II SA/Rz 375/10

WyrokWSA w Rzeszowie2010-07-21

Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Maria Piórkowska, Magdalena Józefczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków na podstawie dokumentów, które nie są opracowaniem geodezyjno-kartograficznym, a dotyczą ustalenia prawa własności, czy też takie zmiany wymagają postępowania sądowego?
Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie może dokonać zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, jeśli dotyczą one ustalenia prawa własności, a przedstawione dokumenty nie stanowią opracowania geodezyjno-kartograficznego. Ewidencja gruntów ma odzwierciedlać aktualny stan prawny na podstawie dostępnych dokumentów, a nie tworzyć go. Kwestie sporne dotyczące własności wymagają rozstrzygnięcia przez sądy powszechne.
Stan faktyczny
Skarżący K. i J. P. domagali się wykazania na ich rzecz w operacie ewidencji gruntów części działki nr 1853, która stanowiła drogę dojazdową i była we władaniu Gminy K. Organy administracji wielokrotnie odmawiały uwzględnienia wniosku, wskazując na brak dokumentów potwierdzających prawo własności skarżących do spornej części działki. Sprawa była już przedmiotem kontroli sądów administracyjnych, które uchylały wcześniejsze decyzje organów. Skarżący zarzucali błędy w dokumentacji geodezyjnej i manipulacje przy zakładaniu ewidencji.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi K. P. i J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.- zwana dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 7b ust.2 pkt 2, art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1998r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2005r. nr 240, poz. 2027 ze zm. - zwana dalej w skrócie Pgik) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) po rozpatrzeniu odwołania K. i J. P. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] w sprawie odmowy wykazania w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb K. części działki nr 1853 będącej we władaniu Gminy K., stanowiącej ulicę Z., na rzecz K. i J. P. Wnioskiem z dnia [...] marca 2006 r. K. i J. P. zwrócili się do Starosty o wykazanie na ich rzecz w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi K. części działki nr 1853, utworzonej między innymi z parcela gruntowej 3523/1. Parcela ta stanowi ich własność na podstawie Aktu własności ziemi nr[...]., zawiadomienia PBN w K. Dz.Kw [...] z dnia [...].12.1973r., odpisu z Kw [...] z dnia [...].10.1998 r., pisma Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].10.2000 r. L.ks. zam. [...] oraz pisma z dnia [...].07.2003 r. l.ks.zam. [...]. Sprawa ta była dwukrotnie rozpoznawana przez Starostę i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i dwukrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 9.10.2007r., sygn. akt II SA/Rz 885/06 i z dnia 17.12.2008r., sygn. akt II SA/Rz 480/08, uchylał decyzje organów obydwu instancji. Biorąc pod uwagę ocenę prawną zawartą w ww. wyrokach, decyzją z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] Starosta odmówił wykazania w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb K. części działki nr 1853 będącej we władaniu Gminy K. stanowiącą ulicę Z. na rzecz K. i J. P. W odwołaniu od tej decyzji K. i J. P. zwrócili się o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem zaleceń organu II instancji. Podnieśli, że zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez organy I i II instancji, spór miał zostać rozstrzygnięty orzeczeniem Sądu Rejonowego w K. dotyczącym zasiedzenia ww. działki. Sąd Rejonowy w K., postanowieniem z dnia [...].08.2009r., sygn. [...] oddalił wniosek Gminy K. o zasiedzenie własności działki nr 1853, a organ ponownie odmówił wykreślenia z ewidencji Gminy K., jako władającego sporną działką. Organ nie zrealizował zaleceń Sądu z wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17.12.2008 r., sygn. II SA/Rz 480/08. Nie zgodzili się z twierdzeniem, że ich działka nr 1847 powstała z parcel gruntowych 955/2 i 956/4, a parcela gruntowa 3523/1 weszła w skład działki nr 1853. Parcele gruntowe 955/2 i 3523/1 objęte Lwh 1850 "zgodnie z wnioskiem z dnia [...].11.1973 r. wpisano do Kw nr [...] jako działkę nr 1847, a parcela gruntowa 956/4 nie była przedmiotem uwłaszczenia. Zarzucili, że organ I instancji nie wyjaśnił także zmiany powierzchni działki nr 1853 z 0,12 ha w 1973 r. na 0,1817 ha w 2004 r., zaś utworzenie działki nr 1853 podczas zakładania ewidencji gruntów było bezprawnym działaniem organu i geodety, jak również nie było podstaw prawnych do wpisania drogi dojazdowej na rzecz gminy. Odmowa wykreślenia Gminy K. z ewidencji gruntów, jako władającego, stanowi naruszenia art. 6, 7, 8 k.p.a. W piśmie z dnia 8 lutego 2010 r. uzupełniającym odwołanie, skarżący podkreślili, że organ I instancji nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 17.12.2008 r. odnośnie wykazu zmian gruntowych z dnia [...].11.1973 r., stanowiącego podstawę wpisu w Kw [...], a popełnione błędy winien naprawić wykonawca prac geodezyjnych założenia ewidencji gruntów. Zarzucili brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym kwestii włączenia parcel gruntowych do działek ewidencyjnych nr 1847 i 1853 Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie uwzględnił zarzutów odwołania. Wskazał, że zgodnie z wypisem z rejestru gruntów wsi K., działka nr 1853 o pow. 0,1817 ha stanowi drogę dojazdową, wpisaną we władanie Gminy K. Wpis dotyczący władającego podmiotu (poprzednio Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w K.) dokonano przy założeniu ewidencji gruntów wsi K. na bazie mapy katastralnej w skali 1:2880, zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20.02.1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (MP Nr 11, poz. 98) oraz wytycznymi dotyczącymi wykazywania dróg powstałych z gruntów prywatnych. W rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) działka nr 1853 stanowi drogę wewnętrzną. Wojewoda decyzją z dnia [...].07.2006 r., nr [...] odmówił nabycia prawa własności działki nr 1853, a Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia [...].08.2009 r., sygn. [...] oddalił wniosek Gminy K. o zasiedzenie. Organ wyjaśnił, że także działka nr 1847 powstała w 1970 r. na bazie mapy katastralnej. W 1998 r. wykonano pomiar granic działki, operat techniczny włączony został do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. w dniu [...].10.1998 r. pod nr [...]. Na skutek pomiaru poprzedzonego ustaleniem granic działki nr 1847 na gruncie, powierzchnia tej działki stanowiącej własność K. i J. P. na podstawie Aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...].09.1973 r. została zmieniona w ewidencji gruntów i budynków z dotychczasowej 0,46 ha na 0,39 ha. Z podziału działki nr 1847 powstały: działka nr 1847/2 o pow. 0,1656 ha objęta Kw nr [...] własności K. i J. P. oraz działka nr 1847/1 o pow. 0,2290 ha objęta Kw nr [...], własności K. i G. I. Organ II instancji podał, iż K. i J. P. domagali się wykazania w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi K. na ich rzecz części działki nr 1853, stanowiącej drogę dojazdową, obecnie wpisaną we władaniu Gminy K., w skład której weszła parcela gruntowa 3523/1. Organ wyjaśnił, że przy zakładaniu ewidencji gruntów wsi K. i przejściu z systemu parcelowego oznaczenia nieruchomości na system działkowy, działka nr 1847 utworzono z parcel gruntowych nr 955/2 i 956/4. Parcela gruntowa nr 3523/1 i 3523/2 utworzyły działkę nr 1853. Podczas uwłaszczenia gruntów rolnych na podstawie Aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...].09.1973 r. K. i J. P. nabyli z mocy prawa własność działki nr 1847 dla której urządzona została Kw nr [...]. Natomiast grunt odpowiadający parceli gruntowej nr 3523/1 nie wszedł w zakres uwłaszczenia, droga nr 1853 nie była objęta postępowaniem dotyczącym uregulowania prawa własności. Ze zgromadzonego materiału wynika, iż w trakcie czynności dotyczących ujawnienia prawa własności działki nr 1847 i urządzania Kw nr [...] w Państwowym Biurze Notarialnym w K. przedłożono błędny wykaz zmian gruntowych z dnia [...].11.1973 r. dotyczący zmiany oznaczenia (zsynchronizowania) parcel gruntowych 955/2 i 3523/1 do działki nr 1847. W wykazie tym błędnie wpisano, iż działka nr 1847 powstała także z parceli gruntowej 3523/1. W konsekwencji parcele gruntowe 955/2 i 3523/1 zostały odłączone z wykazu hipotecznego Lwh 1850, w którym było wpisane prawo własności nieruchomości na rzecz C. z B. S. – poprzedniczki prawnej K. i J. P. W piśmie z dnia [...].05.2003 r. Sąd Rejonowy w K., Wydział VI Ksiąg Wieczystych podał, że wykaz hipoteczny Lwh [...] gm. Kat. K. został wyczerpany i zamknięty w związku z przeniesieniem pgr.l.kat. 955/2 i 3523/1 do Kw nr [...]. Obecnie dla parceli gruntowej 3523/1 brak jest ciała hipotecznego, potwierdzającego prawo własności tego gruntu na rzecz K. i J. P. Organ stwierdził brak podstaw do wykazania w operacie ewidencyjnym części działki nr 1853 odpowiadającej parceli gruntowej 3523/1 na rzecz zainteresowanych. Analiza powierzchni tych nieruchomości nie potwierdza zasadności żądania. W dalszej części, organ odwoławczy powołując się na przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków wskazał, iż ewidencja gruntów i budynków jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera dane wynikające z określonego tytułu własności, wszelkie zmiany wprowadza się na podstawie dokumentów określających aktualny stan prawny nieruchomości. Decyzja w przedmiocie zmian nie może rozstrzygać kwestii związanych z ustaleniem tytułu własności, a sprawy z tej kategorii należą do właściwości sądów powszechnych. Zatem K. i J. P. winni przedłożyć aktualny dokument potwierdzający prawo własności do gruntu dawnej parceli gruntowej nr 3523/1. Za niezasadny organ uznał zarzut popełnienia błędu w wykazie synchronizacyjnym z dnia 30.11.1973 r. oraz żądanie jego poprawienia a także zarzut braku analizy sprawy w zakresie zmian powierzchniowych działek nr 1847 i 1853. W skardze do Sądu skarżący K. P. i J. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty, o dopuszczenie dowodów z akt sprawy o sygn. akt II SA/Rz 885/06 i II SA/Rz 480/08, o dopuszczenie dowodu z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].08.2009 r., sygn. [...] i wyrysu z mapy ewidencyjnej skala 1:1000 z dnia [...].06.2003 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 6, 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. Wskazali na bezprawność działania organu, bowiem brak było podstaw prawnych przy zakładaniu ewidencji do wpisania Gminy K. jako władającego sporną działką, co przyznał sam organ w zaskarżonej decyzji. Działki 955/2 i 3523/1 utworzyły działkę nr 1847, co potwierdza uchwała Sądu Grodzkiego w K. z dnia [...].01.1935 r. znak: [...], która wydzielała z kompleksu realności objętej lwh [...] parcele gr.lk.955/2 i 3523/1 i tworzyła nowe ciało hipoteczne Lwh [...]. Zarzucili manipulację przy zakładaniu ewidencji, a w konsekwencji pomyłkę. Geodeta opracowujący dokumentację geodezyjną utworzył działkę nr 1853 bez podstawy prawnej wpisując do ewidencji działkę nr 3523/2, własności J. S. i działkę 3523/1, własności C. z B. S. – matki K. P., tworząc nową działkę ewidencyjną nr 1853 drogę. Synchronizacja została wykonana błędnie, a organ nie wyjaśnił różnic dotyczących powierzchni działek. Skarżący wnieśli o zmianę błędnego zapisu w ewidencji gruntów dotyczącego władania sporną działką "bez zmiany jej przeznaczenia, jako drogi dojazdowej do sąsiednich działek obciążonej służebnością". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wniosek dowodowy skarżących, bowiem dotyczył dowodów, w tym wyroków WSA, które znajdowały się w aktach administracyjnych sprawy. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008r. sygn. akt II SA/Rz 480/08 uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów. W wyroku tym Sąd w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym zobowiązał organy do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy poprzez ustalenie, które parcele gruntowe utworzyły działkę nr 1847 w czasie zakładania ewidencji gruntów; czy była to tylko parcela 955/2, czy również w jej skład weszła parcela 3523/2. ustalenie tej materii muszą znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym tak w jego części graficznej jak i opisowej. W dalszej kolejności obowiązkiem organów będzie ustalenie zakresu uwłaszczenia K. i J. P. – organy ocenią wskazaną w AWZ powierzchnię uwłaszczonej działki oraz treść wykazu zmian gruntowych z 30 listopada 1973r. będącego podstawą dokonania wpisu w księdze wieczystej nr [...]. Sąd wyraził też ocenę prawną w stosunku do wyników poczynionych ustaleń. I tak w przypadku ustalenia, że część działki oznaczonej nr 1853, odpowiadającej pgr nr 3523/1 nie była objęta uwłaszczeniem na rzecz K. i J. P. należy rozważyć czy w sprawie nie zachodzi konieczność sprostowania ewentualnej omyłki, jaka może mieć miejsce. W tej materii należy sprawdzić, czy istniała jakakolwiek podstawa prawna do dokonania wpisu prawa własności spornej części działki na rzecz Gminy K., a wcześniej na rzecz Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w K. W przypadku stwierdzenia, że podstawy takiej nie było należy rozważyć, czy w oparciu o posiadane przez organy prowadzące ewidencję gruntów dowody istnieje możliwość ustalenia stanu własności tej działki i ewentualnego uwzględnienia wniosku skarżących. W pierwszej kolejności Sąd oceni wykonanie wskazań WSA zawartych w wyroku przez organy orzekające. Zweryfikowanie poczynań organu w tym zakresie będzie miało istotny wpływ na wynik postępowania i wyznaczenie granic związania wyrażoną oceną prawną w aktualnie rozpoznawanej sprawie, jak również ocenę realizacji zaleceń Sądu przez organy wobec zarzutu skargi niewykonania przez organy wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 17 grudnia 2008r. sygn. akt II SA//Rz 480/08. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja zasób przejściowy, opinia techniczna sporządzona przez uprawnionego geodetę S. U. W opinii technicznej geodeta podał, że w skład działki nr 1847 po założeniu ewidencji gruntów II etapu w 1970r. weszły pgr 955/2 i 956/4 natomiast pgr 3523/1 i 3523/2 utworzyły działkę nr 1853. Utworzenie tych działek obrazuje załącznik nr 1 do opinii. Przebieg granic działki nr 1847 w stosunku do przebiegu granic parcel katastralnych przedstawiono na kopii mapy katastralnej jako załącznik nr 1A do opinii. Ustalenia te potwierdza szkic nr 94 z pomiaru pgr 955/2 oraz szkic polowy z ustalenia stanu władania na gruncie, znajdujące się w części archiwalnej operatu z założenia ewidencji gruntów (zał. nr 1B i 1C). W dalszej części opinii geodeta wyjaśnia, że w 1973r. zgodnie z ustawą z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przeprowadzono uwłaszczenia, w wyniku którego dla działki nr 1847 wydano akt własności ziemi (dalej AWZ) nr [...] z dnia [...] września 1973r., zgodnie z którym na podstawie protokołu ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych z dnia [...] października 1973r. właścicielami zostali K. P. i J. P. W nowozałożonej księdze wieczystej nr [...] w dniu [...] grudnia 1973r. na podstawie AWZ nr [...] oraz wykazu zmian gruntowych z dnia [...] listopada 1973r. dotyczącego zmiany oznaczenia pgr 955/2 i 3523/1 na działkę nr 1847, odłączając pgr 955/2 i 3523/1 z Lwh [...]. W wykazie tym błędnie wpisano, że działka 1847 powstała również z pgr 3523/1, jako właścicieli ujawniono J. P. i K. P. na zasadzie wspólności ustawowej. Mając na względzie przedstawioną treść opinii technicznej i sporządzonych do niej załączników Sąd stwierdził, że organ wypełnił wskazania zawarte w wyroku WSA z 17 grudnia 2008r. i niezasadny jest zarzut skargi o ich niewykonaniu. Przedstawione przez uprawnionego geodetę dane pokazują, że istotnie istnieją rozbieżności pomiędzy wykazem zmian gruntowych będącym podstawą uwłaszczenia K. I J. P., w którym stwierdza się, że działka wykazana w AWZ powstała z pgr nr 955/2 i 3523/1. Natomiast załączniki nr 1A, 1C, i załącznik nr 2, pokazują, że działka nr 1847 utworzona w wyniku uwłaszczenia powstała z pgr. nr 955/2 i 956/4. K. i J. P. nie zostali faktycznie uwłaszczeni pgr nr 3523/1, która weszła w skład działki nr 1853. Zgodnie ze wskazaniami wyroku zaskarżona decyzja przedstawia też za dokumentacją sporządzoną przez uprawnionego geodetę różnice odnośnie powierzchni działki nr 1847 oraz zmiany hipoteczne uwłaszczonej nieruchomości w ujęciu historycznym (nałożenie aktualnych granic działek na stan ewidencyjny sprzed uwłaszczenia). Sąd w cytowanym wyroku zobligował też organ w przypadku ustalenia przez organy prowadzące ewidencje gruntów, że część działki oznaczonej nr 1853, odpowiadającej dawnej pgr nr 3523/1 nie została objęta uwłaszczeniem na rzecz K. i J. P. do rozważenia, czy nie zachodzi konieczność sprostowania ewentualnej omyłki i sprawdzić, czy istniała jakakolwiek podstawa prawna do dokonania wpisu prawa własności spornej części działki na rzecz Gminy K., a wcześniej PGRN w K. Opisany wyżej stan faktyczny sprawy, który organ ustalił mając na względzie wytyczne z wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 17 grudnia 2008r. polegający między innymi na stwierdzeniu, że pgr 3523/1 nie była objęta uwłaszczeniem, co powoduje, że Sąd orzekający nie jest związany wyżej opisanymi wytycznymi, co do sprostowania oczywistej omyłki. Na podstawie przedstawionego stanu faktycznego, rolą Sądu w aktualnie rozpoznawanej sprawie jest ocena legalności zaskarżonej decyzji o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów zawartych we wniosku skarżących z dnia [...] marca 2006r. Przepis art. 20 Pgik określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust.2), które ujawnia się w ewidencji gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy w odniesieniu do gruntów: dotyczą ich położenia, granic powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Informacje tak przedmiotowe jak i podmiotowe znajdują się w operacie ewidencyjnym, który składa się z map rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów (art. 24 ust. 1 ustawy). Z przepisów rozdziału 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 21 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454 zwane dalej rozporządzeniem) regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych wynika, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności to jest utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2). Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1). Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji, a nie jej prostowania. Usuwanie błędów lub omyłek ewidencyjnych w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. Dane zawarte w ewidencji mogą być aktualizowane na wniosek lub z urzędu. W prowadzanie zmian danych ewidencyjnych zgodnie z przepisami rozporządzenia może nastąpić w dwojakim trybie. Albo w trybie czynności materialnotechnicznej, w postaci wprowadzenia do bazy danych na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany (art. 22 ust. 2 Pgik w zw. z § 48 ust. 1 i 2 pkt 6 rozporządzenia), o czym organ tylko zawiadamia (§ 49 ust. 1), albo w drodze decyzji (§ 47 ust. 3 rozporządzenia). Tę drugą formę organ stosuje wtedy, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas starosta przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy się decyzją wprowadzającą zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanych zmian (patrz wyrok WSA w Krakowie z dnia 16.04.2008r. sygn. akt III SA/Kr 119/08 LEX nr 510289). W niniejszej sprawie wprowadzenie żądanych przez skarżących zmian wymagało prowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego rezultatem było stwierdzenie, że nieruchomość powstała w wyniku uwłaszczenia z 1973r. tworzą w istocie inne działki niż wynika to z wykazu zmian będącego podstawą do wydania aktu własności ziemi, wprowadzenia wpisów w ewidencji gruntów i księgach wieczystych. Zgodnie z § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów może stanowić opracowanie geodezyjne i kartograficzne przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych. Elementy wykazu zmian danych ewidencyjnych wymienia § 46 ust. 3 rozporządzenia. Organy ewidencyjne prawidłowo przyjęły, że przedstawione przez skarżących kserokopie dokumentów nie są opracowaniem geodezyjnokartograicznym, na podstawie którego można wprowadzić zmiany do ewidencji gruntów. Również dokumentacja znajdująca się w zbiorze ewidencji gruntów nie pozwalała organom na wprowadzenie takich zmian. Zmiany te w świetle ustalonego stanu faktycznego nie są omyłkami, które można prostować w postępowaniu administracyjnym, gdyż dotyczą zasięgu prawa własności. Granice własności zostały ujawnione w ewidencji gruntów na podstawie dokumentacji uwłaszczeniowej. Sporządzona dla potrzeb tego postępowania synchronizacja pokazuje błędy dokumentacji uwłaszczeniowej. Prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] sierpnia 2009r. sygn. akt [...] oddalające wniosek Gminy K. o zasiedzenie własności nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr 1853 stanowiąca drogę dojazdową ogólnodostępną nie może być podstawą do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów ze względu na przedmiot rozstrzygnięcia. Niewątpliwie, uzasadnienie tego postanowienia pokazuje, że Gmina K., a poprzednio Gmina K. nie dysponowały prawem własności do tej nieruchomości. Z dołączonego do dokumentacji geodezyjnej wypisu z rejestru gruntów (aktualny na dzień [...].12.2009r.) dla działki nr 1853 wynika, że Gmina K. została wpisana jako władający na zasadach samoistnego posiadania. Sąd Najwyższy w sprawie o podobnym stanie faktycznym stwierdził, że spór o linię graniczną i o to, do kogo z sąsiadów przynależy prawo własności przygranicznego pasa gruntu wzdłuż ich nieruchomości podlega rozpoznaniu w sprawie o rozgraniczenie, skoro jego źródłem jest granica, a problem własności rozgraniczanych nieruchomości ma charakter wtórny. W razie wypełnienia hipotezy art. 1 ust. 1 ustawy z 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych uwłaszczenie następowało z mocy samego prawa, a zatem decyzja taka ma charakter potwierdzający, czyli deklaratoryjny. Organ administracji ustalał jedynie nabycie prawa własności nieruchomości nie dokonując kontroli granicy i nie miał kompetencji do dokonania rozgraniczenia w toku postępowania uwłaszczeniowego. Z tego względu w wypadku określenia w akcie własności ziemi obszaru i konfiguracji działek z naruszeniem art. 12 ust. 7 ustawy sąd dokonujący rozgraniczenia mógł i może samodzielnie ustalić granicę działek zgodnie ze stanem samoistnego posiadania w dniu 4 listopada 1971r. bez potrzeby dokonania zmiany decyzji w postępowaniu administracyjnym. Samoistny posiadacz nabywa własność nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych w takich granicach, w jakich faktycznie wykonywał swoje władztwo w stosunku do posiadanej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej, nawet jeżeli stan jej posiadania nie był zgodny z obszarem i konfiguracją działek wynikających z ewidencji gruntów. Wpisy w księdze wieczystej danych geodezyjnych ustalających stan prawny nieruchomości mają znaczenie ujawniające (deklaratoryjne) i same nie tworzą prawa, ani nie sanują jego braku, chyba że co innego wynika z wyraźnych przepisów prawa, które nadają wpisowi charakter prawotwórczy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2009r. sygn. akt III CZP 51/09 LEX nr 520036). Sąd podziela pogląd wyrażony w powołanym postanowieniu, co w zestawieniu z rolą organów ewidencji gruntów, która polega na rejestrowaniu zmian na podstawie dokumentacji określonej przepisami prawa oraz zakresem żądania zawartym we wniosku skarżących z dnia [...] marca 2006r. i ustalonym stanem faktycznym sprawy skutkuje uznaniem skargi za nieuzasadnioną. Dodać wypada, że z mocy art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007r. nr 231, poz. 1700), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992r. do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uwłaszczeniu gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło