogrodzeniem byłego [...] jest obszarem aktualnie niezagospodarowanym. Istniejące w terenie nieruchomości wywłaszczonej ogrodzenie było powiązane funkcjonalnie z [...] wydzielając w ten sposób przestrzeń służącą potrzebom sportowym i rekreacyjnym wynikającym z potrzeb działania tego rodzaju obiektu. Na tej samej płaszczyźnie rozpatrywać należy zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości na drogę dojazdową do celu wywłaszczenia. Do prawidłowego funkcjonowania [...] oprócz typowej infrastruktury technicznej jak np.: [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnym utrwaliło się stanowisko, że w przypadku inwestycji złożonych, a do takich oprócz osiedli mieszkaniowych zaliczyć wypada obiekty służące uprawianiu sportu, rekreacji i wypoczynku, cel wywłaszczenia może obejmować nie tylko realizację inwestycji głównej, ale także wykonanie inwestycji towarzyszących, których istnienie umożliwia zakładane przy kreacji celu publicznego normalne funkcjonowanie i korzystanie z inwestycji głównej czyli zgodne z jej przeznaczeniem. Teren wywłaszczonych nieruchomości nie musiał być więc pokryty tylko i wyłącznie kojarzonymi z [...] obiektami i urządzeniami jak np. [...]. Wydzielony na skutek postawionego ogrodzenia obszar zieleni obrastającej nieruchomość wywłaszczoną także należy zaliczyć do inwestycji o przeznaczeniu sportowo-rekreacyjnym, bowiem poprzez takie wyodrębnienie z przestrzeni stanowi integralną jego część potrzebną użytkownikom obiektu sportowego i jego administracji. Wydzielenie w przestrzeni [...] terenów zielonych, których istnienie stwierdzono w trakcie oględzin świadczy więc o zrealizowaniu na tym obszarze publicznego celu nabycia nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2021 r., o sygn. I OSK 607/19, LEX). Dla Sądu nie ulega też wątpliwości, że droga służąca dojazdowi do [...]jest infrastrukturą konieczną do prawidłowego funkcjonowania tego typu obiektu. Jest oczywistym, iż sztucznie zamrażane [...] jako obiekt o znaczeniu publicznym musi posiadać dostęp komunikacyjny, umożliwiający swobodny transport obsłudze a także użytkownikom jego infrastruktury. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Rzeszowie z 8 marca 2022r. II SA/Rz 1756/21, dost. baza CBOSA, dotyczącym analogicznej sprawy. Nie jest również trafna argumentacja Skarżących, że zmiana przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości rodzi obowiązek jej zwrotu, jeżeli cel wywłaszczenia przed zmianą przeznaczenia został zrealizowany. W tym względzie istnieje utrwalone stanowisko sądów administracyjnych, że nieruchomość wywłaszczona nie może być uznana za zbędną i podlegać zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela, jeżeli cel nabycia został na nich zrealizowany. Późniejsza zmiana sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny jej zbędności. Sąd potwierdza stanowisko, iż fakt, że wówczas gdy wywłaszczona nieruchomość była wykorzystywana na cel, dla którego dokonano wywłaszczenia, a później przestano ją wykorzystywać w tym celu, nie stanowi przesłanki pozwalającej uznać, że dana nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia oznacza, że cel ten na nieruchomości nigdy nie został zrealizowany. Realizacja celu wywłaszczenia zamyka możliwość korzystania z uprawnień do zwrotu nieruchomości jej poprzedniemu właścicielowi lub następcy prawnemu. Zatem zmiana sposobu wykorzystania nieruchomości, jaka rzeczywiście nastąpiła po wybudowaniu w [...], nie świadczy o zrealizowaniu podstawowej przesłanki zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Odnośnie zaskarżonego pkt III zaskarżonej decyzji Wojewody Sąd nie podziela również zarzutu wyrażonego w skardze Gminy, że nie orzeczono w nim o konkretnie wydzielonych działkach a tym samym nie ma dostatecznie określonego przedmiotu. Odnośnie działki nr [...], której odmówiono zwrotu należy wskazać, że została ona wydzielona na potrzeby tego właśnie postępowania z działki nr [...], gdyż pozostałe działki o nr [...] (również powstałe z działki o nr [...]) stały się przedmiotem zwrotu. Jeżeli zaś chodzi o działkę o nr [...], nie była ona przedmiotem podziału, gdyż nie podlegała zwrotowi. Organ w pkt III zaskarżonej decyzji wskazał więc, że odmawia zwrotu części działki [...] – jednak w punkcie tym sprecyzował, że rozstrzygnięcie to dotyczy części odpowiadającej dawnym działkom o nr [...], których dotyczył wniosek zwrotowy. Tym samym więc w ocenie Sądu przedmiot orzeczenia został dostatecznie sprecyzowany i nie powinien budzić wątpliwości. Jeżeli zaś chodzi o zarzuty, zawarte w skardze Gminy, kierowane względem pkt 1), 2) i 5-8, to w ocenie Sądu również są one niezasadne. Prawidłowo Wojewoda orzekł o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, opisanych szczegółowo w pkt 1) i 2) zaskarżonej decyzji. W skardze Gmina wskazała, że budowla w postaci [...] bezspornie powstała, wprawdzie na innych działkach niż zwracane ale fakt ten determinuje ocenę, czy na zwracanych działkach został zrealizowany cel wywłaszczenia. Jak już powyżej wskazano, w toku postępowania ustalono, że [...] powstało na działce o nr [...] na terenie pozostającym w ogrodzeniu [...] oraz na działce nr [...], stanowiącej drogę dojazdową do [...]. Jeżeli chodzi o działki będące przedmiotem zwrotu to powstały one z podziału działek nr [...], na których znajduje się pas zieleni. W tym zakresie ustalono, że działki te nie zostały wykorzystane do realizacji celu wywłaszczenia. Nie urządzono tam wielostanowiskowego parkingu ani zieleni i komunikacji pieszej od strony obecnej Al. [...], które wykazano na planie realizacyjnym. Nie budzi również wątpliwości, że budowa kortów tenisowych na tym terenie nie była w żaden sposób związana z celem wywłaszczenia. Nie budzi wątpliwości, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany na części wywłaszczanej nieruchomości zwrotowi podlega pozostała część. Jeżeli chodziło o infrastrukturę towarzyszącą ustalono w toku postępowania, że znajdowała się na obecnie wydzielonej działce nr [...] – w postaci starej drogi dojazdowej. Ustaleń co do zakresu realizacji celu publicznego dokonano nie tylko w oparciu o akt planistyczny ale również stan faktyczny udokumentowany przez zdjęcia lotnicze i oględziny. Sąd nie podzielił również zarzutów skarżącej Gminy odnośnie rozstrzygnięcia o zabezpieczeniu. W ocenie Skarżącej przepisanie treści art. 141 ust. 2 u.g.n. nie jest rozstrzygnięciem o zabezpieczeniu. W zaskarżonej decyzji Wojewoda w pkt 7) orzekł, że wierzytelności Gminy podlegają zabezpieczeniu. W przypadku zabezpieczenia polegającego na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej na rzecz Gminy. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie zawarte w pkt 7) jest wystarczające z następujących względów. W odniesieniu do realizacji zabezpieczenia wierzytelności związanej ze zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania, podmiotem uprawnionym do wykonania orzeczonego w decyzji zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki jest skarżąca strona. Dokonanie wpisu hipoteki w księdze wieczystej, w odróżnieniu od prawnorzeczowego skutku decyzji zwrotowej, należy rozpatrywać na płaszczyźnie wykonywania ostatecznej i prawomocnej decyzji. Decyzja zwrotowa w celu zabezpieczenia wierzytelności będzie stanowić podstawę działań podmiotu uprawnionego treścią decyzji zwrotowej, wyznaczonych przepisami k.p.c. oraz u.k.w.h. W myśl art. 67 u.k.w.h. do powstania hipoteki niezbędny jest bowiem wpis w księdze wieczystej. Regulacja ta współgra z treścią art. 141 ust. 2 u.g.n, która stanowi: jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Zgodnie z art. 9 u.g.n.: w sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Wykonalność decyzji zwrotowej determinowana treścią art. 9 u.g.n. spowoduje powstanie skutku prawno - rzeczowego w postaci nabycia prawa własności do działki zwracanej stanowiącej aktualnie część nieruchomości należącej do Gminy (...). Wywołanie tego skutku w obszarze stosunków cywilnoprawnych otworzy zaś nowym właścicielom drogę do złożenia wniosku o ujawnienie nabytego prawa w księgach wieczystych. Kluczowe dla zrozumienia integralności hipotecznej formy zabezpieczenia wierzytelności z obowiązującymi regulacjami jest dostrzeżenie, że jeżeli decyzja o zwrocie stanie się prawomocna, to nabywcy nieruchomości będą prawnie zobligowani aby niezwłocznie podjąć działania prowadzące do założenia księgi wieczystej, gdyż tylko w taki sposób doprowadzą do ujawnienia swego prawa własności (art. 24 ust. 1 u.k.w.h.), a to z kolei umożliwi Gminie realizację przysługującego jej zabezpieczenia hipotecznego. Przepisy zobowiązujące nowych właścicieli do ujawnienia nabytego prawa w systemie wieczysto - księgowym zawarte są w u.k.w.h. W myśl art. 35 ust. 1 u.k.w.h. osoba, która nabyła na podstawie decyzji zwrotowej prawo własności nieruchomości zobligowana jest do niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie swego prawa w księdze wieczystej. Natomiast osoba trzecia, która doznała szkody na skutek nieujawnienia prawa własności w księdze wieczystej będzie mieć z tego tytuł roszczenie odszkodowawcze, bowiem nowy właściciel nieruchomości ponosi odpowiedzialność za szkodę powstałą na skutek niewykonania tego obowiązku, bądź na skutek opieszałości w jego wykonaniu, co wynika z art. 35 ust. 2 u.k.w.h. Z kolei według art. 36 ust. 4 u.k.w.h. sąd może wymierzyć opieszałemu właścicielowi grzywnę w wysokości od 500 do 10 000 zł w celu spowodowania ujawnienia prawa własności. Informację o zmianie stanu prawnego części nieruchomości należącej do Gminy w wyniku wydania decyzji o zwrocie części nieruchomości wywłaszczonej, Sąd powinien zaś uzyskać od Organu, który wydał decyzję zwrotową, bowiem w myśl art. 36 ust. 1 u.k.w.h. organy administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta. W razie otrzymania takiego zawiadomienia sąd z urzędu dokonuje wpisu ostrzeżenia, że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej stał się niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Zawiadomienie o wpisie ostrzeżenia zawiera pouczenie o obowiązku złożenia wniosku o ujawnienie prawa własności w terminie miesiąca od daty doręczenia zawiadomienia (zob. art. 36 ust. 3 u.k.w.h.). Ujawnienie nabycia prawa do nieruchomości, w tym wydzielonej na podstawie decyzji zwrotowej działki, będzie z kolei następować poprzez złożenie wniosku skutkującego w myśl art. 6268 § 10 k.p.c. w zw. z art. 24 ust. 1 u.k.w.h. założeniem księgi wieczystej dla nowopowstałej nieruchomości. Reasumując, przepisy u.k.w.h. zobowiązujące nabywców do ujawnienia przysługującego im prawa własności do nieruchomości, gwarantują podmiotowi publicznoprawnemu możliwość realizacji przysługującej mu formy zabezpieczenia wierzytelności w postaci hipoteki. Nie istnieje niebezpieczeństwo naruszenia art. 65 ust. 1 u.k.w.h., poprzez utratę ustanowionego na rzecz Gminy zabezpieczenia wierzytelności. Hipoteka zgodnie z zasadą niepodzielności nie może zostać wpisana do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości należącej do Gminy, tylko na nieruchomości zwracanej, co wyraźnie wynika z punktu 8 decyzji Wojewody i art. 141 ust. 2 u.g.n. Na mocy art. 65 u.k.w.h. w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka) – tak WSA w Rzeszowie w wyroku z 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1711/21 – dost. baza CBOSA. Sąd nie podzielił również zarzutu Gminy, dotyczącego braku powiększenia zwracanego odszkodowania o kwotę różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. W ocenie Gminy błędne jest stanowisko, iż tylko nakłady poczynione dla realizacji celu wywłaszczenia są doliczane do kwoty waloryzowanego odszkodowania. Skarżąca powoływała się na wyrok NSA o sygn. I OSK 1842/20, w którym wskazano, że zwrot nieruchomości następuje wraz z nakładami poczynionymi na nieruchomość, zatem nieruchomość podlega zwrotowi jednakże z obowiązkiem rozliczenia nakładów. Należy wskazać, że w odniesieniu do tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych nie prezentuje jednolitego stanowiska, bowiem według stanowiska przeciwnego, brak jest podstaw, aby przy obliczaniu wysokości należnego do zwrotu odszkodowania uwzględnić wzrost wartości nieruchomości spowodowany innymi działaniami, niż te, które zmierzały do realizacji celu publicznego (np. wyroki NSA z dnia: 30 maja 2012 r. sygn. I OSK 816/11; 25 września 2013 r. sygn. akt i OSK 955/12, 7 października 2020 r. sygn. I OSK 1367/19; 21 stycznia 2015 r. sygn. I OSK 1323/13). W orzeczeniach prezentujących ten pogląd wskazuje się, że przepis art. 140 ust. 4 u.g.n. nie stanowi samodzielnej regulacji prawnej, lecz jest konsekwencją orzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej na podstawie art. 136 u.g.n. Brak jest zatem podstaw do tego, aby przy obliczaniu wysokości odszkodowania uwzględniać wzrost wartości nieruchomości spowodowany innymi działaniami aniżeli te, które zmierzały do realizacji celu publicznego. Powyższe zaś wynika z przepisów art. 136 ust. 1 i 2 oraz art, 137 u.g.n., gdzie w sposób jednoznaczny sformułowano: po pierwsze zakaz użycia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i po drugie obowiązek zawiadamiania byłego właściciela w przypadku zamiaru zmiany celu wywłaszczenia, przy jednoczesnym zagwarantowaniu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, które to przepisy są pochodną regulacji konstytucyjnych. Takie też stanowisko zajął Wojewoda a Sąd nie znajduje podstaw, by je kwestionować. W ocenie Sądu nie zachodzą więc podstawy do kwestionowania wysokości zwaloryzowanego odszkodowania do zwrotu. Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu a skargi należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a.