II SA/Rz 425/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa /spr./ NSA Maria Serafin-Kosowska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia stanu wody na gruncie I. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2014 r, nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej B. W. kwotę 557 zł /słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi B. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (zwane dalej SKO, Kolegium) z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], w przedmiocie naruszenia stanu wody na działce. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: wnioskiem z dnia 11 maja 2006 r. B. W. i J. G. poinformowali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] o niwelowaniu przez T. S. terenu będącego jego własnością działki (sąsiadującej z ich nieruchomością) co powoduje powstawanie zmian spływu wód opadowych i stwarza zagrożenie podmycia ogrodzenia i zalania ich posesji. Prace niwelacyjne polegają na nawożeniu ziemi i podwyższaniu poziomu nieruchomości. Wniosek ten został przekazany według właściwości Prezydentowi Miasta [...]. W toku prowadzonego postępowania Prezydent Miasta wydał pięć decyzji z których wszystkie zostały przez SKO uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ostatnią decyzją z [...] lipca 2010 r., nr [...], Prezydent stwierdził naruszenie zmiany stanu wody na gruncie działki nr 1008 obr. [...] będącej własnością M. S. i T. S., polegające na zmianie kierunku odpływu wód opadowych. Jednocześnie zobowiązał w/w właścicieli do zniwelowania poziomu gruntu działki nr 1008 w sposób uniemożliwiający spływ gromadzących się na niej wód w kierunku działek nr 1009 i 1010 obr. [...] i ustalił termin wykonania zobowiązania do dnia 30 września 2010 r. Po rozpatrzeniu odwołania M. S. i T. S. - SKO decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powyższa decyzja była przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (zwany dalej WSA), który wyrokiem z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 313/11 uchylił decyzję SKO z dnia [...] lutego 2011 r. Sąd wskazał, że decyzja narusza przepisy postępowania tj. art. 138 § 2 k.p.a., a naruszenie to ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Podał, że uchylenie decyzji w postępowaniu odwoławczym i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest możliwe tylko w sytuacjach wyjątkowych. Natomiast SKO podkreśla, że uzasadnieniem dla orzeczenia kasacyjnego był brak odniesienia się przez Prezydenta do obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w okresie 3,5 lat. Zatem organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zebrano obszerny materiał dowodowy, ale wymaga on prawidłowej oceny. Sąd uznał, że w takim stanie faktycznym sprawy, brak jest podstaw do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy powinien poprawnie ocenić ten materiał dowodowy i wydać decyzję merytoryczną, która może aprobować rozstrzygnięcie pierwszej instancji, przy uznaniu prawidłowości prowadzonego postępowania. W przeciwnym przypadku, organ winien uchylić decyzję pierwszej instancji i orzec o meritum, bo taki jest sposób działania organu odwoławczego. Sąd podkreślił, że równocześnie w uzasadnieniu skarżonej decyzji SKO stwierdziło, że Prezydent nie ustalił w sposób poprawny stanu faktycznego sprawy, bo w aktach pierwszoinstancyjnych nie stwierdzono właściwego materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie wskazał jednakże jaki materiał dowodowy powinien zostać zebrany. Również Sąd nie mógł ustalić jaki materiał dowodowy powinien być w sprawie zebrany, skoro Prezydent wykonywał zalecenia SKO zawarte na wcześniejszych decyzjach kasacyjnych. Sąd nie zaakceptował stanowiska organu odwoławczego, zgodnie z którym uzasadnienie decyzji Prezydenta nie odzwierciedlało ustaleń faktycznych oraz formułowało tezy błędne dowodowo. W ocenie Sądu organ I instancji dokonał oceny poczynionych ustaleń i formułował na tym tle wnioski, które są racjonalne i logiczne (inną sprawą jednakże jest czy są one poprawne procesowo). Podniesiono także, że Kolegium zakwestionowało zasadę swobody oceny materiału dowodowego, nie wskazując w jakim zakresie ta swoboda została naruszona. SKO ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2010 r. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do WSA złożył T. S. – zastępowany przez radcę prawnego. WSA wyrokiem z 28 marca 2012 r., sygn. II SA/Rz 1172/11, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z dnia [...] lipca 2010 r. Sąd wskazał, że pozytywne rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne może tylko i wyłącznie nakazywać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Nie jest zatem możliwe w postępowaniu zakończonym decyzją na podstawie art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne zobowiązanie właściciela nieruchomości do bliżej niesprecyzowanych i niedookreślonych prac, czy też wyznaczenie terminu ich wykonania, gdyż konsekwencją niewywiązania się z nałożonego decyzją ostateczną obowiązku jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 stycznia 2010 r., II SA/Bd 995/09, wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 lipca 2011 r. II SA/Lu 298/11). Sąd mając na uwadze prawomocny wyrok WSA z 5 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 313/11 stwierdził, że zaskarżone decyzje jako naruszające przepisy art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne /Dz. U. z 2008 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm./ oraz art. 10, art. 77 § 1, art. 79, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a. podlegają uwzględnieniu. SKO decyzją z [...] stycznia 2013 r., nr [...], uchyliło decyzję Prezydenta z [...] listopada 2012 r. w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Następnie decyzją z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] - SKO uchyliło w całości decyzję Prezydenta z [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie naruszanie stosunków wodnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta decyzją z [...] stycznia 2014 r. Nr [...], nie stwierdził naruszenie stanu wody na gruncie działki nr 1008/2 obr. [...] będącej własnością T. S. ze szkodą dla działki nr 1009 i 1010 obr. 205 własności B. W. i J. G. Odwołanie od tej decyzji wnieśli B. W. i J. G., reprezentowani przez radcę prawnego. Decyzją z [...] lutego 2014 r. Nr [...], SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z [...] stycznia 2014 r. B. W. złożyła skargę do WSA na decyzję SKO z [...] lutego 2014 r., wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę przepisów wskazanych w uzasadnieniu postępowania oraz błędne uzasadnienie faktyczne i prawne. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest uzasadniona, jednakże z innych przyczyn niż wskazane zostały w jej treści. Bezspornie niniejsze postępowanie toczy się na wniosek z 11 maja 2006 r. B. W. i J. G. (str. 5 akt administracyjnych I instancji tom VII). Wnioskiem tym zwrócili się oni do PINB [...] o podjęcie działań w stosunku do sąsiada T. S., który podniósł poziom należącej do niego działki powyżej ich posesji co spowoduje zmianę kierunku spływu wód opadowych i grozi szkodą. Pismo jako wniosek z art. 29 prawa wodnego dotyczący działki 1008 obr. [...] przekazano do Urzędu Miasta [...] (k. 2 i 6 akt sprawy tom VII). Zawiadomieniem z dnia 25.09.2006 r. Prezydent Miasta wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ze zmiany stosunków wodnych na gruncie działki 1008 obr. [...] ze szkodą dla gruntów wnioskodawców (k. 20, tom I akt administracyjnych I instancji). W międzyczasie w toku postępowania nastąpiła zmiana stanu prawnego działki nr 1008. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].05. 2011 r. znak [...], uległa ona podziałowi na działki 1008/1 i 1008/2. W dniu 27.06.2011 r. na podstawie umowy darowizny T. S. stał się w całości właścicielem działki nr 1008/1 i nr 1008/2. W dniu 19.10.2011 r. zawarł on z Gminą Miejską [...] umowę zamiany, na podstawie której właścicielem działki 1008/1 stała się Gmina Miejska [...]. Postępowanie po tej dacie dotyczy więc działki:1008/1 należącej do Gminy Miejskiej [...] i dz. 1008/2 stanowiącej własność T. S. Tymczasem orzekające w sprawie organy obu instancji nie rozpoznały wniosku w całości, orzekając wyłącznie w przedmiocie działki 1008/2. Decyzją z dnia [...].01.2014 Prezydent Miasta orzekł o niestwierdzeniu naruszenia stanu wody na gruncie dz. 1008 /2 obr. [...]. Decyzję tą utrzymało w mocy SKO [...] decyzję z dnia [...].02.2014 r. Adresatem wniosku z art. 29 ust. 1 i 3 prawa wodnego jest każdoczesny właściciel nieruchomości objętej wnioskiem, na której doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W stanie faktycznym sprawy przyjętym za podstawę obu decyzji I i II instancji ustalono wadliwie, że zakresem wniosku objęta jest wyłącznie działka 1008/2, podczas gdy postępowanie wszczęto co do całej dz. 1008, co przesądza o naruszeniu art. 61 k.p.a., art. 104 k.p.a. oraz art. 7, 77, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a. co w oczywisty sposób mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organy administracji przy niepełnie ustalonym stanie faktycznym sprawy zastosowały doń przepisy art. 29 ust. 1 i 3 prawa wodnego co uzasadnia zarzut jego naruszenia. Tylko bowiem przy niewadliwie ustalonym stanie faktycznym możliwe jest dokonanie doń prawidłowej subsumcji prawa materialnego. Brak koniecznych ustaleń i ich niepełny charakter, pozwala na stwierdzenie naruszenia przez organy administracji w kontrolowanych decyzjach prawa materialnego – tj. art. 29 ust. 1 i 3 prawa wodnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 152 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Końcowo Sąd stwierdza, że uczestnikiem niniejszego postępowania sądowoadaministracyjengo nie był Zarząd Dróg Miejskich [...], gdyż decyzje obu instancji nie dotyczyły działki 1008/1 obr. [...] wynik postępowania sądowego nie dotyczy więc jego interesu prawnego (art. 33 § 1 p.p.s.a.)