II SA/Rz 42/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-04-15

Skład orzekający: Piotr Godlewski, Stanisław Śliwa, Jolanta Kłoda-Szeliga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych, która posługuje się sformułowaniami odmiennymi od tych zawartych w ustawie (np. "za udział" zamiast "uczestnictwo", "za każdą rozpoczętą godzinę udziału" zamiast "za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki") narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP, która posługuje się sformułowaniami odmiennymi od tych zawartych w ustawie (np. "za udział" zamiast "uczestnictwo", "za każdą rozpoczętą godzinę udziału" zamiast "za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki"), narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. Niewłaściwe sformułowania mogą prowadzić do uznaniowego naliczania ekwiwalentu, co jest sprzeczne z zasadą praworządności i zakresem upoważnienia ustawowego.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Mielcu zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Radomyślu Wielkim dotyczącą ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie przepisów Konstytucji RP i ustaw, wskazując na ustalenie ekwiwalentu w kwotach i na zasadach odmiennych od przewidzianych w ustawie o ochotniczych strażach pożarnych, co miało przekroczyć zakres upoważnienia ustawowego. Rada Miejska wniosła o umorzenie postępowania z uwagi na uchylenie zaskarżonej uchwały i podjęcie nowej, zgodnej z prawem.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Mielcu na uchwałę Rady Miejskiej w Radomyślu Wielkim z dnia 23 marca 2022 r. nr XL/300/22 w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczej Straży Pożarnej z terenu Gminy Radomyśl Wielki stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego w Mielcu jest uchwała Rady Miejskiej w Radomyślu Wielkim z 23 marca 2022 r. nr XL/300/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Radomyśl Wielki za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach, podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r., poz. 40, dalej: u.s.g.) oraz 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 194, dalej: u.o.s.p.). Skarżący Prokurator zarzucił w/w uchwale istotne naruszenie art. 7 i 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g oraz art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. poprzez: 1) ustalenie w § 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Radomyśl Wielki "za uczestnictwo w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych w kwocie 20 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału"; 2) ustalenie w § 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Radomyśl Wielki "za uczestnictwo w szkoleniu pożarniczym i/lub ćwiczeniach organizowanych przez Państwową Straż Pożarną lub Gminę w kwocie 8 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału" - czym przekroczono zakres ustawowego upoważnienia do ustanowienia w drodze uchwały przepisów prawa miejscowego określających wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ochotniczych OSP, albowiem art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wskazuje, iż "ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną do wyjazdu w celu realizowania zadań o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia". Z uwagi na powyższe zarzuty Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. W uzasadnieniu skargi wywiódł, że podstawę kompetencyjną zaskarżonej uchwały stanowi art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. Zgodnie z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. "Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1251, 1429 i 1672) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego. Ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy." W świetle zasady praworządności określonej w art. 7 Konstytucji RP wskazać należy, iż materia regulowana wydanym aktem prawa miejscowego powinna wynikać z upoważnienia ustawowego, nie przekraczać zakresu tego upoważnienia, ale także realizować wszystkie obowiązki z upoważnienia tego wynikające. Zgodnie bowiem z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów na podstawie i w granicach zawartych w ustawach. Akty prawa miejscowego, jako źródło powszechnie obowiązującego prawa o ograniczonym zasięgu terytorialnym (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP), są aktami normatywnymi niższego rzędu, które powinny być zgodne z aktami prawnymi wyższego rzędu. Organ uchwałodawczy ma zatem obowiązek przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego w ustawie w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego. Zawarte w § 1 pkt 1 i 2 zaskarżonej uchwały zapisy dotyczące naliczania ekwiwalentu "za uczestnictwo w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych za każdą rozpoczętą godzinę udziału" i "za uczestnictwo w szkoleniu pożarniczym i /lub ćwiczeniach za każdą rozpoczętą godzinę udziału" wprowadzają dowolność uznania ram czasowych momentu (zdarzenia) - uprawniającego do wypłacenia ekwiwalentu, bowiem jest to pojęcie węższe od regulacji przyjętej przez ustawodawcę, który w sposób precyzyjny określa moment od kiedy przysługuje ekwiwalent, którym jest rozpoczęta godzina liczona od zgłoszenia wyjazdu z jednostki lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań określonych w art. 3 pkt 7 u.o.s.p., a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. W tej sytuacji należy uznać, że doszło do wyjścia poza zakres umocowania w art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. Posłużenie się w zaskarżonym akcie prawa miejscowego odmiennym słownictwem niż w przytoczonym przepisie ustawy rodzi uzasadnione obawy, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu będzie on naliczany w sposób uznaniowy, albowiem posłużono się pojęciami mniej ostrymi niż w zapisie ustawy. W ocenie skarżącego Prokuratora powyższe naruszenia prawa mają charakter istotny w rozumieniu art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. Przez istotną sprzeczność należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, w tym z ustawą (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 2003 r. sygn. P 9/02, OTK- A 2003/9/100). Orzecznictwo sądów administracyjnych podkreśla wagę przedmiotowego przepisu i wynikające z niego konsekwencje w naliczaniu ekwiwalentu dla strażaków ratowników i wynikający z tego zakaz modyfikacji zapisów ustawowych (wyrok NSA z 13 września 2023 r. III OSK 2588/22, wyrok WSA w Olsztynie z 28 listopada 2023 r. II SA/Ol 725/23, wyroki WSA w Rzeszowie z 7 listopada 2023 r. II SA/Rz 898/23 i z 25 września 2024 r. II SA/Rz 741/24). Z uwagi na powyższe należy uznać, że przekroczono zakres upoważnienia ustawowego zawartego w art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p., co uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. RM w odpowiedzi na skargę wniosła o umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. postępowania wywołanego skargą z uwagi na jego bezprzedmiotowość oraz nieobciążanie organu kosztami postępowania. Wskazała, że pomimo posłużenia się w zaskarżonej uchwale odmiennym słownictwem niż w przepisie ustawy, jej realizacja następowała w okresie jej obowiązywania zgodnie z brzmieniem przepisów ustawowych w tym zakresie. RM uchwałą z 26 października 2023 r. nr LIX/447/23 uchyliła uchwałę z 23 marca 2022 r. nr XL/300/22. Po dokonaniu analizy wniesionej skargi, RM podjęła uchwałę z 30 grudnia 2024 r. nr XI/92/24 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników oraz kandydatów na strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Radomyśl Wielki za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach. Podjęta uchwała w pełni uwzględnia zarzuty podniesione przez skarżącego. Zgodnie z dyspozycją art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego zachodzi m. in. wtedy, gdy z obrotu prawnego z mocy prawa wyeliminowana zostanie decyzja stanowiąca przedmiot zaskarżenia. Powyższa sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Na skutek wniesienia przez Prokuratora przedmiotowej skargi, RM 30 grudnia 2024 r. podjęła uchwałę w tym zakresie, stąd skoro nie ma już substratu zaskarżenia, postępowanie wywołane skargą Prokuratora powinno zostać umorzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego; takim aktem jest objęta wniesioną w niniejszej sprawie skargą uchwała RM w Zaklikowie z 9 maja 2023 r. nr LV/419/2023 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. W myśl art. 147 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Mimo że art. 147 § 1 P.p.s.a. wprost o tym nie stanowi, w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia przez sąd administracyjny nieważności uchwały organu gminy (przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g., w myśl którego uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym stwierdzenie nieważności następuje wyłącznie w przypadku istotnego naruszenia prawa). Do istotnych naruszeń prawa kwalifikują się uchybienia prowadzące do skutków które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, przez co należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego; do takich zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy ustawą a aktem wydawanym w ramach delegacji ustawowej, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Takie naruszenie Sąd stwierdził w wyniku rozpoznania skargi Prokuratora. W § 1 zaskarżonej uchwały RM ustaliła wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP z terenu Gminy Radomyśl Wielki za udział w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach i ćwiczeniach: 1. Za uczestnictwo w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych w kwocie 20 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału, 2. Za uczestnictwo w szkoleniu pożarniczym i /lub ćwiczeniach organizowanych przez Państwową Straż Pożarną lub Gminę w kwocie 8 zł za każdą rozpoczętą godzinę udziału. Zdaniem skarżącego Prokuratora, wskazanymi regulacjami uchwały przekroczono zakres upoważnienia ustawowego, gdyż art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wskazuje, iż "ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną do wyjazdu w celu realizowania zadań o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia". Wstępnie należy wskazać, że art. 15 ust. 2 u.o.s.p. w brzmieniu przytoczonym przez Prokuratora obowiązuje od 8 września 2023 r. (przepis ten został zmieniony w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r., Dz.U. z 2023 r., poz. 1560). Z brzmienia tego przepisu w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały wynikało, że należny strażakowi ratownikowi OSP ekwiwalent pieniężny nalicza się "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej." Zgodnie z ust. 1 tego artykułu (jego treść nie uległa zmianie), "strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny". I. Odnosząc się do argumentacji skarżącego Prokuratora i uwzględniając stan prawny obowiązujący w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały niewątpliwie należy zgodzić się, że ustawodawca w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. określił wzorzec normatywny precyzujący, od kiedy i za jaki czas osobie uprawnionej, tj. strażakowi ratownikowi OSP, należy naliczać ekwiwalent pieniężny. Jest nim każda rozpoczęta godzina, ale co należy podkreślić, liczona od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Niewątpliwie powyższa regulacja nie pozostaje w pełnej adekwatności z regulacją ust. 1 tego artykułu, który oprócz działań i akcji ratowniczych (§ 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały) obejmuje także inne rodzaje "aktywności" strażaków ratowników OSP, za które mogą oni otrzymywać stosowny ekwiwalent. Są to ćwiczenia i szkolenia (§ 1 pkt 2 uchwały), co do których trudno za w pełni miarodajne uznać powiązanie prawa do otrzymywania ekwiwalentu ze "zgłoszeniem wyjazdu". W związku z tym Sąd stoi na stanowisku, że przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. w tym ostatnim zakresie rada gminy prawidłowo kierowała się funkcjonalną wykładnią tych przepisów a nie stricte językową, traktując jako punkt odniesienia zapis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. w części, w której wskazuje na naliczanie ekwiwalentu "za każdą rozpoczętą godzinę". Zaskarżona uchwała w § 1 pkt 1 w sposób wyraźny pomija konieczny element wypowiedzi normodawczej dotyczący naliczania ekwiwalentu strażakom ratownikom OSP z terenu Gminy Radomyśl Wielki za każdą rozpoczętą godzinę "od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". W konsekwencji zaniechania prawodawczego treść wskazanego przepisu uchwały budzi uzasadnioną wątpliwość co do zgodności określonego w nim sposobu naliczania ekwiwalentu z regulacją ustawową, określającą w precyzyjny sposób moment, od którego ekwiwalent w przypadku działania ratowniczego i akcji ratowniczej ma być naliczany. Realizacja konstytucyjnej zasady działania na podstawie i w granicach prawa nie oznacza restrykcyjnego zakazu powtórzeń przepisów ustawowych w aktach prawa miejscowego, ale bezwzględny zakaz wprowadzania zapisów sprzecznych z zapisami ustawy. II. Stanowisko Sądu co do kwestii opisanej w pkt I w odniesieniu do § 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały nie oznacza, że jest on zgodny z prawem. Sąd działając z urzędu i korzystając z ustawowych uprawnień do kontroli zaskarżonego aktu poza granicami skargi dostrzegł, że ten zapis uchwały także jawi się jako sprzeczny z zakresem regulacji przekazanej radzie na podstawie normy kompetencyjnej z art. 15 u.o.s.p. Z przepisu art. 3 pkt 6 u.o.s.p. wynika bowiem, że do zadań ochotniczych straży pożarnych należy podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przez organizowanie ćwiczeń oraz udział w szkoleniach, ćwiczeniach i zawodach sportowo - pożarniczych organizowanych przez Państwową Straż Pożarną, gminę lub inne uprawnione podmioty. Mając powyższe na względzie należy zatem uznać, że każde uczestnictwo strażaka ratownika OSP w szkoleniach lub ćwiczeniach, bez względu na to kto jest jego organizatorem, powinno być wynagradzane ekwiwalentem pieniężnym. Mimo że w praktyce najprawdopodobniej podmiotami najczęściej organizującymi /przeprowadzającymi szkolenia lub ćwiczenia dla strażaków ratowników OSP z terenu Gminy Radomyśl Wielki będzie Państwowa Straż Pożarna lub Gmina Radomyśl Wielki, to mimo wszystko zaskarżona uchwała w § 1 pkt 2 w sposób nieuprawniony ograniczyła możliwość przyznania ekwiwalentu pieniężnego strażakom ratownikom OSP z terenu Gminy w przypadku uczestnictwa przez nich w szkoleniu i ćwiczeniach organizowanych przez inne podmioty. III. Niejako ubocznie zwrócenia uwagi wymaga kwestia posługiwania się przez zaskarżoną uchwałę właściwą terminologią, wynikającą z zawartej w art. 15 u.o.s.p. normy kompetencyjnej. Jest to związane z zamiennym stosowaniem określeń "za udział" (w tytule uchwały) i "za uczestnictwo" (w § 1 pkt 1 i 2 uchwały), którym RM przypisuje tożsame znaczenia, podczas gdy ustawa posługuje się terminem "uczestnictwo". Abstrahując od potocznego /językowego rozumienia tych określeń, należy podkreślić, że użyte przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 u.o.s.p. pojęcie "uczestnictwa" w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu odzwierciedla określony przedział czasu, w którym strażak ratownik OSP pozostaje zaangażowany w te działania. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż skorzystanie w uchwale z terminu innego niż ustawowy dla określenia działania które ten termin ustawowy definiuje, rodzi niebezpieczeństwo, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu, poprzez naliczenie jego wysokości, będzie mu nadawana treść inna od ustawowej, in concreto, że "udział w działaniu ratowniczym" nie będzie rozumiany jako "uczestnictwo w działaniu ratowniczym" od momentu zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. W świetle powyższego stanowiska, jakakolwiek modyfikacja pojęcia uczestnictwa w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu i związanej z nim wypłaty ekwiwalentu dokonana w wydanej na podstawie tego przepisu uchwale stanowi istotne naruszenie prawa i skutkuje nieważnością tych przepisów (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 września 2023 r. III OSK 2588/22 - LEX nr 3606362 i WSA w Rzeszowie w wyroku z 25 marca 2025 r. II SA/Rz 21/25 - LEX nr 3855712.). Wynikające z przytoczonych orzeczeń uwagi co do pojęć "uczestnictwo" i "udział" pozostają w pełni adekwatne do naliczania ekwiwalentu tak w przypadku działań ratowniczych, akcji ratowniczych, jak też szkoleń lub ćwiczeń. Jak już wskazano wyżej, tytuł uchwały posługuje się sformułowaniem "za udział", a nie ustawowym określeniem "uczestnictwa", które stosownie do powyższych uwag nie może zostać uznane za tożsame. Regulacje o charakterze norm prawa miejscowego poświęcone zagadnieniom naliczania ekwiwalentu pieniężnego nie mogą pozostawiać wątpliwości mogących rzutować na niezgodny z ustawą wynik obliczeń. Ponieważ w okolicznościach sprawy rozbieżność z treścią art. 15 ust. 1 u.o.s.p. dotyczy tytułu zaskarżonej uchwały a nie jej § 1 mającego "realną" wartość normatywną, Sąd nie zakwalifikował tego jako rażącego naruszenia prawa uzasadniającego samoistne stwierdzenie nieważności uchwały. Pozostawało to jednak i tak bez znaczenia wobec wadliwości opisanych powyżej w pkt I i II niniejszego uzasadnienia, które z opisanych w nich względów przemawiały za stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały, o czym Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Nie został przez Sąd uwzględniony zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek RM – reprezentowanej przez Burmistrza Radomyśla Wielkiego - wniosek o umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. postępowania wywołanego wniesioną skargą, jako bezprzedmiotowego. RM nie przedstawiła bowiem Sądowi uchwały o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały, a tylko takie rozstrzygniecie powoduje, że uchwała od samego początku nie mogła wywołać skutków prawnych, a zatem nie kształtowała uprawnień lub obowiązków podmiotów prawa. Taką uchwałą nie jest uchwała z 26 października 2023 r. nr LIX/447/23 o uchyleniu uchwały z 23 marca 2022 r. Uchylenie zaskarżonej uchwały przez organ który ją podjął – nawet przed wydaniem przez Sąd wyroku - nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na tą uchwałę. Uchylenia zaskarżonej uchwały przez organ który ją wydał nie można także traktować w kategoriach autoweryfikacji zaskarżonego aktu na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. (zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2019 r. II OSK 2630/17 - LEX nr 2743067, na gruncie konstytucyjnej zasady praworządności nie można przyjąć, że rada gminy ma kompetencję, aby w trybie autokontroli - na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. - uwzględnić skargę na uchwałę stanowiącą akt prawa miejscowego w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla członków Ochotniczych Straży Pożarnych, poprzez stwierdzenie jej nieważności). Uchylenie uchwały przerywa skutek prawny z dniem jej uchylenia, pozostawiając w mocy skutki powstałe na podstawie uchylonej uchwały od wejścia jej do obrotu prawnego do dnia jej uchylenia (tak m.in. wyroki NSA z 22 czerwca 2021 r. I OSK 339/19, z 27 maja 2008 r. II OSK 344/08 i z 27 września 2007 r. II OSK 1046/07). Tym samym uchylenie zaskarżonej uchwały nie oznaczało, że niniejsze postępowanie sądowe mogło zostać umorzone.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło